III OSK 1050/24

III OSK 1050/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1454/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-20
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1454/23 w sprawie ze skargi J.S. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 marca 2023 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o ustalenie odszkodowania z tytułu odmowy przyłączenia budynków do sieci wodociągowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J.S. na rzecz Ministra Rozwoju i Infrastruktury kwotę 240 (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1454/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, sprawę ze skargi J.S. (dalej także jako: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 marca 2023 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o ustalenie odszkodowania z tytułu odmowy przyłączenia budynków do sieci wodociągowej: oddalił skargę.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2018 r. J.S., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...], wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o ustalenie w oparciu o art. 469 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne odszkodowania z tytułu odmowy przez Spółkę [...] w [...] przyłączenia budynków posadowionych przez wnioskodawcę na działkach nr [...], położonych w obrębie [...], przy ul. [...] w [...], do sieci wodociągowej ww. Spółki.
Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2018 r., znak: [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., orzekł o zwrocie J.S. wniosku z dnia 12 czerwca 2018 r.
Na powyższe postanowienie zażalenie do Ministra Inwestycji i Rozwoju wniósł J.S., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżący powołał się na brzmienie art. 469 ust. 3 ustawy Prawo Wodne, wskazując iż wniosek o odszkodowanie został złożony po to, aby móc dochodzić roszczeń przed sądem powszechnym.
Postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r. Minister Rozwoju i Technologii, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia 12 grudnia 2018 r., orzekające o zwrocie J.S. [...] wniosku z dnia 12 czerwca 2018 r.
W uzasadnieniu organ powołał art. 66 § 3 k.p.a. i wskazał, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której do rozpoznania wniosku w przedmiocie odszkodowania właściwy jest sąd powszechny. Minister stwierdził, że organ wojewódzki, słusznie wskazał na brak jego kompetencji do rozpatrzenia ww. wniosku J.S.. Minister zaznaczył, że roszczenie odszkodowawcze objęte ww. wnioskiem z dnia 12 czerwca 2018 r. nie przynależy do sfery roszczeń rozpoznawanych przez organy administracyjne na podstawie przepisów k.p.a. czy też regulacji ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm.) i rozstrzyganych w formie decyzji administracyjnych. Roszczenie to należy do sfery roszczeń cywilnoprawnych rozpoznawanych w przypadku wystąpienia sporu między stronami, także w zakresie ustalenia podmiotu właściwego do reprezentowania w sprawie dłużnika/strony pozwanej i co za tym idzie – wypłaty ewentualnego roszczenia odszkodowawczego, przez orzeczenie sądu powszechnego, a nie przez organy administracji.
J.S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że przepisy ustawy Prawo wodne nie regulują kwestii odszkodowań związanych z przyłączeniami bądź brakiem przyłączenia do sieci wodociągowych, a zgodnie z wyżej powołanym art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Przepis ustawy Prawo wodne – art. 469 ust. 1 dotyczy szkód w szczególności w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego albo dokonaniem zgłoszenia wodnoprawnego. W sytuacji wystąpienia szkody w wyniku realizowania przez podmiot zgodnie z prawem otrzymanego pozwolenia wodnoprawnego albo działania zgodnego z dokonanym zgłoszeniem, to w pierwszej kolejności w sprawie naprawienia takich szkód należy wyczerpać tryb przewidziany w art. 469 ustawy, czyli wyczerpać tryb administracyjny z ust. 3, a po wyczerpaniu tego trybu można wystąpić do sądu powszechnego z roszczeniem. Ust. 3 ww. art. statuuje kompetencje organów do wydania decyzji ale tylko w przedmiocie ustalenia odszkodowania na gruncie ustawy Prawo wodne. I tak w zakresie szkód będących wynikiem wykonywania zgodnie z prawem udzielonego pozwolenia bądź działania zgodnie z prawem na podstawie dokonanego zgłoszenia wodnoprawnego, organem właściwym w sprawie o ustalenie odszkodowania jest organ właściwy w sprawach dotyczących tego pozwolenia i zgłoszenia. Natomiast jeżeli szkoda nie jest następstwem wykonywania pozwolenia bądź zgłoszenia, to właściwym organem jest wojewoda. Powyższe nie oznacza jednak, że wojewodzie przysługują kompetencje do wydawania decyzji w trybie ustawy Prawa wodne w sprawach, które nie zostały uregulowane przepisami tej ustawy. I tak do kompetencji wojewody będzie np. wydawanie decyzji o ustaleniu odszkodowania w sprawach szkód określonych w art. 32 ust. 3 i 4 ustawy Prawo wodne, czyli za odszkodowania za wprowadzenie przez radę gminy w drodze uchwały powszechnego korzystania z wód powierzchniowych, należących do osoby trzeciej; czy też za szkody poniesione w związku z wprowadzeniem w strefie ochronnej zakazów, nakazów, ograniczeń w zakresie m.in. korzystania z wód (art. 142 ustawy Prawo wodne). W sytuacji zaś, gdy szkoda wynika z nieprzestrzegania udzielonego pozwolenia wodnoprawnego bądź działania wbrew dokonanemu zgłoszeniu, to poszkodowanemu od razu przysługuje droga postępowania przed sądem powszechnym (wyrok SN z 18.03.2005 r. II CK 559/04 , Lex 278568).
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:
I. art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne ustalenie zakresu sprawy będącej przedmiotem rozpoznania;
II. art. 469 ust. 3 Prawo wodne, poprzez przyjęcie, że wojewoda nie posiada kompetencji do rozpoznania wniosku o ustalenie wysokości odszkodowania za odmowę przyłączenia budynku do sieci wodociągowej spółki [...] w sytuacji, gdy podstawą odmowy było przyjęcie, że właściciel budynku nie jest członkiem tej spółki [...];
III. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zarzuty w niej podniesione były zasadne.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
Rozpatrzenie zarzutów skargi kasacyjnej należy poprzedzić pewną uwagą wstępną. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Wspomniane wyżej związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wyrażone w art. 183 § 1 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko z perspektywy Sądu, ale także wpływa na obowiązki profesjonalnego pełnomocnika sporządzającego skargę kasacyjną dla reprezentowanego przezeń podmiotu. Podstawy skargi kasacyjnej wyznaczają granice rozpoznania sprawy w drugiej instancji sądowej. Wyrażają się one we wskazaniu zarzutów naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przedstawienie podstaw kasacyjnych jest obligatoryjne i powinny być one jednoznacznie sprecyzowane (art. 174 pkt 1 i 2, art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r., sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r., sygn. akt I OSK 459/06, CBOSA). Oznacza to, że należy oczekiwać wskazania przez profesjonalnego pełnomocnika – autora skargi kasacyjnej – przepisów objętych zarzutami, to jest jednostek redakcyjnych aktów prawnych, jak i też sprecyzowania dat i nazw tych aktów oraz ich publikatorów pozwalających na zorientowanie się, którego brzmienia przepisu (ze względu na jego obowiązywanie na przestrzeni czasu) zarzut dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związanym granicami skargi kasacyjnej, nie może bowiem z urzędu dowolnie badać "otoczenia prawnego" naruszonych przepisów, gdyż mogłoby to niekiedy prowadzić do wyjścia poza podstawy zaskarżenia. Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza zatem, że sąd ten – co do zasady – nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia.
Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia wyżej opisanych standardów.
W odniesieniu do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu procesowego stwierdzić należy, że jest on wadliwy konstrukcyjnie, a przez to procesowo bezskuteczny. Ogranicza się do wskazania jako naruszonych przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepisy art. 151, jak i art. 149 § 1, podobnie zresztą jak art. 149 § 1a, art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 145 § 1 oraz art. 161 § 1 p.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy) i określają kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a. nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14).
Jako bezzasadny uznać również należy zarzut naruszenia przez Sąd I instancji dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wymaga podkreślenia, że art. 134 § 1 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2013 r.; sygn. akt I GSK 1151/11 oraz z dnia 18 sierpnia 2020 r.; sygn. akt I OSK 848/20), a także wtedy gdy sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 września 2024 r.; sygn. akt III OSK 4/23 oraz z dnia 28 czerwca 2022 r.; sygn. akt II GSK 356/19). Żadna z powyższych okoliczności nie miała miejsca w realiach rozpatrywanej sprawy. Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, tj. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i poglądów wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ani prawidłowości oceny materiału dowodowego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 450/15).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak skonstruowane i uzasadnione zarzuty kasacyjne naruszenia przepisów postępowania nie mogły stanowić skutecznej podstawy dla wykazania wadliwości ustaleń faktycznych przyjętych w rozpoznawanej sprawie za podstawę wyrokowania, jak również podważenia słuszności oceny Sądu I instancji, że ustalenia stanowiące faktyczną podstawę wydania kontrolowanego postanowienia były prawidłowe.
Przechodząc do ostatniego z podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej, skarżący zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie art. 469 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Wskazać należy, że niniejsza sprawa powstała na kanwie zaistniałego sporu między skarżącym a Spółką [...] w [...] co do odmowy przyłączenia budynków posadowionych przez skarżącego do sieci wodociągowej ww. Spółki. W związku z przedmiotową odmową skarżący złożył do Wojewody [...] wniosek o ustalenie wysokości odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę prawną Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie przepisy ustawy Prawo wodne nie regulują kwestii odszkodowań związanych z przyłączeniami bądź brakiem przyłączenia do sieci wodociągowych, a zgodnie z wyżej powołanym art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.
W myśl zaś art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Przepis ten można jednak zastosować tylko w sytuacji, w której z obowiązujących przepisów wynika właściwość innego organu administracji publicznej do rozpoznania sprawy będącej przedmiotem podania strony. Dlatego też zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Należy zaznaczyć, że organy są obowiązane do przestrzegania swojej właściwości. Z jednej strony powinność taka wynika z zasady legalności (praworządności) wyrażonej w art. 6 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a ponadto obowiązek ten płynie wprost z treści art. 19 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Organy nie mogą zatem rozpoznawać spraw, które należą do kognicji sądów powszechnych. Co więcej naruszenie właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność. Wskazać też należy, że możliwość zastosowania art. 66 § 3 k.p.a. nie jest uzależniona od etapu prowadzonego postępowania. Niezależnie więc czy wskutek złożenia podania, które w istocie dotyczy sprawy należącej do właściwości sądów powszechnych zostały podjęte czynności procesowe, czy też nie – stwierdzenie przez organ administracji tego rodzaju niewłaściwości powinno skutkować, niezależnie od innych powinności procesowych organu, zwrotem podania na podstawie art. 66 § 3 k.p.a.
Ponadto należy zauważyć, że "przepisy Konstytucji przewidują domniemanie właściwości na rzecz sądów powszechnych we wszystkich sprawach wymagających rozstrzygnięcia sporu mającego oparcie w prawie (art. 45 ust. 1 Konstytucji), jeśli tylko nie zostały one objęte właściwością innych sądów, nawet jeśli nie są to spory w sprawach cywilnych w rozumieniu art. 1 k.p.c. Wystarczy zatem, że poszukujący ochrony prawnej powoła się na potrzebę ochrony jego konstytucyjnych praw i wolności oraz brak możliwości jej uzyskania w postępowaniu przez innymi organami. Takie stanowisko legło u podstaw poglądu, że zwrot podania na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. może nastąpić również w sytuacji, gdy żądanie podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny w oparciu o domniemanie wynikające z art. 45 ust. 1 oraz art. 177 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji" (M. Romańska (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 66). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela to stanowisko i przyjmuje, że skoro przepisy prawa administracyjnego nie przewidują właściwości organu administracji do rozpoznania sporu, o którym mowa we wniosku skarżącego, a spór ten istnieje między dwoma odrębnymi podmiotami, korzystającymi ze zdolności prawnej, to właściwym do rozstrzygnięcia tego sporu jest sąd powszechny.
Stanowisko to znalazło potwierdzenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt III OW 217/21 (https://cbois.nsa.gov.pl), w którego uzasadnieniu wskazano, że zaistniały pomiędzy skarżącym a przedsiębiorstwem spór w przedmiocie wydanych warunków technicznych przyłączenia nieruchomości do sieci nie może zostać rozstrzygnięty na drodze administracyjnej, a tym samym nie można wskazać organu właściwego do jego rozstrzygnięcia. Spór ten ma bowiem charakter cywilnoprawny w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.) oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U z 2019 r. poz. 1460 ze zm.), a sprawa ta w drodze stosownego powództwa podlega rozstrzygnięciu przez sąd powszechny.
W konsekwencji, jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, roszczenie odszkodowawcze objęte przedmiotowym wnioskiem nie przynależy do sfery roszczeń rozpoznawanych przez organy administracyjne na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ani regulacji ustawy Prawo wodne i rozstrzyganych w formie decyzji administracyjnych. Zasadnie organy wskazały, że roszczenie to należy do sfery roszczeń cywilnoprawnych rozpoznawanych w przypadku wystąpienia sporu między stronami przez sąd powszechny, a nie przez organy administracji.
Na marginesie wskazać należy, że zgodnie z art. 27e ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tj. z dnia 27 stycznia 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 537) w sprawach spornych dotyczących:
1) odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne,
2) odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, lub odmowy przyłączenia do sieci nieruchomości osobie ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci na wniosek strony rozstrzyga organ regulacyjny w drodze decyzji.
Rozstrzygnięcie organu regulacyjnego może polegać na nakazaniu przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu:
1) zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków;
2) przywrócenia dostawy wody;
3) otwarcia przyłącza kanalizacyjnego;
4) przyłączenia do sieci.
Zgodnie z art. 27c ust. 2 organem wyższego stopnia w sprawach decyzji wydawanych na podstawie przepisów ustawy w stosunku do organu regulacyjnego jest Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, z wyłączeniem decyzji, o której mowa w art. 27e ust. 1. Stosownie do art. 27f ust. 1 od decyzji, o której mowa w art. 27e ust. 1, służy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Z powyższego wynika, że kwestia związane z odmową zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne oraz odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, lub odmowy przyłączenia do sieci nieruchomości osobie ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci na wniosek strony rozstrzyga organ regulacyjny w drodze decyzji i należą do właściwości sądów powszechnych, a mianowicie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W konsekwencji wszelki dalsze roszczenia, np. o charakterze odszkodowawczym również będą należały do właściwości sądów powszechnych.
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. z dnia 24 sierpnia 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.