III OSK 1097/22

III OSK 1097/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący/
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1058/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-25
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1792
art.25 ust.1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t. j.)
Dz.U.UE.L 2006 nr 190 poz 1 art.24 ust.3 lit.a i art.2 pkt 35 lit.a
Rozporządzenie (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania  odpadów
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski protokolant asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1058/21 w sprawie ze skargi E.W. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 11 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E.W. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 11 maja 2021 r. w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadu.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 17 grudnia 2019 r. Starosta Bełchatowski poinformował Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: organ), że w związku ze złożeniem wniosku o rejestrację na terytorium Polski pojazdu marki MAZDA CX3, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] zaszło podejrzenie, że pojazd może stanowić odpad, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.).
Postanowieniem z 19 sierpnia 2020 r. organ wezwał stronę do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12 lipca 2006 r. ze zm.), przez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia.
Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowieniem z 11 maja 2021 r. organ uchylił postanowienie własne z 19 sierpnia 2020 r. w części dotyczącej terminu jego wykonania oraz utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałej części w mocy.
Skarżąca wniosła skargę na postanowienie z 11 maja 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie, materiał dowodowy odzwierciedla stan faktyczny tej sprawy, a ocena została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowy pojazd wypełnia bezsprzecznie definicję ustawową odpadu. Istotny w tym zakresie był stan prawny pojazdu na dzień przemieszczenia z terytorium USA do Polski, wynikający z dokumentu "Certificate of Title" wydanego przez władze stanu Connecticut. Zgodnie z treścią tłumaczenia tego dokumentu, sporządzonego przez tłumacza przysięgłego dokument ten stanowi "Akt Własności" i zawiera adnotację "Odzysk" (org. Salvage). Jednocześnie w dalszej części dokumentu znajduje się adnotacja o treści: "Pojazd nie może być rejestrowany i przepisany tytuł bez przejścia kontroli w punkcie 14-103A ogólnych ustaw" (org. This vehicle cannot be registered or retitled without passing inspection under section 14-103a). Bezpośrednio z treści dokumentu wynika, że przedmiotowy pojazd, w stanie w jakim się znajdował, nie mógł poruszać się po drogach, a więc nie mógł być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Dokument ten nie potwierdza rejestracji pojazdu na terytorium USA, ale zawiera adnotację o zakazie rejestracji pojazdu. Organ w toku postępowania przeprowadził analizę obowiązujących w stanie Connecticut w USA przepisów dotyczących pojazdów (org. Connecticut Vehicle Code) w szczególności tego, jakie są okoliczności naniesienia adnotacji "SALVAGE" na dokument "Certificate of Title" oraz czy taki dokument można uznać za odpowiednik dowodu rejestracyjnego. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że organ nie miał obowiązku stosowania w tym zakresie (pozyskiwania informacji o stanie prawnym) przepisów ustawy z 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne (Dz.U. z 2021 r. poz. 823 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że organ zlecił tłumaczenia dokumentu w postaci wyciągu przepisów stanu Connecticut tłumaczowi przysięgłemu, a sporządzone tłumaczenie dołączył do akt sprawy. Zdaniem Sądu I instancji, postępowanie dowodowe organu w tym zakresie było prawidłowe.
Sąd I instancji wyjaśnił, że w Polsce strona nie ma możliwości otrzymania dokumentu "Certificate of Title" bez adnotacji "SALVAGE". Możliwość przywrócenia pojazdu do pierwotnej funkcji istniała wyłącznie na terenie USA. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącej, że w przypadku gdy sporny pojazd został naprawiony na terytorium Polski, w sprawie nie zaistniała przesłanka zmiany sposobu użytkowania pojazdu. Zmiana przeznaczenia pojazdu może zaistnieć również wtedy, gdy fizycznie pojazd został naprawiony. Taka sytuacja miała miejsce w omawianej sprawie, bowiem sporny pojazd pomimo naprawy, nie może podlegać rejestracji z uwagi na brak dokumentu z art. 72 ust. 2a ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 450 ze zm.), a brak możliwości rejestracji przekłada się bezpośrednio na brak możliwości wykorzystania pojazdu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.
W dalszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu organ w sposób wyczerpujący omówił kwestię stanu technicznego pojazdu, odnosząc się do dokumentów załączonych przez skarżącą do wyjaśnień z 24 lutego 2020 r. tj. oceny technicznej nr 192/2019 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego 2 grudnia 2019 r. wraz z kosztorysem napraw oraz dokumentacją fotograficzną. Zgodnie z oceną techniczną sporny pojazd posiadał uszkodzenia wymagające przeprowadzenia naprawy blacharsko-mechanicznej. Do oceny rzeczoznawca załączył kosztorys napraw, zgodnie z którym pojazd wymagał wymiany m.in. prawej ściany bocznej (część tylna dolna), prawego słupka tylnego, pasa tylnego ze ścianą wewnętrzną oraz podłogi tylnej. Naprawy wykraczały poza drobne naprawy zgodnie z wytycznymi Korespondentów nr 9 do rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1013/2006. Przedmiotowy pojazd należało zatem zaklasyfikować jako odpad.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącej, że stan techniczny spornego pojazdu nie został przez organ zbadany. Organ jedynie wyciągnął w tym zakresie inne wnioski niż skarżąca. Nie podzielił również stanowiska, że nabycie pojazdu uszkodzonego w drodze umowy sprzedaży, nie odpowiada desygnatom określenia "pozbycia się".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80, art. 84 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) przez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że organ prawidłowo dokonał czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcia, że przedmiotowy pojazd stanowi odpad.
Po drugie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a. oraz w związku z art. 16 k.p.a. z powodu prowadzenie postępowania w sposób godzący w zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników, a także zasadę trwałości decyzji administracyjnych.
Po trzecie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. przez nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że organ nie naruszył art. 75 § 1 kpa. ustalając treść dokumentu "Certificate of Title" na podstawie wydruku internetowego przepisów pozyskanych z rządowej strony internetowej USA.
Po czwarte, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 19 k.p.a. oraz art. 20 k.p.a. przez nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska miał kompetencje do dokonywania oceny możliwości zarejestrowania pojazdu na terenie Polski.
Po piąte, art. 151 p.p.s.a. przez nieprawidłowe zastosowanie i oddalenie skargi
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego.
Po pierwsze, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie przedmiotowego pojazdu za odpad.
Po drugie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 "ustawy o międzynarodowym obrocie odpadami" w związku z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie miał miejsce nielegalny międzynarodowy obrót odpadami.
Po trzecie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 72 ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dokument "Certificate of Title" przedłożony przez skarżącą nie stanowił dokumentu dającego podstawę do zarejestrowania pojazdu na terytorium Polski.
Po czwarte, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP z2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 6 k.p.a. w związku z art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez ich niewłaściwe zastosowanie i bezpośrednie powoływanie się przez organ, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na wytyczne korespondentów nr 9, które nie są źródłem prawa i aktem prawnym powszechnie obowiązującym na terytorium Polski.
Skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 11 maja 2021 r. Skarżąca wniosła także o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym wynagrodzenia radcy prawnego według norm prawem przepisanych. Jednocześnie z ostrożności procesowej, skarżąca załączyła oświadczenia A. z 1 czerwca 2021 r. wraz z tłumaczeniem wnosząc o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu na okoliczność braku zamiaru sprzedającego wyzbycia się pojazdu jako odpadu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma kwalifikacja przedmiotowego pojazdu jako odpadu w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, zgodnie z którym przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz. UE L z 2008 r. poz. 312, s. 3). W pierwszej kolejności należy zatem odpowiedzieć na pytanie, czy zbywca pojazdu zamierzał się go pozbyć nie widząc dla niego innego zastosowania, tak jak to przyjął za organami Sąd I instancji. Jest to warunek konieczny dla przyjęcia, że skarżący w tej sprawie dokonał międzynarodowego przemieszczenia odpadu, ponieważ tylko przyjęcie, że pojazd ten w momencie zakupu był pojazdem wycofanym z eksploatacji (a więc odpadem), pozwala na przyjęcie, że status ten zachował po wprowadzeniu na terytorium Polski. Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się" (wyrok z 4 lipca 2019 r., Tronex, C 624/17, EU:C:2019:564, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo). W odniesieniu do pojęcia "pozbywać się" z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że należy je interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 TFUE, który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że wyrażenia "pozbywać się", a zatem i pojęcia "odpadów" w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98, nie można interpretować w sposób zawężający. Pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i 19 dyrektywy.
Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy dany przedmiot lub substancja stanowi "odpad" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, należy ustalić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Oznaczone okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98 ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (zob. podobnie wyroki: z 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
W wyroku z 14 października 2020 r. w sprawie C-629/19 TSUE ponadto orzekł, że należy zwrócić szczególną uwagę, czy rozpatrywany przedmiot lub substancja nie są już przydatne dotychczasowemu właścicielowi, a więc czy przedmiot lub substancja stanowią obciążenie, którego posiadacz zamierza się pozbyć. Gdy taka sytuacja rzeczywiście ma miejsce, istnieje ryzyko, że posiadacz pozbędzie się danego przedmiotu lub substancji, które do niego należą, w sposób mogący szkodzić środowisku, w szczególności porzucając, wysypując lub unieszkodliwiając je w niekontrolowany sposób. Ten przedmiot lub substancja, wchodząc w zakres pojęcia "odpadów" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, podlegają przepisom tej dyrektywy, co oznacza, że odzyskiwania lub unieszkodliwiania przedmiotu lub substancji należy dokonać bez zagrażania zdrowiu ludzkiemu oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. W związku z tym stopień prawdopodobieństwa ponownego wykorzystania towaru, substancji lub produktu bez wstępnego przetwarzania stanowi istotną przesłankę ich kwalifikacji jako odpad. Przepisy dyrektywy 2008/98 dotyczą bowiem zapewnienia, żeby czynności odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów były wprowadzane w życie bez zagrożenia dla zdrowia ludzkiego oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. Uwzględniając obowiązek dokonania wykładni rozszerzającej pojęcia "odpadów", należy uznać, że dotyczy jedynie sytuacji, w których ponowne wykorzystanie takiego towaru lub substancji jest nie tylko możliwe, ale i pewne, bez konieczności poddania w tym celu uprzedniemu procesowi odzyskiwania odpadów, o którym mowa w załączniku II do dyrektywy 2008/98. W kontekście tych rozważań TSUE konsekwentnie podkreśla, że to organy krajowe są właściwe do oceny okoliczności faktycznych rozpoznawanej przez nich sprawy i ustalenie, czy posiadacz przedmiotu lub substancji rzeczywiście miał zamiar ich "pozbycia się".
W świetle powyższych rozważań nie ulega zatem wątpliwości, że sformułowana wyżej definicja odpadu jest definicją szeroką i musi ulegać doprecyzowaniu na gruncie poszczególnych stanów faktycznych. Jak prawidłowo orzekł Sąd I instancji, w odniesieniu do sprowadzanych z zagranicy pojazdów, tego rodzaju doprecyzowanie mogą stanowić wskazówki metodyczne Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 3 kwietnia 2008 r. z korektami pkt 2 z 15 lipca 2008 r. oraz z 21 marca 2013 r. w sprawie uznawania pojazdów za odpad w transgranicznym przemieszczaniu odpadów. Wskazówki te zostały sporządzone przez wyspecjalizowany organ i wydane na podstawie § 1 ust. 2 pkt 4 porozumienia z 7 lutego 2007 r. pomiędzy Ministrem Finansów, Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska oraz Komendantem Głównym Straży Granicznej w sprawie współdziałania w zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów oraz biorąc pod uwagę porozumienie z 26 lipca 2006 r. pomiędzy Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, a Głównym Inspektorem Transportu Drogowego o współdziałaniu Inspekcji Ochrony Środowiska i Inspekcji Transportu Drogowego, w celu zapewnienia jednolitej interpretacji przepisów prawa krajowego, wspólnotowego i międzynarodowego w zakresie dotyczącym transgranicznego przemieszczania odpadów. Wskazówki te uwzględniają ponadto wspólną interpretację wszystkich państw członkowskich rozporządzenia Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Stąd też prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że wskazówki metodologiczne mogą mieć istotne znaczenie dla wykładni definicji odpadu w związku z transgranicznym przemieszczaniem pojazdu i bez znaczenia w związku z tym jest podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że wskazówki lub Wytyczne korespondentów nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa. Jest to bowiem generalny akt stosowania prawa, który został wykorzystany wyłącznie jako wskazówka interpretacyjna.
Z wskazówek metodologicznych wynika, że transgranicznie przemieszczany pojazd wypełnia definicję "odpadu", określoną w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, jeżeli:
1. poprzedni właściciel dokonał pozbycia się pojazdu uszkodzonego, posiadającego dokument własności pojazdu, z którego wynika, że nie nadaje się on do naprawy lub uległ kasacji ("Certificate of Destruction", "Damage Equal to the Value", "For Parts Only", "Non Rebuildable", "Non Repairable" itp.);
2. poprzedni właściciel dokonał pozbycia się pojazdu uszkodzonego, posiadającego dokument pojazdu inny niż w pkt 1, a uszkodzony pojazd wymaga napraw wykraczających poza naprawy drobne określone w "Wytycznych korespondentów Nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów";
3. z oświadczenia strony lub dokumentów (faktura) wynika, że zakupiła pojazd z przeznaczeniem na części;
4. przewożona jest część pojazdu lub pojedyncze części nie nadające się do bezpośredniego zamontowania w pojazdach oraz części wymontowane z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko – części te są wymienione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko (Dz.U. Nr 201, poz. 1666).
Podstawowym argumentem organów, jak również Sądu I instancji przemawiającym za uznaniem, że pojazd był odpadem, jest dokument "Certificate of Title" wydany przez właściwy organ stanu Connecticut. Interpretacja i tłumaczenie tego dokumentu doprowadziły organ, jak również Sąd I instancji do wniosku, że uszkodzony pojazd nie nadawał się do dalszego użytku, jako pojazd dopuszczony do ruchu drogowego w stanie Connecticut. Z treści przedłożonego certyfikatu wynika, że pojazd nadaje się do naprawy, a jego dalsze użytkowanie możliwe jest po uzyskaniu odpowiednich dokumentów, a więc dokumentu właściwego dla prawodawstwa stanu Connecticut. Ponadto dla tego pojazdu nie wydano innego dokumentu, z którego wynikałoby, że w stanie Connecticut nie nadaje się do ponownego wykorzystania (naprawy). Tego rodzaju dokumentem byłby "Certificate Of Destruction", ewentualnie inny dokument posiadający klauzulę "For Parts Only" (tylko na części), "Non Rebuildable" (nie "odbudowywalny"), "Non Repairable" (nienadający się do naprawy).
Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że w tej sprawie doszło do wydania dokumentu uniemożliwiającego użytkowanie pojazdu w sposób zgodny z jego pierwotnym przeznaczeniem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odmienna interpretacja przedmiotowego dokumentu dokonana przez Sąd I instancji jest nietrafna. Uproszczeniem jest stanowisko Sądu I instancji, według którego przedmiot staje się odpadem z chwilą pozbycia się go przez dotychczasowego posiadacza, ponieważ o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz. Umowa sprzedaży przedmiotu jest pozbyciem się tego przedmiotu przez sprzedającego w tym sensie, że przenosi własność na kupującego. Nie można jednak przyjąć, że w każdym przypadku pozbycie się pojazdu uszkodzonego na podstawie umowy sprzedaży jest pozbyciem się odpadu. Rodzaj i skala uszkodzeń mogą być przecież niewielkie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie miało zasadniczego znaczenia w tej sprawie samo wystawienie dokumentu w postaci "Certificate of Title" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2023 r. III OSK 6614/21 oraz z 12 marca 2024 r. III OSK 1426/22). Z dokumentu tego nie wynika bowiem, że przedmiotowy pojazd nie nadaje się do naprawy lub uległ kasacji. Zarzuty kasacyjne kwestionujące interpretację tego dokumentu zasługiwały zatem na uwzględnienie, ale nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Należy przy tym zaznaczyć, że dotyczy to wyłącznie interpretacji tego dokumentu, ponieważ sam sposób jego oceny (na podstawie rządowych stron internetowych USA oraz tłumaczenia przysięgłego), nie budzi wątpliwości. Organ działał w tym przypadku w granicach zasady swobodnej oceny dowodów, a skarżąca kwestionując przyjęty przez organ stan prawny obowiązujący w USA nie wskazała w istocie, że stan ten jest na tyle odmienny (uległ zmianie), że miało to wpływ na wynik sprawy. Należy także zaznaczyć, że kwestia rejestracji pojazdu w Polsce nie ma również istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tego rodzaju sprawy. Właściwy miejscowo starosta nie rozstrzyga w przedmiocie kwalifikacji prawnej danego pojazdu jako odpadu, a samo zarejestrowanie pojazdu nie ma żadnego wpływu na uznanie, że pojazd ten stanowi odpad. W kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale też przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po poddaniu ich procesowi odzysku. Ewentualna naprawa i rejestracja pojazdu nie wykluczają zakwalifikowania naprawionego pojazdu jako odpadu. Ponadto, rejestracja pojazdu, który w dacie sprowadzenia do kraju stanowił odpad nie może stanowić o legalizacji czynności podejmowanej nielegalnie (por. wyrok NSA z 5 marca 2025 r. III OSK 5484/21).
W tej sytuacji istotne znaczenie ma ustalenie, czy konieczne naprawy przedmiotowego pojazdu przekraczały drobne naprawy. W dniu 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu korespondentów unijnych dla rozporządzenia Nr 1013/2006, zostały uzgodnione wytyczne w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów. Wytyczne te zawierają ujednolicone stanowisko państw członkowskich co do sposobu, w jaki w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich należy interpretować rozporządzenie Nr 1013/2006. Jak już wyżej wskazano, wytyczne korespondentów mogą stanowić istotną wskazówkę interpretacyjną w tego rodzaju sprawach i ich zastosowanie jest dopuszczalne oraz nie stanowi naruszenia przepisów prawa, w tym również powołanych w zarzutach kasacyjnych. Z pkt 8 lit. e) wytycznych wynika, że pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad między innymi, gdy nie nadaje się do drobnych napraw lub posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku) lub jest pocięty na kawałki (np. na pół). Istotne przy kwalifikowaniu pojazdu jako odpadu może być również, że koszty naprawy przekraczają obecną wartość pojazdu (pkt 9 lit. d) wytycznych). Jako przykład drobnych napraw w wytycznych korespondentów wskazano bowiem pękniętą lub rozbitą przednią szybę, rozbite lampy przednie lub tylne, silnik wystawiony na działanie czynników atmosferycznych ze względu na brak maski, nieotwierające lub niezamykające się drzwi lub drzwi zdjęte z zawiasów (każda para drzwi dołączona do pojazdu), konieczność wymiany klocków hamulcowych, rozładowany akumulator lub jego brak, całkowicie zużyty bieżnik opon oraz uszkodzona nieistotna część pojazdu. Natomiast jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy pojazd w dacie transgranicznego przemieszczenia był uszkodzony. Uszkodzenia te zostały ustalone przez rzeczoznawcę, który wskazał, że sporny pojazd posiadał uszkodzenia wymagające przeprowadzenia naprawy blacharsko-mechanicznej. Do oceny rzeczoznawca załączył kosztorys napraw, zgodnie z którym pojazd wymagał wymiany m.in. prawej ściany bocznej (część tylna dolna), prawego słupka tylnego, pasa tylnego ze ścianą wewnętrzną oraz podłogi tylnej. Są to niewątpliwie naprawy wykraczające poza drobne naprawy w rozumieniu powołanych wytycznych. Ocena techniczna rzeczoznawczy, wraz z dokumentacją fotograficzną, stanowiła wystarczający dowód do rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności w świetle tej oceny brak było podstaw do powoływania biegłego na podstawie art. 84 § 1 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że naprawa samochodu oraz wymiana części w profesjonalnym warsztacie blacharsko-lakierniczym lub autoryzowanym serwisie nie spełnia ustawowych przesłanek gospodarowania odpadami. Naprawa pojazdu wycofanego z eksploatacji w warsztacie samochodowym narusza art. 29 ust. 1 ustawy o odpadach. Zgodnie z treścią tego przepisu, odpady muszą być przetwarzane w instalacjach lub urządzeniach. Oznacza to, że odpad może być pozbawiony statusu odpadu (utrata statusu odpadu) jedynie przez poddanie go procesom odzysku, w szczególności recyklingu. Ewentualna naprawa samochodu wycofanego z eksploatacji w warsztacie samochodowym, a nawet jego rejestracja nie stanowią zastosowania tego rodzaju procesów gospodarowania odpadami, które pozbawiając odpadu pewnych jego cech, mogą pozwolić na uznanie, że pojazd wycofany z eksploatacji, już wcześniej zakwalifikowany do kategorii odpadów, ten status utracił. Naprawa pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu nie stanowi procesu przetwarzania w instalacjach lub urządzeniach, w świetle art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy o odpadach w związku z art. 29 ust. 2 tej ustawy. Ponadto z art. 18 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2020 r., poz. 2056 ze zm.) wynika jednoznaczny obowiązek przekazania pojazdu wycofanego z eksploatacji przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub punkt zbierania pojazdów. Jednocześnie jest to zgodne z zasadą prewencji w celu ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko pojazdów wycofanych z eksploatacji, w tym także ochrony życia i zdrowia ludzi, zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 11 i pkt 50 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r. poz. 1973), czyli również zasadą zrównoważonego rozwoju. Natomiast w żadnym przypadku czynność materialno-techniczna zarejestrowania pojazdu wycofanego z eksploatacji, który został naprawiony poza stacją demontażu, nie wywołuje skutku prawnego w postaci utraty statusu odpadu przez pojazd, ponieważ nie został poddany procesowi przetwarzania w stacji demontażu (por. wyrok NSA z 5 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 961/17, LEX nr 2643066).
Powyższe oznacza, że zarzuty kasacyjne podnoszące błędne ustalenia faktyczne w zakresie uznania przedmiotowego pojazdu za odpad, a w konsekwencji również zarzuty podnoszące naruszenia prawa materialnego stanowiące w istocie konsekwencję zarzutów procesowych, nie zasługiwały na uwzględnienie.
Jedynie ubocznie zauważyć należy, że zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. został błędnie skonstruowany. Powołana norma z art. 151 p.p.s.a. jest normą o charakterze procesowym i może być powołana wyłącznie w związku z konkretnymi przepisami administracyjnego prawa materialnego lub procesowego, które w ocenie strony zostały błędnie zastosowane lub błędnie zinterpretowane przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Ponadto, norma ta nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ określa wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez Sąd I instancji. Nie jest więc możliwe skuteczne podważenie wyroku Sądu I instancji wyłącznie w oparciu o zarzut naruszenia normy o charakterze wynikowym. W szczególności zarzut naruszenia tego przepisu, nie może służyć podważeniu oceny Sądu I instancji wyrażonej w zaskarżonym wyroku. Ponadto nie obowiązuje taki akt prawny jak "ustawa o międzynarodowym obrocie odpadami", dlatego zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 2 tej ustawy również został błędnie sformułowany.
Naczelny Sąd Administracyjny nie dopuścił dowodu z dokumentu, który został załączono do skargi kasacyjnej, ponieważ dowód ten znajdował się w aktach sprawy i w świetle powyższych rozważań, a w szczególności koniecznych do wykonania napraw, nie miał istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.