III OSK 1091/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-02
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejBIPwniosek o udostępnienie informacjipublikacja fakultatywnaprawo administracyjnekontrola sądowaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że żądanie udostępnienia informacji publicznej poprzez publikację w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) nie jest obligatoryjne i nie podlega kontroli sądowej w trybie wnioskowym, jeśli organ nie zdecyduje się na taką formę publikacji fakultatywnej.

Związek Zawodowy domagał się udostępnienia informacji o wynagrodzeniach pracowników Urzędu Miasta w formie publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP). Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, wskazując, że publikacja w BIP jest fakultatywna, a wnioskodawca nie określił innej formy udostępnienia informacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że publikacja w BIP jest formą ogólnodostępną, a żądanie jej w trybie wnioskowym nie jest obligatoryjne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że prawo do informacji publicznej nie daje uprawnienia do żądania publikacji w BIP, a odmowa takiej publikacji nie podlega kontroli sądowej w trybie wnioskowym.

Sprawa dotyczyła wniosku Związku Zawodowego o udostępnienie informacji publicznej w postaci wynagrodzeń i premii pracowników Urzędu Miasta O., z żądaniem publikacji tych danych w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP). Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając, że publikacja w BIP jest fakultatywna i nie można jej żądać w trybie wnioskowym, a wnioskodawca nie wskazał innej formy udostępnienia informacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, wyjaśniając, że BIP jest podstawowym sposobem udostępniania informacji publicznej, ale jego prowadzenie i publikacja konkretnych danych (poza obligatoryjnymi) leży w gestii organu. Sąd podkreślił, że prawo do informacji publicznej nie daje uprawnienia do żądania publikacji w BIP, a brak takiej publikacji nie podlega kontroli sądowej w trybie wnioskowym, choć nadal można uzyskać informację na wniosek w innej formie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Sąd kasacyjny wskazał, że żądanie udostępnienia informacji publicznej w BIP w trybie wnioskowym nie jest obligatoryjne dla organu i nie podlega kontroli sądowej, a umorzenie postępowania było zasadne, gdyż wnioskodawca nie wskazał innej dopuszczalnej formy udostępnienia informacji po wezwaniu przez organ.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, żądanie udostępnienia informacji publicznej w BIP w trybie wnioskowym nie jest obligatoryjne dla organu i nie podlega kontroli sądowej. Publikacja w BIP jest formą udostępniania informacji publicznej, ale jej zakres (poza obligatoryjnymi przypadkami) zależy od woli organu. Brak publikacji fakultatywnej nie narusza prawa do informacji publicznej, gdyż informacja może być uzyskana na wniosek w innej formie.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że BIP jest podstawowym, ale nie jedynym sposobem udostępniania informacji. Prawo do informacji publicznej nie daje uprawnienia do żądania publikacji w BIP w trybie wnioskowym. Organ ma obowiązek udostępnić informację na wniosek, ale nie musi tego robić poprzez BIP, jeśli nie jest to informacja obligatoryjna do publikacji. Umorzenie postępowania było zasadne, gdy wnioskodawca nie wskazał innej dopuszczalnej formy udostępnienia informacji po wezwaniu przez organ.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.d.i.p. art. 7 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Ogłaszanie informacji publicznych w Biuletynie Informacji Publicznej jest jednym ze sposobów udostępniania informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 8 § ust. 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Podmioty obowiązane są do udostępniania w BIP informacji publicznych określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3, pkt 4 lit. a tiret drugie, lit. c i d i pkt 5. Mogą udostępniać również inne informacje.

u.d.i.p. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Informacja publiczna, która nie została udostępniona w BIP lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek.

u.d.i.p. art. 14 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Reguluje postępowanie w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub formie określonych we wniosku. Wymaga powiadomienia wnioskodawcy o przyczynach i wskazania innej formy, a w przypadku braku wniosku o udostępnienie w nowej formie, postępowanie jest umarzane.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Publikacja informacji w BIP w trybie wnioskowym nie jest obligatoryjna dla organu i nie podlega kontroli sądowej. Organ nie jest zobowiązany do publikacji informacji w BIP, jeśli nie jest to informacja obligatoryjna, a wnioskodawca nie wskazał innej dopuszczalnej formy udostępnienia.

Odrzucone argumenty

Organ naruszył prawo, umarzając postępowanie bez wykazania braku możliwości technicznych udostępnienia informacji w BIP. Strona skarżąca ma prawo żądać udostępnienia informacji w formie i sposobie wskazanym we wniosku, w tym poprzez publikację w BIP.

Godne uwagi sformułowania

Biuletyn Informacji Publicznej stanowi, w swoim założeniu, platformę zapoznawania się z informacją dotyczącą spraw publicznych przez nieograniczony krąg adresatów obowiązek umieszczenia informacji w Biuletynie nie rodzi po stronie jego potencjalnych odbiorców uprawnienia do żądania dokonania publikacji lub jej usunięcia nie można w ramach wskazania sposobu i formy udostępniania informacji publicznej zobowiązywać organu w trybie wnioskowym z u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej

Skład orzekający

Wojciech Jakimowicz

przewodniczący sprawozdawca

Teresa Zyglewska

sędzia

Mariusz Kotulski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku obligatoryjności publikacji informacji w BIP na wniosek oraz ograniczeń kontroli sądowej w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się publikacji w BIP, a nie innych form udostępnienia informacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego prawa do informacji publicznej i jego praktycznych ograniczeń w kontekście Biuletynu Informacji Publicznej, co jest istotne dla wielu obywateli i organizacji.

Czy możesz zmusić urząd do publikacji danych w BIP? NSA wyjaśnia granice prawa do informacji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1091/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Teresa Zyglewska
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Ol 1001/21 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-01-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 182 § 2, art. 183 § 1, art. 183 § 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3, art. 10 ust. 1, art. 14 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Związku Zawodowego [...] w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 1001/21 w sprawie ze skargi Związku Zawodowego [...] w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 29 października 2021 r., nr SKO.54.55.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 1001/21 oddalił skargę Związku Zawodowego [...] w O. (dalej także jako: Związek Zawodowy lub strona skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. (dalej także jako: organ) z dnia 29 października 2021 r., nr SKO.54.55.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia 9 lipca 2021 r. Związek Zawodowy, powołując się na art. 61 Konstytucji RP oraz na ustawę o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Prezydenta O. (dalej także jako: organ I instancji) o udostępnienie informacji dotyczącej wynagrodzeń oraz premii dyrektorów, zastępców dyrektorów, kierowników oraz pełnomocników w Urzędzie Miasta O. według danych na dzień 31 grudnia 2020 r. oraz na dzień 30 czerwca 2021 r. z podziałem na: stanowisko, wynagrodzenie zasadnicze brutto, dodatek stażowy brutto, dodatek funkcyjny brutto, dodatek specjalny brutto, premia brutto. Strona skarżąca wskazała, że wnosi o udostępnienie wskazanych informacji w Biuletynie Informacji Publicznej.
W odpowiedzi na powyższy wniosek organ I instancji wezwał Związek Zawodowy do określenia formy przekazania żądanej informacji wskazując jednocześnie, że decyzje o udostępnieniu informacji w Biuletynie Informacji Publicznej podejmuje posiadacz informacji publicznej, a wnioskodawca nie może żądać jej udostępnienia poprzez BIP.
W piśmie z dnia 28 lipca 2021 r. strona skarżąca odpowiedziała na powyższe wezwanie wskazując, że nie zgadza się ze stanowiskiem przedstawionym przez organ I instancji i w całości podtrzymuje złożony wniosek o udostępnienie informacji wraz z żądaniem umieszczenia wnioskowanych informacji na stronach Biuletynu Informacji Publicznej.
W związku z powyższym organ I instancji w piśmie z dnia 5 sierpnia 2021 r. poinformował stronę skarżącą, że wobec braku wskazania sposobu udostępnienia żądanej informacji publicznej, wniosek Związku Zawodowego pozostanie bez rozpoznania do chwili wskazania oczekiwanego sposobu udostępnienia informacji publicznej i wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami na adresacie wniosku nie ciąży obowiązek, a wnioskodawca nie posiada uprawnienia do żądania udzielenia odpowiedzi poprzez umieszczenie jej na stronie Biuletynu Informacji Publicznej.
Decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r., nr OK.1431.211.2021 Prezydent O. umorzył postępowanie o udostępnienie informacji publicznej wskazując, że zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od daty powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. W związku z tym organ I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie należało uznać, że wnioskodawca nie złożył w terminie 14 dni od dnia powiadomienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w formie wskazanej w powiadomieniu, tj. pisemnej lub elektronicznej lub na nośniku danych, dlatego należało wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że wnioskodawca nie jest uprawniony do żądania udzielenia informacji w dowolnej formie. Z ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika jaka informacja publiczna jest udostępniania powszechnie w Biuletynie Informacji Publicznej, a inna informacja może być udostępniona w taki sposób, jeżeli posiadacz informacji podejmie taką decyzję. Organ I instancji podkreślił, że nie oznacza to jednak, że informacja publiczna udzielona na wniosek musi być udzielona poprzez umieszczenie na BIP, tym bardziej, że wówczas udzielana nie jest wnioskodawcy, a upowszechniana bez ograniczeń.
Pismem z dnia 26 sierpnia 2021 r. strona skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezydentowi O., zarzucając naruszenie art. 14 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 3 zdanie drugie ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez bezpodstawne umorzenie przez organ I instancji postępowania o udostępnienie informacji publicznej bez wykazania (udowodnienia), że środki techniczne posiadane przez organ I instancji nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i formie określonej we wniosku, w sytuacji gdy wnioskodawca zażądał udostępnienia informacji publicznej w podstawowej formie udostępniania takich informacji przewidzianej w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. poprzez zamieszczenie jej w Biuletynie Informacji Publicznej, zaś Biuletyn Informacji Publicznej i jego oprogramowanie zapewnia techniczną możliwość zamieszczenia w nim informacji wnioskowanej przez stronę skarżącą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 29 października 2021 r., nr SKO.54.55.2021 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji i wyjaśniło, że ustawa o dostępie do informacji publicznej w sposób wyczerpujący wskazuje przypadki, w których wydawana jest decyzja administracyjna i możliwe jest złożenie odwołania. Stosownie bowiem do art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji publicznej w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji i jedynie w tych przypadkach zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 14 ust. 2 ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od daty powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.
Jak wskazał organ, z powyższych regulacji wynika tryb postępowania podmiotu zobowiązanego w sytuacji, gdy nie może on udzielić informacji publicznej w sposób lub formie określonej we wniosku. Takie postępowanie jest wówczas trójstopniowe. Podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej pisemnie zawiadamia wnioskodawcę o tym, że nie może jej udzielić w sposób i w formie określonej we wniosku, a pismo to winno zawierać dwa elementy: podanie przyczyn z powodu których informacja nie może być udzielona tak, jak chce tego wnioskodawca oraz wskazanie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja ma być udzielona. Jednocześnie organ podkreślił, że pismo takie nie może sprowadzać się do podania przyczyn braku możliwości udostępnienia informacji w sposób lub w formie podanej we wniosku albo tylko wskazania sposobu lub formy jej udostępnienia. Ponadto, pismo powinno także obejmować informację, że wnioskodawca powinien złożyć wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób lub w formie, która jest możliwa. Z kolei wnioskodawca po otrzymaniu tego pisma ma obowiązek złożyć nowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób lub w formie wskazanej przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej i jeżeli wnioskodawca złoży taki nowy wniosek, to jest mu wówczas udzielana ta żądana informacja. Z kolei gdy wnioskodawca takiego wniosku nie złoży, to podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej ma obowiązek wydać decyzję o umorzeniu postępowania.
W związku z powyższym organ wyjaśnił, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, m.in. w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 tej ustawy, a więc gdy informacja wprawdzie istnieje, ale może być udostępniona w sposób lub w formie innych niż określone we wniosku, a wnioskodawca w terminie 14 dni od daty powiadomienia go o powyższym, nie zmodyfikuje wniosku w zakresie sposobu i formy udostępnienia żądanej informacji. Przy czym organ wyjaśnił, że sposób udzielenia informacji będzie tu oznaczał tryb w jakim wnioskodawca życzy sobie, aby mu udzielono informacji, a więc może to być, np. wysłanie jej pocztą, osobisty odbiór, możliwość przejrzenia dokumentów lub przesłanie ich pocztą elektroniczną. Z kolei przez formę udzielenia informacji publicznej należy rozumieć postać w jakiej chce ją otrzymać wnioskodawca, a więc np. kopia dokumentu lub zapis na elektronicznym nośniku informacji.
W ocenie organu, przedstawiona wyżej sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, co uzasadniało wydanie przez organ I instancji decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej, gdyż nie ulega wątpliwości, że żądanie udostępnienia wnioskowanej przez stronę skarżącą informacji publicznej poprzez ogłoszenie w BIP organu I instancji jest nieuprawnione.
Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze:
1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8;
2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11;
3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia;
4) udostępniania w centralnym repozytorium.
Z kolei zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy, informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub w centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. I tak z art. 11 i art. 12 ust. 2 ustawy wynika, że informacja publiczna może być udostępniana:
1) w drodze wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych;
2) przez zainstalowanie w miejscach, o których mowa w punkcie 1 urządzenia umożliwiającego zapoznanie się z tą informacją;
Ponadto organ dodał, że podmiot udostępniający informację publiczną jest zobowiązany zapewnić możliwość kopiowania informacji publicznej albo jej wydruk lub przesłania informacji publicznej albo przeniesienia jej na odpowiedni, powszechnie stosowany nośnik. Organ wskazał także, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępniania w Biuletynie Informacji Publicznej informacji publicznych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3, pkt 4 lit. a tiret drugie, lit. c i d i pkt 5. Podmioty, o których mowa w zdaniu pierwszym, mogą udostępniać w Biuletynie Informacji Publicznej również inne informacje publiczne.
Biorąc powyższe pod uwagę, organ stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy wnioskowana informacja publiczna nie stanowi informacji, która zgodnie z ustawą obligatoryjnie winna być ogłoszona w Biuletynie Informacji Publicznej, a zatem względem informacji fakultatywnych organy władzy publicznej mogą je ogłaszać w Biuletynie Informacji Publicznej, a określenie rodzaju, zakresu i stopnia szczegółowości tych informacji zależy wyłącznie od woli danego organu. Dopiero brak wnioskowanej informacji w BIP, ewentualnie brak udostępnienia w centralnym repozytorium, brak jej wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych albo przez zainstalowane w miejscach, o których mowa w punkcie 1, urządzeń umożliwiających zapoznanie się z tą informacją, otwiera wnioskodawcy drogę do uzyskania jej na wniosek w formie i w sposób przez niego określony, a jednocześnie w sposób możliwy do realizacji przez dysponenta informacji. Organ, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 169/09, wskazał że Biuletyn Informacji Publicznej stanowi, w swoim założeniu, platformę zapoznawania się z informacją dotyczącą spraw publicznych przez nieograniczony krąg adresatów i stąd też obowiązek umieszczenia informacji w Biuletynie nie rodzi po stronie jego potencjalnych odbiorców uprawnienia do żądania dokonania publikacji lub jej usunięcia, gdyż sama czynność utworzenia biuletynu, czy też czynność zamieszczenia w nim określonej informacji publicznej, nie dotyczy ani uprawnień strony, ani też jej obowiązków. W konsekwencji wszelkie akty i czynności podejmowane przez organy administracji w związku z prowadzeniem Biuletynu Informacji Publicznej, jak i bezczynność w tym zakresie, nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego, tym bardziej, że w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie istnieje żaden przepis prawa, który wskazywałby na uprawnienia strony do żądania zamieszczenia, bądź też usunięcia określonych informacji publicznej w Biuletynu Informacji Publicznej.
Strona skarżąca pismem z dnia 2 grudnia 2021 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 29 października 2021 r., nr SKO.54.55.2021 wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej i zarzucając organowi naruszenie art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., art. 14 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 3 zdanie drugie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego wynikającej z norm przepisanych kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego skarżącego w tym postępowaniu oraz rozpoznanie skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi Związek Zawodowy podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. nie rozpoznało istoty sprawy, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zupełnie nie odniósł się do kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy normy prawa materialnego, a mianowicie do art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który precyzyjnie określa jaki stan faktyczny pozwala na przyjęcie, że udostępnienie informacji publicznej nie może nastąpić "w sposób lub w formie określonych we wniosku", a więc stan faktyczny uprawniający podmiot obowiązany do zastosowania art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem strony skarżącej z taką sytuacją mamy do czynienia wyłącznie gdy środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Strona skarżąca wskazała, że może to np. oznaczać teoretyczną sytuację, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej określa formę udostępnienia informacji jako ustną (np. ustną telefoniczną), a zatem jak najbardziej dopuszczalną i niebudzącą kontrowersji, jednak z uwagi na to, że wniosek kierowany jest do podmiotu obowiązanego, w którym pracują jedynie osoby nieme, ów podmiot nie ma technicznej możliwości udzielenia informacji w formie ustnej. W ocenie strony skarżącej tylko w tego typu teoretycznej sytuacji, w związku ze ziszczeniem się przesłanki art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, taki podmiot ma podstawę faktyczną do zwrócenia się do wnioskodawcy w trybie art. 14 ust. 2 ustawy o zawnioskowanie innej formy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Co istotne, taki tryb postępowania ma zastosowanie niezależnie od wnioskowanej formy: ustnej, pisemnej, elektronicznej, czy też zamieszczenia np. w BIP. Jedynym bowiem warunkiem zastosowania art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jest nieposiadanie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej środków technicznych umożliwiających udostępnienie informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
Biorąc powyższe pod uwagę strona skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie należało przyjąć że, skoro wnioskodawca zażądał udostępnienia informacji publicznej poprzez zamieszczenie jej w Biuletynie Informacji Publicznej, a informacja ta dotychczas nie była zamieszczana w BIP, to organ miał prawo zastosować art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłącznie, gdyby nie dysponował środkami technicznymi umożliwiającymi udostępnienie tej informacji w taki sposób. W ocenie Związku Zawodowego przesłanką w tym wypadku jest bowiem brak możliwości technicznych, nie zaś brak woli organu udostępnienia informacji w takiej formie, który to motywowany jest innymi przesłankami niż brak możliwości technicznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi Związku Zawodowego wskazując, że motywy zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia zostały w sposób wyczerpujący omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a organ podtrzymuje wyrażone tam stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 1001/21 oddalił skargę Związku Zawodowego [...] w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 29 października 2021 r., nr SKO.54.55.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej.
Sąd I instancji stwierdził na wstępie, że pytany w niniejszej sprawie podmiot był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, a sama informacja objęta wnioskiem strony skarżącej posiadała walor informacji publicznej, czemu organ zresztą nie przeczył, a problemem o charakterze determinującym ocenę prawidłowości działania organu w realiach niniejszej sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy organ powinien udostępnić wnioskowaną informację publiczną zgodnie z wnioskiem skarżącego, tzn. opublikować ją w BIP.
W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyjaśnił, że istnieją dwa sposoby udostępniania informacji publicznej. Z przepisu art. 7 ust. 1 w związku z art. 8 ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika bowiem, iż podstawowym sposobem udostępniania informacji publicznej jest jej ogłaszanie w publikatorze teleinformatycznym - Biuletynie Informacji Publicznej, udostępnianym za pośrednictwem ujednoliconego systemu stron sieci teleinformatycznej. Drugą, komplementarną formą dostępu do informacji publicznej jest zaś jej udostępnienie na wniosek strony (tak: art. 7 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 10 ustawy). Sąd I instancji wskazał, że najszerszą z form udostępniania informacji publicznej, stanowiącą jednocześnie najprostszy sposób uzyskania informacji publicznej jest ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej, a zakres realizacji tego sposobu dostępu do informacji publicznych wynika z treści art. 8 i 9 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także z przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej. WSA w Olsztynie podkreślił, że udostępnienie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej ma charakter generalny i nie wymaga wniosku żadnego podmiotu. Następuje ono ex lege, w wyniku realizacji obowiązku nałożonego na organy administracji publicznej, określonego w treści art. 8 ust. 3 omawianej ustawy i obejmuje całodobowy i nieprzerwany dostęp do informacji publicznych.
Sąd I instancji wskazał, że z art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a zasadnicze formy jej udostępniania wskazano w cytowanym już wyżej art. 7. O ile złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego, o tyle zupełnie inny charakter ma publikowanie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej.
WSA w Olsztynie, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 1889/17, wyjaśnił że Biuletyn Informacji Publicznej stanowi, w swoim założeniu, platformę służącą zapoznawaniu się z informacją dotyczącą spraw publicznych przez nieograniczony krąg adresatów i stąd też obowiązek umieszczenia informacji w BIP nie rodzi po stronie jego potencjalnych odbiorców uprawnienia do żądania dokonania publikacji lub jej usunięcia. Jak wskazał Sąd I instancji, sama czynność utworzenia biuletynu, czy też czynność zamieszczenia w nim określonej informacji publicznej, nie dotyczy ani uprawnień strony, ani też jej obowiązków, a więc wszelkie akty i czynności podejmowane przez organy administracji w związku z prowadzeniem Biuletynu Informacji Publicznej, jak i bezczynność w tym zakresie, nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego, tym bardziej, że w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie istnieje żaden przepis prawa, który wskazywałby na uprawnienia strony do żądania zamieszczenia, bądź też usunięcia określonych informacji publicznej z Biuletynu Informacji Publicznej. WSA w Olsztynie podkreślił, że powyższa konstatacja nie prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu oraz wyrażonego w art. 61 Konstytucji RP prawa obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej, gdyż nieumieszczenie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej daje, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy, uprawnienie dla każdego do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a rozpatrzenie z kolei takiego wniosku, podlega kontroli sądu administracyjnego.
Sąd I instancji dodał także, że ewentualna skarga na prowadzenie Biuletynu Informacji Publicznej, może przybrać jedynie formę skargi w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skoro skarga na prawidłowość prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej znajduje się poza kognicją sądów administracyjnych, bowiem wnioskowana informacja publiczna nie stanowi informacji, która zgodnie z ustawą, obligatoryjnie winna być ogłoszona w Biuletynie Informacji Publicznej, to tym samym nie jest możliwe uwzględnienie skargi na sposób prowadzenia BIP, który jest przez stronę postępowania uznawany za niewyczerpujący czy nieprawidłowy.
Reasumując, Sąd I instancji stwierdził, że art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej tworzy komplementarne, a zarazem dychotomiczne sposoby dostępu do informacji publicznej, czyli informacja publiczna, która nie została udostępniona w BIP lub portalu danych – ta, o której mowa w art. 8 ust. 3 ustawy - jest udostępniana na wniosek. WSA w Olsztynie wyjaśnił, że ustawodawca dokonał zatem kategoryzacji informacji publicznej uznając, że ta, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3, pkt 4 lit. a tiret drugi, lit. c i d i pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, z uwagi na rodzaj, charakter, a przeto ważkość społeczną winna być z urzędu, przez podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy (dysponentów informacji), udostępniona w BIP lub innym portalu danych. W konsekwencji powyższego, informacja publiczna niespersonifikowana w art. 8 ust. 3 ustawy w założeniu ustawodawcy, z definicji nie zawiera w sobie takiego ładunku doniosłości i wagi dla lokalnej społeczności, by obligowało to dysponenta do jej publikacji z urzędu we wskazanych publikatorach. Skoro tak, Sąd I instancji wskazał, że należało przyjąć, że zamysł opublikowania informacji publicznej niewskazanej w art. 6 ust. 1 pkt 1-3, pkt 4 lit. a tiret drugie, lit. c i d i pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej - z woli ustawodawcy - został pozostawiony wyłącznie uznaniu jej dysponenta. W konsekwencji powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że zaaprobowanie poglądu strony skarżącej, że rzeczona informacja winna być opublikowana w BIP, tj. w sposób i w formie wskazanej przez wnioskodawcę, w istocie rzeczy stanowiłoby wymuszenie na dysponencie rzeczonej informacji jej obligatoryjną publikację.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Związek Zawodowy, zaskarżając go w całości, zrzekając się przeprowadzenia rozprawy i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 29 października 2021 r., nr SKO.54.55.2021, a w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej wynikającej z norm przepisanych kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, ewentualnie strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej wynikającej z norm przepisanych kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego skarżącego w tym postępowaniu, a także wniosła w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dołączonych do akt postępowania dokumentów:
- wydruku z Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta O. przedstawiającego wniosek o udostępnienie informacji publicznej (znak sprawy OK.1431.69.2020), w którym w treści odpowiedzi załączono decyzję odmowną wraz z treścią przedmiotowej decyzji;
- wydruku z Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta O. przedstawiającego wniosek o udostępnienie informacji publicznej (znak sprawy OK.1431.181.2020), w którym w treści wskazano "wnioskodawca otrzymał odpowiedź";
- wydruku z Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta O. przedstawiającego wniosek o udostępnienie informacji publicznej (znak sprawy OK. 1431.181.2020), w którym w treści odpowiedzi załączono decyzję odmowną wraz z treścią przedmiotowej decyzji.
Strona skarżąca kasacyjnie wskazała na konieczność przeprowadzenia dowodów z powyższych dokumentów celem wykazania, iż organ w sprawie udostępnienia informacji publicznych posiadał możliwość publikacji informacji za pomocą Biuletynu Informacji Publicznej, a co więcej w sytuacji, gdy odmawiał udostępnienia informacji publicznej w systemie BIP dostępna była również decyzja odmowna wraz ze szczegółowym opisem stanu faktycznego.
Rozstrzygnięciu zarzucono:
I. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię:
1) naruszenie art. 14 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt. 1 i art. 8 ust. 3 zdanie 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przez błędną wykładnię, a w konsekwencji wadliwą ocenę, że organ I instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy, miał prawo umorzyć na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej postępowanie o udostępnienie informacji publicznej bez wykazania (udowodnienia), ani nawet bez wskazania przez organ, że środki techniczne posiadane przez organ nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i formie określonej we wniosku, w sytuacji gdy wnioskodawca zażądał udostępnienia informacji publicznej w podstawowej formie udostępniania takich informacji przewidzianej w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. poprzez zamieszczenie jej w Biuletynie Informacji Publicznej, zaś Biuletyn Informacji Publicznej (oprogramowanie tego biuletynu) zapewnia techniczną możliwość zamieszczenia w nim wnioskowanej informacji;
2) naruszenie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 8, art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez przyjęcie, że strona nie posiada uprawnienia do występowania z wnioskiem o umieszczenie informacji publicznej i wskazywania przy tym sposobu udzielanie tej informacji tj. np. za pośrednictwem Biuletynu Informacji Publicznej, a nadto organ nie jest związany jej wnioskiem, w sytuacji gdy z treści naruszonych przepisów wynika, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem;
II. naruszenie przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z:
a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na nieuchyleniu wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji, mimo że zostały one wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegającym na:
- naruszeniu zasady przekonywania oraz obowiązku wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, poprzez zaniechanie odniesienia się przez SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do istoty zagadnienia materialnoprawnego poruszonego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, które tkwi we właściwej wykładni art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a które sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy jeżeli zainteresowany, zawnioskuje o nieudostępnioną dotychczas w BIP informację publiczną w trybie art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a jako wnioskowaną formę udostępnienia wnioskodawca wnosi, aby zamieścić wnioskowaną informację w BIP, to organ ma prawo umorzyć postępowanie na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jeśli nie wskazał w piśmie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o dostępie do informacji publicznej i nie wykazał prawdziwości swych twierdzeń w tym zakresie, że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (por. art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), tymczasem część motywacyjna uzasadnienia zaskarżonej decyzji (co powiela WSA w Olsztynie w swoim uzasadnieniu) sprowadza się w istocie do rozważań, kiedy organ ma obowiązek z urzędu zamieścić dane informacje w BIP, a kiedy nie ma, kiedy dopuszczalne jest wnioskowanie o dostęp do informacji publicznej, a kiedy nie, chociaż te zagadnienia w ogóle nie są istotą sprawy i sporu;
- zaniechaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wnikliwego rozważenia niezbędnego do wyjaśnienia zagadnienia, czy środki techniczne posiadane przez organ nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i formie określonej we wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w tym Sąd nie poddał rzetelnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - pisma organu I instancji z dnia 21 lipca 2021 r. do skarżącego, pod kątem, czy spełnia ono wymogi formalne określonej w art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a w szczególności w zakresie obowiązku wskazania przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, w sytuacji gdy zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej natura owej przyczyny powinna tkwić w braku posiadania przez podmiot obowiązany odpowiednich środków technicznych, podczas gdy od ustaleń w tym przedmiocie zależała ocena legalności zaskarżonej decyzji organu I i II instancji;
2) w związku z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji organów obu instancji, mimo że zaskarżone decyzje nie spełniają wymogów art. 107 § 1 pkt. 6 i § 3 k.p.a., albowiem w swych uzasadnieniach nie wskazują w ogóle dowodów, na których opierają swe ustalenia faktyczne, nie odnoszą się do merytorycznego zagadnienia niniejszej sprawy, tj. czy środki techniczne posiadane przez organ nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i formie określonej we wniosku o udostępnienie informacji publicznej odnośnie tego, jakich czynności należałoby dokonać, aby przygotować i udostępnić informację publiczną w treści i formie wnioskowanej przez skarżącego - co uniemożliwia kontrolę zaskarżonych decyzji;
3) w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji obu instancji, mimo że naruszają one ww. przepisy;
III. naruszenie art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji organów obu instancji, mimo że zostały one wydane z naruszeniem art. 14 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 3 zdanie drugie oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez błędną wykładnię, a mianowicie błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie jest uprawniony do wskazywania formy publikacji informacji oraz że w okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji miał prawo umorzyć na podstawie art. 14 ust 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej postępowanie o udostępnienie informacji publicznej bez wykazania (udowodnienia), ani nawet bez wskazania, że środki techniczne posiadanie przez organ nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i formie określonej we wniosku, w sytuacji gdy wnioskodawca żądał udostępnienia informacji publicznej w podstawowej formie udostępniania takich informacji przewidzianym w art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy;
IV. naruszenie art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów stawianych w skardze w pkt I, II i III, co jest równoznaczne z brakiem wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia, co uniemożliwia lub co najmniej znacznie utrudnia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła przede wszystkim, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji jest wadliwe i nie poddaje się kontroli kasacyjnej, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie odniósł się do żadnego z zarzutów kierowanych przeciwko organowi w skardze.
Następnie strona skarżąca kasacyjnie podniosła m.in., że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca zażądał udostępnienia informacji publicznej, dotychczas niezamieszczonej w Biuletynie Informacji Publicznej, wnioskując jednocześnie o jej udostępnienie poprzez zamieszczenie w BIP. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie organ miał prawo zastosować art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłącznie, gdyby nie dysponował środkami technicznymi umożliwiającymi udostępnienie tej informacji w taki sposób, gdyż przesłanką w tym wypadku jest brak możliwości technicznych, nie zaś brak woli organu udostępnienia informacji w takiej formie, który motywowany jest innymi przesłankami niż brak możliwości technicznych. Z kolei brak takiej możliwości technicznej miałby miejsce, gdyby adresat wniosku nie prowadził strony BIP, ale jest faktem notoryjnym, iż taką stronę prowadzi. Inną przesłanką, która w ocenie strony skarżącej kasacyjnie mogłaby uzasadniać brak możliwości technicznego zamieszczenia w BIP wnioskowanej informacji, byłaby sytuacja, w której system edycji informacji w BIP, uniemożliwiałby technicznie zamieszczanie takich informacji. Teoretycznie możliwe byłoby wytłumaczenie tego np. ograniczoną pojemnością serwerów uniemożliwiającą umieszczenie na BIP informacji publicznej w formie pliku zajmującego bardzo dużo pamięci, albo w formie uniemożliwiającej wyświetlenie jej na stronie BIP, kopiowanie ze strony BIP. Strona skarżąca kasacyjnie wskazała jednak, że takie okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie nie wystąpiły, gdyż Związek Zawodowy zawnioskował o prostą z technicznego punktu widzenia informację, która mogłaby przybrać formę informacji tekstowej, a faktem notoryjnym jest, że informatyczny system stosowany przy edycji BIP, umożliwia publikację takich informacji tekstowych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22). W niniejszej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania zostały jednak sformułowane jako zarzuty naruszenia prawa będącego konsekwencją naruszenia prawa materialnego. Z tego powodu w pierwszej kolejności należało ocenić skuteczność zarzutów naruszenia prawa materialnego.
W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 14 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 3 zdanie drugie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) – dalej: u.d.i.p., poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów, a w konsekwencji wadliwą ocenę, że: "że organ I instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy, miał prawo umorzyć na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej postępowanie o udostępnienie informacji publicznej bez wykazania (udowodnienia), ani nawet bez wskazania przez organ, że środki techniczne posiadane przez organ nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i formie określonej we wniosku, w sytuacji, gdy wnioskodawca zażądał udostępnienia informacji publicznej w podstawowej formie udostępniania takich informacji przewidzianej w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. poprzez zamieszczenie jej w Biuletynie Informacji Publicznej, zaś Biuletyn Informacji Publicznej (oprogramowanie tego biuletynu) zapewnia techniczną możliwość zamieszczenia w nim wnioskowanej informacji".
Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
Omawiany zarzut okazał się nieskuteczny. Strona skarżąca kasacyjnie, podnosząc zarzut błędnej wykładni określonych przepisów prawa powinna wskazać, na czym polega błędna wykładnia tych przepisów i jaka, jej zdaniem, powinna być ich prawidłowa wykładnia. Wykładnia prawa sprowadzająca się do odkodowania treści norm prawnych zawartych w przepisach prawa nie obejmuje ani oceny stanu faktycznego sprawy ani procesów subsumcji. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie podnosząc zarzut błędnej wykładni kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy, tj. co do niedokonania przez Sąd I instancji ustaleń w zakresie posiadania lub nieposiadania przez organ I instancji środków technicznych, które mogłyby umożliwić mu udostępnienie informacji żądanej przez stronę skarżącą w sposób i w formie określonej we wniosku, co miało mieć wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Strona skarżąca kasacyjnie w ramach omawianego zarzutu zmierza zatem wprost do podważenia przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy, a tymczasem ewentualne oceny w zakresie stanu faktycznego można skutecznie zwalczać wyłącznie zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do stanu faktycznego kwestionowanego w ramach tego zarzutu, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktów (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051), w przypadku, gdy ustalenia w tym zakresie nie zostały skutecznie zakwestionowane w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Bezskuteczny okazał się także drugi zarzut naruszenia prawa materialnego, w ramach którego strona skarżąca kasacyjnie wytknęła Sądowi I instancji naruszenie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 8, art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. Naruszenia tych przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatrywała w przyjęciu przez WSA w Olsztynie, że "strona nie posiada uprawnienia do występowania z wnioskiem o umieszczenie informacji publicznej i wskazywania przy tym sposobu udzielanie tej informacji, tj. np. za pośrednictwem Biuletynu Informacji Publicznej, a nadto organ nie jest związany jej wnioskiem, w sytuacji gdy z treści naruszonych przepisów wynika, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem".
W odniesieniu do tego zarzutu należy w pierwszej kolejności wskazać, że szereg wskazanych w nim przepisów składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych (art. 7 ust. 1 u.d.i.p. składa się z 4 punktów, art. 8 u.d.i.p. składa się z 6 ustępów, w tym ustęp 6 z 5 punktów, art. 3 u.d.i.p. składa się z 2 ustępów, w tym ustęp 1 z 3 punktów, art. 10 u.d.i.p. składa się z 2 ustępów). Tymczasem przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12, LEX nr 13562450; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10, LEX nr 1138117; wyrok NSA z dnia 19 października 2022 r., I OSK 1407/19; wyrok NSA z dnia 11 października 2022 r., III OSK 5368/21; wyrok NSA z dnia 8 września 2022 r., II GSK 713/19). Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12, LEX nr 1450654; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, LEX nr 1295809; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12, LEX nr 1502246).
Omawiany zarzut mógł być zatem rozpatrywany wyłącznie w nawiązaniu do powołanego w nim art. 14 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem "Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku". Przepis ten nie mógł być naruszony poprzez przyjęcie, że strona nie posiada uprawnienia do występowania z wnioskiem o umieszczenie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej oraz że wniosek takiej treści nie jest dla organu wiążący, bowiem treść tego przepisu nie odnosi się w ogóle do kwestii udostępniania informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej i relacji pomiędzy trybami: wnioskowym i bezwnioskowym udostępniania informacji publicznej. Ponadto wykładnia art. 14 ust. 1 u.d.i.p. nie może być dokonywana w oderwaniu od treści art. 14 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się". Treść art. 14 ust. 2 u.d.i.p. wskazuje na sposób działania adresata wniosku o udostępnienie informacji publicznej "jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku". Brak możliwości udostępnienia informacji, o jakim mowa w tym przepisie, nie został w nim zdefiniowany, a zwłaszcza nie ma podstaw do przyjmowania, że wyczerpuje się wyłącznie w okolicznościach wskazywanych w treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p., tj. w sytuacji, gdy "środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku". Informacja publiczna "nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku" również wtedy, gdy wnioskodawca wskazuje na taki sposób i formę udostepnienia informacji, których nie może skutecznie żądać w oparciu o obowiązujące normy prawne, w czym mieści się żądanie udostępnienia konkretnej informacji w Biuletynie Informacji Publicznej. Należy podzielić stanowisko, zgodnie z którym złożenie wniosku o udostępnienie informacji jest jednym, lecz nie jedynym ze sposobów uzyskania dostępu do informacji publicznej. W judykaturze podkreśla się, iż podstawowym źródłem zapoznania się z informacją publiczną jest Biuletyn Informacji Publicznej, a udostępnienie informacji w BIP wyłącza obowiązek ponownego jej udostępniania na wniosek zainteresowanego, czy w innych przewidzianych w ustawie formach. Informacja, która została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej przez organ administracji publicznej nie podlega udostępnieniu w trybie wnioskowym. Nie można bowiem żądać udostępnienia w trybie u.d.i.p. informacji, która już została udostępniona. Powyższe prowadzi do wniosku o istnieniu dychotomicznych sposobów dostępu do informacji publicznej w postaci możliwości zapoznania się z ogłaszanymi informacjami publicznymi w Biuletynie Informacji Publicznej w ramach realizacji przez podmioty zobowiązane, względem wskazanej w u.d.i.p. kategorii danych, obowiązku bezwnioskowego udostępniania informacji publicznej oraz w postaci udostępniania informacji publicznej w trybie wnioskowym. Świadczy to nie tylko o nieskuteczności żądań udostępnienia w trybie wnioskowym u.d.i.p. informacji, która już została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, ale także o tym, że nie można w ramach wskazania sposobu i formy udostępniania informacji publicznej zobowiązywać organu w trybie wnioskowym z u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej. Nie ulega wątpliwości, że dysponentem wniosku dostępowego jest podmiot ubiegający się o uzyskanie informacji i to on decyduje o sposobie i formie uczynienia zadość swojemu żądaniu, jednak forma ta oraz sposób muszą być dopuszczalne w świetle uregulowań u.d.i.p. Warunku tego nie spełniało żądanie strony skarżącej, sformułowane w trybie wnioskowym, w ramach którego Związek Zawodowy ubiegał się o udostępnienie wnioskowanej przez niego informacji w Biuletynie Informacji Publicznej, a następnie niewskazanie przez niego, pomimo wezwania organu, innego dopuszczalnego sposobu i formy udostępnienia żądanych danych. W konsekwencji uznać należało, że organy, a za nimi Sąd I instancji, nie naruszyły art. 14 ust. 1 u.d.i.p., a prawidłowo wykładając i stosując powołane przez siebie przepisy u.d.i.p., zasadnie umorzyły postępowanie o udostępnienie informacji publicznej w niniejszej sprawie na podstawie at. 14 ust. 2 u.d.i.p.
Skoro zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się nieskuteczne, to tym samym w realiach niniejszej sprawy nie mógł odnieść skutku sformułowany jako zarzut naruszenia prawa będącego konsekwencją naruszenia prawa materialnego zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., które to przepisy strona skarżąca kasacyjnie powiązała z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej jako: k.p.a., a także z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p., a ponadto z art. 8 i art. 11 k.p.a. Niezależnie od powyższego omawiany zarzut nie mógł odnieść skutku również dlatego, że Sąd I instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. nie stosował przywołanego w zarzucie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zgodnie z którym "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy", a zatem nie mógł naruszyć przywołanego przepisu. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., z którym między innymi powiązano zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., wskazać należy, że przepis ten w istocie nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, określa wyłącznie zakres postępowania sądowoadministracyjnego i nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego bez powiązania (skutecznego) z innymi przepisami procesowymi (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., I FSK 277/07; wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., I OSK 266/08, LEX nr 490087; postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., II OSK 1375/09, LEX nr 582850). Przepis ten ma charakter ustrojowy, określając w sposób najbardziej ogólny i generalny zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nim unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem: do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało. W orzecznictwie NSA wielokrotnie sygnalizowano, że przepis art. 3 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych art. 3 cyt. ustawy nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., I OSK 266/08, LEX nr 490087). W przypadku zatem, gdy strona chce zarzucić niewłaściwą kontrolę skargi, przepis ten musi zostać powołany w połączeniu z przepisami, które Sąd mógł naruszyć w toku sprawowania tej kontroli. Jak już wskazywano, w realiach niniejszej sprawy takiego skutecznego powiązania nie może stanowić powołanie się na naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., którego Sąd I instancji nie stosował w niniejszej sprawie, ale i art. 135 p.p.s.a. oraz powołanych przepisów k.p.a. w związku z art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p. Zgodnie bowiem z art. 135 p.p.s.a. "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności (teza 6 w Komentarzu Lex 2009 wyd. II A. Kabat; W. Chróścielewski glosa do postanowienia NSA z dnia 7 lipca 2004 r. Gz 25/04 GSP-Prz. Orz 2005/3/11; wyroki NSA z dnia 11 października 2006 r., I GSK 3177/05 Lex nr 276695, z dnia 11 stycznia 2007 r. I OSK 275/06 Lex nr 293171, z dnia 20 kwietnia 2010 r., II OSK 699/09, LEX nr 597785). Ponadto przepis ten nie dotyczy uprawnień procesowych stron, lecz odnosząc się do fazy orzekania przez sąd administracyjny kształtuje kompetencje tego sądu uwzględniającego skargę. W konsekwencji przepis ten nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., I OSK 1199/12, LEX nr 1305295; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., I OSK 91/10, LEX nr 672934; wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., II FSK 1424/07, LEX nr 488559; wyrok NSA z dnia 19 listopada 2015 r., I OSK 2852/14zob. też: T. Woś: Komentarz do art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 16, LexiNexis 2012). W szczególności należy mieć na uwadze, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku oddalił skargę strony skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 29 października 2021 r., nr SKO.54.55.2021 o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Nieskutecznie także strona skarżąca kasacyjnie powołała się w zarzucie na przepisy k.p.a. w związku z art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p., który odsyła do stosowania do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z zastrzeżeniem, że uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Wskazać należy, że sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności organów administracji publicznej przepisów k.p.a. nie stosuje, a jedynie dokonuje oceny ich zastosowania przez organy i podmioty zobowiązane do stosowania przepisów k.p.a. w odpowiednim zakresie. Wszystkie powyższe argumenty świadczą zatem o nieskuteczności powołanego zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
Powyższe rozważania pozostają aktualne również w kontekście oceny skuteczności następnego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, także sformułowanego jako konsekwencja naruszenia prawa materialnego, w ramach którego strona skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie przez Sąd I instancji art. art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., którego to naruszenia upatrywała w nieuchyleniu zaskarżonych decyzji organów obu instancji, mimo że: "zostały one wydane z naruszeniem art. 14 ust. 2 w związku z art. 14 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 3 zdanie drugie oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez błędną wykładnię, a mianowicie błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie jest uprawniony do wskazywania formy publikacji informacji oraz że w okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji miał prawo umorzyć na podstawie art. 14 ust 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej postępowanie o udostępnienie informacji publicznej bez wykazania (udowodnienia), ani nawet bez wskazania, że środki techniczne posiadanie przez organ nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i formie określonej we wniosku, w sytuacji gdy wnioskodawca żądał udostępnienia informacji publicznej w podstawowej formie udostępniania takich informacji przewidzianym w art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy". Niezależnie od powyższego wskazać należy, że strona skarżąca kasacyjnie ponownie wytknęła Sądowi I instancji naruszenie przepisu, którego Sąd nie mógł naruszyć z uwagi na to, że go nie stosował oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. odnosi się bowiem do sytuacji, w których Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i art. 135 p.p.s.a. aktualne pozostają rozważania poczynione w ramach omówienia pierwszego z zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Nie mógł odnieść skutku także kolejny zarzut naruszenia przepisów postępowania, w ramach którego strona skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. upatrując naruszenia tego przepisu w braku merytorycznego odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do zarzutów stawianych w skardze w pkt I, II i III, co miałoby być równoznaczne z brakiem wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia, uniemożliwiając lub co najmniej znacznie utrudniając kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. W tym kontekście należy podkreślić, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Nie mógł zatem osiągnąć skutku zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., za pomocą którego – na co trzeba raz jeszcze zwrócić uwagę - nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, oceny tego stanu, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Należy podkreślić, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Natomiast treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku, wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie, czyni go w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej, co prowadzi do wniosku, że nie było podstaw do skutecznego podnoszenia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w realiach omawianej sprawy.
Odnosząc się z kolei do wniosku zawartego w skardze kasacyjnej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów ze wskazanych w niej dokumentów, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze powyższą regulację, która nie obliguje sądu do przeprowadzenia dowodu oraz stwierdzając, że ze względu na konstrukcję skargi kasacyjnej w sprawie nie występują wątpliwości wymagające wyjaśnienia, oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej.
Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI