III OSK 1083/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-05-07
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo oświatowezałożenie szkołyzezwolenieszkoła publicznaortoptystkasieć szkółwarunki kształceniazapotrzebowaniefinansowanie szkółśrodki publiczne

NSA oddalił skargę kasacyjną Fundacji na odmowę zezwolenia na założenie szkoły policealnej kształcącej ortoptystki, uznając brak wystarczającego zapotrzebowania i korzystnego uzupełnienia sieci szkół.

Fundacja domagała się zezwolenia na założenie szkoły policealnej kształcącej ortoptystki, argumentując poprawę warunków kształcenia i uzupełnienie sieci szkół. Sąd pierwszej instancji oraz NSA uznały, że brak jest wystarczającego zapotrzebowania na taki kierunek, wskazując na istniejące możliwości kształcenia w innych szkołach w regionie, w tym publicznych. Oddalono skargę kasacyjną, podkreślając, że wnioskodawca musi wykazać spełnienie przesłanek, a nie organy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Fundacji od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję Kuratora Oświaty odmawiającą zezwolenia na założenie publicznej szkoły policealnej kształcącej ortoptystki. Fundacja argumentowała, że utworzenie szkoły poprawiłoby warunki kształcenia i uzupełniło sieć szkół. Sąd pierwszej instancji uznał, że zainteresowanie zawodem ortoptystki jest niskie, a istniejące szkoły, w tym publiczne w S., nie uruchamiają tego kierunku z powodu braku chętnych. Podkreślono, że osoby zainteresowane mogą kształcić się w sąsiednich miejscowościach, a koszty funkcjonowania szkół publicznych muszą być uzasadnione celowością wydatkowania środków publicznych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zgodził się z oceną Sądu pierwszej instancji. Stwierdził, że pojęcia "sprzyjanie poprawie warunków kształcenia" i "korzystne uzupełnianie sieci szkół publicznych" są nieostre i wymagają wykazania przez wnioskodawcę. Wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, w jaki sposób jego szkoła miałaby poprawić warunki kształcenia lub uzupełnić sieć, a istniejące możliwości kształcenia w regionie, mimo pewnych niedogodności, uznano za wystarczające. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i nie naruszył przepisów prawa procesowego ani materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa jest uzasadniona, jeśli wnioskodawca nie wykazał spełnienia tych przesłanek, a istniejące możliwości kształcenia w regionie są wystarczające.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcia "sprzyjanie poprawie warunków kształcenia" i "korzystne uzupełnianie sieci szkół" są nieostre i wymagają aktywnego wykazania przez wnioskodawcę. Brak takiego wykazania, w połączeniu z dostępnością kształcenia w innych szkołach w regionie, uzasadnia odmowę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

Prawo oświatowe art. 88 § ust.4 pkt.1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

rozporządzenie art. 4 § ust. 1 pkt 6

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków udzielania i cofania zezwolenia na założenie szkoły lub placówki publicznej

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit.c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § §1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § §2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.f.p. art. 44 § ust.3

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystarczającego zapotrzebowania na kształcenie w zawodzie ortoptystki w miejscowości B. Istniejące możliwości kształcenia w zawodzie ortoptystki w regionie (w tym szkoły publiczne) uzasadniają odmowę utworzenia nowej szkoły. Wnioskodawca nie wykazał, w jaki sposób utworzenie szkoły miałoby "sprzyjać poprawie warunków kształcenia" oraz "korzystnie uzupełniać sieć szkół publicznych". Wydatkowanie środków publicznych na nową szkołę bez wykazanego zapotrzebowania naruszałoby zasady celowości i oszczędności.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przez organ administracji art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia sprawy i ustalenia stanu faktycznego. Nienależyte wykonanie obowiązku kontroli postępowania administracji publicznej i legalności decyzji (art. 3 § 1 i 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Błędna interpretacja przesłanki "korzystnego uzupełnienia sieci szkół publicznych" oraz "poprawy warunków kształcenia" (art. 88 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego). Niewłaściwe zastosowanie art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych jako podstawy do odmowy udzielenia zgody na założenie szkoły.

Godne uwagi sformułowania

Pojęcia te, zwane także pojęciami nieostrymi, ocennymi, wartościującymi lub szacunkowymi, odsyłają do ocen porównawczych. Ustawodawca wprowadza pojęcia nieostre zasadniczo wtedy, gdy nie jest możliwe kazuistyczne określenie przypadków stosowania lub niestosowania danej normy prawnej. Przede wszystkim to nie organy administracyjne, ale wnioskodawca (założyciel) takiej szkoły ma wykazywać spełnienie ww. przesłanki. Nie można racjonalnie dopuścić założenia, że w każdym mieście należy uruchomić każdy potencjalnie możliwy kierunek kształcenia, aby słuchacze mogli do szkoły wygodnie dotrzeć. Należy mieć na uwadze, że kształcenie w szkołach publicznych jest nieodpłatne dla słuchacza a koszty funkcjonowania takiej placówki finansowane są ze środków publicznych. Nie można traktować zakładania szkół przede wszystkim przez pryzmat uzyskiwania tą drogą środków publicznych.

Skład orzekający

Artur Kuś

członek

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek zezwolenia na założenie szkoły publicznej przez podmioty inne niż JST, w szczególności pojęć \"sprzyjanie poprawie warunków kształcenia\" i \"korzystne uzupełnianie sieci szkół\", a także obowiązek wykazania tych przesłanek przez wnioskodawcę oraz zasady celowości wydatkowania środków publicznych w kontekście finansowania szkół."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy zezwolenia na założenie szkoły policealnej, ale zasady interpretacji pojęć nieostrych i rozkładu ciężaru dowodu są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie nieostrych pojęć prawnych w kontekście edukacyjnym i pokazuje, jak ważna jest staranność wnioskodawcy w wykazywaniu spełnienia przesłanek formalnych.

Czy Twoja szkoła ma szansę na start? NSA wyjaśnia, jak udowodnić potrzebę jej istnienia.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1083/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III SA/Gl 462/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-09-13
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.151, art.145 §1 pkt 1 lit.c, art.3 §1, art.3 §2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1082
art.88 ust.4 pkt.1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1634
art.44 ust.3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji [...] z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 462/23 w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w Ł. na decyzję Ś. Kuratora Oświaty w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na założenie szkoły oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 462/23 oddalił skargę Fundacji [...] z siedzibą w Ł. (dalej Fundacja) na decyzję Ś. Kuratora Oświaty w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na założenie szkoły.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że zebrany przez organy administracji publicznej materiał dowodowy nie wykazał, by założenie w B. publicznej szkoły kształcącej ortoptystki mogłoby korzystnie uzupełnić sieć szkół publicznych w tej miejscowości.
Oceniając przebieg postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, że maleje zainteresowanie słuchaczy szkołami kształcącymi w systemie dziennym. Ponadto, mimo że żadna ze szkół w mieście nie oferuje kształcenia w zawodzie ortoptystki, to na terenie woj. ś.
w roku szkolnym 2022/2023 kształcenie w tym zawodzie znajduje się w ofercie ośmiu szkół policealnych, z czego dwie z nich są szkołami publicznymi. Kształcenie w tym zawodzie aktualnie prowadzi tylko jedna szkoła, niepubliczna szkoła w C., który jest miastem sąsiadującym z B. Trudno uznać, że osoby zainteresowane nie mają możliwości zdobycia tego zawodu. Zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że
z zebranego materiału wynika, że zainteresowanie nim nie jest duże, gdyż Publiczna [...] w S., dla której organem prowadzącym jest Województw Ś., pomimo że oferuje kandydatom nieodpłatne kształcenie w zawodzie ortoptystka, nie uruchomiła kształcenia na tym kierunku ze względu na brak chętnych kandydatów.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z informacji przekazanej przez dyrektora Szkoły Policealnej [...] wynika, że pomimo, iż szkoła nie kształci w zakresie zawodu ortoptystka, to analizowała zapotrzebowanie na ten zawód w oparciu o prognozy zapotrzebowania na pracowników "Barometr Zawodów". Jako że w ostatnich trzech latach nie było ani jednego zapytania o możliwość kształcenia w tym zawodzie, nie poczyniła starań o otwarcie takiego kierunku. Jednocześnie szkoła ta posiada bogatą bazę dydaktyczną i kadrę pedagogiczną, jej dyrektor deklaruje możliwość uruchomienia kształcenia w zawodzie ortoptystka, o ile pojawi się zapotrzebowanie na taki kierunek.
W ocenie Sądu pierwszej instancji z powyższego wynika, że praktycznie nie ma zapotrzebowania na ten kierunek kształcenia, jaki zamierzała uruchomić skarżąca, a jeśli są jakieś osoby nim zainteresowane, to mogą się kształcić nieodpłatnie w S. lub odpłatnie w C. Faktem jest, że S. nie graniczy bezpośrednio
z B., ale biorąc pod uwagę, że oba miasta znajdują się w aglomeracji ś. i są dobrze skomunikowane, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, kształcenie się przez mieszkańca B. w S. nie jest niewykonalne. Być może dojazd tam jest bardziej czasochłonny niż na terenie B., ale nie można racjonalnie dopuścić założenia, że
w każdym mieście należy uruchomić każdy potencjalnie możliwy kierunek kształcenia, aby słuchacze mogli do szkoły wygodnie dotrzeć. Należy mieć na uwadze, że kształcenie w szkołach publicznych jest nieodpłatne dla słuchacza
a koszty funkcjonowania takiej placówki finansowane są ze środków publicznych. Szkoły publiczne otrzymują na każdego ucznia dotacje z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości równej wydatkom bieżącym przewidzianym na jednego ucznia w szkołach tego samego typu i rodzaju prowadzonych przez tę jednostkę samorządu terytorialnego, nie niższej jednak niż kwota przewidziana na jednego ucznia szkoły danego typu i rodzaju w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego. Zatem jednostka samorządu terytorialnego, wyrażająca zgodę na funkcjonowanie szkoły publicznej musi brać pod uwagę, że uruchomienie szkoły spowoduje zwiększenie wydatków publicznych i ma prawo rozważać wyrażenie zgody na jej utworzenie także przez pryzmat celowości wydatkowania środków publicznych na ten cel.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, inaczej należy ocenić sytuację, kiedy szkoły prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego i inne publiczne już funkcjonujące na danym terenie nie pokrywają zapotrzebowania na kształcenie w określonym zawodzie. Jednak w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie jest tak, że bez wydatkowania środków publicznych na uruchomienie szkoły przez skarżącą kształcenie w danym zawodzie nie będzie dla zainteresowanych mieszkańców B. dostępne.
Z omówionych względów Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi co do naruszenia prawa procesowego i materialnego, które to naruszenia miały sprowadzać się do błędnego ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji błędnego uznania, że nie zostały spełnione przesłanki do wydania zezwolenia na utworzenie szkoły publicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Fundacja zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. i niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez Ś. Kuratora Oświaty art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegającego na braku wyjaśnienia przez organ administracji w sposób wyczerpujący i wszechstronny przedmiotowej sprawy i brak ustalenia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy materialnej na podstawie wszechstronnie zebranego i ocenionego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenie przez organ odwoławczy okoliczności sprawy, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegające na przyjęciu, iż utworzenie ww. szkoły nie jest korzystnym uzupełnieniem sieci szkół publicznych w odpowiednio tej miejscowości, gminie, powiecie, województwie lub regionie, a także, iż utworzenie szkoły w miejscowości wskazanej przez wnioskodawcę nie będzie sprzyjać poprawie warunków kształcenia;
2. art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli postępowania administracji publicznej oraz legalności wydanej decyzji;
II. naruszenie norm prawa materialnego:
1. art. 88 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.) w związku z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków udzielenia i cofania zezwolenia na założenie szkoły lub placówki publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1591), zwane dalej rozporządzeniem przez osobę prawną lub osobę fizyczną poprzez błędną interpretację przesłanki "korzystnego uzupełnienia sieci szkół publicznych" oraz "poprawy warunków kształcenia";
2. art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270) poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż stanowić może podstawę do odmowy udzielenia zgody na założenie szkoły publicznej.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do merytorycznego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie Fundacja oświadczyła, iż zrzeka się rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do oceny legalności zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości zastosowania przez organy administracyjne § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Zgodnie z jego treścią zezwolenie na założenie szkoły lub placówki publicznej jest udzielane, jeżeli utworzenie szkoły w miejscowości wskazanej przez założyciela będzie sprzyjać poprawie warunków kształcenia, a także korzystnie uzupełniać sieć szkół publicznych w odpowiednio tej miejscowości, gminie, powiecie, województwie lub regionie. Jest to także jeden z zarzutów skargi kasacyjnej, stosownie do którego Sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne w zakresie obejmującym § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia poprzez błędną interpretację przesłanki "korzystnego uzupełnienia sieci szkół publicznych" oraz "poprawy warunków kształcenia".
Trafnie zostało w zaskarżonym wyroku wskazane, ze takiej pojęcia jak sprzyjanie poprawie warunków kształcenia oraz korzystne uzupełnianie sieci szkół publicznych stanowią pojęcia niedookreślone. Pojęcia te, zwane także pojęciami nieostrymi, ocennymi, wartościującymi lub szacunkowymi, odsyłają do ocen porównawczych. Pojęcia nieostre są częścią porządku prawnego i pozwalają na luz interpretacyjny. Ustawodawca wprowadza pojęcia nieostre zasadniczo wtedy, gdy nie jest możliwe kazuistyczne określenie przypadków stosowania lub niestosowania danej normy prawnej (por. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r. sygn. akt II FSK 972/22).
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poprawnie wskazał, że na treść ww. pojęć nieostrych (niedookreślonych) składa się wiele okoliczności faktycznych, których spełnienie daje się ustalić dopiero w konkretnych sprawach. Sprzyjanie poprawie warunków kształcenia należy interpretować jako wspieranie i promowanie działań, które przyczyniają się do ulepszenia procesu edukacyjnego dla uczniów oraz także i dla nauczycieli. W tym zakresie mieści się np. poprawa infrastruktury szkolnej poprzez remonty i modernizacje szkół, zwiększenie dostępności komunikacyjnej do szkół, podnoszenie kwalifikacji zawodowych nauczycieli, zwiększanie dostępu do edukacji dla wszystkich, dostosowanie metod nauczania do wyzwań współczesności lub wprowadzanie nowych metod nauczania – o tym ostatnim zakresie zob. wyrok NSA z 25 września 2024 r. sygn. akt III OSK 4720/21. Co istotne, zaistnienie tej przesłanki powinno wynikać z argumentacji strony ubiegającej się o uzyskanie stosownego zezwolenia. Jest to bowiem przesłanka pozytywna, której spełnienie stanowi jedną z podstaw udzielenia zezwolenia.
Strona skarżąca kasacyjnie w złożonym wniosku nie wskazywała, w jaki sposób założenie nowej szkoły miałoby sprzyjać poprawie warunków kształcenia. Dopiero w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej pojawia się argumentacja, zgodnie z którą sprzyjanie poprawny jakości kształcenia polega na zwiększeniu dostępności do nauki zawodu ortoptystki, którego naukę nie oferuje żadna szkoła funkcjonująca na terenie miasta B. Podnosi przy tym strona skarżąca, że taka sytuacja stanowi niedopuszczalne ograniczenie konstytucyjnego prawa do nauki a poprawa warunków kształcenia w tym zawodzie ma miejsce wtedy, gdy szkoła jest finansowana na takim poziomie, aby zapewnić wysokiej jakości bazę dydaktyczną do nauki zawodu i zatrudnić kadrę pedagogiczną o wysokich kwalifikacjach. Tym samym niezbędne jest dofinansowanie takiej szkoły ze środków publicznych samorządu. Taka argumentacja została powtórzona w skardze kasacyjnej wraz z dodaniem, że to organy administracyjne w tej sprawie powinny wykazać, czy udzielenie zezwolenia stronie skarżącej kasacyjnie będzie sprzyjać poprawie warunków kształcenia.
Podniesione argumenty w sposób nienaruszający prawo zostały ocenione przez organy administracyjne i uznane za niezasadne przez Sąd pierwszej instancji. Przede wszystkim to nie organy administracyjne, ale wnioskodawca (założyciel) takiej szkoły ma wykazywać spełnienie ww. przesłanki. Jeżeli więc argumentacji wskazującej na sprzyjaniu poprawie warunków kształcenia nie zawarto w samym wniosku, to sam wnioskodawca ograniczył możliwość udzielenia zezwolenia. Nie można przerzucać udowadniania zaistnienia tej przesłanki na organy, skoro organy mają oceniać, czy taką przesłankę spełnia w danym przypadku wnioskodawca.
W tej sprawie trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że odmowa udzielenia zezwolenia na naukę w zawodzie ortoptystki nie stanowi ograniczenia dostępności do nauki tego zawodu. Wskazano, że na terenie konurbacji górnośląskiej istnieje 8 szkół policealnych mających w swojej ofercie naukę zawodu ortoptystki, w tym dwie policealne szkoły publiczne kształcące bezpłatnie. Wskazano również, że w roku szkolnym 2022/2023 z tych ośmiu szkół policealnych tylko w jednej z nich – niepublicznej szkole policealnej w C. ma miejsce kształcenie w tym zawodzie. Nabory do pozostałych szkół nie doprowadziły do utworzenia klas szkolnych, a tym samym mimo takiej możliwości nauka w tych innych szkołach nie jest prowadzona
w zawodzie ortoptystki. Szczegółowo opisano dostępność do kształcenia w tym zawodzie na terenie miast [...] wraz z wskazaniem, że np. w naborze do publicznej szkoły policealnej w S. ([...] Szkoła Policealna [...] w S.) nie było chętnych do nauki tego zawodu. Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy danych z Systemu Informacji Oświatowej z dnia 28 marca 2023 r. wynika, że w jedynej szkole policealnej, w której byli chętni do nauki tego zawodu (Szkoła Policealna [...] w C.)
w trybie dziennym ogółem na 4 semestrach pobierało naukę 50 uczniów (na semestrze II – 23 uczniów i na semestrze IV – 27 uczniów). Powyższe dane wraz
z informacją o specyficznym jak na warunki rozmieszczenia miast w Polsce
w obszarze [...] oraz dostępem do komunikacji publicznej wskazują, że trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że ta przesłanka wraz z kolejną przesłanką polegającą na korzystnym uzupełnianiu sieci szkół publicznych w odpowiednio tej miejscowości, gminie, powiecie, województwie lub regionie nie zachodzi w przypadku wniosku
o uzyskanie zezwolenia na założenia szkoły przez stronę skarżącą kasacyjnie.
Przesłanka "korzystnego uzupełniania sieci szkół", stanowiąca drugą podstawę do udzielenia zezwolenia na podstawie § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia także stanowi pojęcie nieostre i odnosi się do tworzenia nowych szkół lub placówek edukacyjnych, które spełniają potrzeby edukacyjne lokalnej społeczności i są efektywne w realizacji swojej misji co oznacza, że jest zarówno zapotrzebowanie na kształcenie, które ma prowadzić nowo tworzona szkoła, jak i istniejąca sieć szkół jest w tym zakresie niewystarczająca.
Także w tym zakresie strona skarżąca w toku postępowania podnosiła jedynie, że korzystne uzupełnienie sieci szkół będzie obejmować możliwość kontaktu e-mailowego z nauczycielami poza zajęciami lekcyjnymi oraz możliwość korzystania z platformy edukacyjnej na której zamiast podręczników będą materiały edukacyjne. Taka argumentacja nie wskazuje na spełnienie tej przesłanki.
Strona skarżąca kasacyjnie zarówno w skardze, jak i skardze kasacyjnej podnosiła ponadto argumenty wskazujące za tym, że skoro na terenie miasta B. nie ma szkoły kształcącej w zawodzie ortoptystki, to nie mają istotniejszego znaczenia możliwości kształcenia w tym zawodzie na terenie innych miast tego obszaru ([...]). W tym zakresie stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku jest trafne. Sąd pierwszej instancji uznał, że należy uwzględnić nie tylko okoliczność istnienia szkoły nauczającej w tym zawodzie w sąsiednim mieście (C.), ale również możliwość nauki tego zawodu w innych szkołach w miastach górnośląskich. Ponadto nie można uznać za wadliwy wniosek Sądu pierwszej instancji, który mając na uwadze szkołę policealną stwierdził, że nie w każdym mieście powinna istnieć szkoła policealna oferująca naukę w każdym zawodzie.
Korzystne uzupełnienie sieci szkół ma miejsce wówczas, gdy są potrzeby danej wspólnoty samorządowej na utworzenie szkoły kształcącej w danym zawodzie, a samorząd jej nie tworzy. Jak wynika z akt sprawy w przypadku wniosku Fundacji [...] z siedzibą w Ł., w żaden sposób Fundacja ta nie wykazywała w toku całego postępowania administracyjnego, jak również w argumentacji skargi kasacyjnej, aby wspólnota gminna miasta B. wykazywała potrzeby kształcenia w takim zakresie,
w jakim wniosek ten został złożony.
Mając powyższe należy stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym niezasadne oddalenie na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargi w tej sprawie i braku stwierdzenia, że wydając zaskarżoną decyzję Śląski Kurator Oświaty naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w sposób wyczerpujący i wszechstronny przedmiotowej sprawy i nieustalenia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy materialnej na podstawie wszechstronnie zebranego i ocenionego materiału dowodowego. W tej sprawie, jak wynika to z już przytoczonej argumentacji, Sąd pierwszej instancji nie naruszył prawa oddalając skargę i poprawnie stwierdził, że materiał dowodowy został zebrany w sposób pozwalający na ustalenie rzeczywistego stanu sprawy.
Nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli postępowania administracji publicznej oraz legalności wydanej decyzji.
Wskazane przepisy mają charakter kompetencyjny i stanowią, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 P.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 268/08). Naruszenie art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16; wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1636/11).
Nie są również zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego. Podniesiony w skardze kasacyjnej art. 88 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego nie został w tej sprawie naruszony. Zgodnie z tym przepisem założenie szkoły lub placówki publicznej przez osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną wymaga uzyskania zezwolenia właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, której zadaniem jest prowadzenie szkół lub placówek publicznych odpowiednio danego typu lub rodzaju, wydanego po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. Organy obu instancji odmówiły udzielenia zezwolenia na założenie szkoły przez stronę skarżącą kasacyjnie, to taka odmowa nie stanowiła naruszenia ww. przepisu kompetencyjnego.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż stanowić może podstawę do odmowy udzielenia zgody na założenie szkoły publicznej.
W tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie podniósł, że wprawdzie kształcenie w szkołach publicznych prowadzonych przez inne podmioty niż jednostki samorządu terytorialnego jest dla słuchaczy nieodpłatne, to jednak koszty finansowania takich szkół pokrywane są ze środków publicznych. Takim szkołom przekazywane są na każdego ucznia dotacje z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości równej wydatkom bieżącym przewidzianym na jednego ucznia w szkole prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego. Tym samym wydatkując takie środki organy samorządu terytorialnego także muszą kierować się m.in. zasadami oszczędności i celowości, co z kolei wynika z art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych. Tym samym skoro na danym terenie nie ma zapotrzebowania na tworzenie kolejnej szkoły o uprawnieniach szkoły publicznej przez podmiot nie będący jednostką samorządu terytorialnego, to zgoda na jej utworzenie mogłaby być postrzegana jako naruszenie tych zasad. Nie można traktować zakładania szkół przede wszystkim przez pryzmat uzyskiwania tą drogą środków publicznych. Takie stanowisko wyrażono także w orzecznictwie sądowym podkreślając, że łożenie na takie szkoły pieniędzy publicznych, czy też ujmując to ściśle pieniędzy podatnika, ma sens jedynie wtedy, kiedy istniejąca na danym terenie sieć szkół państwowych i będących własnością jednostek samorządu terytorialnego nie jest w stanie zaspokoić określonego rodzaju potrzeb edukacyjnych miejscowej wspólnoty samorządowej (tak NSA w wyroku z 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 147/14; NSA w wyroku z 25 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1837/14). Tym samym tylko spełnienie wszystkich przesłanek warunkujących wydanie zezwolenia na założenie szkoły określonych w § 4 rozporządzenia, a w tym także w § 4 ust. 1 pkt 6 tego aktu uzasadnia późniejsze przekazywanie dotacji na wykonywanie zadań oświatowych.
Skoro w tej sprawie trafnie Sąd pierwszej instancji ustalił, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo wyjaśniono brak spełnienia obu szczegółowych przesłanek wynikających z powołanego § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w zakresie udzielenia zezwolenia na założenie Publicznej Szkoły Policealnej "[...]" w B. mającej kształcić
w systemie dziennym w zawodzie ortoptyski, tj. "sprzyjania poprawie warunków kształcenia" oraz "korzystnego uzupełniania sieci szkół publicznych" w odpowiednio tej miejscowości, gminie, powiecie, województwie lub regionie – to zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Także zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie zakwestionowały zgodności z prawem zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI