III OSK 1069/22

III OSK 1069/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III SA/Gl 309/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-10-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 października 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 309/21 w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia 21 stycznia 2021 r. nr SS.417.3.3.2021 w przedmiocie nieprzyznania stypendium socjalnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 309/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję w sprawie ze skargi J.S. (dalej jako "skarżąca") na decyzję Odwoławczej Komisji [...] (dalej jako "Komisja Odwoławcza") z dnia 21 stycznia 2021 r. nr SS.417.3.3.2021 w przedmiocie nieprzyznania stypendium socjalnego.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że dnia 21 września 2020 r. skarżąca - studentka III roku pedagogiki opiekuńczej z resocjalizacją wystąpiła do Komisji Stypendialnej Wydziału Nauk Społecznych o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim 2020/2021. We wniosku wskazała, że studiowała w latach 1995-2000 na kierunku filologia historii, którego nie ukończyła oraz że, od dnia 1 października 2020 r. studiuje dodatkowo na kierunku filozofia. Z uwagi na fakt, że organ pierwszej instancji - Komisja Stypendialna wyliczyła, że skarżąca studiowała dłużej niż przez okres 72 miesięcy, decyzją z dnia 30 listopada 2020 r. odmówiła przyznania stypendium socjalnego. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Komisji Stypendialnej, skarżąca złożyła odwołanie do Komisji Odwoławczej.
Sąd pierwszej instancji wskazał dalej, że rozpatrując odwołanie skarżącej, Komisja Odwoławcza utrzymała decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Komisja Odwoławcza ustaliła, że zadeklarowane przez skarżącą dochody dotyczyły jej matki. Te według zaświadczenia z urzędu skarbowego wynosiły 20.356,32 zł za 2019 r. Po odliczeniu podatku (1.487 zł) oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne (1.832,04 zł) zmniejszyły się one do 17.037,28 zł, co oznacza, że po przeliczeniu na 1 osobę miesięczny dochód wynosił 710 zł netto. I choć ten uprawniał skarżącą do ubiegania się o przyznanie stypendium socjalnego, to z art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85) wynika, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, nie dłużej niż przez okres 6 lat. We wniosku o stypendium socjalne skarżąca złożyła oświadczenie, że studiowała w latach 1995-2000 na kierunku historia, których nie ukończyła oraz że, dodatkowo od 1 października 2020 r. studiuje na kierunku filozofia. Tym samym status studenta posiadała w następujących okresach: od 1 października 1995 r. do 18 lutego 2003 r. na kierunku historia (89 miesięcy); od 1 października 2003 r. do 22 października 2004 r. na kierunku historia (13 miesięcy); od 11 października 2006 r. do 15 marca 2007 r. na kierunku historia (6 miesięcy). Ponadto studiowała na kierunku filologia polska od 1 października 2001 r. do 21 lutego 2002 r. Z racji tego, że okres ten pokrywał się ze statusem studenta na kierunku historia, nie został wliczony. Dodatkowo od 1 października 2018 r. skarżąca studiuje na kierunku pedagogika, tj. na dzień wydania decyzji 28 miesiąc. Ponieważ według wyliczeń skarżąca studiowała łącznie 136 miesięcy, a z § 10 ust. 4 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] wynika, że 6-letni okres przysługiwania świadczeń liczony jest od momentu rozpoczęcia studiów po raz pierwszy, a w przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu jest kontynuowane. Okres ten oblicza się w miesiącach, sumując do 72 miesięcy każdy rozpoczęty miesiąc, w którym wnioskodawca posiadał status studenta. Wobec powyższego, Komisja Odwoławcza nie znalazła podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, którą - jako prawidłową - utrzymała w mocy.
Skarżąca wywiodła skargę od powyższego rozstrzygnięcia, zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie:
1) prawa materialnego, tj.: - art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przez jego błędną wykładnię i uznanie, że stypendium nie przysługuje po upływie 6 lat posiadania statusu studenta, podczas gdy przepis ten ogranicza okres pobierania świadczeń do 6 lat (nie odnosi się do samego faktu bycia studentem, a realnego korzystania ze świadczeń dla studentów);
2) przepisów postępowania, tj.:
- art. 107 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 2 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez brak uchylenia decyzji organu pierwszej instancji pomimo braku wskazania w niej danych osób wydających decyzję, co uniemożliwiło skarżącej podniesienie ewentualnych zarzutów co do wyłączenia któregoś z członków komisji pierwszej instancji;
- art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. przez ich niezastosowanie i brak uchylenia decyzji komisji pierwszej instancji pomimo braku szczegółowego uzasadnienia stanu faktycznego odnoszącego się do sytuacji skarżącej, a następnie wskazania sytuacji faktycznej na tle właściwych przepisów prawa materialnego i ustaleń czy i w jakich latach skarżąca korzystała ze świadczeń dla studentów;
- art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 77 i art. 79a k.p.a. przez ich niezastosowanie, prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organu, brak istotnych ustaleń co do okresu pobierania świadczeń dla studentów, brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się w sprawie.
Dodatkowo skarżąca przywołała wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r. (sygn. akt II SA/Sz 222/20), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 r. (sygn. akt II SA/Go 155/20) oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2020 r. (sygn. akt III SA/Kr 638/20) domagając się ich zastosowania.
W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza wniosła o jej oddalenie.
Uwzględniając skargę i uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji wskazał, że stanowisko organu odwoławczego było następstwem błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Sposób skonstruowania powyższego przepisu bezspornie wskazuje, że świadczenia o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 tej ustawy, przysługują przez okres nie dłuższy niż 6 lat. W ocenie Sądu pierwszej instancji pojęcie "przysługuje", którym ustawodawca posłużył się w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, wobec braku jego definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do jego uzyskania. Stypendium "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków, do których zalicza się posiadanie statusu studenta, wyrażenie woli ubiegania się o pomoc oraz spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych dla świadczeń danej kategorii. Powyższa wykładnia znajduje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia projektu ustawy, w którym sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce powiązano bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że: "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Ponadto zauważenia wymagało to, że również w ustawie -Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do uzyskania stypendium ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Z przepisów art. 93 ust. 2 pkt 1 oraz art. 94 tej ustawy wprost wynika, w jakich sytuacjach studentowi prawo do stypendium nie przysługuje lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. Żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, który może przecież być spowodowany sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną. Oznacza to, że niezależnie od tego, przez jaki okres dana osoba posiadała status studenta, prawo do pobierania świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 1-4- i art. 359 ust. 1 przysługuje nie dłużej niż przez okres sześciu lat, a nie - jak przyjęły komisje stypendialne obu instancji - w okresie 6 lat od rozpoczęcia studiów. Powyższe względy uzasadniały w ocenie Sadu pierwszej instancji uchylenie zaskarżonej decyzji
Komisja Odwoławcza wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając:
1) błędną wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez uznanie, że w przypadku świadczenia pomocy materialnej, jakim jest stypendium socjalne, ograniczenie jego przyznania może nastąpić dopiero w sytuacji, gdy student pobierał stypendium przez okres 6 lat, podczas gdy - zdaniem organu - należyta wykładnia i zastosowanie tego przepisu prowadzą do wniosku, że okres 6 lat, o którym mowa w tym przepisie oznacza okres, w którym studentowi przysługiwała możliwość ubiegania się o to świadczenie w ramach studiów;
2) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a P.p.s.a. poprzez uchylenie jedynie decyzji Odwoławczej Komisji, podczas gdy uchylona powinna ponadto zostać decyzja Komisji Stypendialnej z dnia 30 listopada 2020 r. w sprawie odmowy przyznania stypendium socjalnego.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie Komisja Odwoławcza wniosła o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania w obu instancjach, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. Względnie, w przypadku uznania zaistnienia podstaw w tym zakresie, Komisja Odwoławcza wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. Jednocześnie Komisja Odwoławcza oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną reprezentujący skarżącą pełnomocnik z urzędu wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego usprawiedliwionych podstaw nie zawiera.
Kontrola zaskarżonego wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji obejmuje ocenę stanu prawnego na datę wydania zaskarżonej decyzji – w dniu 21 stycznia 2021 r. Ma to znaczenie, ponieważ art. 93 2 pkt 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, którego wykładnię przedstawioną przez Sąd pierwszej instancji zakwestionowano w skardze kasacyjnej, został w istotnym zakresie znowelizowany z dniem 18 grudnia 2021 r. na podstawie art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232). Nowelizacja ta, co należy podkreślić, nie była podstawą do rozstrzygania przez organy i nie jest podstawą do przeprowadzenia w tej sprawie kontroli przez sąd administracyjny.
Zarzut skargi kasacyjnej dotyczy definiowania terminu 6 lat wynikającego z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z treścią tego przepisu, obowiązującą w dacie wydania w tej sprawie zaskarżonej decyzji, świadczenia wymienione w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, student ma prawo ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora. Przepis art. 359 ust. 1 ustawy stanowi zaś, że stypendium ministra może otrzymać student wykazujący się znaczącymi osiągnięciami naukowymi lub artystycznymi związanymi ze studiami lub znaczącymi osiągnięciami sportowymi.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że wyżej opisany okres 6-letni odnosi się do okresu otrzymywania stypendium (świadczeń z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy), a nie do okresu posiadania przez daną osobę statusu studenta. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez przyjęcie, że okres 6-letni, o którym mowa w tym przepisie, dotyczy okresu pobierania stypendium. Prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie wymagało złożonych zabiegów interpretacyjnych i w pełni dopuszczalnym było powołanie się na wykładnię językową. Przy tej wykładni pojęcie "przysługiwać" – wobec braku nadania temu terminowi odrębnego znaczenia na gruncie omawianej ustawy – należy interpretować zgodnie z potocznym (powszechnie przyjętym) rozumieniem. Pojęcie to oznacza "przypadać komuś w udziale; należeć się z tytułu ustawy, prawa, przywileju; skorzystać z przysługującego prawa (por. Słownik Języka Polskiego L-P, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1996, s. 1007). Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lipca 2023 r. (sygn. akt III OSK 641/22) sformułowanie "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, należy rozumieć jako świadczenie, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wymaganych kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu 6 lat, o którym mowa w ww. przepisie, ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobierał. Okoliczność, że dana osoba jest studentem nie oznacza uzyskania świadczenia (stypendium). Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy, jedynie student może ubiegać się o świadczenie, ale sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do jego uzyskania. Warunki ubiegania się o stypendium socjalne określa art. 91 ustawy. Oznacza to, że aby stypendium to przysługiwało studentowi, musi on nie tylko posiadać status studenta, ale także złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla tej kategorii pomocy finansowej. W związku z powyższym, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w tej ustawie (np. stypendium socjalne) i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie można przy tym zrównywać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym stanowi art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął skarżący kasacyjnie organ w niniejszej sprawie (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2/22). Sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, został powiązany w stanie prawnym obowiązującym na datę wydania w tej sprawie decyzji przez organ bezpośrednio z posiadaniem statusu studenta, a nie z okresem pobierania świadczenia stypendialnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 4741/21; 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4519/21; 12 grudnia 2021 r., sygn. akt 4519/21; 28 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4256/21; 3 listopada 2021 r., sygn. akt III 4304/21; 8 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3913/21 oraz z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3978/21).
Tym samym uznać należało, że także w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można było powiązać początku 6-letniego okresu z momentem rozpoczęcia studiów przez skarżącą ubiegającą się o przyznanie świadczenia. Skoro z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania stypendium, to nie można uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do treści art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy.
Zaproponowana przez skarżącą kasacyjnie interpretacja, wsparta opiniami Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego i ukierunkowana w istocie na mobilizowanie studentów do sprawnej realizacji procesu studiowania, nie może uzasadniać automatycznego przyjęcia, że w każdej sytuacji upływ 6-letniego okresu studiowania musiałby oznaczać pozbawienie możliwości uzyskania stypendium. Jest to tylko jedna z przyczyn, które mogą uzasadnić przyznanie stypendium osobie, która studiuje nawet dłużej niż 6 lat. Zauważyć w tym miejscu należy, że istnieją kierunki studiów, w których normalny cykl studiowania obejmuje właśnie 6 lat i wówczas jakakolwiek przerwa w toku tych studiów wyłączyłaby studenta z możliwości uzyskania stypendium.
Przedstawiona powyżej wykładnia znajduje nadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druk sejmowy nr 2446 z dnia 5 kwietnia 2018 r., s. 28), w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie należy zauważyć, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 ustawy, przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania.
W tym miejscu podkreślić nadto należy, że stypendia są przyznawane na semestr lub na rok akademicki. Rok akademicki wprawdzie nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym (trwa od 1 października jednego roku do 30 września kolejnego roku kalendarzowego), jednak również trwa 12 miesięcy. Zatem fakt, że świadczenia są wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy nie ma znaczenia dla liczenia okresów, w których przysługują studentowi świadczenia. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232) nie wskazał wyraźnie, że świadczenia przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat akademickich. Nie oznacza to jednak, że chodzi w tym przypadku o lata kalendarzowe, a już zwłaszcza, że liczą się tylko te miesiące w trakcie roku akademickiego, w których są wypłacane świadczenia. W ocenie Sądu przepisy ustawy odwołują się do konstrukcji roku akademickiego lub semestru studiów, na jaki prawo do świadczenia jest przyznawane, nie roku kalendarzowego (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2021 r., sygn. III OSK 3978/21).
Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego niewłaściwego zastosowania "art. 145 § 1 ust. 1 lit. "a" P.p.s.a.", poprzez uchylenie przez Sąd pierwszej instancji jedynie decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia 21 stycznia 2021 r., podczas gdy uchylona powinna ponadto zostać decyzja Komisji Stypendialnej Wydziału Nauk Społecznych, stwierdzić należy, że jest on niezrozumiały i wadliwie skonstruowany, skoro z wniosków autora skargi kasacyjnej wynika, że wniesiono o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i oddalenie skargi, względnie o uchylenie ww. wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Niezależnie od tego należy odnotować, że z treści art. 145 § 1 P.p.s.a., który składa się z paragrafów, a nie z ustępów, wynika wprost, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W realiach rozpatrywanej sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdzając naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego prawidłowo orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Sąd nie miał przy tym obowiązku aby uchylić również decyzję pierwszoinstancyjną, gdyż art. 135 P.p.s.a. - który nie został objęty zarzutami kasacyjnymi wskazanymi w petitum skargi kasacyjnej - stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Norma z art. 135 P.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Dopiero definitywne ustalenie przez sąd administracyjny, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów wydanych w sprawie, powoduje po stronie sądu administracyjnego obowiązek zastosowania tego przepisu. W rozpatrywanej sprawie takiej konieczności Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł. Należy mieć nadto na uwadze, że w sytuacji, gdy sąd nie korzysta z przepisu art. 135 P.p.s.a., to znaczy nie uchyla lub nie stwierdza nieważności aktu organu pierwszej instancji lub innego rozstrzygnięcia wydanego w granicach sprawy, w sentencji wyroku nie zamieszcza rozstrzygnięcia w tym zakresie (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2023 r.; sygn. akt III OSK 1984/21).
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.
Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem skarżąca kasacyjnie Komisja Odwoławcza zrzekła się rozprawy, zaś skarżąca nie zażądała jej przeprowadzenia.
Zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił natomiast do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wniosek taki winien być bowiem złożony do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 P.p.s.a.), który rozpoznaje ten wniosek w postępowaniu określonym w przepisach art. 250 i art. 258 P.p.s.a.