III OSK 1007/25

III OSK 1007/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 554/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-03-12
Skarżony organ
Prezes Trybunału Konstytucyjnego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności/przewlekłości, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 12 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 554/24 w sprawie ze skargi B. L. na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 29 sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. stwierdza, że Prezes Trybunału Konstytucyjnego dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku B. L. z 29 sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Prezesowi Trybunału Konstytucyjnego grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych, 4. zasądza od Prezesa Trybunału Konstytucyjnego na rzecz B. L. kwotę 577 (pięćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 marca 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 554/24 oddalił skargę B. L. na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 29 sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
B. L. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca") wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2024 r. skierowany do Prezesa Trybunału Konstytucyjnego (dalej: "organ") wniosła o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści:
1. Czy 26 sierpnia 2024 r. odbyło się Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego?
2. Jeżeli tak to czy w tym Zgromadzeniu wzięli udział sędziowie [...]?
Pismem z dnia 12 września 2024 r. pytany podmiot powiadomił wnioskodawczynię o konieczności wydłużenia terminu dla udzielenia odpowiedzi na wniosek do dnia 26 września 2024 r. wobec określonej liczby wniosków jakie wpłynęły do organu.
Pismem z dnia 25 września 2024 r. organ poinformował wnioskodawczynie, że w Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów Trybunału Konstytucyjnego w dniu 26 sierpnia 2024 r. uczestniczyli Sędzia Trybunału Konstytucyjnego [...] oraz Sędzia Trybunału Konstytucyjnego [...].
W dniu 15 września 2024 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej nieuwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga nie była zasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że organ nie dopuścił się zarzucanej skargą bezczynności. W ustawowym terminie powiadomił bowiem stronę o niemożliwości udzielenia żądanej informacji w terminie 14 dni, podając jednocześnie powód owego opróżnienia i wyznaczając konkretny termin (nie dłuższy niż dwa miesiące) w jakim udostępni żądane dane.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powód ten w postaci wielości wniosków o udostępnienie informacji publicznej choć ogólny, to jednak mieścił się w ramach racjonalnych przesłanek wyjaśniających przyczyny opóźnienia. Biorąc pod uwagę powyższe, jak też fakt, że do udostępnienia żądanej informacji doszło jeszcze przed ekspirowaniem terminu określonego w piśmie wydłużającym czas na udzielenie odpowiedzi, w ocenie Sądu organowi nie sposób skutecznie zarzucić bezczynności w rozpoznaniu omawianego wniosku.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła B. L., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") w związku z 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwana dalej: "u.d.i.p.") w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11 oraz art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwana dalej: "k.p.a.") poprzez dokonanie przez sąd pierwszej instancji niewłaściwej oceny prawidłowości postępowania organu w zakresie przedłużenia terminu na rozpoznanie wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z 29 sierpnia 2024 r., tj. oceny pisma organu z 12 września 2024 r., wyrażającej się w niezasadnym przyjęciu, że organ w sposób skuteczny przedłużył ten termin i nie dopuścił się bezczynności, czego skutkiem było oddalenie skargi, podczas gdy prawidłowa ocena treści pisma organu z 12 września 2024 r. powinna skutkować przyjęciem, że zawarty w nim powód przedłużenia terminu na rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej (tj. "określona liczba wniosków o udostępnienie informacji publicznej, jakie wpłynęły do Trybunału Konstytucyjnego, a także potrzeba udzielania na nie sukcesywnych odpowiedzi w okresie obejmującym termin udzielenia odpowiedzi na wniosek") jako powód zbyt ogólny, nieprecyzyjny, niezwiązany z zakresem wniosku skarżącej i odnoszący się jedynie do problemów organizacji pracy organu, nie dawał podstawy do przyjęcia, że organ w sposób skuteczny przedłużył termin na rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, co z kolei oznaczało, że na dzień wnoszenia skargi organ pozostawał w bezczynności.
Powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż brak skutecznego przedłużenia terminu na rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej oznaczałoby, że organ nie dochował podstawowego terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., co z kolei uprawniałoby do uwzględnienia skargi na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku B. L. z 29 sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, która to bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Trybunału Konstytucyjnego wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Po pierwsze zgodnie z brzmieniem art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Instytucja przedłużenia terminu do udostępnienia informacji publicznej, z której skorzystał organ, znajduje zatem swoje zastosowanie jedynie wówczas, gdy zachodzą uzasadnione powody. W odmiennym przypadku przedłużenie terminu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie daje podstawy do przyjęcia, że powiadomienie o wydłużeniu rozpoznania sprawy jest skuteczne i zwalnia organ z zarzutu bezczynności (wyrok NSA z 14 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 120/25). Arbitralne stosowanie przez organy art. 13 ust. 2 u.d.i.p. nie może bowiem uwalniać ich od obowiązku terminowego załatwiania sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie niedopuszczalne jest stosowanie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jedynie w celu odroczenia na okres do dwóch miesięcy obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej (wyrok NSA z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 2847/22). Jednocześnie ustawodawca nie konkretyzuje jakie to przyczyny opóźnienia są dopuszczalne. Redakcja art. 13 ust. 2 u.d.i.p. nie daje także podstaw, do tego, by organ przedłużając postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej automatycznie stosował termin do 2 miesięcy. Organ zobowiązany jest do miarkowania czasu koniecznego do załatwienia sprawy. Powinien uwzględnić przy tym zakres żądanej informacji, jak i również jej charakter. W sprawach ze skarg na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej chodzi o doprowadzenie do jak najszybszej realizacji przez stronę jej konstytucyjnego prawa do informacji. Zatem muszą to być powody bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej, a więc powody powiązane z rodzajem żądanej informacji (jej zakresem, przedmiotem, formą), a nie inne przyczyny (natury ogólnej) leżące po stronie podmiotu zobowiązanego. Podmiot udostępniający informację publiczną nie może zatem w sposób dowolny uzasadniać niedotrzymania terminu. Ze wskazanego uprawnienia organ może skorzystać wówczas, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do zakresu wniosku, np. wniosek jest nieprecyzyjny, wielowątkowy lub zachodzi wątpliwość, czy dotyczy on informacji publicznej (wyrok NSA z 17 grudnia 2025 r., III OSK 2881/24).
W przedmiotowej sprawie organ w piśmie z 12 września 2024 r. zawiadomił skarżącą na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. o nowym terminie załatwienia sprawy (do dnia 26 września 2024 r.) oraz o powodach opóźnienia, którymi miały być określona liczba wniosków o udostępnienie informacji publicznej, jakie wpłynęły do Trybunału, a także potrzeba udzielania na nie sukcesywnych odpowiedzi w okresie obejmującym termin udzielenia odpowiedzi na wniosek.
Powołane w odpowiedzi na skargę oraz w odpowiedzi na skargę kasacyjną okoliczności (w okresie od 29 sierpnia do 12 września 2024 r. organ otrzymał 20 pisemnych wniosków i udzielił na nie 14 odpowiedzi, jednocześnie do tych czynności został oddelegowany jeden pracownik Sekretariatu TK) nie są kwestionowane. Nie wiążą się jednak one z istotą złożonego wniosku (jego treścią, stopniem skomplikowania, trudnościami w zebraniu i udostępnieniu żądanej informacji). Dotyczą one jedynie kwestii związanych z dużą ilością wniosków i organizacją pracy organu. Skoro, jak podnosi organ, w krótkim terminie czasu wpłynęło do niego tyle wniosków o udostępnienie informacji publicznej, że jedna osoba, które została oddelegowana do tych czynności, nie była w stanie udzielić na nie odpowiedzi w terminie, to powinien był przydzielić do tego zadania (nawet czasowo) dodatkowe osoby lub zająć się nimi osobiście, gdyż są to jego zadania jako piastuna organu. Odpowiedzialność za wykonywania zadań, terminowość ich wykonywania, sposób wewnętrznej organizacji pracy spoczywa na organie. Jak wskazuje pełnomocnik organu w swojej odpowiedzi na skargę kasacyjną o skierowaniu w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. "decyduje podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji. To znaczy Prezes Trybunału. Jak istotnie zauważa ustawodawca, to ten podmiot ma najlepszą wiedzę o warunkach, w jakich funkcjonuje." W pełni należy się zgodzić z tym stwierdzeniem. Skoro zatem Prezes TK wiedział o sytuacji faktycznej, która zaistniała w związku ze zwiększonym wpływem wniosków o udostępnienie informacji publicznej i miał jej pełną świadomość, to powinien był podjąć stosowne działania organizacyjne, które zapewniłyby udzielanie odpowiedzi na złożone wnioski w terminie i przeciwdziałać opóźnieniom w tym zakresie.
Tym samym uznać należy, że pismo organu z 12 września 2024 r. o zawiadomieniu skarżącej o nowym terminie załatwienia sprawy oraz o powodach opóźnienia nie spełniało przesłanek wynikających z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., gdyż powołuje się na przyczyny natury ogólnej (znaczny wpływ wniosków w krótkim okresie czasu) oraz z wewnętrzną organizację pracy organu (tylko jeden pracownik organu, który zajmuje się załatwianiem tych wniosków). Skoro zatem nie doszło do skutecznego przedłużenia terminu do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p, to należy stwierdzić, że organ zobowiązany do udostępnienia informacji pozostawał w bezczynności w tym zakresie w chwili wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Jednocześnie zauważyć należy, że pismem z dnia 25 września 2024 r. organ udostępnił skarżącej żądaną informacje publiczną. Zrealizowanie obowiązku informacyjnego przez organ przed wydaniem zaskarżonego wyroku, spowodowało, iż bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie organu do rozpoznania wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zauważyć bowiem należy, że w wyniku zmian ustawodawczych wprowadzonych w dniu 11 kwietnia 2011 r. (do dotychczasowej ww. treści przepisu dodano wówczas przewlekłe prowadzenie postępowania) i w dniu 17 maja 2011 r. (dodano zdanie drugie w § 1 mówiące o jednoczesnym stwierdzaniu przez sąd, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa) w judykaturze zarysowała się różnica stanowisk co do tego, czy pogląd wyrażony w ww. uchwale z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 zachowuje aktualność. W przypadku umorzenia postępowania pozostawała bowiem nierozstrzygnięta kwestia charakteru opieszałości organu w prowadzeniu postępowania. Problem rozbieżności orzecznictwa w zakresie czy użyty przez ustawodawcę w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. zwrot "jednocześnie" pozwala na merytoryczne orzekanie o bezczynności lub przewlekłości w zakończonym przez organ postępowaniu stracił jednak na znaczeniu wskutek kolejnych zmian ustawodawczych wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Aktualnie, a także w dacie rozstrzygania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, art. 149 p.p.s.a. ma bowiem następującą treść:
"§ 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
§ 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
§ 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6".
Z powyższego wynika, że w zależności od stanu faktycznego istniejącego w chwili wydawania orzeczenia (czy po wniesieniu skargi organ załatwił sprawę, czy też nadal nie wydał decyzji lub innego aktu) sąd administracyjny decyduje albo o zobowiązaniu do załatwienia sprawy z punktu 1 § 1, albo o zaistnieniu stanu przewlekłości lub bezczynności z punktu 3 § 1. Ten pierwszy przypadek sam w sobie przesądza także o zaistnieniu okoliczności z punktu 3, tj. że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość w prowadzonym postępowaniu. Z kolei rozstrzygnięcie przewidziane w punkcie 3 w istocie, po wyjaśnieniu zagadnienia prawnego będącego przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 (odnoszącej się do możliwości merytorycznego rozstrzygania o tak zwanej "historycznej" bezczynności organu, tj. w odniesieniu do sprawy zakończonej przed wniesieniem skargi), zagwarantowane jest obecnie wyłącznie dla przypadku, gdy organ załatwił sprawę w toku postępowania sądowoadministracyjnego, czyli po wniesieniu skargi, a przed wydaniem wyroku. Problematyczne w poprzednim stanie prawnym obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r. określenie "jednocześnie" zawarte obecnie w § 1a art. 149 p.p.s.a., a odnoszące się do charakteru bezczynności lub przewlekłości, jak również pozostałe środki dyscyplinowania organu z § 2 (grzywna i suma pieniężna) odnoszą się zarówno do przypadku, gdy sąd zobowiązuje organ do załatwienia sprawy (§ 1 pkt 1), jak i gdy rozstrzyga o zaistnieniu przewlekłości lub bezczynności w sprawie załatwionej po wniesieniu skargi (§ 1 pkt 3). Świadczy o tym zarówno sama treść art. 149 p.p.s.a., budowa i układ jego poszczególnych elementów (paragrafów i punktów), a także kolejne wyżej opisane zmiany ustawodawcze (por. wyroki NSA z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 99/23, z 14 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 2112/24).
Biorąc powyższe pod uwagę wyjaśnić należy, że w obecnym stanie prawnym, załatwienie sprawy przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłość nie skutkuje już umorzeniem całego postępowania sądowoadministracyjnego, lecz co najwyżej umorzeniem postępowania jedynie w odniesieniu do żądania skargi zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. Nie jest to jednak element konieczny wyroku, skoro taką samą rolę spełnia rozstrzygnięcie przewidziane w § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdzające, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 7 września 2021 r., sygn. akt III OSK 977/21).
W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a.
Z przedstawionych wyżej rozważań Sądu kasacyjnego wynika, że zrealizowanie obowiązku informacyjnego przez organ przed wydaniem zaskarżonego wyroku, spowodowało, że bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie organu do rozpoznania wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Aktualne natomiast jest stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bezczynności organu w załatwieniu wniosku dostępowego skarżącej z 29 sierpnia 2024 r. na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ze względu na nieznaczne przekroczenie ustawowego terminu rozpoznania wniosku dostępowego.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W świetle przywołanego przepisu jedyną normatywną przesłankę warunkującą nałożenie na organ grzywny, bądź przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej stanowi uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji. To, że nie przewidziano w tym przypadku innych kryteriów, jakie sąd administracyjny powinien uwzględnić rozważając zastosowanie tych środków, jak też użycie przez ustawodawcę sformułowania "może orzec" oznacza, że decyzję o wymierzeniu grzywny lub przyznaniu sumy pieniężnej (albo zastosowaniu obu tych środków), ustawodawca pozostawił dyskrecjonalności sądu. W judykaturze podnosi się, że za ich orzeczeniem przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, tj. wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Sąd powinien wziąć pod uwagę możliwość zastosowania tych środków także wówczas, gdy okoliczności danej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony. Rozważając zastosowanie środków przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. w konkretnej sprawie, sąd administracyjny powinien uwzględnić funkcje, jakie one pełnią. Grzywnie przypisuje się funkcję represyjną i prewencyjną - ma ona na celu zdyscyplinowanie organu. Natomiast suma pieniężna stanowi środek o charakterze kompensacyjnym w tym sensie, że ma zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroków z14 stycznia 2026 r., sygn. I OSK 1417/25, z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16, z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17, z 11 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 1143/18).
Mając powyższe na uwadze NSA wymierzył Prezesowi TK grzywnę 500 zł uznając, że grzywna służy nie tylko zdyscyplinowaniu organu w sprawie, której dotyczy skarga na bezczynność czy przewlekłość organu, lecz ma także służyć zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Poza funkcją prewencyjną i dyscyplinującą nałożenie grzywny realizuje także funkcję sankcyjną związaną z ukaraniem organu za jego nieprawidłowe działanie. Uwzględniając zatem zaistniały w sprawie stan faktyczny, jak i cele wymierzenia grzywny, wymierzenie organowi grzywny w niniejszej sprawie jest celowe i zasadne.
Przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 10 lutego 2026 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2025 r. (M.P. z 2024 r. poz. 192), przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2025 r. wyniosło 8903,56 zł. Tym samym grzywna może zostać wymierzona do kwoty 89035,60 zł.
W ocenie Sądu cel grzywny - prewencyjny, dyscyplinujący i sankcyjny - zostanie w niniejszej sprawie osiągnięty poprzez wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 zł.
Odnośnie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., to jej zasądzanie nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności. Oznacza to, że w każdym przypadku Sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organu, uwzględniając m.in. czas trwania postępowania, rodzaj sprawy i jej znaczenie dla strony oraz ewentualne zachowania strony skarżącej, jeżeli przyczyniłaby się ona do wydłużenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie dostrzegł szczególnego pokrzywdzenia skarżącej w opóźnieniu przekazania jej informacji o tym, czy w Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów Trybunału Konstytucyjnego w dniu 26 sierpnia 2024 r. uczestniczyli [...] oraz [...].
O kosztach postępowania sądowego od Prezesa Trybunału Konstytucyjnego na rzecz B. L., na które składają się wynagrodzenie radcy prawnego, wpisy od skargi i od skargi kasacyjnej, opłata od wniosku o uzasadnienie wyroku, opłata skarbowa od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.