III OSK 1002/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną gminy w sprawie kary pieniężnej za naruszenie warunków odprowadzania ścieków, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 139 k.p.a.
Gmina wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję GIOŚ o wymierzeniu kary pieniężnej za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego. Gmina zarzucała naruszenie art. 139 k.p.a. (zakaz reformationis in peius) oraz przepisów postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie orzekając na niekorzyść strony, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania były niezasadne.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę Gminy na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego. Kujawsko-Pomorski WIOŚ pierwotnie wymierzył karę w wysokości 1 012,00 zł. GIOŚ, po uchyleniu przez WSA jego wcześniejszej decyzji reformatoryjnej (zwiększającej karę), decyzją z 15 lipca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję WIOŚ. Gmina zaskarżyła tę decyzję, zarzucając naruszenie art. 139 k.p.a. (zakaz reformationis in peius) oraz wskazując na niezastosowanie się przez organ odwoławczy do wskazań WSA z poprzedniego wyroku. WSA w Warszawie oddalił skargę Gminy. Gmina wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a., art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów), art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 10, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. (niewłaściwe zastosowanie przepisów o postępowaniu dowodowym) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 299 Prawa ochrony środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że GIOŚ prawidłowo zastosował art. 139 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję WIOŚ z niższą karą, a nie własną decyzję reformatoryjną z wyższą karą. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 7, 77 k.p.a., zostały uznane za niezasadne, ponieważ uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające, a organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy. NSA podkreślił, że Gmina nie wykazała istotnego wpływu zarzucanych uchybień na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie naruszył zakazu reformationis in peius, jeśli utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z niższą karą, mimo że pierwotnie mógł wydać decyzję reformatoryjną z wyższą karą, ale odstąpił od tego, uznając, że błędy organu I instancji nie były rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że GIOŚ prawidłowo zastosował art. 139 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję WIOŚ z niższą karą (1 012,00 zł), a nie własną decyzję reformatoryjną z wyższą karą (10 174,00 zł). Organ odwoławczy wprost wskazał, że błędy organu I instancji nie dają podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego, dlatego wysokość kary pozostała w wymiarze ustalonym przez organ I instancji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. "Niekorzyść" to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony.
p.o.ś. art. 299 § ust. 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 299 § ust. 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa przyjętą w orzeczeniu NSA.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych - kontrola działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznawanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Badanie z urzędu przesłanek nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że organ II instancji w całości zastosował zalecenia Sądu i potwierdził zasadność podstaw do wymierzenia wyższej kary pieniężnej. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a i art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec braku merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów skargi. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 10, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi z uwagi na błędne przyjęcie, że Gmina jest zobowiązana do wykazania okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 299 ustawy Prawo ochrony środowiska przez oddalenie skargi w sytuacji gdy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego z uwagi na brak jednoznacznego opowiedzenia się organu co do rozstrzygnięcia o możliwości korekty kary pieniężnej.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny "Niekorzyść", o której mowa w powyższym przepisie, to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie osnowy decyzji organu I instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy organy prawidłowo, z poszanowaniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., zebrały i oceniły kompletny materiał dowodowy obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej [...] nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie.
Skład orzekający
Artur Kuś
przewodniczący
Kazimierz Bandarzewski
członek
Sławomir Wojciechowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 139 k.p.a. (zakaz reformationis in peius) w kontekście kar pieniężnych za naruszenia środowiskowe, a także zasady postępowania dowodowego w administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kar pieniężnych za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego; ogólne zasady interpretacji art. 139 k.p.a. i k.p.a. są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego przepisu proceduralnego (zakaz reformationis in peius) w kontekście kar administracyjnych za naruszenia środowiskowe, co jest istotne dla prawników procesowych i specjalistów ds. ochrony środowiska.
“Czy organ może nałożyć wyższą karę, jeśli organ niższej instancji popełnił błąd? NSA wyjaśnia zakaz reformationis in peius.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1002/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Artur Kuś /przewodniczący/ Kazimierz Bandarzewski Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska Hasła tematyczne Ochrona środowiska Sygn. powiązane IV SA/Wa 1229/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-11 Skarżony organ Inspektor Ochrony Środowiska Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 139 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2001 nr 62 poz 627 art. 299 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1229/21 w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 15 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1229/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie, sprawy ze skargi Gminy [...] (dalej także jako: "Gmina", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej także jako: "GIOŚ", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia 15 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej: oddalił skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej także jako: "WIOŚ", "organ I instancji") decyzją z dnia 22 stycznia 2016 r., znak: [...], wymierzył Gminie administracyjną karę pieniężną w wysokości 1 012,00 zł za przekroczenie w roku kalendarzowym 2013 r. warunków określonych w wymienionym pozwoleniu wodnoprawnym, dotyczących stanu i składu odprowadzonych ścieków. Gmina odwołała się pismem z dnia 22 stycznia 2016 r., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w tej sprawie, a GIOŚ, rozpatrując sprawę stwierdził, że WIOŚ błędnie ustalił wymiar kary, w związku z czym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wydał decyzję reformatoryjną z dnia 25 czerwca 2020 r., znak: DliO-420/142/2016/kb, ustalając karę pieniężna na kwotę 10174, 00zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2021 r. o sygn. akt IV SA/Wa 1872/20, uchylił zaskarżoną decyzję GIOŚ twierdząc, iż skorzystanie przez organ z instytucji zawartej w art. 139 k.p.a. winno ograniczać się do wyjątkowych sytuacji. Zaskarżoną decyzją z dnia 15 lipca 2021 r. GIOŚ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję WIOŚ z dnia 22 stycznia 2016 r. Gmina w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GIOŚ z dnia 15 lipca 2021 r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego zarzucając jej: naruszenie art. 139 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie w realiach niniejszej sprawy wyższej administracyjnej kary pieniężnej nie stanowi naruszenia zakazu reformationis in peius oraz niezastosowanie się przez organ odwoławczy do oceny prawnej oraz zawartych wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wyroku z 11 stycznia 2021 r. o sygn. akt IV SA/Wa 1872/20. W ocenie skarżącej organ odwoławczy błędne przyjął, iż utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji orzekającej wyższą administracyjną karę pieniężną nie stanowi naruszenia zakazu reformationis in peius, mimo iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1872/20, wydanym na skutek wniesienia skargi przez Gminę uchylającym decyzję z uwagi na to, że wydana została z naruszeniem art. 139 k.p.a. Przez orzeczenie na niekorzyść strony skarżącej w rozumieniu przywołanego przepisu należy rozumieć każde rozstrzygnięcie, które pogarsza sytuację odwołującego się w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem odwołania. O tym, czy pogorszenie takie nastąpi, przesądza zestawienie osnowy decyzji organu pierwszej instancji z projektowanym rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Odwołując się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie Gmina wywodziła, że zasada określona w art. 139 k.p.a. nie jest absolutna i doznaje ograniczeń wyrażonych in fine przytoczonego przepisu – organ odwoławczy jest władny orzec na niekorzyść skarżącego, jeśli wykaże szczegółowo, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt: II SA/Kr 91/18, CBOSA). W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy takiego naruszenia przepisów nie wykazał. Zdaniem skarżącej, jeżeli uchybienie organu pierwszej instancji nie osiągnęło poziomu rażącego naruszenia prawa, to organ odwoławczy powinien utrzymać w mocy taką wadliwą w ocenie tego organu decyzję, która jest korzystniejsza dla odwołującej się strony. Nadto Gmina, wskazując na poglądy wyrażone przez NSA wywodziła, że organ odwoławczy nie może pogarszać określonej decyzją organu pierwszej instancji sytuacji prawnej strony odwołującej się, a pogorszenie to powinno być obiektywne i wynikać z zestawienia obu decyzji. W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie, argumentując, że organ I instancji dopuścił się omyłki pisarskiej, co przełożyło się na błąd rachunkowy, a ustawodawca przyznał organowi odwoławczemu możliwość uchylenia orzeczenia organu I instancji i w to miejsce wydania własnego orzeczenia (reformacyjnego) i to zarówno w części, jak i w całości. Organ przypomniał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2021 r. o sygn. akt IV SA/Wa 1872/20, uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska twierdząc, iż skorzystanie przez organ z instytucji zawartej w art. 139 k.p.a. winno ograniczać się do absolutnie wyjątkowych sytuacji. Dalej wyjaśnił, że organ I instancji przyjął ilość odprowadzonych ścieków wynoszącą 5 270 m³, podstawioną następnie do wzoru, podczas gdy GIOŚ ustalił, że powinno to być 53 000 m³, co zdaniem Sądu uniemożliwia stwierdzenie, że była to jedynie oczywista omyłka pisarska. Sąd potraktował to jako zupełnie inną ilość, nie stanowiącą dziesięciokrotności ilości uprzednio podanej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji zastosował się do wskazań Sądu, wyrażonych w powyższym wyroku i decyzją z dnia 15 lipca 2021 r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji dnia 22 stycznia 2016 r., znak: [...]. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1229/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: oddalił skargę. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca Gmina zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu, w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie: 1) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, iż organ II instancji w całości zastosował zalecenia Sądu i potwierdził zasadność podstaw do wymierzenia w realiach niniejszej sprawy wyliczonej administracyjnej kary pieniężnej; 2) art. 3 § 1 p.p.s.a i art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec braku merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów skargi, które pozwoliłoby dokonać oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia; kontrola działalności administracji okazała się być w tym zakresie niepełna, gdyż nie wykazano, dlaczego zarzuty skarżącej okazały się być bezzasadne; tego typu naruszenie przepisów postępowania ogranicza również kontrolę instancyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie dając poznać przesłanek, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji przy uznaniu niezasadności podstaw zaskarżenia; 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z 7, 10, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi skarżącej kasacyjnie z uwagi na błędne przyjęcie, że to Gmina jest zobowiązana do wykazania okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, skoro to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 299 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi skarżącej kasacyjnie w sytuacji gdy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ustawy Prawo ochrony środowiska z uwagi na brak jednoznacznego opowiedzenia się organu co do rozstrzygnięcia o możliwości korekty kary pieniężnej w aspekcie racji warunków ekonomicznych odzwierciedlających rzeczywisty stan w chwili wydawania decyzji, w sytuacji, gdy organ bezpodstawnie przerzucił ciężar dowodu na Gminę. Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżąca Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Jak już wskazano, z przepisów tych wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). W rozpatrywanej sprawie skarżąca kasacyjnie oparła skargę kasacyjną, wskazując wyłącznie na podstawę naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu. Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy podnieść, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny wówczas, gdyby sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, podstawy prawnej rozstrzygnięcia, to jest nie wyjaśnił, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Powołany przepis można naruszyć w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jeżeli uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, którymi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na jego kontrolę kasacyjną, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Zaskarżony wyrok został zaopatrzony w uzasadnienie, które zawiera wszystkie wymagane przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy, a z jego treści wystarczająco jednoznacznie wynika, z jakich przyczyn sąd a quo uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. To, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z motywami zaskarżonego wyroku, nie dowodzi jeszcze naruszenia powołanego przepisu odnoszącego się do wymogów formalnych uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. Sąd pierwszej instancji ocenił stanowisko skarżącej Gminy, nie mając przy tym bezwzględnego obowiązku odnoszenia się osobno do każdego z argumentów podnoszonych w toku postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, czy argumentów odpowiedzi na skargę i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13). Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywód prawny sprawia, że wyrok ten poddaje się kontroli instancyjnej, a merytoryczna poprawność wyroku nie mogła być skutecznie podważana za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut podnoszący naruszenie normy o charakterze ustrojowym tj. art. 3 § 1 p.p.s.a., która wyznacza zakres kognicji sądów administracyjnych, której to zakresu Sąd I instancji niewątpliwie nie przekroczył dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Jest to przepis ogólny o charakterze kompetencyjnym stanowiący, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Dyspozycja art. 3 p.p.s.a. określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanych przepisów nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu rozstrzygnięcia sprawy przed tym sądem (por. wyrok NSA z 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08, pub. w Lex nr 490087). Naruszenie art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tych przepisach lub wyjdzie poza przedmiot tej kontroli określony w § 2. Natomiast okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16, pub. w Lex nr 2450637). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku nie mógł stanowić zarzut naruszenia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. Stosownie do treści art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. "Niekorzyść", o której mowa w powyższym przepisie, to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie osnowy decyzji organu I instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. W tej kwestii nie jest natomiast miarodajne żądanie odwołania, bowiem każda decyzja organu odwoławczego nieuwzględniająca żądania strony byłaby decyzją wydaną na niekorzyść strony odwołującej się, chociaż obiektywnie nie pogarszałaby jej sytuacji prawnej, np. decyzja utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję (por. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 139.) Aby zatem ocenić, czy decyzja wydawana jest na niekorzyść strony odwołującej się, należy poddać analizie rozstrzygnięcia organów obu instancji, uwzględniając jednocześnie ich materialnoprawne skutki. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego GIOŚ nie naruszył wynikającego z art. 139 k.p.a. zakazu orzekania na niekorzyść skarżącej, bowiem organ II instancji po ponownie przeprowadzonym postępowaniu w sprawie zasadności wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do środowiska w 2013 r. utrzymał w mocy decyzję WIOŚ z dnia 22 stycznia 2016 r., znak: WIOŚ-WI.7061.29.2015. AMD, a nie decyzję własną z dnia 25 czerwca 2020 r., znak: DliO-420/142/2016/kb. Przedmiotem zaskarżenia jest więc kwota 1 012,00 zł, a nie jak twierdzi strona skarżąca kwota 10 174,00 zł. Dalej organ odwoławczy wprost w zaskarżonej decyzji wskazał, że: "mimo ustaleń organu II instancji organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, a błędy rachunkowe oraz pisarskie popełnione przez organ I instancji nie dają podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, a także nie jest podstawą do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., dlatego wysokość kary pozostaje w wymiarze ustalonym przez organ I instancji (...)". Trafnie Sąd pierwszej instancji doszedł do konstatacji, że GIOŚ zastosował się do wskazań Sądu i odstąpił od zasądzenia wyższej kwoty kary, zgodnie z art. 139 k.p.a. Uwzględniając powyższe argumentacja skarżącej Gminy, że organ II instancji nie zastosował się w całości do zalecenia Sądu jest chybiona, ponieważ w realiach niniejszej sprawy nie doszło do wyliczenia wyższej administracyjnej kary pieniężnej. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że zarzut naruszenia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. jest niezasadny. Nie mógł odnieść także zamierzonego skutku zarzut podnoszący naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 10, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Pomimo powołania wielu przepisów procedury administracyjnej, zarzut ten w istocie nie został należycie uzasadniony. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że organy prawidłowo, z poszanowaniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., zebrały i oceniły kompletny materiał dowodowy, czego wyrazem jest uzasadnienie poddane kontroli sądowej decyzji, zgodne z art. 107 k.p.a. Dokonując zatem kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji zasadnie nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia. Po wnikliwej analizie materiału sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie stwierdził że organy wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Podkreślić należy, iż fakt, że skarżąca kasacyjnie odmiennie ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski, nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie, jak już wyżej wskazano organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Ponadto obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku (por. wyrok NSA z 3.07.2024 r., I OSK 503/23, LEX nr 3746537). Odnosząc się do ostatniego zarzutu, tj. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 299 p.o.ś. wskazać należy, że w przypadku zarzutów procesowych w treści zarzutu należy wskazywać na czym polegało naruszenie przepisów proceduralnych, natomiast uzasadnienie takiego zarzutu powinno wyjaśniać, jak przepis należało zastosować oraz przedstawić wpływ tego naruszenia na rozstrzygnięcie. Wypełnienie tych formalnych warunków jest niezbędne z tego powodu, że nie wszystkie naruszenia przepisów postępowania mogą być podstawą skutecznej skargi kasacyjnej, ale tylko takie, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Ten warunek nie został w przedmiotowej sprawie zrealizowany. Strona skarżąca kasacyjnie nie dostrzega, że art. 299 p.o.ś. składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych, a konkretnie z dwóch ustępów (ust. 1 i ust. 2), natomiast ust. 1 składa się jeszcze z dwóch punktów. Tymczasem sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 299 p.o.ś. nie zawiera wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, która zdaniem autora skargi kasacyjnej została naruszona. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że art. 299 ust. 2 p.o.ś. nie jest przepisem prawa procesowego, tylko prawa materialnego, zaś skarżąca kasacyjnie sformułowała wyłącznie zarzuty skargi kasacyjnej w oparciu o dyspozycję art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI