III OSK 1005/24

III OSK 1005/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Jerzy Stelmasiak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1540/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-06
Skarżony organ
Rada Doskonałości Naukowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 153, 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Doskonałości Naukowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1540/23 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] września 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk medycznych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1540/23, po rozpoznaniu skargi K. B. (dalej: "skarżąca") na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] września 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk medycznych: uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz K. B. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Uchwałą z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], Rada I Wydziału Lekarskiego
z Oddziałem Stomatologicznym Uniwersytetu Medycznego w L. wszczęła postępowanie o nadanie tytułu profesora dr hab. K. B. z Katedry i Zakładu [...] UM w L. Następnie uchwałą z dnia 27 września 2018 r., nr 253/I/2018, Rada I Wydziału Lekarskiego poparła wniosek skarżącej o nadanie jej tytułu profesora.
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów (dalej: "Centralna Komisja") decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. odmówiła przedstawienia strony do tytułu profesora nauk medycznych. Od tej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który został rozstrzygnięty decyzją Centralnej Komisji z [...] grudnia 2019 r.
o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 840/20, uchylił obie ww. decyzje. Zdaniem Sądu z zaskarżonej decyzji nie wynikało w sposób jasny i klarowny, co było powodem wydania rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącej. Poza tym Centralna Komisja nie wyjaśniła wątpliwości w zakresie uzyskiwanej przez stronę ochrony patentowej, statusu strony w odniesieniu do doktorantów, tj. czy była ich opiekunem naukowym, czy zostały wszczęte przewody doktorskie, w których skarżąca widnieje jako promotor, a nadto nie odniosła się do zarzutów podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Rada Doskonałości Naukowej (dalej: "organ", "Rada" lub "RDN") - a uprzednio Centralna Komisja - decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 882 ze zm., dalej: "ustawa o stopniach naukowych") oraz w związku z art. 179 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 3 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669, dalej: "przepisy wprowadzające P.s.w.n."), po rozpatrzeniu uchwały Rady I Wydziału Lekarskiego odmówiła przedstawienia skarżącej do tytułu profesora.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po negatywnym głosowaniu w Prezydium RDN uznał, że strona nie spełniła ustawowych przesłanek z art. 26 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych. Zdaniem organu dorobek naukowy skarżącej nie wypełniał kryterium stawianego kandydatom do tytułu naukowego profesora. W szczególności w kwestii sporządzonych publikacji (brak charakteru dominującego, dorobek rozpoznawany jedynie lokalnie, niezwiększony dorobek w zakresie prac oryginalnych). Z wyliczeń organu miało wynikać, że osiągnięcia naukowe skarżącej po habilitacji nie przekroczyły wymagań stawianych w postępowaniu habilitacyjnym, a nawet zostały obniżone. Organ nie zgodził się z pozytywnymi ocenami powołanych pięciu recenzentów, którzy uznali, że dorobek naukowy skarżącej jest oryginalny i nowatorski, ponieważ 8 publikacji oryginalnych z IF w całym dorobku kandydatki, w tym w czasopismach zagranicznych w 3 przed habilitacją i w 2 po habilitacji, czyli razem w 5, takie nie jest. RDN wskazał, że od kandydata do tytułu profesora oczekuje się, że znacznie pomnoży swój dorobek naukowy po habilitacji, co nie nastąpiło w przypadku skarżącej.
W odniesieniu do patentów przytaczanych przez skarżącą w autoreferacie, RDN uznała, że są one uważane za jedne z najmocniejszych w zakresie praw własności intelektualnej, ale nie upowszechniania nauki. Dodatkowo skarżąca nie spełniła wymogu ustawowego dwóch zakończonych recenzji z art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy o stopniach naukowych, ponieważ do czasu złożenia wniosku o ubieganie się o tytuł profesora była recenzentką jedynie jednej pracy doktorskiej.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy RDN utrzymała w mocy swoją wcześniejszą decyzję wskazując, że w oparciu o podane we wniosku dodatkowe informacje dotyczące publikacji naukowych nie można przyjąć, że skarżąca spełnia warunki do nadania jej tytułu profesora.
Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który powołanym wyżej wyrokiem w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") uznał jej zasadność.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W postępowaniu przed RDN obowiązuje zasada dwuinstancyjności, którą można ująć jako gwarancję procesową strony postępowania administracyjnego, wyrażającą się w możliwości żądania przez nią ponownego rozstrzygnięcia jej sprawy indywidualnej załatwionej decyzją organu I instancji. Strona ma więc prawo do tego, aby jej sprawa była dwukrotnie rozpatrywana pod względem merytorycznym, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy przeanalizowano wszystkie argumenty, opinie, żądania i w konsekwencji doprowadzono do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z prawem, uzasadnionego w sposób jasny i klarowny, aby strona była w stanie dowiedzieć się, co było podstawą negatywnego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie zasada dwuinstancyjności nie została w pełni zrealizowana, a RDN, wydając sporną decyzję, dopuściła się mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a., z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego, oceny całego zebranego materiału dowodowego oraz nieprzekonujące wykazanie, dlaczego uznano, że dorobek skarżącej nie spełnia wymogu, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych.
W niniejszej sprawie istotne było również to, że zaskarżona decyzja została wydana po wcześniejszej kontroli decyzji Centralnej Komisji z 16 grudnia 2019 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 840/20, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tego organu z 25 lutego 2019 r. Zgodnie zaś z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym wyroku wiążą w przedmiotowej sprawie organ oraz sąd orzekający na skutek skargi, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W ocenie Sądu RDN nie wykonała prawidłowo wytycznych zawartych w ww. wyroku, ograniczając się jedynie do wskazania, że w pierwszym etapie procedury postępowania o nadanie tytułu naukowego Centralna Komisja powołała 5 recenzentów, którzy zgodnie wyrazili pozytywną opinię w przedmiotowej sprawie. Poza tym Rada odniosła się do decyzji organu z 29 czerwca 2021 r., oceniając, że została ona podjęta i uzasadniona prawidłowo, odpowiada prawu, w sposób kompleksowy rozwiewa i szczegółowo wyjaśnia przesłanki, którymi kierował się organ, odmawiając przedstawienia kandydatki do tytułu profesora.
Zdaniem Sądu RDN, orzekając w postępowaniu odwoławczym, nie zweryfikowała po raz drugi merytorycznie zebranych w sprawie dowodów, w szczególności brak jest ponownej analizy przeprowadzonych w sprawie recenzji. Organ powinien ustosunkować się do całego materiału dowodowego, zarówno do recenzji pozytywnych, jak i negatywnych, oraz wyciągnąć z niego logiczne wnioski. Opinia recenzenta ma walor opinii biegłego i jest dowodem w rozumieniu art. 75 § 2 k.p.a.
Ponadto zdaniem Sądu zaskarżona decyzja była nieweryfikowalna, ponieważ brak było w niej odniesienia do znajdujących się w aktach sprawy treści dowodów specjalistycznych (recenzji), które stanowią podstawowy materiał dowodowy w sprawach o nadanie tytułu naukowego, przez co wnioski wyciągnięte przez RDN Sąd uznał za arbitralne i dowolne. Tymczasem skarżąca ma pełne prawo wiedzieć, dlaczego - pomimo siedmiu pozytywnych recenzji przy dwóch negatywnych – Rada odmówiła jej wystąpienia z wnioskiem o nadanie tytułu profesora. Przepis art. 80 k.p.a. nakazuje organowi wnikliwe rozpatrzenie wszystkich zgromadzonych w sprawie opinii recenzentów, a także - w przypadku nie podzielenia ocen i argumentów wyrażonych w owych recenzjach – do wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji, z jakich powodów organ nie uznał jednak, że recenzje te nie przesądzają o spełnieniu warunków zawartych w art. 26 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych. Okoliczność, że RDN podejmuje uchwałę w głosowaniu tajnym nie oznacza, że jest ona zwolniona od wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów. Uzasadnienie rozstrzygnięcia nie powinno pozostawiać wątpliwości, dlaczego organ oparł się na określonych recenzjach (należy je wskazać), a innym (które również należy wskazać) odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Poza tym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona uzupełniła swój dorobek naukowy o kolejne publikacje, do których organ odniósł się zbyt ogólnikowo. W ocenie Sądu w tej sytuacji zasadnym było poddanie go ocenie specjalisty - recenzenta wybranego przez Radę, do której to opinii organ mógłby się następnie odnieść w swojej decyzji.
Konkludując Sąd uznał, że w postępowaniu drugoinstancyjnym niniejszej sprawy doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które nakazują organowi dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz wnikliwie rozpatrzenie wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów z opinii recenzentów, a także - w przypadku niepodzielania ocen i argumentów wyrażonych w tych recenzjach - do wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji, z jakich powodów organ odmówił mocy dowodowej tym recenzjom oraz uznał, że kandydatka nie spełnia warunków określonych w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych, a wniosek jest przedwczesny.
Od powyższego wyroku organ wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w związku z art. 7, 80 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, poprzez uznanie, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., podczas gdy zarówno specyfika postępowania profesorskiego określonego w ustawie o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz tajność głosowania Prezydium RDN uniemożliwia spełnienie wszystkich przesłanek określonych w kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie uzasadnienia decyzji administracyjnej. Decyzje podejmowane w tajnym głosowaniu w ogóle nie mogą być merytorycznie uzasadnione, bo niemożliwe jest dotarcie nie tylko do rzeczywistych intencji głosujących, ale przede wszystkim do tego, jak kto głosował;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. oraz w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, poprzez uznanie, że "z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego, oceny całego zebranego materiału dowodowego oraz nieprzekonujące wykazanie, dlaczego uznano, że dorobek skarżącej nie spełnia wymogu, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych", podczas gdy brak szczegółowego uzasadnienia motywów podjęcia decyzji - z uwagi na specyfikę rozstrzygnięć w zakresie przedstawienia do tytułu naukowego profesora, nie może być uznany za naruszenie prawa dające podstawę do uwzględnienia skargi, jeżeli rozstrzygnięcie organu znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy, którym dysponował organ;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. oraz w związku z w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, poprzez uznanie, że "zaskarżona decyzja jest nieweryfikowalna, ponieważ brak jest w niej odniesienia do znajdujących się w aktach sprawy treści dowodów specjalistycznych (recenzji), które stanowią podstawowy materiał dowodowy w sprawach o nadanie tytułu naukowego, przez co wnioski wyciągnięte przez RDN należy uznać za arbitralne i dowolne", podczas gdy RDN w uzasadnieniu obydwu decyzji (tj. decyzji z dnia 29 czerwca 2021 r. oraz z dnia 26 września 2022 r. ) zawarła uzasadnienie faktyczne, a w szczególności wskazała fakty, które uznała za udowodnione, dowody, na których się oparła oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśniła podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w związku z art. 15 k.p.a. oraz art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1, art. 27 ust. 4 oraz art. 28 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych w zw. z art. 179 § 1 przepisy wprowadzające P.s.w.n., poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że dwuinstancyjne postępowanie odwoławcze przed RDN jest tożsame z dwuinstancyjnym postępowaniem w postępowaniu o nadanie tytułu profesora, co doprowadziło Sąd do konstatacji, że RDN naruszyła zasadę dwuinstancyjności, podczas gdy postępowanie odwoławcze w przedmiotowej sprawie przed RDN jest wprawdzie dwuinstancyjne, ale ograniczone swoim zakresem, a przede wszystkim oceną materiału dowodowego zgromadzonego przed organem I instancji;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 15 oraz art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, w zw. z art. 179 § 1 ustawy przepisy wprowadzające, poprzez błędne przyjęcie, że RDN była zobligowana do badania dowodów/dokumentów, które skarżąca do tytułu profesora przedłożyła na etapie postępowania odwoławczego od uchwały organu I instancji, które miały na celu zwiększenie jej dorobku naukowego, podczas gdy w postępowaniu profesorskim dorobek naukowy oraz spełnienie przesłanek do nadania tytułu profesora bada się na dzień wydania przez organ I instancji uchwały, o której mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, podczas gdy to właśnie możliwość skutecznego domagania się przez skarżącą oceny przez organ odwoławczy złożonego na etapie postępowania odwoławczego dodatkowego materiału dowodowego mającego na celu powiększenie dorobku naukowego naruszałoby zasadę II instancyjności, gdyż pozbawiałoby organ I instancji faktycznej możliwości badania spełnienia przesłanek do uzyskania tytułu.
Wobec powyższych zarzutów organ na podstawie art. 176 w zw. z art. 188 p.p.s.a. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenie skargi. Jednocześnie zawnioskował o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych oraz zrzekł się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), gdyż skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a skarżąca nie zażądała jej przeprowadzenia.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała rozpoznaniu w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie.
W skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszym zarzucie podniesiono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, poprzez uznanie, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie "decyzje podejmowane w tajnym głosowaniu w ogóle nie mogą być merytorycznie uzasadnione, bo niemożliwe jest dotarcie nie tylko do rzeczywistych intencji głosujących, ale przede wszystkim do tego, jak kto głosował". Stanowisko strony skarżącej kasacyjnie jest błędne.
Zgodnie z dyspozycją art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Do zaskarżania decyzji wydanych w tych postępowaniach stosuje się przepisy o zaskarżaniu decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego. "Odpowiedniość" stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza stosowanie jednych przepisów wprost, bez żadnych modyfikacji lub zmian, a niektórych z nich z dostosowaniem do charakteru rozpatrywanej sprawy.
Inaczej mówiąc, postępowanie w sprawach stopni i tytułu naukowego jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym na podstawie odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z odrębnościami wynikającymi z przepisów procesowych zamieszczonych w ustawie o stopniach naukowych.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 ww. ustawy Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych działała przy Prezesie Rady Ministrów i w zakresie wydawanych przez siebie decyzji pełniła funkcję centralnego organu administracji rządowej. Był to więc organ administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie w sprawie indywidualnej. W aktualnym stanie prawnym organem tym jest Rada Doskonałości Naukowej.
Postępowanie o nadanie tytułu profesora jest postępowaniem dwustopniowym. Pierwszy jego etap ma miejsce przed radą jednostki organizacyjnej. Jego celem jest zgromadzenie materiału dowodowego, w tym także recenzji i podjęcie uchwały w kwestii wniosku o nadanie tytułu profesora. Drugi etap to postępowanie przed Radą Doskonałości Naukowej, która po przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie oceny kandydata do tytułu profesora podejmuje uchwałę o przedstawieniu albo o odmowie przedstawienia kandydata do tytułu profesora (art. 27 i 28 ustawy o stopniach naukowych). Jest to etap o charakterze decyzyjnym.
Do postępowania przed Radą Doskonałości Naukowej będą miały "odpowiednie" zastosowanie przepisy art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej, a takimi są Centralna Komisja, jak również Rada Doskonałości Naukowej, ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a podjęte rozstrzygnięcie należycie uzasadnić poprzez wskazanie podstawy faktycznej i prawnej. Okoliczność, że organ podejmuje uchwałę w głosowaniu tajnym, stanowi rzecz jasna utrudnienie w sporządzeniu uzasadnienia w pełni odpowiadającego wymogom określonym w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Nie oznacza to jednak, iż organ jest zwolniony od wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2006 r., I OSK 1364/05). Zarzut sprowadzający się do tezy, iż decyzje podejmowane w postępowaniu tajnym nie mogą być w ogóle merytorycznie uzasadnione jest w oczywisty sposób bezzasadny. W ramach uzasadnienia nie należy rzecz jasna wskazywać, jak kto głosował, jednakże należy przedstawić wyniki postępowania wyjaśniającego, jak również stanowisko organu wypracowane w toku jawnej dyskusji poprzedzającej podjęcie decyzji.
Materiałem w postępowaniu wyjaśniającym były sporządzone recenzje, do których treści i wniosków organ powinien się odnieść w uzasadnieniu decyzji, a czego nie uczynił, co trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji (s. 16 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, iż uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno zawierać wyjaśnienie, dlaczego pomimo siedmiu recenzji pozytywnych i przy dwóch negatywnych Rada Doskonałości Naukowej odmówiła wystąpienia z wnioskiem o nadanie tytułu profesora. Brak takiego wyjaśnienia powoduje, że podjęte rozstrzygnięcie jest dowolne i arbitralne.
W postępowaniu przed Radą Doskonałości Naukowej (a uprzednio Centralną Komisją) obowiązuje zasada dwuinstancyjności, którą można ująć jako gwarancję procesową strony postępowania administracyjnego, wyrażającą się w możliwości żądania przez nią ponownego rozstrzygnięcia jej sprawy indywidualnej załatwionej decyzją organu I instancji. Strona ma więc prawo do tego, aby jej sprawa była dwukrotnie rozpatrywana pod względem merytorycznym, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i rzetelny przeanalizowano wszystkie argumenty, opinie i żądania i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznemu interesowi strony (por. uchwałę SN (5) z 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94).
Z powyższych przyczyn zarzuty skargi kasacyjnej oznaczone jako 1), 2) i 3) są bezzasadne. Stanowią one w istocie polemikę ze stanowiskiem Sądu co do realizacji przez organ obowiązków wynikających z zasady przekonywania, której gwarancję stanowi art. 107 § 3 k.p.a.
Kolejne dwa zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół naruszenia zasady dwuinstancyjności. W rozpoznawanej sprawie zasada dwuinstancyjności nie została w pełni zrealizowana w zgodzie z powyższymi standardami, które to naruszenie – w ocenie Sądu pierwszej instancji – mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowisko to Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje.
Należy w tym kontekście podkreślić, że w postępowaniu przed Radą Doskonałości Naukowej recenzje złożone w postępowaniu prowadzonym przez Radę Wydziału stanowią w sprawie pełnowartościowy dowód, do którego powinna ustosunkować się Rada zarówno na etapie postępowania opiniodawczego, jak również rozstrzygając sprawę. Rada Doskonałości Naukowej nie ogranicza się bowiem do oceny dowodów zebranych w postępowaniu prowadzonym po przesłaniu jej akt przez Radę Wydziału, lecz ocenia całokształt materiału dowodowego, w tym także zebranego w toku postępowania prowadzonego przez Radę Wydziału. Na potrzebę odniesienia się do recenzji pozytywnych, które jednak nie przesądziły o wydanym rozstrzygnięciu, zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1364/05, podkreślając, że strona ma prawo wiedzieć, dlaczego Centralna Komisja uznała za wiarygodne jedne dowody, a innym tej wiarygodności odmówiła.
Ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej jest również niezasadny z tej przyczyny, że skarżący kasacyjnie organ nie wskazał przekonujących argumentów przemawiających za odejściem od zasady aktualności w orzekaniu przez organy administracji. Zdaniem skarżącego kasacyjnie nie ma możliwości uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie przedstawienia osiągnięć uzyskanych po podjęciu przez organ pierwszej instancji uchwały, o której mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o stopniach. Stanowisko organu jest niespójne, gdyż jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ dokonał samodzielnej oceny uzupełnionego dorobku naukowego skarżącej.
Należy też pamiętać, że w sprawie został wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocny wyrok z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 840/20, a zaskarżona decyzja została wydana w warunkach związania organu powyższym wyrokiem. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W zarzutach skargi kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia powyższego przepisu.
Mając na uwadze powyższe, ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, na podstawie art. 184 p.p.s.a.