III OSK 1058/24

III OSK 1058/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Kr 102/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-09-07
III OZ 169/24 - Postanowienie NSA z 2025-07-04
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną w części, uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] i zażalenia R. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 września 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 102/23 w sprawie ze skargi R. T. na akt Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 14 lipca 2020 r. znak ZN.R.026.50.220 w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów delegacji służbowej 1. oddala skargę kasacyjną co do punktu I zaskarżonego wyroku; 2. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie II i w tym zakresie przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 3. oddala wniosek R. T. o zasądzenie zwrotu koszów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracji w Krakowie wyrokiem z 7 września 2023 r., III SA/Kr 102/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. T. (dalej: "skarżący") na akt Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z 14 lipca 2020 r., ZN.R.026.50.220 w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów delegacji służbowej, uchylił zaskarżony akt i zasądził od organu na rzecz skarżącego 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Pismem z 7 lipca 2020 r. skarżący wezwał Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej: "organ") do zapłaty kwoty 392 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia ich wymagalności, tytułem zwrotu kosztów przejazdu publicznym środkiem transportu kolejowego, wypłaconych w związku z delegowaniem skarżącego do czasowego pełnienia służby w Wydziale CBŚP w [...]. W uzasadnieniu podał, że podstawą prawną określającą rozliczanie krajowych podróży służbowych jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 października 2002 r. w sprawie wysokości, warunków i trybu przyznawania policjantom należności za podróże służbowe i przeniesienia (Dz. U. z 2020 r., poz. 903, dalej: "rozporządzenie w sprawie wysokości, warunków i trybu przyznawania policjantom należności za podróże służbowe i przeniesienia"). Skarżący wyjaśnił, że w § 5 wskazanego rozporządzenia zapewniono o zwrocie funkcjonariuszom kosztów przejazdu, obejmujących cenę biletu określonego środka transportu. Podniósł, że przepis ten nie precyzuje rodzaju biletu, a § 3 ww. rozporządzenia nie wymaga dokumentowania biletami odbytej podróży służbowej. Wskazał, że w delegacjach nr 79/20, 136/20, 176/20 kwestią sporną okazał się sposób rozliczenia dojazdu do miejsca pełnienia służby. Rozbieżność ta dotyczy biletów miesięcznych i jednorazowych. Skarżący uznał za nieuzasadnione stanowisko organu, jakoby właściwą formą rozliczania kosztów dojazdów do służby były wyłącznie bilety miesięczne.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] pismem z 14 lipca 2020 r., ZN.R.026.50.220 (dalej: "akt"), poinformował skarżącego o odmowie uwzględnienia żądania zapłaty kwoty 392 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Według organu, nie ma racji skarżący, że to policjant decyduje, cenę którego biletu należy przyjąć za podstawę rozliczenia. Wyjaśnił, że Komenda Wojewódzka Policji w [...], jako jednostka sektora finansów publicznych jest zobowiązana, w ramach procesu rozliczeniowego, do weryfikowania zarówno cen, jak i rodzajów biletów wykorzystywanych przez delegowanego policjanta.
Wobec powyższego, pismem z 22 października 2020 r. skarżący złożył pozew do Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty VI Wydział Cywilny w Krakowie, w którym domagał się zasądzenia od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] 398 zł tytułem zwrotu kosztów delegacji służbowych wraz z ustawowymi odsetkami od 15 kwietnia 2020 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu wskazał na różnicę między delegacjami przedłożonymi, a delegacjami faktycznie wypłaconymi (6 zł za luty 2020 r. i 392 zł za marzec 2020 r.).
Postanowieniem z 6 marca 2021 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty VI Wydział Cywilny w Krakowie stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (VI C 1075/20/S). Postanowieniem z 13 sierpnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił zażalenie na powyższe postanowienie (II Cz 1036/21).
Postanowieniem z 20 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie (IV P 817/21/N). Postanowieniem z 26 września 2022 r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił zażalenie na powyższe postanowienie (VII Pz 31/22).
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o oddalenie skargi.
Opisanym na wstępie wyrokiem, Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz.1634, dalej: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżony akt oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zważywszy na okoliczności rozpoznawanej sprawy oraz stanowiska stron, WSA w Krakowie stwierdził, że pismo organu z 14 lipca 2020 r. nosi znamiona aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wobec tego, za przedmiot zaskarżenia należało uznać akt Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z 14 lipca 2020 r., ZN.R.026.50.220 o odmowie zwrotu skarżącemu kosztów delegacji służbowej w żądanej wysokości. Akt ten zawiera autorytatywną wypowiedź organu co do uprawnienia skarżącego, zarazem nie stanowi on decyzji.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, determinantę prawną zaskarżonego aktu stanowią przede wszystkim przepisy rozporządzenia MSWiA z dnia 31 października 2002 r. w sprawie wysokości, warunków i trybu przyznawania policjantom należności za podróże służbowe i przeniesienia. O policjancie delegowanym do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości stanowi § 9 pkt 1 ww. rozporządzenia, nakazujący stosować do tego policjanta odpowiednio przepisy o krajowych podróżach służbowych, zamieszczone w tym samym rozdziale (§ 1-8). Ze wspomnianych przepisów o krajowych podróżach służbowych wynika m.in., że policjantowi przysługuje zwrot kosztów przejazdu na trasie od stałego miejsca pełnienia służby do miejscowości stanowiącej cel podróży służbowej i z powrotem (§ 2 ust. 1 pkt 2a), przy czym za stałe miejsce pełnienia służby może być w określonych przypadkach uznana miejscowość zamieszkania (§ 2 ust. 3). O kosztach podróży krajowej wynikającej z delegowania traktuje też § 11 ust. 2, 3, 4 tego rozporządzenia.
Z powyższych przepisów Sąd pierwszej instancji wyprowadził wniosek, że zarówno policjantowi odbywającemu jednorazową krajową podróż służbową, jak i policjantowi delegowanemu do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości, przysługuje zwrot kosztów przejazdu na trasie od stałego miejsca pełnienia służby względnie od miejscowości zamieszkania do miejscowości stanowiącej cel podróży służbowej (miejscowości delegowania) i z powrotem. Chodzi przy tym o koszt przejazdu środkiem transportu określonym przez przełożonego. Jeżeli jest to koszt przejazdu środkiem publicznego transportu autobusowego lub kolejowego, nie wymaga - co do zasady - udokumentowania biletami (wyjątkiem jest przejazd pociągami ekspresowymi, InterCity i EuroCity, a także wagonem sypialnym lub z miejscami do leżenia).
Jak wyjaśnił WSA w Krakowie, skarżący, jako policjant delegowany do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości, dojeżdżał do tej miejscowości z miejscowości zamieszkania środkiem transportu określonym przez przełożonego, tj. pociągiem, przy czym nie był to pociąg ekspresowy, InterCity, EuroCity ani wagon sypialny lub z miejscami do leżenia. Skarżącemu przysługuje zatem zwrot kosztów tych dojazdów bez konieczności ich udokumentowania biletami. Według Sądu Wojewódzkiego, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący był zobligowany do korzystania z biletu miesięcznego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący miał prawo korzystać z biletów jednorazowych i ma prawo do otrzymania zwrotu ich kosztu w pełnej wysokości.
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, to, że stosowanie do policjanta delegowanego do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości przepisów o krajowych podróżach służbowych ma charakter "odpowiedni" - uzasadnia modyfikację wynikających z tych przepisów norm tylko w niezbędnym zakresie, natomiast nie uzasadniania zasadniczej ich zmiany ani odwoływania się do innej instytucji prawnej. Jak podał WSA w Krakowie, brak jest podstaw do uznania, aby w zależności od czasu trwania delegacji stosować do policjanta delegowanego albo odnośne przepisy o krajowych podróżach służbowych, albo zasadniczo odmienne przepisy dotyczące instytucji przeniesienia do pełnienia służby w innej miejscowości (a tylko w tych drugich przepisach jest mowa o bilecie miesięcznym). Sąd podniósł, że § 11 ust. 2-4 ww. rozporządzenia stosuje się już wprost (a nie odpowiednio) do policjanta delegowanego do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości. Z § 11 ust. 2 tego rozporządzenia wynika, że podróż wynikająca z delegowania, o którym mowa w § 9 pkt 1, w istocie jest też rodzajem krajowej podróży służbowej. Na marginesie WSA w Krakowie zaznaczył, że biorąc pod uwagę charakter służby i obowiązków skarżącego, nie można było z góry przewidzieć, które rozwiązanie finalnie okaże się tańsze (bilety jednorazowe czy bilet miesięczny).
W odniesieniu do kwestii odsetek ustawowych, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarówno przepisy ustawy o Policji, jak i wydane na jej podstawie akty wykonawcze, nie zawierają regulacji, która przyznaje organom Policji kompetencje do rozstrzygania sprawy odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych.
Konkludując, Sąd Wojewódzki uznał, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem powołanych wyżej przepisów rozporządzenia w sprawie wysokości, warunków i trybu przyznawania policjantom należności za podróże służbowe i przeniesienia, które miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało jego uchylenie. WSA w Krakowie polecił organowi, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględnił ocenę prawną sformułowaną w wyroku oraz wynikające z niej wskazania, co do dalszego postępowania.
Organ wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 113 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. 2023 r., poz.171 ze zm., dalej: "ustawa o Policji") w zw. z § 9 pkt 1 w zw. z § 1-8 w zw. z § 11 ust. 3-4 rozporządzenia w sprawie wysokości, warunków i trybu przyznawania policjantom należności za podróże służbowe i przeniesienia w zw. z art. 44 ustawy z dnia 27 sierpnia 2007 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm.), poprzez ich błędną wykładnię w przedmiotowej sprawie polegającą na uznaniu, że:
a) w stanie prawnym określonym cytowanymi przepisami oraz w okolicznościach faktycznych sprawy, organ był zobligowany do zwrotu skarżącemu kosztów podróży służbowej w wysokości cen biletów jednorazowych w pełnej wysokości, podczas gdy, zwrot kosztów podróży służbowej nie dotyczył kosztów rzeczywistych (potwierdzonych biletami), a w takiej sytuacji, organ był uprawniony do ich ustalenia i wypłaty w wysokości najniższych kosztów przejazdu na danej trasie podróży służbowej (w wysokości ceny biletu miesięcznego), w odniesieniu do wyznaczonego przez przełożonego środka transportu publicznego, co znajduje oparcie w obowiązujących w tym względzie przepisach oraz zgodne jest z wymogami gospodarki środkami publicznymi i zasadami ich wydatkowania,
b) w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, do skarżącego należała decyzja cenę którego biletu (jednorazowego czy miesięcznego) przyjmie za podstawę rozliczenia kosztów delegacji służbowej, podczas gdy takie twierdzenie jest nieuprawnione i nie ma wprost oparcia w obowiązujących w tym zakresie przepisach, a przeciwnie, z obowiązujących przepisów jednoznacznie wynika, że wybór środka transportu należy do przełożonego delegującego policjanta, a co za tym idzie, jest on również uprawniony do ustalenia najniższego kosztu przejazdu wyznaczonym środkiem transportu na danej trasie, umożliwiającego zrealizowanie celów delegacji, w sytuacji gdy delegowany policjant do rozliczenia nie przedkłada dowodów poniesienia kosztów rzeczywistych (zakupionych biletów),
2. art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 113 ustawy o Policji w zw. z § 9 pkt 1 w zw. z § 1-8 oraz w zw. z § 11 rozporządzenia w sprawie wysokości, warunków i trybu przyznawania policjantom należności za podróże służbowe i przeniesienia, poprzez ich błędną wykładnię w przedmiotowej sprawie, polegającą na uznaniu, że w stanie faktycznym i prawnym określonym cytowanymi przepisami organ przekroczył granice interpretacji, w szczególności, poprzez modyfikację norm wynikających z przepisów o krajowych podróżach służbowych ponad rozumienie sformułowania "stosuje się odpowiednio" oraz poprzez odwołanie się do instytucji prawnej przeniesienia policjanta (rozdział III ww. rozporządzenia), podczas gdy faktycznie organ w przedmiotowej sprawie nie przekroczył granic modyfikacji przepisów w niezbędnym zakresie, nie dokonał zasadniczej ich zmiany oraz nie odwoływał się do innej instytucji prawnej (przeniesienia), dostosowując zastosowane przepisy do stanu faktycznego sprawy, zgodnie z założeniami i celami danej instytucji prawnej, poprzez ustalenie kosztów przejazdu policjanta delegowanego do pełnienia służby w innej miejscowości w wysokości ceny biletu miesięcznego (jako najtańszego na danej trasie), a nie cen biletów jednorazowych,
3. jednocześnie organ zwrócił uwagę na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 200 i art. 205 p.p.s.a., które jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, poprzez przyznanie skarżącemu kosztów postępowania, jak dla pełnomocnika profesjonalnego (w wysokości 450 złotych), w sytuacji gdy pełnomocnikiem skarżącego była jego żona – E. T., która nie jest pełnomocnikiem profesjonalnym, a przyznania tej kwoty nie uzasadniają również żadne inne okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja służąca wykazaniu zasadności przedstawionych w skardze zarzutów.
Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie oddalenie skargi skarżącego na zaskarżony akt lub uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie jego pkt II. Kasator wnioskował również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz oświadczył, iż zrzeka się rozprawy.
Skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości co do pkt 1 i 2, a także w części co do pkt 3 oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym łącznych kosztów zgodnie z zestawieniem załączonym do odpowiedzi na skargę kasacyjną. Skarżący nie wnioskował o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Od wyroku WSA w Krakowie z 7 września 2023 r., III SA/Kr 102/23, skarżący wywiódł zażalenie. Zaskarżając pkt II wyroku, domagał się jego uchylenia i zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów zawartych we wniosku z 6 września 2023 r. oraz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej objęte pkt 1 i 2 nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu zważyć należy, że Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni przepisu art. 113 ustawy o Policji i art. 44 ustawy o finansach publicznych, nie mogło zatem dojść do naruszenia tych przepisów w sposób określony w skardze kasacyjnej. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać trzeba, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa. Należy wyjaśnić, jak w ocenie skarżącego powinien być on rozumiany, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Takich rozważań odnośnie wskazanych przepisów w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak. Brak ten jest dodatkowo istotny odnośnie art. 44 ustawy o finansach publicznych, który składa się z szeregu jednostek redakcyjnych, o różnej treści normatywnej, zaś w skardze kasacyjnej nie sprecyzowano, do której z nich zarzut się odnosi. W judykaturze nie budzi wątpliwości pogląd, wedle którego prawidłowe podanie podstaw kasacyjnych, o jakim stanowi art. 176 p.p.s.a. wymaga, aby wskazać konkretne przepisy naruszone zdaniem strony skarżącej przez sąd, z wyszczególnieniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych. Tylko prawidłowe opracowanie skargi kasacyjnej pozwala na wyznaczenie granic, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10).
Pozostałe przepisy objęte zarzutami kasacyjnymi, tj. § 9 pkt 1 w zw. z § 1-8 w zw. z § 11 ust. 3-4 rozporządzenia w sprawie wysokości, warunków i trybu przyznawania policjantom należności za podróże służbowe i przeniesienia zostały przez Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretowane i zastosowane w okolicznościach przedmiotowej sprawy.
Z powyższych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, że policjantowi delegowanemu do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości przysługuje zwrot kosztów przejazdu na trasie od stałego miejsca pełnienia służby, względnie od miejscowości zamieszkania, do miejscowości stanowiącej cel podróży służbowej (miejscowości delegowania) i z powrotem. Zwrot dotyczy kosztów przejazdu środkiem transportu określonym przez przełożonego. W sytuacji przejazdu środkiem publicznego transportu autobusowego lub kolejowego, nie wymagane jest - co do zasady - udokumentowania biletami (wyjątkiem jest przejazd pociągami ekspresowymi, Intercity i EuroCity, a także wagonem sypialnym lub z miejscami do leżenia).
Żaden z przepisów powszechnie obowiązujących, w tym przepisów rozporządzenia w sprawie wysokości, warunków i trybu przyznawania policjantom należności za podróże służbowe i przeniesienia nie określa, że funkcjonariusz celem odbycia podróży służbowej ma korzystać z najtańszego środka transportu. Środek transportu zostaje określony przez przełożonego funkcjonariusza, przepisy nie mówią natomiast nic o rodzaju biletu na wybrany przez przełożonego środek transportu. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej przepisy nie przewidują uprawnienia dla przełożonego delegującego policjanta do ustalenia najniższego kosztu przejazdu. Jak wynika z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia, stosowanego odpowiednio, zwrot kosztów przejazdu obejmuje cenę biletu określonego środka transportu, bez dookreślenia o jaki rodzaj biletu chodzi. To zaś uprawnia do konkluzji, do której doszedł Sąd pierwszej instancji, o braku podstaw do przyjęcia konieczności korzystania z biletu tańszego. Takie obwarowanie w przepisach powszechnie obowiązujących nie zostało wprowadzone i nie można go domniemywać, zwłaszcza, że w sytuacji gdy prawodawca zdecydował o zastrzeżeniu rodzaju biletu jego wypowiedź w tym zakresie została wyrażona wprost. W § 23 pkt 2 ww. rozporządzenia, przewidziano, że w przypadku przeniesienia policjanta do nowego miejsca pełnienia służby przysługuje zwrot kosztów dojazdu do nowego miejsca pełnienia służby, w wysokości udokumentowanej miesięcznym biletem imiennym na przejazd środkiem publicznego transportu kolejowego lub autobusowego. To rozwiązanie zostało jednak przewidziane dla innej instytucji prawnej i nie można przenosić go do kosztów delegacji służbowej.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy oznacza to, że skarżący nie był zobligowany do korzystania z biletów miesięcznych jako tańszych, miał natomiast prawo korzystać z biletów jednorazowych i za bilety te otrzymywać zwrot kosztów w pełnej wysokości. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że biorąc pod uwagę charakter służby i obowiązków skarżącego, w tym różną i zapewne nieprzewidywalną liczbę dni, w których obywał podróże w związku z delegacją w danym miesiącu - tak naprawdę nie można było z góry przewidzieć, które rozwiązanie finalnie okaże się tańsze (bilety jednorazowe czy bilet miesięczny). Akceptacja postępowania organu, zgodnie z którym w niektórych miesiącach organ rozliczający przyjmował opcję wypłaty kosztów zakupu biletów jednorazowych (gdy liczba służb i związanych z tym przejazdów była niewielka), w innych zaś koszt biletu miesięcznego (gdy liczba zrealizowanych służb i związanych z tym przejazdów była większa), w istocie oznaczałaby brak pewności funkcjonariusza jakie koszty zakupu biletów organ ostatecznie uzna za zasadne.
Usprawiedliwiony okazał się natomiast ostatni zarzut skargi kasacyjnej, a odnoszący się do zawartego w wyroku postanowienia o zwrocie kosztów postępowania. Uzasadnione jest też zażalenie skarżącego z 24 listopada 2023 r. na postanowienie zawarte w pkt II zaskarżonego wyroku.
Sąd pierwszej instancji jako podstawę rozstrzygnięcia o zwrocie od organu na rzecz skarżącego kwoty 480 zł wskazał art. 200 i art. 205 p.p.s.a., nie określając co obejmuje zasądzona kwota. Jej wysokość zdaje się wskazywać na objęcie zwrotem kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zauważenia zatem wymaga, że w sprawie skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co oznacza, że zwrot kosztów w tym zakresie nie przysługuje. Brak jest natomiast wypowiedzi Sądu co do złożonego na rozprawie wniosku skarżącego z 6 września 2023 r. o zwrot kosztów postępowania w kwocie 688, 40 zł, co w istocie uniemożliwia skontrolowanie stanowiska Sądu w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt II zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił co do punktu pierwszego zaskarżonego wyroku, natomiast w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu kosztów postępowania zawarte w pkt 2 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Rozstrzygając w zakresie kosztów Sąd winien odnieść się do spisu kosztów, który nie obejmuje wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika i uzasadnić to rozstrzygnięcie w sposób umożliwiający przeprowadzenie jego kontroli.
Wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego i zażaleniowego podlegał oddaleniu, albowiem jak wynika z zestawienia kosztów przedłożonego przez skarżącego nie obejmują one kosztów ujętych w art. 205 § 1 p.p.s.a., stosownie do którego do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Katalog niezbędnych kosztów postępowania wskazany w powyższym przepisie ma charakter wiążący i zamknięty (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2015 r., I OZ 1531/15, tak też Tarno Jan Paweł, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, LexisNexis 2011). Nie może być zatem rozszerzany na inne wydatki, zwykle występujące przy okazji prowadzenia procesu sądowego, jak wydatki na korespondencję czy ksero dokumentów składanych do akt sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że przepis art. 205 § 1 p.p.s.a. nie obejmuje swym zakresem zwrotu kosztów opłat pocztowych, wykonanych kserokopii oraz zakupionych materiałów biurowych (por. postanowienia NSA z 2 lipca 2010 r., I OZ 626/10, 6 listopada 2019 r., I GZ 371/19, tak też Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX publikowano: WKP 2024). Z przepisu art. 205 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się poniesione przez stronę koszty przejazdów do sądu. Sąd powinien jednak w każdorazowo rozważyć, czy czynność, która spowodowała koszty była w ujęciu obiektywnym potrzebna do realizacji praw strony. W ocenie NSA nie istniała potrzeba dojazdu do Sądu celem złożenia dokumentacji związanej z postępowaniem odwoławczym, która to dokumentacja mogła zostać nadesłana pocztą. Wobec tego, poniesione przez skarżącego z tego tytułu wydatki, nie mogły zostać zaliczone do niezbędnych kosztów postępowania, o których mowa w art. 205 § 1 p.p.s.a.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.