III OSK 1070/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-13
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo oświatowekonkurs na dyrektoraodwołanie dyrektorazarządzeniewakatprawo pracyNSAWSArozstrzygnięcie nadzorcze

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę Wojewody, uznając, że stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora nie przywraca go automatycznie na stanowisko, a zatem konkurs na wakujące stanowisko był dopuszczalny.

Sprawa dotyczyła konkursu na stanowisko dyrektora szkoły, którego zatwierdzenie zostało uchylone przez WSA z powodu uznania, że nie było wakatu, gdyż poprzednie odwołanie dyrektora zostało unieważnione. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora nie przywraca go automatycznie na stanowisko, a jedynie eliminuje akt odwołania z obrotu prawnego ex tunc. W związku z tym, na dzień zatwierdzenia konkursu istniał wakat, a zarządzenie Wójta było zgodne z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zarządzenie Wójta Gminy Miedźno zatwierdzające konkurs na stanowisko dyrektora szkoły, uznając, że zostało ono wydane przedwcześnie, ponieważ poprzednie zarządzenie o odwołaniu dyrektora zostało unieważnione, co oznaczało, że stanowisko nie było puste. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Gminy Miedźno, uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora, choć działa wstecz (ex tunc), nie powoduje automatycznego przywrócenia tej osoby na stanowisko w sferze prawa pracy. Skutki prawne orzeczeń administracyjnych nie przekładają się wiążąco na stosunek pracy. W związku z tym, na dzień wydania zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu istniał faktyczny wakat na stanowisku dyrektora. NSA uznał, że zarządzenie Wójta było zgodne z prawem, a skarga Wojewody była bezzasadna, oddalając ją.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora szkoły przez organ nadzoru lub sąd administracyjny nie powoduje automatycznego przywrócenia tej osoby na stanowisko w sferze prawa pracy. Orzeczenia te mają charakter kasatoryjny i nie oddziałują wiążąco na stosunek pracy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wielokrotnie orzekał, że przepisy prawa pracy nie przewidują stwierdzenia nieważności czynności rozwiązujących lub modyfikujących stosunek pracy. Skutki orzeczeń administracyjnosądowych o nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora nie rozciągają się na sferę pracowniczego zatrudnienia i nie wywołują skutku nieważności odwołania ani reaktywowania zatrudnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

Prawo oświatowe art. 63 § 1 i 10

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Konkurs na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki ogłasza się i zatwierdza tylko w związku z wakatem na tym stanowisku. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska.

Pomocnicze

Prawo oświatowe art. 66 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Określa przypadki, w których dyrektor może być odwołany ze stanowiska kierowniczego w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawę do uchylenia zaskarżonego zarządzenia przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku przez NSA.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawę do oddalenia skargi przez NSA.

u.s.g. art. 30 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Podstawa prawna dla zarządzeń wójta.

u.s.g. art. 92 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa wstrzymanie wykonania zakwestionowanego przez organ nadzoru zarządzenia.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej art. 8 § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora nie przywraca go automatycznie na stanowisko w sferze prawa pracy. Na dzień zatwierdzenia konkursu istniał wakat na stanowisku dyrektora szkoły.

Odrzucone argumenty

Zaskarżone zarządzenie zostało wydane przedwcześnie, ponieważ w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające odwołanie dotychczasowego Dyrektora, a stanowisko było nadal obsadzone z uwagi na uprawomocnienie się rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność zarządzenia o odwołaniu.

Godne uwagi sformułowania

skutki orzeczeń administracyjnosądowych o nieważności zarządzenia o odwołaniu skarżącej z funkcji dyrektora szkoły nie rozciągały się na sferę jej pracowniczego zatrudnienia na kierowniczym stanowisku pracy i nie wywołały skutku nieważności odwołania ani reaktywowania zatrudnienia na stanowisku dyrektora pozwanej szkoły.

Skład orzekający

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący sprawozdawca

Olga Żurawska - Matusiak

sędzia

Maciej Kobak

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych stwierdzenia nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora szkoły w kontekście prawa pracy i prawa administracyjnego, a także kwestia istnienia wakatu na stanowisku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z odwołaniem dyrektora szkoły i przeprowadzeniem konkursu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w zarządzaniu szkołami, która może mieć praktyczne implikacje dla dyrektorów i organów prowadzących. Rozróżnienie między skutkami prawnymi w prawie administracyjnym a prawie pracy jest kluczowe.

Czy unieważnienie odwołania dyrektora automatycznie przywraca go na stanowisko? NSA wyjaśnia.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1070/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Olga Żurawska - Matusiak
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Gl 46/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-11-04
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1148
art. 63 ust 1 i 10
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miedźno od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 46/21 w sprawie ze skargi Wojewody Śląskiego na zarządzenie Gminy Miedźno z dnia 30 października 2019 r. nr 98/2019 w przedmiocie konkursu na stanowisko dyrektora szkoły 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz Gminy Miedźno kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 4 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 46/21 wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na zarządzenie Gminy Miedźno z 30 października 2019 r. nr 98/2019 w przedmiocie konkursu na stanowisko dyrektora szkoły, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) dalej "p.p.s.a." uchylił zaskarżone zarządzenie.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaskarżonym zarządzeniem Wójt Gminy Miedźno zatwierdził konkurs na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie, dalej zwanego "Dyrektorem". Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano art. 63 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r., poz. 1148 ze zm.), art. 30 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.) oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. poz. 1587).
Skargę na to zarządzenie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Wojewoda Śląski, wnosząc o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego zarządzenia. W skardze wskazał, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane w konsekwencji zarządzenia nr 84/2019 Wójta Gminy Miedźno z 23 września 2019 r. w sprawie odwołania Dyrektora. Wyrokiem z 23 marca 2020 r., sygn. akt III SA/GI 89/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wójta Gminy Miedźno na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego nr NPII.4131.1.780.2019 z 22 listopada 2019 r. w sprawie odwołania Dyrektora. Zdaniem Wojewody stwierdzenie nieważności zarządzenia nr 84/2019 Wójta Gminy Miedźno z 23 września 2019 r. spowodowało, że wydanie zaskarżonego zarządzenia stało się bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę Gmina Miedźno wniosła o oddalenie skargi w całości i o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem Gminy, wskazane przez Wojewodę rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane prawie miesiąc po podjęciu zaskarżonego zarządzenia, a na dzień podjęcia zaskarżonego zarządzenia Gmina nie otrzymała nawet zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia nr 98/2019. W konsekwencji zdaniem Gminy brak jest podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane przedwcześnie, jako że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające odwołanie dotychczasowego Dyrektora. W dniu wydania zaskarżonego zarządzenia stanowisko Dyrektora było nadal obsadzone, z uwagi na uprawomocnienie się rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Śląskiego nr NPII.4131.1.780.2019 r. stwierdzającego nieważność zarządzenia nr 84/2019 wójta Gminy Miedźno z 23 września 2019 r. w sprawie odwołania Dyrektora. Rozstrzygnięcie to zostało podtrzymane wyrokami sądów administracyjnych, co oznacza, że na stanowisku Dyrektora nie występuje wakat. W konsekwencji zdaniem Sądu zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem art. 63 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r., poz.1082), co uzasadniało jego uchylenie.
Skargę kasacyjną złożyła Gmina Miedźno, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 63 ust. 10 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, ze w niniejszej sprawie w chwili wydania zaskarżonego zarządzenia nie istniał wakat na stanowisku dyrektora, co uniemożliwiało zdaniem sądu przeprowadzenie konkursu na to stanowisko, podczas gdy prawomocne stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora nie reaktywuje stosunku pracy odwołanego dyrektora, a jedynie może być podstawą do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym wywołanym niezgodnym z prawem działaniem władzy publicznej.
Ponadto Gmina zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 146 § 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu zaskarżonego zarządzenia, podczas gdy w niniejszej sprawie nie sposób uznać, by zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa w sytuacji, gdy w dacie jego wydania nie doszło nawet do zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca kasacyjnie Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że jakkolwiek Sąd I instancji prawidłowo ustalił, iż prawomocne jest rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzającego nieważność zarządzenia w sprawie odwołania Dyrektora, to Sąd błędnie określił skutki prawne takiego stanu rzeczy. W ocenie skarżącej kasacyjnie nie sposób uznać, by fakt stwierdzenia nieważności zarządzenia o odwołaniu Dyrektora powodował reaktywację stosunku pracy nauczyciela na stanowisku dyrektora, ani tym bardziej, by powstał stan, w którym można byłoby uznać, ze ten nauczyciel przez cały okres trwania postępowania zajmował stanowisko dyrektora. Akt odwołania dyrektora wywołuje skutki administracyjne oraz pracownicze, a zwalczanie jego skutków następuje w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego (bądź skargi do WSA) oraz w drodze powództwa do sądu pracy. Podjęcie każdej z tych dwóch dróg prawnych należy traktować od siebie niezależnie, ponieważ każda z nich jest obwarowana osobnymi warunkami i terminami. Jak wskazano, na gruncie prawa pracy przyjmuje się, ze nauczycielowi, w przypadku odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły na podstawie art. 38 ustawy o systemie oświaty, nie przysługują dwa roszczenia alternatywne, ale wyłącznie roszczenie o odszkodowanie. Nie sposób zatem uznać, ze samo stwierdzenie nieważności odwołania dyrektora powoduje automatyczną restytucję odwołanego dyrektora na to stanowisko pracy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu wskazał, że w całości podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Jego zdaniem unieważnione zarządzenie nie wywołuje żadnych skutków prawnych, a konsekwencją prawomocnego rozstrzygnięcia nadzorczego w stosunku do zarządzenia w sprawie Dyrektora jest uchylenie wszelkich skutków prawnych, które powstały w okresie od wejścia w życie zarządzenia do chwili stwierdzenia jego nieważności. W konsekwencji odwołanie Dyrektora było nieskuteczne i nie nastąpił wakat na tym stanowisku, a zatem nie jest prawidłowe zaskarżone zarządzenie w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko dyrektora ww. zespołu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Stosownie do treści art. 63 ust. 10 ustawy Prawo oświatowe "[k]andydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora." Zatem konkurs na Dyrektora szkoły lub placówki w trakcie kadencji ogłasza się, a następnie zatwierdza, tylko w związku z wakatem na tym stanowisku. Konieczność obsadzenia stanowiska może bowiem mieć miejsce bądź ze względu na upływ kadencji na jaką powierzono dyrektorowi stanowisko (art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe bądź też w związku z jego odwołaniem przez organ prowadzący w trybie art. 66 ustawy Prawo oświatowe). Wobec tego zasadniczą kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie czy w dniu wydania zaskarżonego zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu na stanowisko dyrektora zespołu szkolno-przedszkolnego stanowisko dyrektora tego zespołu szkolno-przedszkolnego było czy nie było obsadzone.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest sporny. Zarządzeniem nr 84/2019 Wójta Gminy Miedźno z 23 września 2019 r. odwołano dotychczasowego Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie na podstawie art. 66 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo oświatowe. Regulacja ta daje prawo do odwołania dyrektora ze stanowiska kierowniczego w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia, tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii Kuratora Oświaty. Następnie zarządzeniem nr 89/2019 Wójta Gminy Miedźno z 2 października 2019 r. r. w sprawie ogłoszenia konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie, przeprowadzono konkurs, który uzasadniano zaistnieniem wakatu na stanowisku dyrektora tej placówki. Zaskarżonym zarządzeniem nr 98/2019 z 30 października 2019 r. Wójt Gminy Miedźno zatwierdził konkurs na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie. Wobec wydania tego zarządzenia wydane zostało 22 listopada 2019 r. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego nr NPII.4131.1.1.780.2019 stwierdzające nieważność zarządzenia nr 84/2019 Wójta Gminy Miedźno z 23 września 2019 r. w sprawie odwołania Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie jako sprzecznego z art. 66 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo oświatowe. Organ nadzoru wskazał w nim, że w tym przypadku nie zachodził przypadek szczególnie uzasadniony do odwołania dyrektora szkoły. Ponadto wyrokiem z 23 marca 2020 r. sygn. akt III SA/GI 89/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Wójta Gminy Miedźno na ww. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego stwierdzające nieważność zarządzenia nr 84/2019 Wójta Gminy Miedźno z 23 września 2019 r. w sprawie odwołania Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 3173/21 oddalił skargę kasacyjną Gminy Miedźno od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 marca 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 89/20 na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z 22 listopada 2019 r. stwierdzające nieważność zarządzenia nr 84/2019 Wójta Gminy Miedźno z 23 września 2019 r. w przedmiocie odwołania Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego. Tym samym w chwili wydawania zaskarżonego skargą zarządzenia w sprawie zatwierdzenia konkursu, zarządzenie o odwołaniu poprzedniego dyrektora pozostawało w obrocie prawnym wywołując skutki prawne a co za tym idzie nie ma podstaw do twierdzenia, że w dacie wydawania zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu nie istniał wakat na stanowisku dyrektora ani tym bardziej twierdzić, że było ono zajmowane nadal przez dotychczasowego dyrektora.
Nieważność zarządzenia o odwołaniu dyrektora została stwierdzona przez Wojewodę Śląskiego rozstrzygnięciem nadzorczym z 22 listopada 2019 r. Zatem stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, dopiero z chwilą doręczenia tego rozstrzygnięcia Wójtowi Gminy Miedźno z mocy prawa nastąpiło wstrzymanie wykonania zakwestionowanego przez organ nadzoru zarządzenia o odwołaniu dyrektora zespołu szkolno-przedszkolnego. To zaś miało miejsce po 22 listopada 2019 r. Z tego względu stanowisko Sądu i organu nadzoru, że na stanowisku dyrektora zespołu szkolno-przedszkolnego był wakat, nie jest prawidłowe.
Przedstawionego tu stanowiska opartego na bezspornym stanie faktycznym nie podważa to, że wskazanymi wyżej wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalono skargę Wójta Gminy Miedźno na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego stwierdzające nieważność zarządzenia nr 84/2019 Wójta Gminy Miedźno z 23 września 2019 r. w sprawie odwołania Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie. Zatem te rozstrzygnięcie nadzorcze stało się prawomocne i pozostaje w obrocie prawnym. Zatem zarządzenie nr 84/2019 Wójta Gminy Miedźno z 23 września 2019 r. w sprawie odwołania dyrektora zespołu szkolno-przedszkolnego zostało wyeliminowane z obrotu prawnego z mocą ex tunc. Ta sytuacja nie powoduje jednak automatycznie, że także po 23 września 2019 r. stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie było obsadzone.
Jak już podano, nie ulega wątpliwości, że stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły działa ex tunc, co oznacza, że co do zasady eliminuje ten akt ze skutkiem wstecznym. Takie jednak generalne stwierdzenie, że zarządzenie, co do którego stwierdzono jego nieważność, od początku nie wywołuje żadnych skutków doznaje ograniczenia w sytuacji, gdy taki akt pociąga za sobą nie tylko skutki w sferze prawa administracyjnego, ale także w innych sferach, w szczególności w stosunkach cywilnych i pracowniczych. Odwołanie dyrektora ze stanowiska jest właśnie takim aktem administracyjnym o dwoistym charakterze, mającym oparcie w przepisach administracyjnych oraz w przepisach prawa pracy. Z jednej strony dotyczy sprawowania funkcji publicznej w placówce oświatowej realizującej zadania publiczne, a z drugiej strony jest czynnością z zakresu prawa pracy, dotyczącą sfery indywidualnej, ingerując w sytuację prawną osoby odwołanej (por. wyrok NSA z 19 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2475/12, wyrok NSA z 8 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2641/12).
Jak wskazał Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z 12 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. akt I PK 155/14, odwołując się do wyroku SN z 9 grudnia 2004 r. w sprawie o sygn. akt I PK 100/04 (wyroki pub. w SIP LEX) "przepisy prawa pracy nie dają postaw do stwierdzenia nieważności czynności rozwiązujących lub modyfikujących stosunek pracy. (....) Weryfikujące sferę publicznoprawną skutki orzeczenia administracyjnosądowego nie przenoszą się na pracowniczy stosunek powierzenia nauczycielowi okresowego sprawowania funkcji kierownika szkoły oraz odwołania go z kierowniczego stanowiska zatrudnienia. Wyrok sądu administracyjnego w sferze administracji publicznej nie może rozstrzygać o istnieniu pracowniczego stosunku zatrudnienia na kierowniczym stanowisku w szkolnictwie. (...) akceptacja koncepcji nieważności odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły na podstawie orzeczenia sądu administracyjnego jako sankcji wywołującej skutek również w sferze prawa pracy prowadziłaby do skutków niemożliwych do zaakceptowania. Tego samego kierowniczego stanowiska zatrudnienia w tym samym okresie nie powinny bowiem zajmować dwie osoby, ponieważ wszystkie czynności podejmowane przez kolejną osobę powołaną na to samo kierownicze stanowisko zatrudnienia byłyby wadliwe, a nawet obarczone ryzykiem nieważności. W konsekwencji skutki orzeczenia administracyjnosądowego o nieważności uchwały o odwołaniu skarżącej z funkcji dyrektora szkoły nie rozciągały się na sferę jej pracowniczego zatrudnienia na kierowniczym stanowisku pracy i nie wywołały skutku nieważności odwołania ani reaktywowania zatrudnienia na stanowisku dyrektora pozwanej szkoły".
Zatem stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora zespołu szkolno-przedszkolnego w trybie administracyjnym lub sądowoadministracyjnym, nie reaktywuje zatrudnienia na tym stanowisku. Takim rozstrzygnięciom organu nadzoru lub sądu przysługuje kasatoryjny walor i skutek prawny w sferze oświatowej administracji publicznej, który nie przekłada się ani wiążąco nie oddziałuje na pracowniczą sferę zatrudnienia nauczyciela odwołanego ze stanowiska dyrektora szkoły. W konsekwencji należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że skutki orzeczeń organu nadzoru i administracyjnosądowych o nieważności zarządzenia o odwołaniu nauczyciela z funkcji dyrektora szkoły nie rozciągają się na sferę jego pracowniczego zatrudnienia na kierowniczym stanowisku pracy i nie wywołują skutku nieważności odwołania ani reaktywowania zatrudnienia na stanowisku dyrektora zespołu szkolno-przedszkolnego (patrz wyroki SN z 17 stycznia 2019 r. sygn. akt. III PK 124/17, z 12 lutego 2015 r. I PK 155/14, z 9 grudnia 2004 r., I PK 100/04, z 9 maja 1997 r. sygn. akt I PKN 138/97).
Z powyższego wynika, że skutek rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Śląskiego z 22 listopada 2019 r. stwierdzającego nieważność zarządzenia nr 84/2019 Wójta Gminy Miedźno z 23 września 2019 r. w sprawie odwołania Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie i wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 marca 2020 r. sygn. akt III SA/GI 89/20 oddalającego skargę Wójta Gminy Miedźno na ww. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3173/21 oddalającego skargę kasacyjną Gminy Miedźno nie polega na nieważności odwołania dyrektora zespołu szkolno-przedszkolnego tylko nieważności zarządzenia. W związku z tym stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora ze stanowiska nie spowodowało automatycznie jego przywrócenia na to stanowisko.
Skoro więc w dacie 30 października 2019 r. stanowisko dyrektora zespołu szkolno-przedszkolnego nie było obsadzone, to nie było przeszkód prawnych do podjęcia przez Wójta Gminy zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu na to stanowisko, zgodnie z art. 63 ust. 1 i ust. 10 ustawy Prawo oświatowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach faktyczno-prawnych niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że Wójt Gminy podejmując zaskarżone zarządzenie, naruszył prawo w sposób skutkujący stwierdzeniem jego nieważności. Wobec wskazanego wyżej braku skutku stwierdzenia przez organ nadzoru i sąd administracyjny nieważności zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska dyrektora w postaci automatycznego przywrócenia poprzedniego dyrektora na to stanowisko, okoliczność, że rozstrzygnięcie nadzorcze i wyrok sądu administracyjnego, jako orzeczenia deklaratoryjne wywołują skutki ex tunc, nie powoduje nieważności zaskarżonego zarządzenia w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie, bowiem na stanowisku tym było wakat (stanowisko było nieobsadzone).
Trafnie zatem zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 63 ust. 10 ustawy Prawo oświatowe, ponieważ Sąd I instancji niezasadnie przyjął, że w chwili wydania zaskarżonego zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu nie istniał wakat na stanowisku dyrektora. W konsekwencji Sąd I instancji niezasadnie na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone zarządzenie.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego na mocy art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok a uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę.
Z przedstawionych wyżej wywodów wynika, że wskazywana przez skarżącego wojewodę przyczyna stanowiąca przeszkodę do zatwierdzenia konkursu przez Wójta Gminy - w postaci braku wakatu na stanowisku dyrektora zespołu szkolno-przedszkolnego nie istniała. Zatem Wójt Gminy nie naruszył art. 63 ust. 1 i ust. 10 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega też z urzędu innych przeszkód prawnych do zatwierdzenia konkursu na Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie. Zatem zaskarżone zarządzenie nr 98/2019 z 30 października 2019 r. Wójta Gminy Miedźno o zatwierdzeniu konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Miedźnie jest zgodne z prawem. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie kosztów postępowania sądowego od Wojewody Śląskiego na rzecz Wójta Gminy Miedźno.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI