III OSK 1070/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-03
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejopłata za udostępnienie informacjikoszty przetworzenia danychprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o dostępie do informacji publicznejsądy administracyjneNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie opłaty za udostępnienie informacji publicznej, uznając, że organ prawidłowo naliczył koszty przetworzenia danych.

Skarżący J.P. domagał się udostępnienia szczegółowych danych o sprawach z Okręgowego Sądu Lekarskiego, w tym sygnatur, opisów czynów i dat orzeczeń. Organ początkowo udostępnił część informacji, a następnie wezwał do uiszczenia opłaty za przetworzenie pozostałych danych, wskazując stawkę godzinową. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na tę opłatę. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ mógł naliczyć dodatkowe koszty za przetworzenie danych i prawidłowo powiadomił o stawce, mimo braku precyzyjnej kwoty końcowej.

Sprawa dotyczyła wniosku J.P. o udostępnienie informacji publicznej w postaci szczegółowych danych dotyczących spraw zarejestrowanych w Okręgowym Sądzie Lekarskim w Poznaniu w 2020 roku, obejmujących sygnatury, opisy czynów, daty orzeczeń, daty prawomocności i wymierzone kary. Po częściowym udostępnieniu informacji, organ wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty za przetworzenie pozostałych danych, wskazując stawkę godzinową pracy pracownika Kancelarii organu (38,55 zł brutto). Skarżący podtrzymał wniosek, sprecyzował zakres żądania, a organ ustalił opłatę za 1 godzinę pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę skarżącego na akt ustalający opłatę, uznając, że organ miał prawo obciążyć wnioskodawcę dodatkowymi kosztami związanymi z przetworzeniem danych, zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją. Sąd kasacyjny uznał, że zarzuty naruszenia prawa procesowego są chybione, w szczególności dotyczące oceny materiału dowodowego i pisma procesowego organu. Odnosząc się do prawa materialnego, NSA potwierdził, że organ miał prawo naliczyć dodatkowe koszty związane z przetworzeniem informacji, które przekraczają normalne koszty funkcjonowania, a powiadomienie o stawce godzinowej, mimo braku precyzyjnej kwoty końcowej, było zgodne z prawem, zwłaszcza że ostateczna opłata odpowiadała minimalnej stawce. Sąd podkreślił, że udostępnienie informacji jest co do zasady bezpłatne, ale wyjątek w postaci art. 15 ust. 1 u.d.i.p. pozwala na zwrot dodatkowych kosztów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ ma prawo obciążyć wnioskodawcę dodatkowymi kosztami związanymi z udostępnieniem informacji publicznej, jeśli ich poniesienie jest uzasadnione i przekracza normalne koszty funkcjonowania podmiotu.

Uzasadnienie

Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje wyjątek od zasady bezpłatności, pozwalając na zwrot dodatkowych kosztów związanych ze sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji. W tym przypadku, przetworzenie danych z papierowego repertorium do wymaganej formy tekstowej uzasadniało naliczenie opłaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 15 § 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 45

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 46

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 49 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 14 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ miał prawo naliczyć dodatkowe koszty za przetworzenie informacji publicznej, ponieważ wymagało to nakładu pracy przekraczającego normalne funkcjonowanie. Powiadomienie o stawce godzinowej, mimo braku precyzyjnej kwoty końcowej, było zgodne z prawem, gdyż ostateczna opłata odpowiadała minimalnej stawce i wnioskodawca miał możliwość reakcji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania poprzez dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie pisma procesowego organu, które miało zawierać braki formalne. Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie pełnego odniesienia się do stanu faktycznego i prawnego, co skutkowało przyjęciem, że organ prawidłowo ustalił koszty dodatkowe, mimo braku dowodów na ich uzasadnienie. Naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 15 ust. 1 u.d.i.p. i art. 7 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., uznając, że nałożenie opłaty było prawidłowe, podczas gdy nie ziszczono przesłanek do poniesienia dodatkowych kosztów. Naruszenie art. 15 ust. 2 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ powiadomił o wysokości kosztów, podczas gdy wskazał jedynie stawkę za roboczogodzinę.

Godne uwagi sformułowania

Pojęcie "kosztów dodatkowych" jak słusznie wskazał skarżący nie znajduje wyjaśnienia na tle regulacji u.d.i.p., natomiast z orzecznictwa sądów administracyjnych można przyjąć, że są to koszty osobowe bądź rzeczowe związane z udostępnieniem informacji publicznej, które przekraczają normalne koszty funkcjonowania podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Powiadomienie skarżącego o wysokości opłaty za udostępnienie nie było precyzyjne, bowiem stanowiło jedynie informację o stawce godzinowej pracownika organu bez żadnego założenia o możliwej ilości godzin, które będą potrzebne do przygotowania odpowiedzi. Sytuacja, w której faktycznie poniesione koszty okażą się nieznacznie inne od kosztów określonych pierwotnie w powiadomieniu, nie może sama w sobie świadczyć o niezgodności z prawem powiadomienia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p.

Skład orzekający

Tamara Dziełakowska

przewodniczący sprawozdawca

Rafał Stasikowski

sędzia

Maciej Kobak

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie naliczania dodatkowych opłat za przetworzenie informacji publicznej, interpretacja art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wymogi powiadamiania o kosztach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy przetworzenie danych jest czasochłonne i wymaga nakładu pracy przekraczającego standardowe obowiązki organu. Interpretacja powiadomienia o kosztach może być różna w zależności od szczegółów sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego prawa do informacji publicznej i potencjalnych kosztów z tym związanych, co jest istotne dla obywateli i organizacji. Interpretacja przepisów dotyczących opłat jest praktyczna.

Czy dostęp do informacji publicznej zawsze jest darmowy? NSA wyjaśnia, kiedy można naliczyć opłaty.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1070/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Rafał Stasikowski
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
IV SA/Po 721/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-01-18
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 45, art. 46, art. 49 § 1 i 2, art. 133, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 15 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 721/23 w sprawie ze skargi J.P. na akt Przewodniczącego Okręgowego Sądu Lekarskiego w Poznaniu z dnia 19 października 2023 r. nr WIL.DOI.SKT.0132.010.2023 w przedmiocie ustalenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 21 września 2023 r. J.P. zwrócił się do Wielkopolskiej Izby Lekarskiej z żądaniem udostępnienia informacji publicznej w postaci "wszystkich spraw Okręgowego Sądu Lekarskiego zarejestrowanych w 2020 r. włączając wszystkie typy sygnatur o których mowa w § 84 ust. 2 Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów lekarskich" w zakresie: "sygnatur, krótkich opisów przypisanego czynu, dat orzeczeń pierwszej instancji, dat prawomocności orzeczeń pierwszej instancji, wymierzonych kar w pierwszej instancji, dat orzeczeń drugiej instancji, wymierzonych kar w drugiej instancji". Skarżący wniósł o udostępnienie w formie pliku tekstowego lub innego typu umożliwiającego ekstrakcję teksu i przesłanie pliku na jego adres e-mail lub adres ePUAP. W uzasadnieniu wniosku dodano, że "w przesłanej dzisiaj informacji dotyczącej orzeczeń wydanych w 2020 roku, przesłano jedynie 19 orzeczeń choć numeracja spraw wskazuje na istnienie rocznie kilkudziesięciu odrębnych spraw. Sugeruje to, że repertorium jest albo prowadzone łącznie dla kilku typów spraw albo niektóre sprawy zostały pominięte w odpowiedzi na wniosek, choć ponadto możliwe jest też że system numeracji spraw nie działa prawidłowo".
Pismem z 5 października 2023 r. Przewodniczący Okręgowego Sądu Lekarskiego wskazał, że wszystkie sprawy zarejestrowane w repertorium Okręgowego Sądu Lekarskiego Wielkopolskiej Izby Lekarskiej zostały już udostępnione skarżącemu w piśmie z dnia 21 września 2023 r. (WIL.DOI.SKT.0132.09.2023, RKW.02562.2023), natomiast w odniesieniu do informacji oznaczonych sygnaturą Wo, Wtz, Wp, Wzn, Pw, Ws organ stwierdził, że przetworzenie tych informacji może wiązać się z koniecznością uiszczenia zapłaty za pracę wykonaną przez pracownika Kancelarii organu. Na tej podstawie organ wezwał skarżącego do potwierdzenia, czy podtrzymuje wniosek i sprecyzowania, jakich spraw dotyczy żądanie udostępnienia równocześnie informując, że stawka za godzinę pracy pracownika Kancelarii organu wynosi 38,55 zł brutto, a ilość godzin pracy zostanie ustalona po wykonaniu pracy.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący podtrzymał wniosek i sprecyzował, że dotyczy on spraw o sygnaturach Wo, Wtz, Wp, Wzn, Pw, Ws, a w przypadku spraw innych niż oznaczonych sygnaturą Wu żąda jedynie informacji wskazanej w punkcie 1 wniosku, czyli sygnatur spraw.
Pismem z 19 października 2023 r. organ udzielił żądanej informacji i równocześnie zauważył, że realizacja wniosku zgodnie z oczekiwaniami skarżącego wymagała dokonania przetworzenia danych i odpowiedniego nakładu pracy pracownika Kancelarii organu w wysokości 1 godziny. W związku z powyższym zwrócił się do skarżącego o wniesienie opłaty w wysokości 38,55 zł w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma na wskazany rachunek bankowy Wielkopolskiej Izby Lekarskiej.
Skarżący pismem z 23 października 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na akt Przewodniczącego Okręgowego Sądu Lekarskiego w Poznaniu z 19 października 2023 r., w którym ustalona została opłata za udostępnienie informacji publicznej. W wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", wyrokiem z 18 stycznia 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 721/23 oddalił skargę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że zgodnie z art.15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902) dalej "u.d.i.p.", podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w przypadku, gdy udostępnienie to generuje dodatkowe koszty po jego stronie, może obciążyć nimi wnioskodawcę. Na organie ciąży wtedy obowiązek powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku w celu umożliwiania wnioskodawcy samodzielnego podjęcia decyzji o pokryciu kosztów, modyfikacji wniosku w zakresie jego formy lub rezygnacji z zapytania. Brak reakcji na taką informację prowadzi do konieczności udostępnienia informacji w sposób i w formie wskazanych pierwotnie we wniosku i będzie wiązać się z koniecznością opłacenia przez wnioskodawcę kosztów określonych we wcześniejszym zawiadomieniu. W ocenie Sądu pierwszej instancji akt przewodniczącego organu, w którym poinformował on skarżącego o konieczności przetworzenia informacji i związaną z tym opłatą, odpowiadał prawu. Co prawda pismo z 5 października 2023 r. nie wskazywało ostatecznej kwoty, zaznaczając, że liczba godzin zostanie ustalona po wykonaniu pracy, natomiast określono kwotę minimalną i taka właśnie kwota została w kolejnym piśmie wskazana jako należna. Sąd uznał również, że skarżący potwierdzając wniosek przyjął do wiadomości wysokość stawki za godzinę pracy pracownika organu. Ponadto zauważono, że organ nie naliczył opłaty za przygotowanie wniosku w zakresie spraw o sygnaturach Wu, bowiem ich przetworzenie nastąpiło w wyniku rozpoznania poprzednio złożonego przez skarżącego wniosku.
Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wniósł skarżący żądając jego zmiany poprzez ustalenie, że skarżący nie jest zobowiązany do zapłaty dodatkowych kosztów ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenia kosztów postępowania. Dodatkowo wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w zakresie nieopłaconych kosztów udostępnionych informacji określonych przez organ oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
– art. 45 p.p.s.a w zw. z art. 46 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie pisma procesowego stanowiącego odpowiedź na skargę podczas gdy pismo to z uwagi na niespełnienie wymogów z art. 46 p.p.s.a. powinno pozostać w aktach bez rozpoznania co winno skutkować uwzględnieniem skargi;
– art. 133 § 1 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu pełnego i dostatecznie wnikliwego odniesienia się do rozpatrywanego stanu faktycznego i prawnego skutkujące przyjęciem, że organ prawidłowo ustalił "koszty dodatkowe" podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika w jakiej rzeczywistej wysokości organ poniósł koszty - brak dowodów na ich uzasadnienie;
– art. 133 § 1 p.p.s.a. polegające na poczynieniu przez Sąd ustaleń nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy bowiem z akt sprawy nie wynika aby organ poniósł "koszty dodatkowe";
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego:
– art. 15 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nałożenie na wnioskodawcę opłaty dodatkowej za udostępnianą informację publiczną było prawidłowe podczas gdy nie doszło do ziszczenia się przesłanek określonym w ww. przepisie skutkujących i uzasadniających poniesienie przez skarżącego dodatkowych kosztów;
– art. 15 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. w zw. z art. 14 ust 1 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wszystkie koszty związane z udostępnieniem informacji są kosztami dodatkowymi, podczas gdy koszty dodatkowe są kosztami rzeczywiście poniesionymi co w przypadku kosztów osobowych wiąże się z koniecznością ich wykazania;
– art. 15 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. w zw. 14 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ powiadomił wnioskodawcę o wysokości kosztów podczas gdy organ wskazał, jedynie stawkę za 1 roboczogodzinę pracy co nie jest równoznaczne z powiadomieniem wnioskodawcy o kosztach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że organ co prawda wskazał, że poniósł koszty w związku z przygotowaniem odpowiedzi na wniosek skarżącego, jednak nie można uznać ich za koszty dodatkowe. Nawet w kontekście kosztów pracownika zajmującego się wnioskiem skarżącego, w jego ocenie nie są to koszty dodatkowe, bowiem nie zaszła konieczność zatrudnienia dodatkowej osoby do udzielenia informacji lub zapłacenia za nadgodziny pracownikowi organu. Dodatkowo skarżący stoi na stanowisku, że organ powinien był powiadomić wnioskodawcę o konkretnej ostatecznej wysokości żądanej opłaty w związku z udzieleniem odpowiedzi na wniosek o informację publiczną oraz wyjaśnić sposób jej ustalenia, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Co więcej we wniosku wskazano na formę udostępnienia żądanej informacji jako forma tekstowa lub inna umożliwiająca ekstrakcję tekstu, natomiast udostępnienie w sprawie nastąpiło w formie graficznej, a więc niezgodnie z żądaniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów naruszenia prawa procesowego, w ramach których skarżący zarzucił naruszenie art. 45, art. 46, art. 49 § 1 i 2 i art. 133 § 1 p.p.s.a. stwierdzając, że Sąd pierwszej instancji w nieprawidłowy sposób dokonał ustaleń stanu faktycznego uwzględniając w swojej ocenie pismo organu stanowiące odpowiedź na skargę, które to w jego ocenie powinno z uwagi na braki formalne zostać pozostawione bez rozpoznania. Słowem wyjaśnienia wskazać trzeba, że powołane przez skarżącego przepisy art. 45 i 46 p.p.s.a. regulują kwestie elementów składowych pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym, natomiast przepis art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. określa konsekwencje zaistnienia braków formalnych takiego pisma, czyli konieczność wezwania do usunięcia nieprawidłowości, a w przypadku niewypełnienia wezwania pozostawienie pisma bez rozpoznania.
Pismo organu z dnia 9 listopada 2023 r. stanowiło zgodnie z art. 45 p.p.s.a. pismo w postępowaniu sądowym, co oznacza, że powinno spełniać wymogi określone w art. 46 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie miał wątpliwości, że wymogi formalne zostały w tym zakresie spełnione o czym świadczy zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Poznaniu z 15 listopada 2023 r., w którym nie stwierdzono braków odpowiedzi na skargę, a jedynie wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. Co więcej, sam skarżący na tym etapie postępowania nie kwestionował kompletności tego pisma. Warto też zwrócić uwagę, że skarżący w ramach postawionego zarzutu oraz jego uzasadnienia w skardze kasacyjnej nie sprecyzował, którego elementu koniecznego w przedmiotowym piśmie brakuje, a tym samym nie jest możliwe merytoryczne odniesienie się do tego zarzutu.
Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, natomiast że "[s]ąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. (...)". Podstawą merytorycznego orzekania przez sąd administracyjny jest więc materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego i sąd w tym zakresie może jedynie ocenić czy ustalenia faktyczne poczynione przez organ odpowiadają prawu. Sąd oczywiście bierze pod uwagę fakty powszechnie znane oraz dowody uzupełniające przedstawione w ramach art. 106 § 3 p.p.s.a., natomiast zasadnicze znaczenie mają akta administracyjne sprawy (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 133).
Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., I OSK 1749/11, LEX nr 1145067). Nie jest naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. zaakceptowanie przez sąd jako zgodnej z przepisami postępowania oceny materiału dowodowego oraz przyjęcia za prawidłowe ustaleń będących konsekwencją tej oceny nawet, gdyby nie uwzględniało ono całości materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2008 r., II FSK 419/07, LEX nr 488560.). Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez sąd pierwszej instancji, z którą nie zgadza się skarżący (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., I OSK 1350/11, LEX nr 1149159; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r., II OSK 1609/10, LEX nr 1132105). Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi zatem wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Jak już wskazano wcześniej pismo z 9 listopada 2023 r. stanowiące odpowiedź organu na skargę stanowiło część akt sądowych sprawy, a tym samym jego analiza i uwzględnienie zawartych tam twierdzeń nie mogło stanowić naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Ponadto twierdzenia zawarte w wyjaśnieniu zarzutów naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. odnoszące się do kwestii zaistnienia "kosztów dodatkowych" przy udostępnieniu żądanej informacji stanowią polemikę z oceną materiału dowodowego, co jak również wskazano wcześniej nie jest dopuszczalne. W związku z powyższym zarzuty naruszenia prawa procesowego uznano za chybione.
Zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w ramach skargi kasacyjnej sprowadzają się do kwestii czy udostępnienie żądanej informacji generowało dodatkowe koszty, czy koszty te zostały prawidłowo wykazane oraz czy organ w odpowiedni sposób powiadomił wnioskodawcę o ich wystąpieniu.
Przepis art. 7 ust. 2 u.d.i.p. ustanawia ogólną zasadę, że dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny. Regulacja ta stanowi gwarancje konstytucyjnego prawa każdego do otrzymania informacji publicznej. Od zasady tej przewidziany jest jednak wyjątek, a mianowicie art. 15 ust. 1 u.d.i.p. przewiduje, że w przypadku gdy podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku istnieje możliwość obciążenia wnioskodawcy opłatą w wysokości odpowiadającej wysokości tym kosztom. Wyjątek ten polega na określeniu zapłaty, ale nie za informację, która jest bezpłatna, lecz z tytułu dodatkowych kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (por. B. Fisher [w:] A. Piskorz-Ryń, M. Sakowska-Baryła (red.), Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2023, s. 385). Z regulacji art. 15 ust. 1 u.d.i.p. wprowadzającej wyjątek w zakresie zasady bezpłatności dostępu do informacji publicznej nie wynika, że w zakresie tego wyjątku udostępnienie informacji publicznej staje się odpłatne, gdyż art. 15 ust. 1 u.d.i.p. wskazuje jedynie na możliwość zwrotu podmiotowi udostępniającemu kosztów, które poniósł on, realizując żądanie wniosku (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 lutego 2022 r.; sygn. akt III OSK 923/21 i z dnia 6 lipca 2016 r.; sygn. akt I OSK 662/16, z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt III OSK 582/23). Pojęcie "kosztów dodatkowych" jak słusznie wskazał skarżący nie znajduje wyjaśnienia na tle regulacji u.d.i.p., natomiast z orzecznictwa sądów administracyjnych można przyjąć, że są to koszty osobowe bądź rzeczowe związane z udostępnieniem informacji publicznej, które przekraczają normalne koszty funkcjonowania podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że organ poniósł dodatkowe koszty związane z udostępnieniem informacji na wniosek skarżącego. W pierwszej kolejności warto zwrócić uwagę na treść samego wniosku z 21 września 2023 r., który dokładnie określa kryteria wyodrębnienia żądanych informacji oraz szczególną formę odpowiedzi (tj. listę składającą się z: sygnatur, krótkich opisów przypisanego czynu, dat orzeczeń pierwszej instancji, dat prawomocności orzeczeń pierwszej instancji, wymierzonych kar w pierwszej instancji, dat orzeczeń drugiej instancji, wymierzonych kar w drugiej instancji). Ponadto jak wynika z pisma organu z 5 października 2023 r. żądane informacje wymagały weryfikacji repertorium Okręgowego Sądu Lekarskiego Wielkopolskiej Izby Lekarskiej, które jest prowadzone w formie papierowej. Powyższe okoliczności bez wątpienia przekładają się na dłuższy czas potrzebny na udzielenie odpowiedzi na przedmiotowy wniosek. Jak wskazuje się w orzecznictwie koszty, o których mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p., to koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, a w niniejszej sprawie niewątpliwie zaszła konieczność przekształcenia informacji do formy zgodnej z instrukcjami wnioskodawcy (wyrok NSA z 28 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 6729/21, z dnia 16 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 923/21). Co więcej żaden przepis prawa nie sprzeciwia się uprawnieniu odzyskania kosztu pracy związanej z udostępnieniem informacji, jeżeli jednak wykazane zostanie, że ów koszt przekracza normalne działanie pracownika w ramach wykonywania swoich obowiązków (wyrok NSA z 3 października 2024 r. sygn. akt III OSK 582/23). W ocenie NSA z dokumentacji sprawy wynika, że po stronie organu wystąpiły dodatkowe koszty związane z udostępnieniem i koszty te zostały uzasadnione koniecznością oddelegowania pracownika organu do wyodrębnienia i przekształcenia posiadanych informacji w informacje żądane przez skarżącego.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 u.d.i.p. "[p]odmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek". Przepis ten wskazuje więc postępowanie podmiotu zobowiązanego w sytuacji, gdy wskutek udostępnienia organ ten poniesie dodatkowe koszty. W orzecznictwie sądów administracyjnych obecny jest pogląd, zgodnie z którym wysokość opłaty związanej z udostępnieniem żądanej informacji musi zostać ustalona i przekazana wnioskodawcy w sposób konkretny i ostateczny (m.in.: wyroki WSA w Łodzi z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 374/23 oraz II SA/Łd 449/23) i stanowisko to co do zasady podziela Naczelny Sąd Administracyjny. Należy jednak zauważyć, że wskazanie w piśmie powiadamiającym o wysokości opłaty za udostępnienie jest w istocie wskazaniem pewnej prognozy, czy też określeniem maksymalnego pułapu takich kosztów. Oczywistym jest przy tym, że w toku faktycznie podjętych prac związanych z udostępnieniem informacji kwota ta może ulec zmianie, a więc zwiększeniu lub zmniejszeniu. Sytuacja, w której faktycznie poniesione koszty okażą się nieznacznie inne od kosztów określonych pierwotnie w powiadomieniu, nie może sama w sobie świadczyć o niezgodności z prawem powiadomienia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p. (wyrok NSA z 3 października 2024 r. sygn. akt III OSK 582/23). Przenosząc powyższe rozważania na niniejszą sprawę należy zatem uznać, że powiadomienie skarżącego o wysokości opłaty za udostępnienie nie było precyzyjne, bowiem stanowiło jedynie informację o stawce godzinowej pracownika organu bez żadnego założenia o możliwej ilości godzin, które będą potrzebne do przygotowania odpowiedzi. Jednakże w związku z faktem, że finalna wysokość opłaty została ustalona na kwotę równą ze stawką minimalną (jednej godziny pracy pracownika organu), to trzeba uznać za zasadne stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż powiadomienie to odpowiadało prawu. W końcu skarżący powiadomiony został o wysokości opłaty w kwocie, co najmniej 38,55 złotych i taką też kwotą został obciążony w piśmie z 19 października 2023 r. Całość rozważań skarżącego dotycząca niepewności co do wysokości finalnej opłaty za udostępnienie nie ma więc racji bytu w rozpatrywanej sprawie. Na tej podstawie zarzuty naruszenia prawa materialnego również należało uznać za nieusprawiedliwione.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI