III OSK 1002/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę Gminy na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego. Kujawsko-Pomorski WIOŚ pierwotnie wymierzył karę w wysokości 1 012,00 zł. GIOŚ, po uchyleniu przez WSA jego wcześniejszej decyzji reformatoryjnej (zwiększającej karę), decyzją z 15 lipca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję WIOŚ. Gmina zaskarżyła tę decyzję, zarzucając naruszenie art. 139 k.p.a. (zakaz reformationis in peius) oraz wskazując na niezastosowanie się przez organ odwoławczy do wskazań WSA z poprzedniego wyroku. WSA w Warszawie oddalił skargę Gminy. Gmina wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a., art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów), art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 10, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. (niewłaściwe zastosowanie przepisów o postępowaniu dowodowym) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 299 Prawa ochrony środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że GIOŚ prawidłowo zastosował art. 139 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję WIOŚ z niższą karą, a nie własną decyzję reformatoryjną z wyższą karą. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 7, 77 k.p.a., zostały uznane za niezasadne, ponieważ uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające, a organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy. NSA podkreślił, że Gmina nie wykazała istotnego wpływu zarzucanych uchybień na wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja i stosowanie art. 139 k.p.a. (zakaz reformationis in peius) w kontekście kar pieniężnych za naruszenia środowiskowe, a także zasady postępowania dowodowego w administracji.
Dotyczy specyficznej sytuacji kar pieniężnych za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego; ogólne zasady interpretacji art. 139 k.p.a. i k.p.a. są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i wydając decyzję reformatoryjną, naruszył zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się (art. 139 k.p.a.), jeśli nowa decyzja przewiduje wyższą karę pieniężną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie naruszył zakazu reformationis in peius, jeśli utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z niższą karą, mimo że pierwotnie mógł wydać decyzję reformatoryjną z wyższą karą, ale odstąpił od tego, uznając, że błędy organu I instancji nie były rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że GIOŚ prawidłowo zastosował art. 139 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję WIOŚ z niższą karą (1 012,00 zł), a nie własną decyzję reformatoryjną z wyższą karą (10 174,00 zł). Organ odwoławczy wprost wskazał, że błędy organu I instancji nie dają podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego, dlatego wysokość kary pozostała w wymiarze ustalonym przez organ I instancji.
Czy uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów skargi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA zawiera wszystkie wymagane elementy i pozwala na kontrolę kasacyjną, a sąd nie ma bezwzględnego obowiązku odnoszenia się do każdego argumentu strony, jeśli koncentruje się na istotnych kwestiach.
Uzasadnienie
NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i pozwalało na ocenę zasadności rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ nie miał obowiązku szczegółowo odnosić się do wszystkich zarzutów, a jedynie do tych istotnych dla rozstrzygnięcia.
Czy organy administracji publicznej prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie warunków odprowadzania ścieków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy prawidłowo, z poszanowaniem przepisów k.p.a., zebrały i oceniły kompletny materiał dowodowy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organy wypełniły obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) i zebrania wyczerpującego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Fakt, że skarżąca Gmina odmiennie ocenia dowody, nie oznacza wadliwości rozstrzygnięcia. Obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego nie zwalnia strony z współudziału w tym procesie.
Przepisy (21)
Główne
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. "Niekorzyść" to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony.
p.o.ś. art. 299 § ust. 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 299 § ust. 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa przyjętą w orzeczeniu NSA.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych - kontrola działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznawanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Badanie z urzędu przesłanek nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że organ II instancji w całości zastosował zalecenia Sądu i potwierdził zasadność podstaw do wymierzenia wyższej kary pieniężnej. • Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a i art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec braku merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów skargi. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 10, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi z uwagi na błędne przyjęcie, że Gmina jest zobowiązana do wykazania okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 299 ustawy Prawo ochrony środowiska przez oddalenie skargi w sytuacji gdy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego z uwagi na brak jednoznacznego opowiedzenia się organu co do rozstrzygnięcia o możliwości korekty kary pieniężnej.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny • "Niekorzyść", o której mowa w powyższym przepisie, to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. • O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie osnowy decyzji organu I instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. • nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy • organy prawidłowo, z poszanowaniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., zebrały i oceniły kompletny materiał dowodowy • obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej [...] nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie.
Skład orzekający
Artur Kuś
przewodniczący
Kazimierz Bandarzewski
członek
Sławomir Wojciechowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 139 k.p.a. (zakaz reformationis in peius) w kontekście kar pieniężnych za naruszenia środowiskowe, a także zasady postępowania dowodowego w administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kar pieniężnych za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego; ogólne zasady interpretacji art. 139 k.p.a. i k.p.a. są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego przepisu proceduralnego (zakaz reformationis in peius) w kontekście kar administracyjnych za naruszenia środowiskowe, co jest istotne dla prawników procesowych i specjalistów ds. ochrony środowiska.
“Czy organ może nałożyć wyższą karę, jeśli organ niższej instancji popełnił błąd? NSA wyjaśnia zakaz reformationis in peius.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.