III OSK 1075/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA w Poznaniu dotyczący nieważności uchwały o odpadach komunalnych, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwego uzasadnienia sądu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który stwierdził nieważność uchwały Związku Międzygminnego w sprawie odbioru odpadów komunalnych. NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe, nie wyjaśniało wystarczająco podstaw prawnych stwierdzenia nieważności uchwały i nie wykazało, dlaczego cała uchwała, a nie tylko jej część, powinna zostać unieważniona. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Związku Międzygminnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Poznaniu, który stwierdził nieważność uchwały Związku dotyczącej sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA, uznając go za wadliwy z powodu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie przedstawił w sposób wystarczający podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia, ograniczając się do stwierdzenia, że w pełni podziela argumentację skargi Wojewody Wielkopolskiego, zamiast samodzielnie ocenić zarzuty. Brak było również jasnego wyjaśnienia, dlaczego cała uchwała została uznana za nieważną, a nie tylko jej poszczególne fragmenty. NSA podkreślił, że WSA powinien samodzielnie ocenić zgodność uchwały z prawem, a nie jedynie aprobować stanowisko strony skarżącej. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, który będzie musiał dokonać szczegółowej kontroli uchwały i ocenić, czy jej poszczególne przepisy naruszają prawo, a następnie rozważyć, czy zasadne jest unieważnienie całej uchwały, czy tylko jej części. NSA zasądził również zwrot kosztów postępowania kasacyjnego od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz Związku Międzygminnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe, ponieważ nie wyjaśniało podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie wykazywało podstaw stwierdzenia nieważności uchwały w sposób samodzielny, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji nie dokonał własnej oceny zarzutów skargi, ograniczając się do stwierdzenia pełnej akceptacji dla argumentacji strony skarżącej. Taki sposób uzasadniania jest wadliwy, ponieważ nie pozwala na kontrolę orzeczenia i nie spełnia wymogów art. 141 § 4 P.p.s.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
u.c.p.g. art. 6r § 3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Gmina jest obowiązana do zapewnienia właścicielom nieruchomości pozbywania się odpadów komunalnych.
u.c.p.g. art. 6r § 2d
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
W zamian za pobraną opłatę gmina zapewnia pozbywanie się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Brak tych elementów lub ich niespójność stanowi istotną wadę postępowania.
P.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność orzeczenia lub czynności z przyczyn określonych w art. 156 P.p.s.a. lub innych przepisach.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Nieważność aktu prawa miejscowego następuje w całości lub w części, jeżeli jest niezgodny z przepisami prawnymi.
u.c.p.g. art. 6c § 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Definicja odpadów komunalnych i sposoby ich zagospodarowania.
ZTP art. 143
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Przepisy uchwały powinny być precyzyjne i zrozumiałe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku, które nie wyjaśniało podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie wykazywało podstaw stwierdzenia nieważności uchwały. Naruszenie przez WSA art. 147 § 1 P.p.s.a. poprzez przedwczesne stwierdzenie nieważności całej uchwały bez własnej oceny jej zgodności z prawem i analizy, czy nie można jej utrzymać w części.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji w pełni podziela i aprobuje stanowisko Wojewody Wielkopolskiego oraz argumentację zawartą w skardze i odstępuje od ich ponownego prezentowania. Taki sposób uzasadniania wydanego wyroku jest wadliwy, ponieważ oznacza, że to nie Sąd dokonał oceny zgodności z prawem lub niezgodności z prawem przepisów danej uchwały, ale zrobiła to strona skarżąca i Sąd nie będzie samodzielnie oceniał zarzutów strony skarżącej. Przedwcześnie w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zastosował art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g. i stwierdził nieważność całej zaskarżonej uchwały, bez przeprowadzenia - co do zasady - własnej oceny zgodności z prawem tej uchwały, a jedynie poprzez bezpośrednie odwołanie się do wniesionej skargi bez oceny zawartej w niej zarzutów.
Skład orzekający
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
przewodniczący
Rafał Stasikowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroków sądów administracyjnych, obowiązek samodzielnej oceny zgodności aktów prawa miejscowego z prawem przez sąd, zasady stwierdzania nieważności uchwał."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania sądowoadministracyjnego i sposobu uzasadniania orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania samorządów lokalnych – gospodarki odpadami komunalnymi – oraz podkreśla znaczenie prawidłowego uzasadniania wyroków sądowych, co jest kluczowe dla prawników.
“WSA nie uzasadnił wyroku o odpadach? NSA uchyla orzeczenie z powodu 'wadliwego uzasadnienia'.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1075/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-12-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/ Rafał Stasikowski Symbol z opisem 6135 Odpady Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Sygn. powiązane IV SA/Po 49/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-02-17 Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 141 par 4, 147 par 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Związku Międzygminnego [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 49/23 w sprawie ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę [...] Związku Międzygminnego [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczaną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz Związku Międzygminnego [...] z siedzibą w [...] kwotę 407 (czterysta siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 17 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 49/23, po rozpoznaniu skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Zgromadzenia Związku Międzygminnego "[...]" z siedzibą w [...] z dnia 7 grudnia 2020 r. nr XII/55/2020 w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczaną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (zwanej dalej uchwałą), stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości (punkt 1) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania (punkt 2). W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w pełni podziela i aprobuje stanowisko Wojewody Wielkopolskiego oraz argumentację zawartą w skardze i odstępuje od ich ponownego prezentowania. Odnosząc się zaś do stanowiska Związku Międzygminnego "[...]" wyrażonego w odpowiedzi na skargę uznano, iż stanowi ono jedynie polemikę z zasadnie podniesionymi przez skarżącego zarzutami. Sąd podzielił w szczególności stanowisko Wojewody, iż prawidłowa realizacja obowiązku uchwałodawczego wynikającego z art. 6r ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1439) zwanej dalej u.c.p.g. musi uwzględniać regulację zawartą w art. 6r ust. 2d u.c.p.g., zgodnie z którą w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina zapewnia właścicielom nieruchomości pozbywanie się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych, przy czym rozumie się przez to odbieranie odpadów z terenu nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 i 2, przyjmowanie odpadów, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 6, przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz zapewnianie przyjmowania tych odpadów przez gminę w inny sposób. W świetle tych unormowań za istotnie naruszające prawo uznano przepisy uchwały formułujące katalog odpadów komunalnych odbieranych i przyjmowanych z terenu nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a na których powstają odpady komunalne (określone w uchwale jako "nieruchomości niezamieszkałe") w zamian za uiszczoną przez właścicieli tych nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zaakcentowano, że skoro w § 3 ust. 2 uchwały z dnia 7 grudnia 2020 r. nr XII/54/2020 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "[...]" w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gmin - uczestników Związku Międzygminnego "[...]" (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego poz. 9612), zwanej dalej Regulaminem obliguje właścicieli nieruchomości (wszystkich, bez wyjątku) do selektywnego zbierania rodzajów odpadów komunalnych, to – przy uwzględnieniu art. 6r ust. 2d u.c.p.g. – w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi Związek zobowiązany jest zapewnić właścicielom nieruchomości, także tych na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, pozbywanie się wszystkich wskazanych w § 3 ust. 2 Regulaminu rodzajów odpadów komunalnych. Postanowienie w tym zakresie niewątpliwie powinno znaleźć się w regulacjach uchwały podejmowanej na podstawie art. 6r ust. 3 u.c.p.g. Zaskarżona uchwała nie zapewnia właścicielom nieruchomości niezamieszkałych, w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, pozbywania się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych zbieranych selektywnie, o których mowa w § 3 ust. 2 Regulaminu. Już z tej chociażby przyczyny uchwała nie może ostać się w swoim dotychczasowym kształcie w obrocie prawnym. Sąd podzielił zarzut Wojewody, iż sposób zredagowania § 1 uchwały wskazuje na to, że ustępy 3-7 tego paragrafu dotyczą nieruchomości zamieszkałych. Podkreślono przy tym, że argumenty podniesione w odpowiedzi na skargę na rzecz stanowiska przeciwnego skłaniają do oceny, że przepisy zaskarżonej uchwały są na tyle nieprecyzyjne, iż mogą pojawiać się wątpliwości zarówno, co do przedmiotowego, jak i podmiotowego zakresu ich zastosowania. Również mieszkańcy gmin, na obszarze których obowiązuje uchwała, mogliby wobec tego mieć trudności w zrozumieniu, jak należy dany akt prawa miejscowego interpretować. Stanowi to ewidentne naruszenie § 143 w zw. z § 6 i § 25 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283) zwanego dalej ZTP. Intencje prawodawcy – odczytane zgodnie z treścią odpowiedzi na skargę – nie zostały bowiem wyrażone w przepisach uchwały. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Zgromadzenie Związku Międzygminnego "[...]" z siedzibą w [...], zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło naruszenie: 1) przepisów prawa procesowego: a) art. 141 § 4 w związku z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) zwanej dalej P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w części dotyczącej uzasadnienia punktu 1 sentencji orzeczenia w sposób niezgodny z ww. przepisem, a w szczególności poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie wykazanie podstaw stwierdzenia nieważności większości przepisów zaskarżonej uchwały, co mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku, ponieważ nie są znane motywy takiego rozstrzygnięcia i nie sposób ocenić czy przemawiała za tym prawidłowa ocena przepisów przez Sąd; b) art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40) zwanej dalej u.s.g. poprzez zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym i prawnym, w którym nie powinien on znaleźć zastosowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ wobec niespełnienia się określonych w nim przesłanek, w konsekwencji nie powinno dojść do stwierdzenia nieważności całości zaskarżonej uchwały, w sytuacji w której są one zgodne z przepisami prawa (nie naruszały prawa w sposób istotny uzasadniający stwierdzenie ich nieważności) - ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach; c) art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 6r ust. 3 w związku z art. 6r ust. 2d u.c.p.g. przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że zaskarżona uchwała nie zapewnia właścicielom nieruchomości niezamieszkałym pozbywania się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych zbieranych selektywnie, o których mowa w § 3 ust. 2 Regulaminu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Sąd nie wziął pod uwagę faktu, że w § 1 ust. 9 zaskarżonej uchwały jasno wskazano, iż wszystkie odpady komunalne selektywnie zbierane na wszystkich nieruchomościach są odbierane w punktach selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK-ach) działających na obszarze związku; 2) przepisów prawa materialnego: a) art. 6c ust. 1, art. 6r ust. 2d oraz art. 3 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 4 ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że odbiór odpadów musi odbywać się zawsze bezpośrednio z terenu nieruchomości; b) art. 3 ust. 2 pkt 5 u.c.p.g. przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że niedopuszczalne jest w zaskarżonej uchwale ograniczenie rodzajów odpadów, które podlegają odbiorowi poza PSZOK dla m.in. nieruchomości niezamieszkałych, w sytuacji gdy przepis art. 3 ust. 2 pkt 5 u.c.p.g. wprost wskazuje na taką możliwość; c) § 143 w związku z § 6 i § 25 ZTP przez ich błędną wykładnię i uznanie, że mogą stanowić samodzielną podstawę do uchylenia aktu prawa miejscowego, w sytuacji gdy są wyłącznie dyrektywami w zakresie tworzenia projektów aktów prawnych; d) § 143 w związku z § 6 i § 25 ZTP przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż przepisy zaskarżonej uchwały są na tyle nieprecyzyjne, że mogą pojawiać się wątpliwości zarówno co do przedmiotowego, jak i podmiotowego zakresu ich stosowania, w szczególności w takim zakresie, że koniecznym było uchylenie całości uchwały, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ stanowiło podstawę wyrokowania. W oparciu o wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest zasadna. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11; wyrok NSA z 26 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1842/08; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 402/13; wyrok NSA z 17 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r. sygn. akt I FSK 375/20). Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z 27 września 2024 r. sygn. akt III OSK 2890/22; wyrok NSA z 26 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1868/12; wyrok NSA z 29 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 931/22). Skarga kasacyjna w zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania jest zasadna. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zasadnym jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 147 § 1 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w części dotyczącej uzasadnienia punktu pierwszego sentencji orzeczenia w sposób niezgodny z ww. przepisem, a w szczególności poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i niewykazanie podstaw stwierdzenia nieważności większości przepisów zaskarżonej uchwały, co mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku, ponieważ nie są znane motywy takiego rozstrzygnięcia i nie sposób ocenić czy przemawiała za tym prawidłowa ocena przepisów przez ten Sąd. Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Jeżeli któregoś z wymienionych elementów uzasadnienie orzeczenia nie zawiera i na tej podstawie nie ma możliwości prawidłowego zrekonstruowania argumentacji sądu pierwszej instancji pozwalającej na kontrolę tego orzeczenia, to jest to zasadniczo istotna wada przepisu postępowania uzasadniająca uchylenie tak wydanego wyroku. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39). Przenosząc te ustalenia na niniejszą sprawę należy stwierdzić, że uzasadnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia zawarte w zaskarżonym wyroku nie spełnia wymogu wynikającego z ww. przepisu. Sąd pierwszej instancji stwierdził bowiem, że szeroka argumentacja zawarta w samej skardze jest zasadna, a tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w pełni podziela zarzuty skargi oraz jej uzasadnienie i odstępuje od ich ponownego prezentowania. Taki sposób uzasadniania wydanego wyroku jest wadliwy, ponieważ oznacza, że to nie Sąd dokonał oceny zgodności z prawem lub niezgodności z prawem przepisów danej uchwały, ale zrobiła to strona skarżąca i Sąd nie będzie samodzielnie oceniał zarzutów strony skarżącej. Nie ma żadnych przeszkód, aby Sąd zaakceptował stanowisko zawarte w samej skardze, ale musi to wynikać z uzasadnienia wydanego w danej sprawie orzeczenia. Nawet pełna akceptacja stanowiska strony skarżącej nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego od oceny zarzutów skargi oraz odniesienia się do argumentacji stron. Jeżeli Sąd akceptuje stanowisko zawarte w skardze, to nie zwalnia go to od zawarcia w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygania oraz jej wyjaśnienia, co wprost wynika z art. 141 § 4 P.p.s.a. Przy czym w tej sprawie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w zakresie uzasadniania podstaw prawnych unieważnienia zaskarżonej uchwały jest częściowo niespójne. Z jednej strony Sąd ten wskazał, że w pełni podziela wszystkie zarzuty zawarte w skardze i odstępuje od ich prezentacji (a także kontroli), a z drugiej strony przytoczył kilka przepisów, które mają uzasadniać stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Te jednak przepisy powołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez Sąd pierwszej instancji nie zawierają uzasadnienia nieważności całej uchwały. Tym samym trafnie strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 147 § 1 tej ustawy upatruje także w tym, że sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wskazania podstaw prawnych uzasadniających stwierdzenie nieważności większości przepisów zaskarżonej uchwały i mogło to mieć istotny wpływ na treść wyroku. Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawową wadliwością zaskarżonej uchwały był niepełny katalog segregowanych odpadów odbieranych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych. Sąd pierwszej instancji nie dokonał jednak w tym zakresie oceny, czy w świetle art. 6c ust. 2 u.c.p.g., który przewiduje jedynie fakultatywność ustalenia przez radę gminy (lub zgromadzenie związku międzygminnego) odbierania odpadów komunalnych od właścicieli niezamieszkałych nieruchomości, na których powstają odpady komunalne, Zgromadzenie Związku Międzygminnego "[...]" objęło obowiązkiem odbieranie odpadów także z nieruchomości niezamieszkałych i ewentualnie jaki był zakres tego obowiązku. Wymagało to od Sądu pierwszej instancji dodatkowego skontrolowania zaskarżonej uchwały w stosunku do treści innej uchwały będącej aktem prawa miejscowego, jakim jest Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gmin - uczestników Związku Międzygminnego "[...]" uchwalony uchwałą nr XII/54/2020 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "[...]" z dnia 7 grudnia 2020 r. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że przedwcześnie w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zastosował art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g. i stwierdził nieważność całej zaskarżonej uchwały, bez przeprowadzenia - co do zasady - własnej oceny zgodności z prawem tej uchwały, a jedynie poprzez bezpośrednie odwołanie się do wniesionej skargi bez oceny zawartej w niej zarzutów. We fragmentarycznym wyjaśnieniu podstawy prawnej unieważnienia zaskarżonej uchwały Sąd pierwszej instancji nie wskazał, dlaczego unieważnia całą uchwałę a nie jej część i czy wszystkie zawarte w niej przepisy (lub ich zdecydowana większość) naruszają prawo. Nie wyjaśnił także Sąd pierwszej instancji, czy ewentualne unieważnienie niektórych przepisów tej uchwały pozwoliłoby na jej utrzymanie w mocy w pozostałym zakresie. Wreszcie Sąd pierwszej instancji skupiając się na zasadach odbioru odpadów z nieruchomości niezamieszkałych nie ocenił jej legalności w związku z treścią Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gmin - uczestników Związku Międzygminnego "[...]", z którego wynikają zasady gospodarowania odpadami wytwarzanymi na nieruchomościach niezamieszkałych. Uwzględniając dotychczasowe ustalenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. W takiej sytuacji, skoro ponownie sprawę ma rozpoznać Sąd pierwszej instancji w zakresie, w jakim został ten wyrok uchylony, to przedwczesnym byłaby ocena zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego. Taki tryb procedowania w pełni akceptowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 29 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 6577/21; wyrok NSA z 8 grudnia 2023 r. sygn. akt III FSK 3207/21; wyrok NSA z 23 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 3880/21). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji będzie zobowiązany do zastosowania się do stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w tym wyroku, a w szczególności do dokonania szczegółowej kontroli zaskarżonej uchwały oceniając, które zawarte w niej przepisy naruszają prawo i dopiero po stwierdzeniu istotnego naruszenia prawa dokonanie oceny, czy zasadnym byłoby unieważnienie całej uchwały, czy tylko jej części. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej stronie, która wniosła tę skargę należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. W tej sprawie należało od Wojewody Wielkopolskiego zasądzić na rzecz Związku Międzygminnego "[...]" z siedzibą w [...] kwotę 407 złotych stanowiących zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Koszty te obejmują kwotę 150 złotych stanowiącą zwrot wpisu od skargi kasacyjnej, kwotę 17 złotych uiszczoną tytułem opłaty za sporządzenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa oraz kwotę 240 złotych stanowiącą wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI