III OSK 1087/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Wójta, uznając, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej nie zwalnia organu z obowiązku udostępnienia informacji publicznej lub wydania decyzji odmownej.
Wójt Gminy złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, który stwierdził jego bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Wójt argumentował, że wnioskodawca nadużywa prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na dużą liczbę składanych wniosków, co jego zdaniem uzasadnia odmowę. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że nadużycie prawa nie jest podstawą do odmowy udostępnienia informacji publicznej, a organ powinien wydać decyzję odmowną na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wójta Gminy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który stwierdził bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wójt argumentował, że wnioskodawca nadużywa prawa dostępu do informacji publicznej, składając nadmierną liczbę wniosków, co jego zdaniem powinno skutkować odmową udzielenia informacji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2024 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że kwestia nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej jest irrelewantna dla oceny bezczynności organu, jeśli żądana informacja jest informacją publiczną. W przypadku podejrzenia nadużycia prawa, organ powinien wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie pozostawać w bezczynności. Sąd uznał, że WSA prawidłowo ustalił, iż żądana informacja jest informacją publiczną, a Wójt jest zobowiązany do jej udostępnienia lub wydania decyzji odmownej. NSA stwierdził również, że choć uzasadnienie wyroku WSA mogło być wadliwe w zakresie nieuwzględnienia argumentacji organu o nadużyciu prawa, to uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może odmówić udostępnienia informacji publicznej, powołując się na nadużycie prawa przez wnioskodawcę. W przypadku podejrzenia nadużycia, organ powinien wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Uzasadnienie
Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej jest irrelewantne dla oceny, czy żądana informacja jest informacją publiczną. Organ, który uważa, że wniosek stanowi nadużycie, powinien wydać decyzję odmowną, a nie pozostawać w bezczynności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.i.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 3 § ust. 1 pkt. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt. 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 16 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 16 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 113 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.i.p. art. 13 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 13 § ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 14 § ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej
Konstytucja RP art. 61
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej nie jest podstawą do odmowy udostępnienia informacji publicznej, a organ powinien wydać decyzję odmowną. Kwestia nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej nie jest przedmiotem postępowania w sprawie bezczynności organu.
Odrzucone argumenty
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej stanowi nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej z uwagi na olbrzymią liczbę składanych przez skarżącego wniosków. Sąd I instancji nie dokonał wszechstronnych ustaleń faktycznych i nie rozpoznał istoty sprawy, pomijając dowody wskazujące na nękanie organu przez wnioskodawcę.
Godne uwagi sformułowania
nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej nie może być przedmiotem badania w sprawie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej organ powinien wydać decyzję w trybie art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. o odmowie udostępnienia tej informacji publicznej nieudostępnienie informacji publicznej nie było bowiem przejawem złej woli lecz wiązało się z prezentowaną przez organ odmienną oceną prawną charakteru wniosku
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
sędzia
Przemysław Szustakiewicz
sędzia
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii rozróżnienia między oceną charakteru informacji publicznej a oceną nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej oraz procedurą postępowania w przypadku podejrzenia nadużycia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej przez wnioskodawcę, co może być trudne do udowodnienia w każdym przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej przez osoby składające masowo wnioski, co stanowi wyzwanie dla organów administracji. Wyrok NSA jasno określa granice odpowiedzialności organu i wnioskodawcy.
“Czy masowe wnioski o informacje publiczne to nadużycie? NSA wyjaśnia, jak reagować.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1087/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-10-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-04-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Pocztarek Przemysław Szustakiewicz Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane III SAB/Gl 218/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-12-05 Skarżony organ Wójt Gminy Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt III SAB/Gl 218/23 w sprawie ze skargi M.P. na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Gl 218/23, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", w pkt. 1. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; w pkt. 2. zobowiązał organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, a w pkt. 3. na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądził od Wójta [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok został wydany w poniższym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący wnioskiem z 4 maja 2023 r. wniósł "o udostępnienie prostej informacji publicznej w następującym zakresie: 1. Kto z imienia i nazwiska, pełnionej funkcji uczestniczył wraz z wójtem gminy [...] w czynnościach prowadzonych w dniu 4 maja 2023 r. na nielegalnym wysypisku odpadów w [...] sięgnij do Decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska [...] z dnia [...] marca 2019 r. znak [...] 2. Udostępnienie skanu wytworzonych w związku z w/w protokołu, notatki służbowej, inne z przeprowadzonych czynności w myśl art. 14 K.p.a." Pismem z 18 maja 2023 r. organ przesłał skarżącemu pismo. Poinformował w nim, że jego zakres przedmiotowy, nie stanowi informacji publicznej, w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2022 r., poz.902, dalej "u.d.i.p.). Stanowi natomiast dla niego narzędzie do nadużywania prawa do pozyskiwania takiej informacji, ponieważ kolejno konsekwentnie składa wnioski o informację publiczną wyłącznie w celu zakłócenia funkcjonowania organów gminy. W okresie od 2015r. (w którym odnotowano wzrost aktywności związanej ze składaniem wniosków o dostęp do informacji publicznej) do 14 maja 2023r. wpłynęło do Urzędu Gminy około 2046 wniosków pochodzących od wnioskodawcy bądź konfigurowanych w taki sposób przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, które mylnie mogą sugerować, że pochodzą od innych osób niż skarżący. Z każdym rokiem począwszy od 2015 r. liczba składanych wniosków sukcesywnie wzrastała, przy czym sposób ich redagowania, powtarzalna częstotliwość, nie mogą budzić uzasadnionych wątpliwości, że treść tych wniosków nie stanowi inicjatywy autorskiej inicjowanej przez skarżącego. W ocenie organu jest to zamierzone działanie skarżącego rażąco sprzeczne z celami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Taki sposób wykorzystywania tej ustawy w celu zakłócania, dezorganizowania, poniżania, co nie rzadko ma miejsce w treściach samych wniosków lub komentarzy do tych wniosków, nie może stanowić ochrony prawnej wobec osoby, która w tak skrajny sposób posługuje się legalnym narzędziem prawnym. Zdaniem organu przedstawione okoliczności i licznie zgromadzona dokumentacja dowodowa co do skarżącego o udzielenie informacji publicznej w sprawie udostępnienia z imienia i nazwiska, pełnionej funkcji osoby, która uczestniczyła z Wójtem [...] w czynnościach prowadzonych 4 maja 2023 r. na nielegalnym wysypisku odpadów w [...] oraz udostępnienia skanu wytworzonego protokołu i notatki służbowej, nie mogą być potraktowane jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Organ na poparcie swego stanowiska powołał się na ocenę wyrażoną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] w decyzjach z 1 lutego 2023 r., 6 lutego 2023 r., 13 lutego 2023 r., 1 marca 2023 r. i 20 marca 2023 r. Wskazał w nich że w takich przypadkach jak opisane można nie kwalifikować wniosku jako dotyczącego dostępu do informacji publicznej. Skarżący wniósł skargę na bezczynność Wójta [...] (dalej: organ) w zakresie nierozpatrzenia jego wniosku z 4 maja 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu wyroku uwzgledniającego skargę Sąd I instancji wyjaśnił, że załatwienie wniosku w trybie u.d.i.p. może przybrać postać: 1. czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej; 2. pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać; 3. pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej; 4. pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym; 5. decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p.; 6. decyzji odmawiając udostępnienia żądanej informacji gdy stwierdzi, że stanowi ona informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. a nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki szczególnej istotności jej udostępnienia dla interesu publicznego. W konsekwencji, w ocenie Sądu I instancji, wskazane sposoby rozpatrzenia wniosku oznaczają, że w przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności, gdy nie udostępnia zainteresowanemu podmiotowi żądanej przez niego informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p., nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p. bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiedzi na wniosek należy udzielić bez zbędnej zwłoki, jednakże nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Termin ten może być przedłużony, co przewiduje art. 13 ust. 2 ustawy. Zdaniem Sądu I instancji informacje objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udostępnienia protokołu, notatki służbowej z czynności kontrolnych prowadzonych 4 maja 2023 r. na nielegalnym wysypisku odpadów w [...], przez Wójta [...] wraz z podaniem funkcji i danych innych osób, które w tych czynnościach kontrolnych brały udział stanowią informację publiczną. Według Sądu I instancji, wynika to z treści art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Stosownie bowiem do tego przepisu informacją publiczną są dane publiczne w tym dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających. W konsekwencji WSA w Gliwicach uznał, że wniosek skarżącego w zakresie objętym skargą powinien zostać rozpoznany przez organ albo przez udzielenie pełnej informacji w formie czynności materialno-technicznej albo przez wydanie stosownej decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. art. 3 ust. 1 pkt. 1, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Sąd stwierdził, że skoro skarżący wnioskował o udzielenie informacji mającej charakter informacji publicznej obowiązkiem organu było jej udzielenie bądź jej odmowa w formie prawem przewidzianej a to decyzją na podstawie art. 16 u.d.i.p. Ustawa nie przewiduje bowiem możliwości załatwienia sprawy przez sporządzenie "pisma" o odmowie udostępnienia żądanej informacji w sytuacji gdy strona wnioskuje o udzielenie jej informacji mającej charakter informacji publicznej. Z tej przyczyny Sąd I instancji doszedł do przekonania, organ winien był załatwić wniosek skarżącego według zasad określonych w u.d.i.p., czego bezspornie nie uczynił, dopuszczając się tym samym bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nieudostępnienie informacji publicznej nie było bowiem przejawem złej woli lecz wiązało się z prezentowaną przez organ odmienną oceną prawną charakteru wniosku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wójt [...], reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżył wyrok w całości i "na podstawie art. 188 p.p.s.a., wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji". Na podstawie art. 200 p.p.s.a. wystąpił o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Sądowi I instancji zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. naruszenie: a) prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 134 § 1 w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. przez niedokonanie wszechstronnych ustaleń faktycznych sprawy i tym samym nierozpoznanie istoty sprawy, przez pominięcie przy rozstrzygnięciu dowodów wskazujących, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 4 maja 2023 roku został wystosowany "w celu nękania skarżącego", a tym samym błędne uznanie, że jego treść stanowi informację publiczną, co doprowadziło do uwzględnienia skargi wnioskodawcy i uznania przez Sąd, że Wójt [...] dopuścił się "przewlekłości" w prowadzeniu postępowania, 2) art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nienależyte uzasadnienie wyroku tj. pominięcie ważnych aspektów rozpatrywanej sprawy co uniemożliwia stronie ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu, a co za tym idzie - pozbawia ją możliwości polemizowania z jego oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy i nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia przez zdawkowe stwierdzenie, że ,,błędną jest ocena organu (...) co do tego, że zakres przedmiotowego wniosku nie dotyczy informacji publicznej'' bez wyjaśnienia powodów takiego rozstrzygnięcia; W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię a to: art. 1 ust. 1 oraz 3 ust. 1 u.d.i.p. przez niedostateczne rozważenie czy informacja, której udostępnienia żądał wnioskodawca jest informacją publiczną, a jeśli tak, to czy jest informacja publiczna przetworzoną co doprowadziło do oceny przez Sąd, że podejmowane przez skarżącego działania nosiły znamiona przewlekłości. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa procesowego podniósł, że Sąd nie uwzględnił kluczowych dla sprawy dowodów, a mianowicie oceny Samorządowego Kolegium odwoławczego w [...] wyrażonego w decyzjach z 1 lutego 2023 r., 6 lutego 2023 r., 13 lutego 2023 r.,1 marca 2023 r. oraz 20 marca 2023 r., które to skarżący kasacyjnie powołał na poparcie swojego stanowiska, że z uwagi na anormalną liczbę wniosków kierowanych do różnych jednostek Gminy [...], zachowanie wnioskodawcy nosi znamiona nękania, a tym samym uzasadnia odmowę udzielenia mu informacji publicznej w niniejszej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada przepisowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Istotą sprawy była ocena, czy Wójt [...] prawidłowo uznał, ze wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 4 maja 2023 roku nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż z okoliczności, w których został złożony wynika, że wyczerpuje znamiona nękania, a tym samym nie może być rozpatrywany przez pryzmat ustawy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast zagadnienie to Sąd ujął jednym zdaniem. Z powyższym naruszeniem skarżący kasacyjnie powiązał naruszenie prawa materialnego. Stwierdził bowiem, że, w jego ocenie, ustalenie z jakim typem informacji jest ta żądana w przedmiotowym wniosku ma podstawowe znaczenie przy ocenie, czy można mówić o "przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego". W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżący wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie. Podkreślił, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji stwierdził bezczynność Wójta [...], a nie, jak wskazano w skardze kasacyjnej, przewlekłość, do której odniesiono też jej zarzuty. Tym samym, organ nie przedstawił żadnych argumentów, które odbierałyby zaskarżonemu wyrokowi przymiot zgodności z prawem. Wskazana przez skarżącego niezgodność przedmiotu rozstrzygnięcia sprawy z przedmiotem sprawy wymienionym w zarzutach skargi kasacyjnej została wyjaśniona w piśmie procesowym skarżącego kasacyjnie organu z 23 lipca 2024 r. Skarżący kasacyjnie sprostował wywody zawarte w skardze kasacyjnej i wyjaśnił, że skarga kasacyjna dotyczy bezczynności stwierdzonej zaskarżonym wyrokiem. Wniósł również o uwzględnienie przez NSA ustaleń poczynionych w ostatnio wydanych wyrokach przez WSA w Gliwicach ze skarg skarżącego w niniejszej sprawie, w zakresie liczby składanych wniosków o dostęp do informacji publicznej, skarg i innych wniosków, na okoliczność nękającego charakteru czynności skarżącego. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, skarżący tworzy za pomocą legalnego instrumentu prawnego narzędzie do prób dezorganizacji prac organów gminy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, ponieważ od oceny tego zarzutu zależała ocena zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. zakresu ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd I instancji a koniecznych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd I instancji przedstawił wykładnię art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. i mając ją na względzie, objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej informacje w postaci protokołu, notatki służbowej z czynności kontrolnych prowadzonych 4 maja 2023 r. na nielegalnym wysypisku odpadów w [...] przez Wójta [...] wraz z podaniem funkcji i danych innych osób, które w tych czynnościach kontrolnych brały udział - uznał za informację publiczną. W skardze kasacyjnej organ nie podważa wykładni dokonanej przez Sąd ale zarzuca, że Sąd dokonał błędnej kwalifikacji żądanych informacji. Organ twierdzi bowiem, że żądane we wniosku z 4 maja 2023 r. informacje nie stanowią informacji publicznej, ponieważ wniosek ten stanowi nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej z uwagi na to, że jest kolejną próbą nękania organu z powodu olbrzymiej liczby składanych przez skarżącego wniosków o dostęp do informacji publicznej. Wobec tego, w odniesieniu do omawianego zarzutu należy przede wszystkim zwrócić uwagę na istotę zjawiska określanego w doktrynie i orzecznictwie jako nadużycie przez określony podmiot przysługującego mu prawa, tj. w realiach prawa publicznego, na zjawisko nadużycia publicznego prawa podmiotowego. Można przyjąć, mając na uwadze wypowiedzi doktryny i orzecznictwa, że nadużycie publicznego prawa podmiotowego oznacza korzystanie z tego prawa i używanie instrumentów służących jego realizacji nie w celu zrealizowania wartości, którym to prawo ma służyć, chociaż z powoływaniem się na nie. W polskim porządku prawnym, w którym konstytucyjne prawo podmiotowe dostępu do informacji publicznej ma charakter publicznego prawa podmiotowego o treści pozytywnej, prawodawca w żadnym miejscu nie wskazał wyraźnie, jakie wartości leżą u podstaw skonstruowania przez niego tego rodzaju prawa. Nie uczynił tego zwłaszcza w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Określił jednak, że prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem politycznym umieszczając art. 61 Konstytucji RP kreujący to prawo wśród unormowań dotyczących wolności i praw politycznych. Jest to pewna wskazówka w odkodowaniu tych wartości. Przyjmując, że u podstaw prawa dostępu do informacji publicznej jako prawa politycznego leżą wartości leżące również u podstaw sprawowania władzy w ustroju państwa, wśród których istotną pozycję zajmuje jawność, to nadużyciem prawa dostępu do informacji publicznej byłoby przy powoływaniu się na jawność życia publicznego jego wykorzystywanie po to, aby podejmować działania niezgodne z prawem (nie na podstawie i w granicach prawa), godzące w sprawność i rzetelność funkcjonowania instytucji publicznych, a także ukierunkowane na nieposzanowanie przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka bądź pozyskiwanie, gromadzenie i udostępnianie innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Na takie wartości leżące u podstaw prawa dostępu do informacji publicznej wskazuje również Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że "[c]elem wprowadzenia prawa do informacji publicznej była realizacja idei jawności życia publicznego, jego demokratyzacja, dążenie do wzrostu zaufania społecznego do władzy publicznej, a w rezultacie poprawa funkcjonowania administracji publicznej. (...) Udostępnienie informacji publicznej wiąże się zawsze z zaangażowaniem personelu urzędniczego i określonych środków technicznych. Związane z tym obowiązki administracji nie są wobec tego obojętne dla efektywności wykonywania innych zadań publicznych. Zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy intencje składającego wniosek nie mieszczą się w założeniach aksjologicznych, które legły u podstaw omawianej regulacji prawnej, w tym jeśli wniosek ma na celu udręczenie podmiotu go rozpatrującego" (zob. wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12; wyrok NSA z 7 września 2019 r., I OSK 2687/17; wyrok NSA z 11 lipca 2022 r., III OSK 2851/21; wyrok NSA z 26 stycznia 2023 r., III OSK 7265/21). Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12). Podkreślić należy, że odmowa ochrony nie następuje jednak przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Nadużycie prawa do informacji publicznej może bowiem zachodzić dopiero gdy takie prawo do dostępu do konkretnej informacji publicznej wnioskodawcy przysługuje. Zatem w pierwszej kolejności konieczne jest, aby żądana informacja była informacją publiczną a dopiero należy wykazać, że żądanie jej udostępnienia stanowi nadużycie prawa. Jednak odmowa udostępnienia informacji publicznej może nastąpić w formie decyzji wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Podsumowując, dla kwalifikacji informacji jako informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. irrelewantne jest nadużycie prawa do informacji publicznej. Przedstawione tu stanowisko prezentowane jest w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz wyroki NSA z 12 lipca 2024 r. sygn. akt. III OSK 2604/23, z 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt III OSK 3136/23, z 2 października 2024 r. III OSK 92/23, z 10 października 2024 r. III OSK 89/24 i III OSK 311/24). Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że kwestia nadużycia prawa do informacji publicznej nie może być przedmiotem badania w sprawie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. Argumentacja skarżącego kasacyjnie organu związana z nadużyciem prawa do informacji nie mogła zatem być uznana za skuteczną wobec faktu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przedmiocie bezczynności organu ustaleniu podlegał dopiero charakter żądanej informacji. W niniejszej sprawie Sąd prawidłowo ustalił, że żądana informacja jest informacją publiczną a Wójt [...] jest podmiotowo zobowiązany do udostępniania posiadanej informacji publicznej. A skoro tak, to Wójt twierdząc, że wniosek z 4 maja 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej stanowi nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, powinien wydać decyzję w trybie art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. o odmowie udostępnienia tej informacji publicznej. Ale takiej decyzji w toku postępowania sądowego organ nie wydał. Zatem nietrafnie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.d.i.p. Konsekwencją niezasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego jest nietrafność zarzutu naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. Jak bowiem podano wyżej kwestia nadużycia prawa nie może być przedmiotem postępowania w sprawie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. W rezultacie należy uznać, że Sąd I instancji dokonał wszechstronnych ustaleń faktycznych, które były wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zbędne było przeprowadzanie dodatkowego postępowania dowodowego w celu zbadania czy wniosek z 4 maja 2023 r. stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej. Słusznie natomiast zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się do podstawowej przesłanki, na którą powoływał się organ kwalifikując żądane w we wniosku informacje jako niemające przymiotu informacji publicznej, ponieważ wniosek stanowi nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej. Jak wskazano wyżej, kwestia nadużycia prawa przez skarżącego jest okolicznością irrelewantną dla oceny bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku jeżeli dotyczył informacji publicznej. Zatem uchybienie w postaci pominięcia przez Sąd I instancji tego aspektu sprawy nie miało istotnego wpływu na jej wynik. A tylko taki wpływ mógł być, stosownie do wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przyczyną uwzględnienia skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI