III OSK 1088/22

III OSK 1088/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
II SA/Łd 464/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-11-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 153, art. 170, art. 193, art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2373
art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 464/21 w sprawie ze skargi E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 marca 2021 r. nr SKO.4161.16.21 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 24 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 464/21 oddalił skargę E. z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 marca 2021 r. nr SKO.4161.16.21 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
Wyrok został. wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 17 marca 2021 r., nr SKO.4161.16.21 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 1 i § 3, art. 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) – dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku E. sp. z o.o. z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 stycznia 2021 r., nr SKO.4161.96.20 orzekającą o stwierdzeniu nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r., znak: RG.7624/2/2009, w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW, przewidzianej do realizacji na działce nr [...] w obrębie [...] w [...] (wysokość zawieszenia wirnika - około 110 m, średnica wirnika - około 90 m, fundament wieży o wymiarach 18,6 m x 18,6 m posadowiony na głębokości 2,25 m).
W uzasadnieniu wskazano, że Burmistrz Gminy i Miasta [...] decyzją z dnia 16 kwietnia 2009 r. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla w/w inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW w [...] na działce nr ew. [...].
Wnioskiem z dnia 25 listopada 2011 r. J. L., właściciel nieruchomości oznaczonych nr ew. nr [...], [...], [...], [...] (obręb [...]) oraz nr ew. [...] (obręb [...]) w [...], wskazując na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza i Gminy [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r., z uwagi na wydanie przedmiotowej decyzji z rażącym naruszeniem procedury określonej w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2008, Nr 199, poz. 1227 ze zm., dalej: "ustawa środowiskowa").
Ostateczną decyzją z dnia czerwca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] umorzyło postępowanie administracyjne z wniosku J. L. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r. z uwagi na brak przymiotu strony postępowania po stronie wnioskodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 843/12 uchylił powyższą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 kwietnia 2012 r.
Ostateczną decyzją z dnia 10 grudnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r. z uwagi na brak wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia J. L. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 171/15 skargę oddalił.
Nie zgadzając się z wydanym orzeczeniem J. L. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt ll OSK 2200/15, w pkt. 1 uchylił zaskarżony wyrok, w pkt 2. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia 23 października 2014 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznający skargę Sąd I instancji błędnie uznał za niezasadny zarzut strony, co do wydania przez Burmistrza Gminy i Miasta [...] decyzji z dnia 16 kwietnia 2009 r. bez uwzględnienia kumulacji oddziaływań elektrowni wiatrowych znajdujących się na obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. W ocenie NSA, w ramach ponownie prowadzonego postępowania nieważnościowego niezbędnym będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego, celem określenia łącznego poziomu oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie cztery elektrownie zlokalizowane na sąsiednich działkach.
W toku ponownie prowadzonego postępowania, akta sprawy zostały uzupełnione o sporządzoną w dniu 1 marca 2017 r. opinię biegłych z zakresu ochrony środowiska, wskazująca na brak kumulacji oddziaływań wytwarzanych przez elektrownie wiatrowe znajdujące się na obszarze oddziaływania przedsięwzięcia.
Ostateczną decyzją z dnia 18 października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po raz kolejny odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji z dnia 16 kwietnia 2009 r., z uwagi na brak wystąpienia przesłanek nieważnościowych, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 1007/17 wydanym wskutek rozpoznania skargi J. L. uchylił wskazaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 października 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 29 czerwca 2017 r. Uzasadniając wydane orzeczenie Sąd wskazał, iż Burmistrz Gminy i Miasta [...] wydając decyzję środowiskową błędnie uznał, iż w sprawie nie zachodzi konieczność badania kwestii kumulacji oddziaływań wytwarzanych przez przedmiotową elektrownię wiatrową z oddziaływaniami wytwarzanymi przez trzy inne elektrownie wiatrowe, których dotyczą wydawane przez ten organ decyzje z dnia 16 kwietnia 2009 r. i z dnia 29 maja 2008 r. Sąd przyznał, iż sporządzona, zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt ll OSK 2200/15, opinia biegłych z zakresu z zakresu ochrony środowiska wskazuje, że skumulowane odziaływanie w/w czterech elektrowni nie przekroczy wartości dopuszczalnych w zakresie oddziaływania akustycznego, a oddziaływanie w zakresie PEM jest znikome. Jednakże nie sposób w ocenie Sądu I instancji pominąć argumentacji skarżącego, że rozpatrując sprawę ponownie organ pominął wnioski wynikające z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2016 r., wydanych w sprawach o sygn. akt II OSK 2248/15 i II OSK 3082/15, dotyczących elektrowni wiatrowych usytuowanych na działkach o nr ew. [...] i [...], których skumulowane oddziaływanie było także przedmiotem oceny w niniejszej sprawie. W powołanych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, że kwestia kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na działkach o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], i [...] nie była przedmiotem oceny Burmistrza Gminy i Miasta [...], co stanowiło rażące naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej. Sąd podkreślił, że wydany w niniejszej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2200/15 nie zawiera jednoznacznego sformułowania, z którego wynikałoby charakter naruszenia prawa przez Burmistrza Gminy i Miasta [...], jednakże odwołanie się do stanowiska wyrażonego w powołanych wyżej orzeczeniach nie narusza art. 153 p.p.s.a., gdyż wyrażone w nich poglądy nie są odmienne niż te wyrażone w wyroku z dnia 6 września 2016 r., a jedynie je precyzują. Sąd podzielił ponadto zarzuty skargi dotyczące wadliwego sformułowania decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r. oraz braku obligatoryjnego załącznika w postaci charakterystyki przedsięwzięcia.
Kwestionując zasadność wydanego orzeczenia E. sp. z o.o. z siedzibą w W. wywiodła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1665/18 skargę kasacyjną oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu, że dostrzega podnoszoną przez Sąd I instancji różnicę pomiędzy oceną prawną wyrażoną w sprawach sygn. akt II OSK 3082/15, sygn. akt II OSK 2248/15 i sygn. akt II OSK 2200/15. Naczelny Sąd Administracyjny, w dwóch pierwszych sprawach, jednoznacznie stwierdził, że doszło do rażącego naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej (wyroki z dnia 22 listopada 2016 r.). Natomiast we wcześniejszym wyroku z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2200/15, Naczelny Sąd Administracyjny nie zajął tak jednoznacznego stanowiska. Konieczne było, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przeprowadzenie postępowania dowodowego, na podstawie którego określone zostanie jaki jest łączny poziom oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie cztery elektrownie. Sąd stwierdził także, że dopiero posiadając te dane możliwe będzie ustalenie czy doszło do rażącego naruszenia przepisów regulujących np. dopuszczalny poziom hałasu, w sytuacji wykazania naruszenia jednoznacznie brzmiącego przepisu rozporządzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygającego sprawę na obecnym etapie, pomimo wskazanej wyżej rozbieżności, nie ulega wątpliwości, że sprawy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowych w odniesieniu do działek nr [...] i nr [...] dotyczą obecnie tej samej kwestii, a więc braku przeprowadzenia przez Burmistrza Gminy i Miasta [...] oceny w zakresie kumulowania się tych przedsięwzięć. Stąd też Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że we wszystkich sprawach dotyczących tych przedsięwzięć, toczących się obecnie pod sygn. akt II OSK 1665/18, sygn. akt II OSK 1778/18 i sygn. akt II OSK 1779/18, organy powinny były uwzględnić dalej idącą ocenę prawną wyrażoną w późniejszych wyrokach z dnia 22 listopada 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak przeprowadzenia przez Burmistrza Gminy i Miasta [...] oceny w zakresie kumulowania się tych przedsięwzięć bezsprzecznie stanowiło rażące naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej. Ponadto Sąd podzielił stanowisko Sądu I instancji, co do naruszenia art. 84 ustawy środowiskowej poprzez brak załączenia do decyzji obligatoryjnego załącznika w postaci charakterystyki przedsięwzięcia. Tego rodzaju ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie było uprawnione do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r.
W oparciu o powyżej wskazaną wiążącą ocenę prawną, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 26 stycznia 2021 r. stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r.
Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem E. sp. z o.o. z siedzibą w W. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym żądając uchylenia kwestionowanej decyzji oraz wydania rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 16 kwietnia 2009 r., zarzucała naruszenie: art. 153 p.p.s.a.; art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 84 ust. 1 ustawy środowiskowej i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; art. 7b k.p.a.; art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., art. 7, 8 i 77 k.p.a. oraz art. 16 § 1 k.p.a., tj. zasady trwałości decyzji administracyjnych w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13), poprzez niezbadanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie jakie skutki prawne przyniesie stwierdzenie nieważności decyzji po niemal 11 latach od jej wydania oraz po zrealizowaniu inwestycji;
Decyzją z dnia 17 marca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 26 stycznia 2021 r. Uzasadniając wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz wskazało na podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia, podkreślając jednocześnie, iż postępowanie prowadzone w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a jedynie odnosi się do kwestii zaistnienia przesłanek wadliwości decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Dalej przechodząc do meritum sprawy Kolegium odwołując się do treści art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wskazało na wiążącą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, ujęte w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1665/18, w którym Sąd w sposób jednoznaczny stwierdził, iż decyzja Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b, jak również z naruszeniem art. 84 ustawy środowiskowej. Powyższe obligowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
E. sp. z o.o. w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 26 stycznia 2021 r., zarzucając naruszenie: art. 153 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1665/18, a co za tym idzie błędne przyjęcie, iż stwierdzenie przez NSA, że "(...) kwestia kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na działkach ew. nr [...], [...], [...] cz. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] nie była przedmiotem badania przez Burmistrza Gminy i Miasta [...], co stanowi rażące naruszenie powyższego przepisu tj. art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko" przesądza automatycznie o treści rozstrzygnięcia, jakie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zobowiązane było wydać po ponownym rozpoznaniu sprawy, podczas gdy stwierdzenie przez NSA należy odczytywać jako wystąpienie oczywistości naruszenia prawa, która jest tylko jedną z przesłanek, jakie muszą zostać łącznie spełnione, aby decyzja administracyjna mogła zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa; a także: art. 80 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; art. 84 ust. 1 ustawy środowiskowej w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.; art. 7b k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.
Na wypadek nie podzielenia powyższych zarzutów i uznanie za prawidłową interpretację Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oceny prawnej wyrażonej przez NSA, strona z ostrożności procesowej, zarzuciła dodatkowo naruszenie: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 oraz § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.; art. 107 § 3 oraz § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.; art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a.; art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 k.p.a. w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 poprzez błędną wykładnię art. 156 § 2 k.p.a., a wobec tego niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i pominięcie, że upływ 12 lat od dnia wydania decyzji środowiskowej wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, podczas gdy w świetle przywołanego wyroku, odstąpienie od stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić w przypadku wystąpienia przesłanki znacznego upływu czasu od dnia jej wydania, zważywszy na skutki społeczno-gospodarcze, jakie może wywołać decyzja z dnia 17 marca 2021 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Sąd wojewódzki podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie spór dotyczy tego, czy wskazana wyżej decyzja Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r. wydana w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW, przewidzianej do realizacji na działce nr [...] w [...], podjęta została z rażącym naruszeniem art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej, co skutkowało koniecznością stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Przy czym kwestia ta, jak opisano powyżej, była już poddana kontroli sądowoadministracyjnej, przeprowadzanej zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast zasadniczym dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu pozostaje wydany w niniejszej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1665/18 oddalający skargę kasacyjną skarżącej spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 1007/17 orzekającego o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 października 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 29 czerwca 2017 r. odmawiających stwierdzenia nieważności wyżej wskazanej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r.
Sąd wojewódzki podkreślił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a więc nie tylko samą wykładnię w ścisłym tego słowa znaczeniu. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za wadliwe. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego i dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 grudnia 2006r., VII SA/Wa 1803/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei wskazania stanowią konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym przyszłym rozpoznaniu sprawy, określają one sposób ich postępowania w przyszłości. Mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi więc ścisły związek (por. wyroki NSA z 25 października 2006r., I OSK 1377/05; 13 września 2006r., II FSK 1099/05; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organy przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. W razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2018 r., I FSK 985/16; z 2 września 2021 r., II OSK 1502/21; z 9 września 2021 r., I GSK 702/21; z 29 października 2021 r; I GSK 655/21; wyroki WSA w Gliwicach z 19 kwietnia 2018 r., I SA/Gl 77/18; z 15 maja 2018 r. IV SA/Gl 1124/17; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powołanym wyżej wyrokiem z dnia 15 grudnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalając wywiedzioną przez skarżącą spółkę skargę kasacyjną wskazał, iż podziela stanowisko Sądu I instancji, co do stwierdzonego pominięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosków wynikających z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2016 r., wydanych w sprawach o sygn. akt II OSK 2248/15 i II OSK 3082/15, a dotyczących elektrowni wiatrowych usytuowanych na działkach o nr ew. [...] i [...], których skumulowane oddziaływanie było także przedmiotem oceny w niniejszej sprawie. W powołanych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, że kwestia kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na działkach o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] nie była przedmiotem oceny Burmistrza Gminy i Miasta [...], co stanowiło rażące naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej. Sąd podkreślił, że wydany w niniejszej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2200/15 nie zawiera jednoznacznego sformułowania, z którego wynikałoby charakter naruszenia prawa przez Burmistrza Gminy i Miasta [...], jednakże odwołanie się do stanowiska wyrażonego w powołanych wyżej orzeczeniach nie narusza art. 153 p.p.s.a., gdyż wyrażone w nich poglądy nie są odmienne niż te wyrażone w wyroku z dnia 6 września 2016 r., a jedynie je precyzują. Powyższe oznacza, że stanowisko wyrażone w sprawach o sygn. akt II OSK 3082/15 i II OSK 2248/15 jest wiążące również w tej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pomimo wskazanej wyżej rozbieżności, nie ulega wątpliwości, że sprawy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowych w odniesieniu do działek nr ewid. [...], [...] i [...] dotyczą obecnie tej samej kwestii, a więc braku przeprowadzenia przez Burmistrza Gminy i Miasta [...] oceny w zakresie kumulowania się tych przedsięwzięć. Stąd też we wszystkich sprawach dotyczących tych przedsięwzięć organy powinny były uwzględnić dalej idącą ocenę prawną wyrażoną w późniejszych wyrokach z 22 listopada 2016 r. Jak już wyżej wskazano, w obu tych wyrokach, Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że brak przeprowadzenia przez Burmistrza Gminy i Miasta [...] oceny w zakresie kumulowania się tych przedsięwzięć stanowiło rażące naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej. Tego rodzaju wiążąca ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie było uprawnione do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej Burmistrza Gminy i Miasta [...] z 16 kwietnia 2009 r., o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, co do stwierdzonego braku załączenia do decyzji z 16 kwietnia 2009 r. obligatoryjnego załącznika w postaci charakterystyki przedsięwzięcia, co stanowiło dodatkowe uzasadnienie dla uwzględnienia skargi.
Zdaniem Sądu wojewódzkiego, wobec tak jednoznacznie sformułowanej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1665/18, jak również wobec braku zarówno stanu faktycznego sprawy oraz obowiązującego stanu prawnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] było zobligowane do stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r. Jak już bowiem wcześniej wskazano bezwzględnie obowiązujący charakter przepisu art. 153 p.p.s.a. skutkuje tym, iż zarówno organ administracji publicznej, jak i sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu i formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Inaczej mówiąc ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej.
Sąd wojewódzki stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzekając, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. o nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r., z uwagi na jej podjęcie z rażącym naruszeniem art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej, w pełni zastosowało się do oceny prawnej wyrażonej w powołanym wcześniej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r.
Z uwagi na wskazany powyżej zakres związania wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r., sąd wojewódzki stwierdził, że bez wpływu na wynik niniejszego orzeczenia pozostają także pozostałe zarzuty skargi odnoszące się, co do naruszenia zarówno wskazanych w niej przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego. Sąd wojewódzki podkreślił, że w ramach nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, procedujące w sprawie organy nie dokonują nowych ustaleń faktycznych, jak również nie przeprowadzają dodatkowego postępowania dowodowego. Postępowanie to nie ma bowiem na celu powtórnego rozstrzygnięcia decyzją sprawy administracyjnej, lecz jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym konkretnym przypadku pkt 2 przywołanego przepisu. W niniejszej sprawie kwestia ta, jak już wcześniej wskazano została prawomocnie przesądzona wiążącym organy, jak i Sąd wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1665/18.
Natomiast, co do powoływanego przez stronę skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 ., sygn. akt P 46/13 orzekającego o częściowej niezgodności art. 156 § 2 k.p.a. z art. 2 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, Sąd wojewódzki wskazał, że wyrok ten ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Nakłada jedynie na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., zgodnie z treścią wydanego wyroku. Wykonanie powyższego obowiązku nastąpiło w drodze ustawy z dnia 11 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491), obowiązującej od dnia 16 września 2021 r., której art. 1 pkt 1 nadaje nowe brzmienie art. 156 § 2 k.p.a. o następującej treści "nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne". Ponadto jak wynika z art. 2 § 1 ustawy nowelizującej do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Objęta niniejszą skargą ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia 17 marca 2021 r. wydana została przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów.
E. sp. Z o.o. w W. (dalej: skarżący kasacyjnie), działając przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 153 p.p.s.a i w zw. z art. 170 p.p.s.a i art. 171 p.p.s.a poprzez oddalenie skargi wskutek błędnej wykładni oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z dnia 15 grudnia 2020 r. o sygn. akt Il OSK 1665/18 (dalej: "Wyrok NSA"), a co za tym idzie błędnego przyjęcia, iż stwierdzenie przez NSA, że kwestia kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na działkach ew. nr [...], [...], [...] cz. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] nie była przedmiotem badania przez Burmistrza Gminy i Miasta [...], co stanowi rażące naruszenie powyższego przepisu (tj. art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ("UOOŚ") — przyp. aut.)" przesądza automatycznie o treści rozstrzygnięcia, jakie SKO zobowiązane było wydać po ponownym rozpoznaniu sprawy, podczas gdy stwierdzenie NSA należy odczytywać jako wystąpienie oczywistości naruszenia prawa, która jest tylko jedną z przesłanek, jakie muszą zostać łącznie spełnione, aby decyzja administracyjna mogła zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa;
2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 i z art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez oddalenie skargi będące skutkiem braku zbadania czy doszło do naruszenia przez SKO przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy polegającego na braku zbadania wystąpienia przesłanki związanej ze skutkami społeczno-gospodarczymi, jakie wywołała decyzja środowiskowa, mimo że w dacie wydania Decyzji SKO, w uzupełnionym materiale dowodowym sprawy znajdowała się opinia biegłych z zakresu ochrony środowiska stwierdzająca brak przekroczenia dopuszczalnych norm oddziaływania, również biorąc pod uwagę kumulatywne oddziaływanie elektrowni, co dawało SKO podstawę do przyjęcia, iż nie została spełniona przesłanka wystąpienia skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, a co gdyby zostało wzięte pod uwagę przez SKO, skutkowałoby wydaniem rozstrzygnięcia o odmiennej treści;
3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 w związku z art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo iż SKO naruszyło przepisy postępowania uznając, że wydanie decyzji środowiskowej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a.;
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozważenia i odniesienia się do wszystkich zarzutów wskazanych w skardze i brak odniesienia się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego Wyroku, w szczególności do zarzutu braku zbadania wystąpienia przesłanki związanej ze skutkami społeczno-gospodarczymi, jakie wywołała decyzja środowiskowa oraz braku wydania decyzji środowiskowej z rażącym naruszeniem prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
J. L., uczestnik postępowania, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Przystępując do oceny zasadności wniesionej skargi kasacyjnej należy także mieć na uwadze, że przedmiotowa sprawa była już dwukrotnie przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pierwszy wyrok został wydany jak wskazano w stanie faktycznym niniejszego uzasadnienia w dniu 6 września 2016 roku (sygn. akt II OSK 2200/15), a drugi w dniu 15 grudnia 2020 roku (sygn. akt II OSK 1665/18).
Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Na tle cytowanego przepisu w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że dla organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, zawarty w orzeczeniu kasacyjnym pogląd dotyczący wyłożonych i zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, jest wiążąca. Oznacza to, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując tak na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, jak też na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia ostatecznego. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (zob. np. wyrok NSA z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt I OSK 937/23, CBOSA). Przy czym ocena prawna, o której stanowi art. 153 p.p.s.a., to wyjaśnienie treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie; musi pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Ustawowo określone związanie zarówno co do oceny prawnej, jak i wskazań określonych co do dalszego postępowania jest wiążące, a zatem powoduje konsekwencje w zakresie zawężenia granic sprawy do tych, w jakich rozpoznawał uprzednio Sąd I instancji.
Ocena wyrażana przez sąd administracyjny w prawomocnym orzeczeniu uwzględniającym skargę na decyzję administracyjną może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. W takiej sytuacji organ jest związany wskazaniem sądu co do uzupełnienia postępowania. Jeśli uzupełnione postępowanie wskazuje na zasadność poprzedniej decyzji, nic nie stoi na przeszkodzie wydaniu identycznego rozstrzygnięcia z odpowiednio pogłębionym uzasadnieniem. Taka właśnie sytuacja zaistniała w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy.
W wyroku z dnia 15 grudnia 2020 roku, sygn. akt II OSK 1665/18 Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że brak przeprowadzenia przez Burmistrza Gminy i Miasta [...] ocen w zakresie kumulowania się przedsięwzięć tj. realizacji czterech elektrowni wiatrowych bezsprzecznie stanowi rażące naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji co do naruszenia art. 84 ustawy środowiskowej poprzez brak załączenia decyzji obligatoryjnego załącznika w postaci charakterystyki przedsięwzięcia. Analiza akt sprawy administracyjnej prowadzi do wniosku, że stan faktyczny w sprawie nie uległ zamianie. Nie nastąpiły także zmiany w stanie prawnym umożliwiające odstąpienie od stanowiska przedstawionego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020roku (sygn. akt II OSK 1665/18). Powyższe skutkować zatem musiało wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji z dnia 17 marca 2021 roku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Burmistrza Gminy i Miasta z dnia 16 kwietnia 2009 roku w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej, przewidzianej do realizacji na działce nr [...] obręb [...] w [...]. Jednocześnie wytycznymi zawarty w powyższym wyroku związany był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpatrując skargę inwestora na powyższą decyzję Kolegium.
Nie zasługuje zdaniem Naczelnego Sądu administracyjnego na uwzględnie pierwszy z podniesionych zarzutów kasacyjnych dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. i art. 171 p.p.s.a. W szczególności nie do zaakceptowania jest stanowisko skarżącej kasacyjnie, że w wyroku z dnia 15 grudnia 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził tylko, że brak przeprowadzenia przez organ oceny kumulatywnego oddziaływania na środowisko przedsięwzięć, świadczy jedynie o oczywistym naruszeniu prawa, która jest tylko jedną z przesłanek, jakie muszą zostać spełnione łącznie, aby decyzja administracyjna mogła zostać uznana za wydana z rażącym naruszeniem praw. W powołanym wyroku Sąd dokonał analizy powyższego uchybienia, odnosząc się jednocześnie do dwóch innych wyroków jakie zostały wydane przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach II OSK 3082/15 i II OSK 2248/15 dotyczących elektrowni wiatrowych usytuowanych na sąsiednich działkach oraz do wyroku z dnia 6 września 2016 roku w sprawie II OSK 2200/15. Ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w sposób jednoznaczny, nie budzący wątpliwości, że brak przeprowadzenia przez Burmistrza Gminy i Miasta [...] oceny w zakresie kumulowania się przedsięwzięcia stanowiło rażące naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej. Tego rodzaju wiążąca ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza, że została spełniona przesłanka rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 roku. Wbrew twierdzeniom nie ma podstaw do przyjęcia, że w powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny mówi, jak podnosi skarżąca kasacyjnie strona, jedynie o "oczywistym naruszeniu prawa". Po pierwsze w rozważaniach prawnych Naczelny Sąd Administracyjny takiego zwrotu nie używa. Po drugie z treści uzasadnienia tegoż wyroku wynika, że nie budzi żadnej wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że brak oceny w zakresie kumulacji w realiach niniejszej sprawy ze strony organu należy uznać za rażące naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej. Stanowisko skarżącej wyrażone w skardze kasacyjnej należy uznać jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w tym wyroku, próbę jego zakwestionowania. Nadto podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej samej kwalifikacji naruszenia dotyczącego braku dołączenia do decyzji charakterystyki przedsięwzięcia jako obligatoryjnego elementu decyzji środowiskowej .
Nie zasługuje także na uwzględnienie drugi z podniesionych zarzutów kasacyjnych dotyczący naruszenia art. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dotyczący braku oceny ze strony Sądu I instancji, czy doszło do naruszenia przez SKO przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy wobec braku zbadania wystąpienia okoliczności związanych ze skutkami społeczno- gospodarczymi. Zdaniem skarżącej kasacyjnie brak przekroczenia dopuszczalnych norm oddziaływania na środowisko, co potwierdza sporządzona ekspertyza, świadczy, iż nie została spełniona przesłanka wystąpienia skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji między innymi wtedy, gdy została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Ponownie podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2020 roku tak ocenił wydanie decyzji środowiskowej bez oceny kumulacji oddziaływania na środowisko wszystkich czterech elektrowni wiatrowych, który to obowiązek wynika z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej. O "rażącym naruszeniu prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja.
Zatem skarżąca kasacyjnie próbuje podważyć jedną z przesłanek składających się na pojęcie rażącego naruszenia prawa. Z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. i art. 193 jest to niedopuszczalne, albowiem zmierza to do podważenia oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 roku.
Powyższe rozważania czynią także bezpodstawnym zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dotyczący bezpodstawnego oddalenia skargi przez Sąd I instancji, mimo, że Kolegium naruszyło przepisy postępowania uznając, że wydanie decyzji środowiskowej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 141 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wszystkie te elementy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, w tym podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz szczegółowe wyjaśnienie powodów, dla których Sąd I instancji oddalił skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest wystarczające i pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej. Natomiast zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować oceny prawnej wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponadto, w świetle uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie oczywiście nie nastąpiło. Należy mieć również na uwadze, że Sąd I instancji ma obowiązek jedynie przedstawić zarzuty skargi (co w tej sprawie miało miejsce), co nie oznacza obowiązku szczegółowego odniesienia się do każdego twierdzenia skargi, lecz obowiązek rozstrzygnięcia istoty sprawy (a więc wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia). Te warunki zaskarżony wyrok spełnia. Brak rozważań w uzasadnieniu Sądu I instancji odnośnie przesłanki związanej ze skutkami społeczno- gospodarczymi jaka wywołała decyzja środowiskowa, mimo podniesionego zarzutu w skardze mającego skutkować uchyleniem decyzji stwierdzającej nieważność decyzji środowiskowej nie może być uznane za uchybienie art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie tegoż wyroku. Wynika to z faktu związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego toku postępowania wynikającymi z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 roku, sygn. akt II OSK 1665/18, w którym przesądzono kwestię wydania decyzji środowiskowej z rażącym naruszeniem prawa. Tym samym ponowne badanie przesłanki dotyczącej skutków społeczno- gospodarczych jakie wywołała decyzją było zbędne, a nawet niedopuszczalne.
Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 orzeczono jak w wyroku.
Z uwagi na złożony w odpowiedzi na skargę kasacyjną przez uczestnika postępowania J. L. wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych stwierdzić należy, że z uwagi na regulacje zawarte w art. 203 i 204 p.p.s.a. uwzględnienie tego wniosku nie jest możliwe.