III OSK 1052/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, które utrzymało w mocy postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o odmowie wszczęcia postępowania i dopuszczenia Fundacji A. do udziału w sprawie dotyczącej wstrzymania działalności podmiotu korzystającego ze środowiska. Sąd I instancji uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 31 § 1 KPA oraz art. 364 Prawa ochrony środowiska, odmawiając fundacji prawa do żądania wszczęcia postępowania. W szczególności, WSA wskazał, że organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania, jeśli jest to uzasadnione celami statutowymi i przemawia za tym interes społeczny. W tej sprawie, cele statutowe fundacji dotyczące ochrony środowiska oraz dowody wskazujące na uciążliwość zapachową zakładu uzasadniały jej wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną organu, podzielił stanowisko WSA. Podkreślił, że NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie stwierdził nieważności postępowania. NSA potwierdził, że organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania, które może być wszczęte z urzędu, a postępowanie z art. 364 Prawa ochrony środowiska jest takim przypadkiem. Sąd uznał, że zarzuty organu dotyczące braku uzasadnienia statutowego, interesu społecznego oraz przekroczenia norm emisji nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ fundacja uprawdopodobniła istnienie przesłanek, a organ nie wykazał ich braku w sposób wyczerpujący. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że wyrok nie przesądza o konieczności wstrzymania działalności, lecz o konieczności wszczęcia postępowania i jego prawidłowego rozpatrzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących możliwości żądania wszczęcia postępowania administracyjnego przez organizacje społeczne oraz przesłanek dopuszczenia ich do udziału w postępowaniu, a także stosowania art. 364 Prawa ochrony środowiska w kontekście uciążliwości zapachowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z żądaniem wszczęcia postępowania przez organizację społeczną w konkretnym kontekście prawnym (ochrona środowiska). Może wymagać analizy celów statutowych i interesu społecznego w każdym indywidualnym przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby, jeśli jest to uzasadnione celami statutowymi i przemawia za tym interes społeczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania administracyjnego, jeśli spełnione są przesłanki określone w art. 31 § 1 KPA, tj. uzasadnienie celami statutowymi i interes społeczny.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że postępowanie z art. 364 Prawa ochrony środowiska może być wszczęte na żądanie organizacji społecznej, jeśli cele statutowe i interes społeczny przemawiają za tym. Organ nie może odmówić wszczęcia postępowania tylko z powodu braku udowodnienia negatywnego wpływu na środowisko na etapie wniosku.
Jakie są przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organizacja społeczna może brać udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, jeżeli postępowanie nie dotyczy jej praw i obowiązków, jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji, a także przemawia za tym interes społeczny.
Uzasadnienie
Sąd I instancji wskazał, że organizacja społeczna może brać udział w postępowaniu na prawach strony, jeśli spełnione są łącznie trzy przesłanki: postępowanie dotyczy innej osoby, jest uzasadnione celami statutowymi organizacji i przemawia za tym interes społeczny.
Czy uciążliwość zapachowa zakładu przemysłowego może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania jego działalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uciążliwość zapachowa, która może zagrażać zdrowiu lub życiu ludzi, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania na podstawie art. 364 Prawa ochrony środowiska.
Uzasadnienie
NSA uznał, że argumentacja fundacji dotycząca uciążliwości zapachowej, poparta dokumentacją (przegląd ekologiczny), uzasadniała potrzebę wszczęcia postępowania, ponieważ narażenie na intensywne i długotrwałe oddziaływanie zapachowe może zagrażać zdrowiu ludzi.
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 31 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ bada, czy za wszczęciem postępowania przemawia interes społeczny oraz czy dana sprawa mieści się w zakresie działalności statutowej organizacji społecznej występującej z żądaniem. Kwestia podstaw do określonego rozstrzygnięcia sprawy wszczętej na żądanie organizacji społecznej wykracza poza zakres tego badania.
p.o.ś. art. 364
Prawo ochrony środowiska
Postępowanie z art. 364 p.o.ś. może być wszczęte z urzędu, a organizacja społeczna może żądać jego wszczęcia, jeśli przemawia za tym interes społeczny i cele statutowe.
Dz.U. 2022 poz 2000 art. 31 § § 1 i § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 31 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasad wynikających z art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej i działania organu na podstawie przepisów prawa) przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasad wynikających z art. 77 § 1 k.p.a. (zasada uwzględniania całokształtu materiału dowodowego) przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasad wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. (wymogi uzasadnienia decyzji) przez organ odwoławczy.
p.o.ś. art. 3 § pkt 13
Prawo ochrony środowiska
Definicja legalna ochrony środowiska, która polega m.in. na podejmowaniu działań w celu przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Bezprawność postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. występuje, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA jest związany podstawami skargi kasacyjnej i rozpoznaje sprawę w ich granicach.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cele statutowe Fundacji A. dotyczące ochrony środowiska uzasadniają jej żądanie wszczęcia postępowania. • Interes społeczny przemawia za wszczęciem postępowania w sprawie uciążliwości zapachowej zakładu. • Organ odwoławczy nie przeanalizował wystarczająco przesłanki interesu społecznego. • Uciążliwość zapachowa zakładu może zagrażać zdrowiu ludzi, co uzasadnia wszczęcie postępowania z art. 364 Prawa ochrony środowiska. • Fundacja uprawdopodobniła istnienie przesłanek do wszczęcia postępowania, nie musiała ich udowodnić na etapie wniosku.
Odrzucone argumenty
Cele statutowe fundacji są zbyt ogólne i nie mają merytorycznego powiązania z przedmiotem postępowania. • Nie ma podstaw do uznania, że wszczęcie przedmiotowego postępowania i dopuszczenie fundacji do udziału w nim uzasadniają cele statutowe organizacji oraz przemawia za tym interes społeczny. • Nie stwierdzono przekroczenia emisji gazów i pyłów zgodnie z posiadanym pozwoleniem. • Nie doszło do pogorszenia stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzi.
Godne uwagi sformułowania
organ błędnie zastosował art. 31 § 1 k.p.a. w związku z art. 364 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska • organ nieprawidłowo uznał, że wszczęcie postępowania w sprawie wstrzymania działalności podmiotu korzystającego ze środowiska [...] może nastąpić wyłącznie z urzędu, a zatem osoby trzecie nie są uprawnione do żądania wszczęcia postępowania i udziału w nim • organ odwoławczy z naruszeniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. nie przeanalizował w sposób wystarczający przesłanki wystąpienia interesu społecznego • NSA jest związany podstawami skargi kasacyjnej • wszczęcie postępowania na żądanie organizacji społecznej na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. uzależnione jest od spełnienia przesłanek wskazanych w ostatnim zdaniu art. 31 § 1 k.p.a. • organ odniósł się do argumentów dotyczących przesłanek zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzi związanych z oddziaływaniem odorowym zakładu • Pojęcie zdrowia dotyczy także aspektów samopoczucia psychicznego, a narażenie na zbyt intensywne i długotrwałe oddziaływanie odorowe może zagrażać zdrowiu ludzi
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Kobak
członek
Piotr Korzeniowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących możliwości żądania wszczęcia postępowania administracyjnego przez organizacje społeczne oraz przesłanek dopuszczenia ich do udziału w postępowaniu, a także stosowania art. 364 Prawa ochrony środowiska w kontekście uciążliwości zapachowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z żądaniem wszczęcia postępowania przez organizację społeczną w konkretnym kontekście prawnym (ochrona środowiska). Może wymagać analizy celów statutowych i interesu społecznego w każdym indywidualnym przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organizacje społeczne mogą skutecznie walczyć o ochronę środowiska, nawet jeśli organy administracji początkowo odmawiają im udziału w postępowaniu. Podkreśla znaczenie interesu społecznego i celów statutowych w prawie administracyjnym.
“Fundacja wygrywa z Inspektorem Ochrony Środowiska: organizacje społeczne mają prawo żądać wszczęcia postępowania w obronie środowiska!”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.