III OSK 1051/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na spółkę T. sp. z o.o. przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) za niedopełnienie obowiązku złożenia sprawozdania środowiskowego w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) uchylił decyzję GIOŚ, uznając, że organ błędnie zinterpretował przepisy, wyłączając możliwość zastosowania art. 189f § 1 k.p.a., który pozwala na odstąpienie od wymierzenia kary i poprzestanie na pouczeniu. WSA wskazał, że przepisy Działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) mają zastosowanie do administracyjnych kar pieniężnych, o ile przepisy odrębne nie regulują danej kwestii w sposób wyłączający ich stosowanie. W niniejszej sprawie, ustawa Prawo ochrony środowiska (p.o.ś.) nie wyłączała możliwości zastosowania art. 189f k.p.a. w zakresie odstąpienia od nałożenia kary. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną GIOŚ, podzielając stanowisko WSA. NSA podkreślił, że kara pieniężna z art. 236d ust. 1 p.o.ś. mieści się w definicji administracyjnej kary pieniężnej zawartej w art. 189b k.p.a., a przepisy Działu IVa k.p.a. mają charakter komplementarny. NSA stwierdził, że organ nieprawidłowo zinterpretował przepisy, uznając, że usunięcie naruszenia prawa (złożenie sprawozdania) nie jest możliwe lub nie jest istotą obowiązku. Sąd uznał, że złożenie sprawozdania jest kluczowe i stanowi sposób naprawienia naruszenia, co otwiera drogę do zastosowania art. 189f k.p.a. NSA podkreślił, że większość administracyjnych kar pieniężnych ma charakter obligatoryjny, ale ustawodawca przewidział mechanizmy pozwalające na odstąpienie od ich wymierzenia, takie jak instytucje z Działu IVa k.p.a., co zapobiega sytuacji, w której te przepisy stają się 'martwe'.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości stosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f k.p.a.) do kar pieniężnych przewidzianych w ustawach szczególnych, w tym w Prawie ochrony środowiska, gdy przepisy te nie wyłączają wprost takiej możliwości. Ugruntowanie stanowiska, że złożenie sprawozdania po terminie może stanowić podstawę do zastosowania art. 189f k.p.a.
Orzeczenie dotyczy konkretnego przepisu Prawa ochrony środowiska i kary pieniężnej z nim związanej, ale jego zasady mogą być stosowane analogicznie do innych administracyjnych kar pieniężnych, o ile nie ma przepisów odrębnych wyłączających stosowanie Działu IVa k.p.a.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis art. 236d ust. 2b ustawy Prawo ochrony środowiska wyłącza stosowanie art. 189f § 1 k.p.a. (odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i pouczenie) do kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku złożenia sprawozdania środowiskowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 236d ust. 2b p.o.ś. nie wyłącza stosowania art. 189f § 1 k.p.a. Przepisy Działu IVa k.p.a. mają charakter komplementarny i stosuje się je do administracyjnych kar pieniężnych, o ile przepisy odrębne nie regulują danej kwestii w sposób wyłączający ich stosowanie. Kwestia odstąpienia od nałożenia kary nie została w sposób wyłączający uregulowana w przepisach odrębnych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że kara pieniężna z art. 236d ust. 1 p.o.ś. mieści się w definicji administracyjnej kary pieniężnej. Przepisy Działu IVa k.p.a. mają zastosowanie, chyba że przepisy odrębne enumeratywnie wymienione w art. 189a § 2 k.p.a. regulują daną kwestię w sposób wyłączający. Ustawa Prawo ochrony środowiska nie wyłącza stosowania art. 189f k.p.a. w zakresie odstąpienia od nałożenia kary. Złożenie sprawozdania jest istotą obowiązku i stanowi sposób naprawienia naruszenia, co pozwala na zastosowanie art. 189f k.p.a.
Czy złożenie sprawozdania środowiskowego po terminie stanowi 'usunięcie naruszenia prawa' w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, złożenie sprawozdania środowiskowego po terminie stanowi usunięcie naruszenia prawa, co pozwala na zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że istotą obowiązku przewidzianego w art. 236b ust. 1 p.o.ś. jest złożenie sprawozdania. Złożenie sprawozdania po terminie, choć stanowi naruszenie terminu, jest sposobem naprawienia tego obowiązku i pozwala na zastosowanie instytucji odstąpienia od kary.
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.o.ś. art. 236d § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
k.p.a. art. 189f § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.o.ś. art. 236b § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Pomocnicze
p.o.ś. art. 236d § ust. 4
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
k.p.a. art. 189a § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189b
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 176
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie 166/2006 art. 5
Rozporządzenie (WE) nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. dotyczącego ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniające dyrektywę Rady 91/689/EWG i 1999/13/WE
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość zastosowania art. 189f k.p.a. do administracyjnych kar pieniężnych, w tym kary z art. 236d ust. 1 p.o.ś., gdy przepisy odrębne nie wyłączają tej możliwości. • Złożenie sprawozdania środowiskowego po terminie stanowi usunięcie naruszenia prawa, co pozwala na zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Art. 236d ust. 2b p.o.ś. stanowi przepis szczególny wyłączający stosowanie art. 189f k.p.a. • Kara pieniężna z art. 236d ust. 1 p.o.ś. ma charakter obligatoryjny i nie podlega odstąpieniu od jej nałożenia na podstawie art. 189f k.p.a. • Usunięcie naruszenia prawa w przypadku kary pieniężnej za brak terminowego sprawozdania jest nieusuwalne.
Godne uwagi sformułowania
Przepisy działu IVa, k.p.a. mają zatem charakter komplementarny. • Dla ustalenia czy dział ten ma zastosowanie w odniesieniu do danej administracyjnej kary pieniężnej konieczne jest zatem stwierdzenie, czy konkretne rozwiązanie prawne wymienione enumeratywnie i rozłącznie w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych. • Interpretacja przedstawiona przez organ prowadziłaby do tego, że norma z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. stałaby się przepisem martwym, który nie mógłby w żadnej sytuacji znaleźć zastosowania.
Skład orzekający
Piotr Korzeniowski
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Stelmasiak
sędzia
Tadeusz Kiełkowski
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości stosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f k.p.a.) do kar pieniężnych przewidzianych w ustawach szczególnych, w tym w Prawie ochrony środowiska, gdy przepisy te nie wyłączają wprost takiej możliwości. Ugruntowanie stanowiska, że złożenie sprawozdania po terminie może stanowić podstawę do zastosowania art. 189f k.p.a."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego przepisu Prawa ochrony środowiska i kary pieniężnej z nim związanej, ale jego zasady mogą być stosowane analogicznie do innych administracyjnych kar pieniężnych, o ile nie ma przepisów odrębnych wyłączających stosowanie Działu IVa k.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak przepisy ogólne (k.p.a.) mogą być stosowane do specyficznych sankcji (kary pieniężne w ustawach szczególnych), co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Wyjaśnia ważną kwestię interpretacyjną dotyczącą możliwości odstąpienia od nałożenia kary.
“Czy można uniknąć kary za spóźnione sprawozdanie środowiskowe? NSA wyjaśnia.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.