III OSK 1086/24

III OSK 1086/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III SA/Gl 857/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-11-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 91 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 900
art. 62 ust. 1 i 2, art. 63 ust. 10
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 857/23 w sprawie ze skargi Gminy R.. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły podstawowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 21 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 857/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy R. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły podstawowej, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze (pkt 1), a także zasądził od Wojewody Śląskiego zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt 2).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] sierpnia 2023 r. o nr [...] Wojewoda Śląski (dalej: "Wojewoda") działając na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713, zwana dalej: "u.s.g.") stwierdził nieważność Zarządzenia nr [...] Wójta Gminy R. z dnia [...] czerwca 2023 r. w sprawie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w B. w całości jako sprzecznego z art. 63 ust. 10 w związku z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900, zwana dalej: "ustawa") w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce (Dz. U. z 2021 r. poz. 1449 ze zm., zwane dalej: "rozporządzenie MEN ws. wymagań").
Wojewoda wskazał na art. 63 ust. 10 ustawy, według którego kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora. Wskazał także, iż Minister Edukacji Narodowej 11 sierpnia 2017 r. wydał rozporządzenie w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1428, zwane dalej: "rozporządzenie MEN ws. regulaminu konkursu") i przywołał regulacje § 1 ust. 2 tegoż rozporządzenia.
Wskazał także, iż na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 wymienionego rozporządzenia i art. 62 ust. 4 ustawy wydano rozporządzenie MEN w sprawie wymagań, w którym określono wymagania, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach szkół i rodzajach placówek, uwzględniając w szczególności kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w danej szkole lub placówce, przygotowanie w zakresie zarządzania, ocenę pracy i spełnianie warunków zdrowotnych do zajmowania stanowiska kierowniczego.
Oceniając kwestionowane zarządzenie Wojewoda zauważył, że Wójt Gminy oznaczając w Ogłoszeniu wymagania wobec kandydatów na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w B. (dalej: Ogłoszenie), określone w przepisach wydanych na podstawie art. 62 ust. 4 ustawy, postanowił w pkt 1 Ogłoszenia, iż do konkursu może przystąpić osoba, która spełnia wymagania określone w § 1-2 i § 12 rozporządzenia MEN ws. wymagań. Zgodnie zaś z § 1 tego rozporządzenia stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej i publicznej szkoły ponadpodstawowej (...) oraz publicznej placówki może zajmować nauczyciel mianowany lub dyplomowany, który spełnia łącznie następujące wymagania: (...). Natomiast zgodnie w § 2 tego rozporządzenia stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, z wyjątkiem przedszkola specjalnego, oraz stanowisko dyrektora publicznej szkoły podstawowej, z wyjątkiem szkoły podstawowej specjalnej, może zajmować również nauczyciel mianowany lub dyplomowany, który: (...).
Z kolei w § 12 postanowiono, że stanowisko dyrektora, wicedyrektora albo inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole i publicznej placówce oraz zespole publicznych przedszkoli, szkół lub placówek może zajmować również:
1) nauczyciel mianowany lub dyplomowany, zatrudniony na stanowisku wymagającym kwalifikacji pedagogicznych w urzędzie organu administracji rządowej, kuratorium oświaty, Centrum Edukacji Artystycznej, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i okręgowych komisjach egzaminacyjnych, lub 1a) nauczyciel mianowany lub dyplomowany, zatrudniony na stanowisku innym niż określone w pkt 1, na którym są realizowane zadania z zakresu oświaty, w urzędzie organu administracji rządowej, kuratorium oświaty. Centrum Edukacji Artystycznej, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i okręgowych komisjach egzaminacyjnych, lub na stanowisku, na którym są realizowane zadania z zakresu oświaty w urzędzie organu administracji samorządowej, lub
2) nauczyciel mianowany lub dyplomowany urlopowany lub zwolniony z obowiązku świadczenia pracy na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 263)
- spełniający wymagania określone w rozporządzeniu, z wyjątkiem wymogu posiadania co najmniej bardzo dobrej oceny pracy .
Przywołane zatem w Ogłoszeniu przepisy §1 -2 i § 12 rozporządzenia MEN ws. wymagań wskazują wymagania, jakie powinna spełnić osoba zajmująca stanowisko dyrektora szkoły podstawowej będąca nauczycielem mianowanym lub dyplomowanym.
Wojewoda podkreślił jednak, że wymagania dla dyrektora szkoły podstawowej zostały określone również w § 6 rozporządzenia MEN ws. wymagań, którego Wójt nie przywołał w Ogłoszeniu.
Zgodnie bowiem § 6 rozporządzenia stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły i publicznej placówki oraz zespołu publicznych przedszkoli, publicznych szkół lub publicznych placówek może zajmować osoba niebędąca nauczycielem, która spełnia łącznie następujące wymagania:
1) posiada obywatelstwo polskie, z tym że wymóg ten nie dotyczy obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz Konfederacji Szwajcarskiej;
2) posiada wykształcenie wyższe i tytuł zawodowy magister, magister inżynier lub równorzędny;
3) posiada co najmniej pięcioletni staż pracy, w tym co najmniej dwuletni staż pracy na stanowisku kierowniczym;
4) nie toczy się przeciwko niej postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie dyscyplinarne;
5) spełnia wymagania określone w § 1 pkt 2, 5, 6, 8, 10 i 11.
Tym samym Wójt Gminy wykluczył z możliwości ubiegania się o stanowisko dyrektora osoby niebędące nauczycielem, które spełniają łącznie określone w § 6 ww. rozporządzenia wymagania. Zdaniem Wojewody Wójt Gminy nie był uprawniony do dokonania takiego ograniczenia, bowiem krąg osób uprawnionych do zajmowania stanowisko dyrektora szkoły został określony przez ustawodawcę w art. 62 ust. 1 i 2 ustawy. Stosownie do wymienionych przepisów prawnych szkołą lub placówką kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany, któremu powierzono stanowisko dyrektora (ust.1). Szkołą lub placówką może również kierować osoba niebędąca nauczycielem powołana na stanowisko dyrektora przez organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny (ust. 2). Jak wynika z tych regulacji Wójt Gminy nie ma kompetencji do modyfikowania kręg podmiotów, które mogą ubiegać się o powierzenie im stanowiska dyrektora szkoły, bowiem z mocy ustawy nauczyciele mianowani i dyplomowania oraz osoby niebędące nauczycielami z zastrzeżeniem warunków wskazanych w art. 62 ust. 3 ustawy. Chodzi w nim o to, że osoba, o której mowa w ust. 2, nie może sprawować nadzoru pedagogicznego. W przypadku bowiem powołania takiej osoby na stanowisko dyrektora nadzór pedagogiczny sprawuje nauczyciel zajmujący inne stanowisko kierownicze w szkole lub placówce), o ile spełnia wymagania określone w rozporządzeniu MEN ws. wymagań.
W ocenie Wojewody przytoczone przepisy nie zawierają upoważnienia dla organu prowadzącego szkołę do ograniczenia wymienionych w art. 36 ust. 1 i 2 ustawy podmiotów, które mogą kierować szkołą (lub placówką) publiczną. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MEN ws. regulaminu konkursu. Wśród elementów, jakie powinno zawierać ogłoszenie o konkursie nie uwzględniono możliwości wskazania podmiotów uprawnionych do ubiegania się o stanowisko dyrektora szkoły a jedynie wskazanie wymagań wobec kandydatów na stanowisko dyrektora szkoły, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 62 ust. 4 ustawy czyli w rozporządzaniu MEN ws. wymagań.
W konsekwencji Wójt Gminy nie ma kompetencji do oznaczenia, kto może ubiegać się o stanowisko dyrektora szkoły. Wynika to już z art. 62 ust. 1-2 ustawy. Wójt Gminy może wyłącznie określić wymagania, jakie muszą spełnić te osoby. Nie uwzględniając tego w przedmiotowym Ogłoszeniu Wójt Gminy naruszył prawo, o którym mowa w art. 62 ust.2 ustawy w związku z § 6 rozporządzania MEN ws. wymagań, do czego był zobowiązany na mocy art. 63 ust. 10 ustawy w zw. z § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MEN ws. regulaminu konkursu.
Ponadto, wskazując wymagane dokumenty w § 1 ust. 2 pkt 4 lit. 1 - n rozporządzenia MEN ws. regulaminu konkursu w pkt 2 lit. h, lit. i oraz lit. o Ogłoszenia nie zaznaczył, że wymóg złożenia tych dokumentów dotyczy tylko nauczyciela lub nauczyciela akademickiego.
Stwierdzone przy wydaniu zarządzenia naruszenia 63 ust. 10 w związku z art. 62 ust. 2 ustawy w związku z § 6 rozporządzenia MEN ws. wymagań stanowią istotne naruszenie prawa, co skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności aktu, czyli jego wyeliminowania z obrotu prawnego z mocą ex tunc.
Na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Wójt Gminy R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Organ nadzoru w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w spornym rozstrzygnięciu nadzorczym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest, czy Wójt Gminy mógł w Zarządzeniu sprawie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w B. wykluczyć z możliwości ubiegania się o stanowisko dyrektora Szkoły osoby inne niż będące nauczycielem mianowanym lub dyplomowanym a które spełniają łącznie wymagania określone w § 6 rozporządzenia ws. wymagań.
Sąd I instancji podkreślił, że na podstawie mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy można wysunąć zatem wniosek, że skoro organ prowadzący jest związany wynikiem konkursu na dyrektora w tym znaczeniu, że osobie wybranej musi powierzyć stanowisko dyrektora szkoły i jednocześnie ma mieć wpływ na to, czy tak powołana osoba będzie kierować szkołą na podstawie umowy menadżerskiej, to jedynie na etapie ogłaszania konkursu i specyfikując w stosownym zarządzeniu wymagania wobec kandydata ma faktyczną możliwość decydowania w jakim trybie kierowanie szkołą będzie się odbywać i tym samym zapewnione zostaje stosowanie art. 62 ust. 2 ustawy.
Sąd I instancji zauważył, że taki sam w istocie pogląd (choć inaczej uzasadniany) prezentuje WSA w Gorzowie Wielkopolskim. Sąd stwierdził, że użycie wyrażenia "może" oznacza upoważnienie organu ogłaszającego konkurs na stanowisko dyrektora szkoły do wyboru kręgu osób, jakim zamierza powierzyć to stanowisko. Osoba niebędąca nauczycielem może być powołana na stanowisko dyrektora przez organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Zatem to organowi prowadzącemu szkołę pozostawiono swobodę ograniczenia się do zasady przewidującej kierowanie szkołą przez nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego, bądź odstąpienia od niej przez poszerzenie kręgu osób, jakie mogą taką szkołą kierować. Użycie w przepisie słowa "może" wskazuje na jego uznaniowy charakter i oznacza na pozostawienie organowi swobody, tym samym ustawodawca nie zobligował organu do określonego załatwienia sprawy lecz pozostawił organowi możliwość wyboru spośród co najmniej dwu ewentualności (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 7 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Go 854/13).
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w kontrolowanej sprawie stanowiska Wojewody oraz Wójta Gminy różnią się co do tego, czy Wójt Gminy ogłaszając konkurs na stanowisko dyrektora publicznej szkoły zobowiązany jest umożliwić kandydowanie wszystkim osobom spełniającym wymagania określone w rozporządzeniu ws. wymagań, czy też dopuszczalne jest aby dopuścił do udziału w nim tylko osoby będące nauczycielem mianowanym lub dyplomowanym. W ocenie Sądu w tak zarysowanym sporze racje należy przyznać Wójtowi Gminy.
Kierując się powyższymi rozważaniami Sąd uznał w całości zasadność skargi. W konsekwencji tego, Sąd z powołaniem się na przepis art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze (pkt 1 wyroku). O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Koszty te wynoszą 480 zł i stanowią wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Wojewoda Śląski, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 91 ust. 1 u.s.g., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że przedmiotowe zarządzenie nie narusza prawa w stopniu istotnym, podczas gdy stan faktyczny niniejszej sprawy odpowiada hipotezie normy prawnej art. 91 ust. 1 u.s.g.;
2) art. 62 ust. 1 i 2 ustawy, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że organowi prowadzącemu szkołę przysługuje możliwość modyfikacji ustawowego kręgu podmiotów uprawnionych do wzięcia udziału w konkursie na dyrektora szkoły, tj. dopuszczenia lub wykluczenia osób niebędących nauczycielami, o których mowa w art. 62 ust. 2 ustawy;
3) art. 62 ust. 2 ustawy, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że użyte w tym przepisie sformułowanie "może" ma charakter normy kompetencyjnej, a nie normy o charakterze uprawnienia, i w efekcie umożliwia organowi prowadzącemu szkołę swobodne kształtowanie kręgu podmiotowego kandydatów do objęcia stanowiska dyrektora szkoły;
4) art. 63 ust. 10 w zw. z art. 62 ust. 1 i 2 ustawy, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że skoro organ prowadzący szkołę jest związany wynikiem konkursu na dyrektora szkoły, to równocześnie posiada on uprawnienie do ww. modyfikacji kręgu podmiotowego z art. 62 ust. 1 i 2 ustawy już na etapie ogłaszania konkursu.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Jednocześnie organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Dla uporządkowania wywodu argumentacyjnego odnoszącego się do zarzutów skargi kasacyjnej należy na wstępie wskazać, iż przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Śląskiego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] było Zarządzenie nr [...] Wójta Gminy R. z dnia [...] czerwca 2023 r. w sprawie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w B., a więc akt z zakresu działalności jednostki samorządu terytorialnego, który jest podejmowany w sferze jej samodzielności funkcjonalno-organizacyjnej. Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym). Zgodnie z art. 7 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym prowadzenie publicznych szkół podstawowych należy do zadań własnych gmin. Konstatacja ta ma istotne znaczenie dla dalszej analizy.
Jak wynika z treści art. 62 ust. 1 Prawa oświatowego co do zasady szkołą lub placówką kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany, któremu powierzono stanowisko dyrektora. Dodatkowo w art. 62 ust. 2 Prawa oświatowego prawodawca wskazał, że szkołą lub placówką może również kierować osoba niebędąca nauczycielem powołana na stanowisko dyrektora przez organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. W ten sposób ustawodawca potencjalnie poszerzył krąg osób, które mogą ubiegać się o stanowisko dyrektora szkoły, a w konsekwencji z których może zostać wyłoniony dyrektor szkoły. To jednak organ gminy działając w sferze objętej samodzielnością jej działania decyduje o zakresie podmiotowym konkursu na dyrektora. Należy mieć także na uwadze, że poszerzenie kręgu osób mogących uczestniczyć w konkursie na dyrektora szkoły o osoby niebędące nauczycielami wiąże się z dodatkowymi warunkami i obostrzeniami. Otóż taka osoba może zostać powołana na stanowisko dyrektora przez organ prowadzący dopiero po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Nie może ona również sprawować nadzoru pedagogicznego. W przypadku powołania takiej osoby na stanowisko dyrektora nadzór pedagogiczny sprawuje nauczyciel zajmujący inne stanowisko kierownicze w szkole lub placówce (art. 62 ust. 3 Prawa oświatowego). Nie może być to jednak inny "szeregowy" nauczyciel, lecz "nauczyciel zajmujący inne stanowisko kierownicze w szkole". Pociąga to za sobą nie tylko dodatkowe koszty finansowe (dodatkowy nauczyciel musi być powołany na funkcję kierowniczą w szkole), ale może się zdarzyć, że konieczne będą także zmiany organizacyjne w celu utworzenia dodatkowego stanowiska kierowniczego (np. wicedyrektora). Zgodnie z brzmieniem art. 97 ust. 1 Prawa oświatowego stanowisko wicedyrektora tworzy się obligatoryjnie w szkole, która liczy co najmniej 12 oddziałów. Zatem w przypadku mniejszych szkół nie ma takiego obowiązku. Dyrektor szkoły za zgodą organu prowadzącego szkołę, może tworzyć dodatkowe stanowiska wicedyrektorów lub inne stanowiska kierownicze. Brak zgody oznacza niedopuszczalność działania i nieważność ewentualnego powierzenia stanowiska kierowniczego (lub odpowiednio powołania na nie) jakiejkolwiek osobie, ponieważ stanowisko takie prawnie nie istnieje w strukturze organizacyjnej szkoły. Powierzenie (powołanie) może zatem nastąpić dopiero pod warunkiem uprzedniego, ważnego i skutecznego utworzenia stanowiska kierowniczego. Zatem uwzględniając treść ust. 1 oraz ust. 2 art. 62 Prawa oświatowego oraz systematykę tych przepisów (są one ujęte w odrębnych jednostkach redakcyjnych) stwierdzić należy, że możliwość kierowania szkołą przez osobą niebędącą nauczycielem ma charakter jedynie opcjonalny. Wprawdzie daje to organowi prowadzącemu szkołę możliwość wyboru dyrektora spośród szerszego kręgu osób, ale to organ wydając zarządzenie o przeprowadzeniu konkursu będzie decydował, czy chce z tej opcji skorzystać. Ustawodawca pozostawił to dyskrecjonalności organu. Jednocześnie mając na uwadze ów uzupełniający, opcjonalny charakter ust. 2 art. 62 Prawa oświatowego wykluczone jest ograniczenie zakresu podmiotowego w zarządzeniu organu prowadzącego szkołę o ogłoszeniu konkursu na dyrektora szkoły tylko do osób niebędących nauczycielami. O ile więc organ prowadzący szkołę ma zawsze możliwość poszerzenia kręgu podmiotów, którzy mogą ubiegać się o stanowisko dyrektora szkoły, o tyle nie może go ograniczyć wyłącznie do osób wskazanych w art. 62 ust. 2 Prawa oświatowego.
Przede wszystkim jednak istotne jest to, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu (art. 63 ust. 10 Prawa oświatowego).
Ogłoszenie konkursu na stanowisko dyrektora szkoły prowadzonej przez gminę, należy do kompetencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jako organu wykonawczego organu prowadzącego szkołę i ma na celu wyłonienie kandydata, któremu ma być powierzone stanowisko dyrektora szkoły. Jest to akt o charakterze organizacyjnym związany z wykonywaniem zadań własnych gminy w zakresie oświaty. Zarządzenie to jest prawną formą działania wójta, który w ten sposób podejmuje władcze rozstrzygnięcie w zakresie swoich kompetencji wynikających z ustawy o systemie oświaty.
Organ prowadzący szkołę ogłasza zatem konkurs na stanowisko dyrektora szkoły, powołuje komisję konkursową w celu przeprowadzenia konkursu oraz sprawuje nadzór nad prawidłowością postępowania konkursowego. Natomiast szczegółowe uregulowania w zakresie ogłaszania i przeprowadzenia postępowania konkursowego zawierają przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej – t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1428. W myśl § 1 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia organ prowadzący szkołę ogłasza konkurs na stanowisko jej dyrektora, w którym to ogłoszeniu określa warunki, jak również wskazuje wymagania wobec kandydatów na to stanowisko wedle standardów wskazanych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce (Dz. U. z 2021 r., poz. 1449).
Zatem to organ prowadzący szkołę prowadzący szkołę ogłaszając konkurs na dyrektora szkoły dyskrecjonalnie określa krąg osób, które mogą kandydować na to stanowisko – ograniczając się do osób wskazanych w art. 62 ust. 1 lub może go poszerzyć go o osoby ujęte w art. 62 ust. 2 Prawa oświatowego. Za takim ujęciem rozumienia tych przepisów przemawia wspomniana na wstępie zasada samodzielności gminy, która mu tu zastosowanie, gdyż zakładanie i prowadzenie szkół podstawowych należy do zadań własnych gmin (art. 8 ust. 15 Prawa oświatowego).
Tym samym uznać należy zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 62 ust. 1 i 2 oraz art. 63 ust. 10 Prawa oświatowego za niezasadne.
W konsekwencji niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 91 ust. 1 u.s.g., gdyż wbrew stanowisku Wojewody Śląskiego Zarządzenie nr [...] Wójta Gminy R. z dnia [...] czerwca 2023 r. w sprawie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w B. będące przedmiotem postępowania nadzorczego nie jest sprzeczne z obowiązującym prawem.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.