III OSK 10/23

III OSK 10/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SAB/Po 110/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-10-06
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art.184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Ewelina Gee-Milan po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szpitala [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt IV SAB/Po 110/22 w sprawie ze skargi [...]Sp. z o.o. sp. k. [...] na bezczynność Prezesa Zarządu Szpitala [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt IV SAB/Po 110/22, zobowiązał Prezesa Zarządu Szpitala [...] do załatwienia wniosku [...] sp. z o.o. sp. k. [...] z dnia 9 czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku (pkt 1); stwierdził, że Prezes Zarządu Szpitala [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku (pkt 2); stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wnioskiem z dnia 9 czerwca 2022 r. J.K. mailem z adresu służbowego [...] Sp z.o.o. Sp k. zwrócił się do Szpitala o udostępnienie informacji publicznej w postaci umowy z projektantem T.D. na zaprojektowanie Bloku Operacyjnego w Szpitalu, wraz z wszystkimi aneksami do tej umowy (dalej jako "Umowa").
W dniu 27 czerwca 2022 r. wpłynęło do Spółki pismo Szpitala z dnia 22 czerwca 2022 r., z którego wynika, że Uchwałą nr 1 Zarządu Szpitala z dnia 21 czerwca 2022 r. odmawia on udostępnienia informacji publicznej w postaci Umowy, przy czym z pisma tego nie wynikało, z jakiego powodu odmówiono Spółce dostępu do informacji publicznej, ani nie została do niego załączona uchwała.
Pismem z dnia 29 czerwca 2022 r. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Prezesa Zarządu Szpitala [...] w zakresie rozpoznaniu wniosku z dnia 9 czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Szpital przedłożył Uchwałę nr 1 Zarządu Szpitala z dnia 8 lipca 2022 r. o przekazaniu skargi wraz z wnioskiem o jej oddalenie. W uzasadnieniu tej uchwały wyjaśniono, że: 1) skierowaną na jego działania skargę Szpital traktuje tylko jako skargę na bezczynność – na co wskazuje petitum skargi – a nie na odmowę informacji publicznej, albowiem takiej odmowy względem Spółki nie dokonano; 2) podstawą wniosku o oddalenie skargi jest okoliczność, że Spółka nie zwróciła się do Szpitala z wnioskiem, na który wskazuje w skardze. Załączony do skargi mail z 9 czerwca 2022 r., który ma stanowić wniosek o udostępnienie informacji publicznej, został nadany przez J.K. Z treści tego maila nie wynika, by osoba ta działała w imieniu Spółki. Szpital nie może zatem pozostawać w bezczynności w udzieleniu informacji publicznej, skoro nie został skierowany do niego wniosek o udzielenie takiej informacji właśnie przez Spółkę; 3) załączone do skargi pismo Szpitala z dnia 22 czerwca 2022 r. zostało błędnie skierowane do Spółki. Nie potwierdza ono także, że Spółka skierowała do Szpitala pismo o treści wskazanej w skardze; 4) Szpital udzielił odpowiedzi na zapytanie mailowe z 9 czerwca 2022 r. – jest to jednakże okoliczność związana z inną sprawą. Szpital nie pozostaje w bezczynności w związku z kierowanymi do niego zapytaniami w trybie dostępu do informacji publicznej.
W replice na odpowiedź na skargę, pełnomocnik Spółki podtrzymał w całości skargę oraz szczegółowo odniósł się do twierdzeń Szpitala. W szczególności wskazał, że aktualnie prezentowanej przez Szpital tezie, jakoby z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej nie wystąpiła Spółka, lecz jej pracownik (J.K.) – co ma czynić skargę bezzasadną – przeczy całokształt materiału dowodowego w sprawie. Wniosek został złożony elektronicznie ze skrzynki firmowej Spółki. W odpowiedzi na wniosek pracownik Szpitala, również za pośrednictwem poczty elektronicznej, przesłał skan pisma w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, a jego oryginał został doręczony Spółce 27 czerwca 2022 r. Do pisma nie została doręczona uchwała nr 1 Zarządu Szpitala, do której odwoływało się pismo. Aktualna argumentacja o błędnym skierowaniu pisma do Spółki została stworzona wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania. Szpital dopiero po doręczeniu mu w dniu 04 lipca 2022 r. skargi, skierował w dniu 08 lipca 2022 r. do pracownika Spółki pismo "w uzupełnieniu pisma z 22 czerwca 2022 r.", do którego została załączona uchwała nr 1 Zarządu Szpitala, z treści której wynika, że Szpital odmawia J.K. udostępnienia informacji publicznej w postaci Umowy. W ocenie Spółki ,uchwała ta została stworzona wyłącznie dla potrzeb niniejszego postępowania, w związku z otrzymaną przez Szpital skargą na bezczynność.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej "P.p.s.a."), uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ analiza akt sprawy i stanowisk procesowych stron pokazuje, że bezspornie do dnia wniesienia skargi – a nawet do dnia wyrokowania – nie została doręczona Spółce decyzja ("rozstrzygnięcie") Szpitala o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Albowiem podjęta w tym przedmiocie uchwała nr 1 Zarządu Szpitala, wzmiankowana w piśmie Szpitala z dnia 22 czerwca 2022 r. doręczonym Spółce w dniu 27 czerwca 2022 r., nie została do tego pisma załączona. Z kolei uchwała wysłana przez Szpital już po wniesieniu skargi, jakoby "w uzupełnieniu pisma z dnia 22 czerwca 2022 r.", nie została skierowana do Spółki, lecz imiennie do jej pracownika.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska Szpitala, że we wniosku – sporządzonego i wysłanego drogą mailową przez pracownika Spółki – nie należało traktować jako wniosku wystosowanego przez Spółkę (w jej imieniu), lecz "prywatnie" (imieniem własnym) przez tegoż pracownika. Za koniecznością uznania spornego wniosku z 9 czerwca 2022 r. za wniosek samej Spółki – przemawia zarówno treść, jak i okoliczności złożenia tego wniosku, a także treść oraz okoliczności udzielenia na niego odpowiedzi przez Szpital pismem z dnia 22 czerwca 2022 r. Wniosek został wysłany ze służbowego adresu e-mail pracownika Spółki, przypisanego do domeny "[...]", i podpisany imieniem i nazwiskiem pracownika ze wskazaniem jego "pozycji" (funkcji / stanowiska) w strukturze Spółki, a ponadto opatrzony stopką z wyraźnym wskazaniem danych adresowych i kontaktowych Spółki, jej numerów KRS i NIP, oraz klauzulą o możliwej poufności treści wiadomości, z prośbą o zawiadomienie w przypadku omyłkowego otrzymania przez adresata, i podziękowaniem ze strony Spółki. Także zwięzła treść tego wniosku oraz dalszej korespondencji mailowej pomiędzy pracownikiem Spółki, a pracownikiem Szpitala, który wiadomość zawierającą ów wniosek odczytał, świadczą o tym, że korespondencja ta przebiegała pomiędzy osobami, które były świadome, w czyim imieniu działają (odpowiednio: Spółki oraz Szpitala) i jakie role w strukturze tych podmiotów pełnią. Dalej, w wiadomości e-mail z dnia 22 czerwca 2022 r. stanowiącym odpowiedź Szpitala na wniosek, podano sygnaturę i datę formalnego pisma-odpowiedzi – którego to pisma skan został załączony do wiadomości – oraz informację, że "oryginał pisma został nadany drogą tradycyjną na adres korespondencyjny". Z samego zaś pisma (skanu) jasno wynika, że jego adresatem uczyniono Spółkę, a nie jej pracownika, który opracował wniosek. Z pisma tego wynika też, że "zgodnie z Uchwałą nr 1 Zarządu [...] podjętą w dniu 21 czerwca 2022 r., Szpital odmawia udostępnienia informacji publicznej w postaci: umowy [...] szczegółowo określonej w złożonym w formie mailowej wniosku z dnia 9 czerwca 2022 r." - przy czym, tożsamy numer uchwały ("1") ma każda przekazana Sądowi uchwała Zarządu Szpitala, różniąc się jedynie dniem podjęcia. Samej tej uchwały (jej skanu) do zeskanowanego pisma jednak nie załączono. Spółka twierdzi, że takiej uchwały nie otrzymała, czemu Szpital nie zaprzecza. Przeciwnie, w odpowiedzi na skargę twierdzi, że "udzielił odpowiedzi na zapytanie mailowe z dnia 9 czerwca 2022 r. – jest to jednakże okoliczność związana z inną sprawą". O ile samo nadanie wiadomości e-mail z konta służbowego nie musi jeszcze automatycznie oznaczać złożenia oświadczenia określonej treści w imieniu podmiotu zatrudniającego (bądź innego dysponenta domeny służbowej) – choć takie domniemanie rodzi – to jednak nie sposób dać wiary wyjaśnieniom Szpitala, że z treści spornego maila-wniosku nadanego przez pracownika Spółki "nie wynika, by osoba ta działała w imieniu [...] Sp. z o.o. sp.k.". O tym, że było to działanie ewidentnie w imieniu Spółki świadczą już dowodnie wskazane wyżej elementy treściowe i kontekst sytuacyjny złożenia wniosku oraz reakcji nań adresata.
W konsekwencji WSA w Poznaniu uznał, że obrana przez Szpital w odpowiedzi na skargę "linia obrony" przed zarzutem bezczynności – w postaci twierdzenia, jakoby sporny wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie był wnioskiem Spółki, lecz imiennie podpisanego pod tym wnioskiem jej pracownika – oraz podjęte w związku z tym działanie, polegające na skierowaniu do tego pracownika "w uzupełnieniu pisma z 22 czerwca 2022 r." uchwały Zarządu Szpitala o odmowie udostępnienia informacji publicznej, jawią się jako skrajnie niewiarygodne i podyktowane wyłącznie względami taktyki procesowej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, takie działanie Szpitala – nacechowane ewidentnie złą wiarą i wolą nieudostępnienia żądanej informacji, nie może pozostać bez wpływu na ocenę charakteru zarzucanej mu bezczynności.
Przesądziwszy, że sporny wniosek mailowy o udostępnienie informacji publicznej powinien być (i pierwotnie był) traktowany jako wniosek pochodzący do Spółki, Sąd pierwszej instancji wskazał, że Szpital jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a określona we wniosku umowa na zaprojektowanie szpitalnego bloku operacyjnego (wraz ze wszystkimi aneksami do tej umowy), zawarta w trybie prawa zamówień publicznych, stanowi informację publiczną.
Natomiast, oceniając tryb postępowania Szpitala, WSA w Poznaniu podniósł, że wniosek przesłany drogą mailową nie zawierał autoryzowanego podpisu wnioskodawcy, wymaganego w świetle art. 63 § 3 zd. pierwsze k.p.a., zatem Szpital, powziąwszy zamiar odmowy udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku, powinien był, przed wydaniem odnośnej decyzji ("rozstrzygnięcia"), wezwać wnioskodawcę, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., do podpisania wniosku (i ewentualnie wykazania umocowania) w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania – czego nie uczynił. Wskazana wadliwość pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, gdyż w tego rodzaju sprawie sąd administracyjny bada jedynie, czy została wydana decyzja załatwiająca sprawę ("rozstrzygnięcie"), a już nie – czy decyzja ta jest prawidłowa (zgodna z prawem). Ta ostatnia kwestia może być badana jedynie w przypadku wniesienia skargi na wydaną decyzję ("rozstrzygnięcie") – co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Nadto, aby można było uznać, iż w danej sprawie została "wydana" decyzja załatwiająca tę sprawę ("rozstrzygnięcie"), nie wystarczy samo sporządzenie decyzji, ale musi ona jeszcze zostać wprowadzona do obrotu prawnego w sposób prawem przewidziany. Co do zasady warunkiem wejścia decyzji administracyjnej do obrotu prawnego – a co za tym idzie: wywoływania przez tę decyzję skutków prawnych – jest jej skuteczne doręczenie przynajmniej jednemu z adresatów decyzji, czyli zwykle przynajmniej jednej ze stron postępowania. W kontrolowanej sprawie do takiego doręczenia rozstrzygnięcia bezspornie nie doszło, co przyznaje sam Szpital.
Konkludując, Sąd pierwszej instancji uznał, że nie ma wątpliwości co do bezczynności Szpitala (jego Zarządu) w załatwieniu wniosku Spółki. Skoro bowiem wniosek ten wpłynął do Szpitala drogą mailową w dniu 09 czerwca 2022 r., to 14-dniowy termin na jego załatwienie upływał z dniem 23 czerwca 2022 r. Tymczasem Szpital nie tylko w tym terminie, ale nawet do dnia wydania wyroku, nie udostępnił Spółce żądanej informacji ani nie doręczył Spółce (nie wprowadził do obrotu prawnego) rozstrzygnięcia odmawiającego udzielenia tej informacji i zobowiązał Szpital (Prezesa jego Zarządu uprawnionego do jednoosobowej reprezentacji) do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku.
Oceniając charakter zaistniałej bezczynności, WSA w Poznaniu uznał, że bezczynność w sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, za czym przemawia, w pierwszej kolejności, okoliczność, że do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie Szpital nie załatwił wniosku w sposób prawem przewidziany, tj. w szczególności ani nie udostępnił Spółce żądanej informacji, ani nie doręczył jej rozstrzygnięcia o odmowie udostępnienia informacji publicznej (za takie rozstrzygnięcie nie mogła niewątpliwie zostać uznana uchwała Zarządu Szpitala skierowana do pracownika Spółki, wzmiankowana w piśmie procesowym Spółki z 22 sierpnia 2022 r., już z tego powodu, że nie została ona skierowana do Spółki, ani jej doręczona). Nie mniej istotne znaczenie miało także zachowanie Szpitala po otrzymaniu skargi – przejawiające się wyłącznie w taktycznej i nierzetelnej, po części "spreparowanej" próbie wywołania przekonania, że otrzymany w dniu 9 czerwca 2022 r. wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie był wnioskiem Spółki, lecz jej imiennie oznaczonego pracownika jako osoby fizycznej.
W dniu 22 listopada 2022 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł Szpital, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżanego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej odrzucenie, bądź oddalenie; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie Szpital wniósł, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci: protokołu z posiedzenia Zarządu Spółki Akcyjnej Szpital [...] z dnia 21 czerwca 2022 r. na okoliczność istnienia uchwały w obrocie prawnym i braku pozorności w działaniu Szpitala co do podjęcia uchwały. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 16, art. 17 i art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: "u.d.i.p.") poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie, wniosek o udostępnienie informacji publicznej pochodzi od Spółki i tym samym Spółka ta uprawniona była do wniesienia skargi na bezczynność, podczas gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 9 czerwca 2022 r. został wystosowany przez J.K. - jako osobę fizyczną i tylko on - jako osoba uprawniona do uzyskania bądź nie informacji publicznej od Szpitala, był uprawniony do złożenia skargi na bezczynność, co powoduje, że w sprawie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi z uwagi na wniesienie jej przez podmiot oczywiście nieuprawniony,
W przypadku uznania, że Spółka był wnioskodawcą w niniejszej sprawie i w konsekwencji była uprawniony do wniesienia skargi na bezczynność, wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. (w zakresie definicji pojęcia: "bezczynność") w zw. z art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 16, art. 17 i art. 21 u.d.i.p. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie skarżący kasacyjnie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu sprawy, tj. rozpoznaniu wniosku z dnia 9 czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, a nadto bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy:
- w sprawie doszło do udzielenia terminowej odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej,
- organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku, a już na pewno działanie jego nie nosiło cech rażącego naruszenia prawa;
2. art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. (w zakresie definicji pojęcia: "bezczynność") w zw. z art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 16, art. 17, art. 21 u.d.i.p. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, będące wynikiem błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że:
- sporny był sam fakt podjęcia Uchwały Zarządu Szpitala z dnia 21 czerwca 2022 r.
- za niewiarygodnie należało uznać stanowisko Szpitala, co do twierdzeń w sprawie udostępnienia informacji publicznej wnioskodawcy
- działanie Szpitala nacechowane było ewidentnie złą wiarą i wolą nieudostępnienia żądanej informacji
- działanie Szpitala po otrzymaniu skargi przejawiało się wyłącznie w taktycznej i nierzetelnej, po części "spreparowanej" próbie wywołania przekonania, że otrzymany w dniu 9 czerwca 2022 r. wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie był wnioskiem Spółki, lecz jej imiennie oznaczonego pracownika jako osoby fizycznej podczas gdy tych okoliczności nie dowodzi żaden z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, a działanie Szpitala było zgodne z przepisami u.d.i.p., w szczególności Szpital w dniu 21 czerwca 2022 r. podjął istniejącą w obrocie prawnym skuteczną Uchwałę nr 1 w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, odpowiedź na wniosek została skierowana do wnioskodawcy – J.K. w ustawowo przewidzianym terminie 14 dni, w formie mailowej i tradycyjnej, a działanie Szpitala nie było nacechowane złą wiarą i chęcią nieudostępnienia wnioskodawcy żądanej informacji,
3. art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. (w zakresie definicji pojęcia: "bezczynność") w zw. z art. 13 ust. 1, art. 16, art. 17 i art. 21 u.d.i.p. poprzez błędne ich zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji i stwierdzenie, że Szpital dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 9 czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, podczas gdy w sprawie nie doszło do stanu bezczynności, a Szpital, w ustawowo zakreślonym terminie 14 dni podjął uchwałę o odmowie udostępnienia informacji publicznej i poinformował o tym fakcie wnioskodawcę pismem z dnia 22 czerwca 2022 r.
4. art. 1 ust.1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 6 ust. 1 pkt 5d i art. 13 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji i na tej podstawie błędne przyjęcie, że żądane przez J.K. informacje, o których udostępnienie wystąpił wnioskiem z dnia 9 czerwca 2022 r., stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p., podczas gdy prawidłowe ustalenia Sądu pierwszej instancji powinny prowadzić do wniosku, że żądane przez J.K. informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., a celem wnioskodawcy w ich pozyskaniu było zaspokojenie indywidualnych, prywatnych potrzeb.
W przypadku uznania, że w sprawie Szpital dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku, wyrokowi zarzucono naruszenie:
5. art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 21 u.d.i.p. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. (w zakresie definicji pojęcia: "bezczynność") poprzez błędne ich zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy Szpital zobowiązany do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w ustawowym terminie podjął uchwałę o odmowie udzielenia informacji publicznej i poinformował o tym wnioskodawcę, co powoduje, że takie działanie nie może być uznane za intencjonalne, lekceważące lub nieodpowiadające określonym standardom w załatwianiu tego rodzaju spraw
W piśmie procesowym z dnia 23 stycznia 2023 r. Spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości jako oczywiście niezasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W punktach 1 -3 skargi kasacyjnej Szpital, zarzuca Sądowi pierwszej instancji błędne uznanie, że wnioskodawcą w sprawie udostępnienia informacji publicznej była Spółka. W ocenie skarżącego kasacyjnie, wnioskodawcą była osoba fizyczna – J.K., który, co prawda, pozostawał w dacie wysłania wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej pracownikiem Spółki, jednak działał w imieniu własnym, a nie Spółki. Z argumentacją taką nie sposób się zgodzić, albowiem przeczy temu całokształt podjętych przez skarżącego kasacyjnie działań.
Z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej istotnie wystąpił pracownik Spółki, jednak, jak słusznie ocenił to WSA w Poznaniu na s. 7 i 8 uzasadnienia, oczywistym jest, że działał on imieniu Spółki, co wynika z samej treści wniosku z dnia 9 czerwca 2022 r. (k. 13 akt sądowoadministracyjnych). Wniosek ten bowiem został wysłany z poczty służbowej, a sposób jego sporządzenia i sama treść wskazywała, że składający go pracownik działał w imieniu Spółki, a nie w imieniu własnym. Skarżący kasacyjnie Szpital nie kwestionował umocowania J.K. do reprezentowania Spółki, lecz uznał, że wniosek pochodzi od Spółki. Jednoznacznie wskazuje na to treść podpisanej przez Wiceprezesa Zarządu Szpitala – P.R. odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 22 czerwca 2022 r. (k-14 akt sądowoadministracyjnych). W odpowiedzi organ wskazał jako jej adresata Spółkę, a sposób jej sformułowania jasno określa, że jest ono skierowane do Spółki, a nie do pracownika. Szpital informuje Spółkę, że odpowiada na wniosek z dnia 9 czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej i wskazuje, że odmawia udzielenia wskazanej we wniosku informacji publicznej, przywołując jako podstawę swego stanowiska uchwałę nr 1 Zarządu Szpitala, która jednak nie została załączona ani do maila wysłanego na adres służbowy J.K., ani nie została przesłana Spółce wraz z pismem Szpitala z dnia 22 czerwca 2022 r. Z treści pisma nie można zatem wywieść przyczyn, dla których odmówiono Spółce udostępnienia informacji publicznej
Dopiero po złożeniu przez Spółkę w dniu 4 lipca 2022 r. skargi, Szpital w odpowiedzi na skargę zaczął podnosić, że nie jest w bezczynności, ponieważ uznał, że wnioskodawca jest osobą fizyczną, której udzielił odpowiedzi, co nie jest prawdą, ponieważ odpowiedź Szpitala na wniosek z dnia 9 czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej nie była skierowana do J.K., lecz jak wyżej wskazano do Spółki. Dopiero w dniu 8 lipca 2022 r. Szpital przesłał pracownikowi Spółki uchwalę nr 1 z dnia 21 czerwca 2021 r., będącą w istocie decyzją administracyjną odmawiającą udostępnienia informacji publicznej (k. 61-62 akt sądowoadministracyjnych), przy czym sposób sformułowania decyzji wskazuje, że, co prawda, jej adresatem jest ww. pracownik Spółki, ale uzasadnienie dotyczy faktycznie Spółki.
WSA w Poznaniu prawidłowo zatem uznał, że zarówno działania podjęte przez Szpital po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jak i kontekst sytuacyjny, przemawiają za uznaniem, że dla obu stron oczywistym było, że z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej występuje Spółka. Brak było zatem podstaw do odrzucenia skargi Spółki jako podmiotu, który nie występował w sprawie. Niewątpliwie bowiem to Spółka była wnioskodawcą w zakresie udostępnienia informacji publicznej, a skoro tak, to posiadała legitymację do złożenia skargi na bezczynność Szpitala.
W sprawie Szpital, jak słusznie podniesiono w zaskarżonym wyroku, pozostawał w bezczynności z dwóch powodów.
Po pierwsze, odpowiedź z dnia 22 czerwca 2022 r. na wniosek Spółki z dnia 9 czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej nie jest w żaden sposób uzasadniona. W istocie Szpital informuje jedynie wnioskodawcę, że nie udostępni mu żądanych danych, ale nie wskazuje przyczyn, dla których takie dane nie powinny zostać udostępnione. Tymczasem w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że "powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanych informacji należy rozpatrywać w kontekście art. 8, 9 i 11 k.p.a., a zatem powiadomienie takie powinno zawierać informację dlaczego organ nie posiada żądanych informacji oraz inne dane, które mogą mieć wpływ na sytuację faktyczną i prawną wnioskodawcy [...] nie istniały podstawy do oddalenia skargi na bezczynność, skoro organ w pisemnym powiadomieniu wnioskodawcy ani w odpowiedzi na skargę nie zawarł informacji o braku możliwości realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 156/12, podobnie wyroki NSA z 24 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 851/09 i z dnia 19 kwietnia 2024 r, sygn. akt III OSK 1125/23). Lakoniczna odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem na uchwałę, która nie została przesłana wnioskodawcy, choć zawiera istotne elementy odmowy, faktycznie powoduje, że organ pozostaje w bezczynności. Powiadomienie bowiem wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanych informacji powinno być nie tylko jasne i konkretne, ale także zawierać pewne wyjaśnienie, dlaczego podmiot zobowiązany nie posiada żądanych informacji, jeśli powinien je posiadać. Przedstawione uzasadnienie powinno być więc na takim poziomie szczegółowości, który pozwoli sądowi dokonać oceny, czy prawdopodobne jest, że organ rzeczywiście nie może żądanych danych udostępnić.
Po drugie, Szpital pozostaje w bezczynności również z uwagi na udzielenie odmowy na wniosek Spółki w niewłaściwej formie. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Powyższe oznacza, że Szpital, chcąc odmówić udostępnienia informacji publicznej, winien wydać w tym przedmiocie decyzję oraz skutecznie ją doręczyć. Tymczasem w sprawie nie budzi wątpliwości, że tego nie uczyniono.
Nie jest zasadny pkt 4 skargi kasacyjnej. Nie budzi wątpliwości, że umowy zawarte w trybie ustawy - Prawo zamówień publicznych stanowią informację publiczną. Po pierwsze, dotyczą sposobu wydatkowania środków publicznych, a po drugie, działań podmiotów wykonujących zadania publiczne w zakresie dokonywania zakupów. Informacje o takich umowach pozwalają bowiem ocenić czy dokonywane zakupy są racjonalne i służą zaspokajaniu realnych potrzeb społecznych lub wykonywaniu zadań publicznych czy też mają inne niezwiązane z funkcjonowaniem społeczeństwa lub Państwa cele.
Nie jest zasadny również pkt 5 skargi kasacyjnej dotyczący oceny zachowania skarżącego kasacyjnie. WSA w Poznaniu słusznie bowiem uznał, że sposób zachowania Szpitala po wniesieniu skargi przez Spółkę, jest dość zaskakująca, a obrana przez niego strategia procesowa, która zaprzecza własnym, udokumentowanym działaniom - nie zasługuje na aprobatę i stanowi w istocie próbę uchylenia się przez Szpital od odpowiedzialności za niezałatwienie w odpowiedniej formie wniosku Spółki z dnia 9 czerwca 2022 r. Działania skarżącego kasacyjnie wskazują na brak woli załatwienia sprawy w przewidziany prawem sposób, co powinno być uwzględnione przy ocenie bezczynności Szpitala i co uczynił WSA w Poznaniu uznając, że bezczynność Szpitala ma charakter rażący.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, o czym orzekł jak w pkt. 2 wyroku. Pismo zawierające wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zostało wniesione po upływie 14 dni od daty otrzymania skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 179 zd. 1 P.p.s.a. strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie określonym w art. 179 P.p.s.a. powoduje, że pismo to traci ten przymiot i staje się zwykłym pismem procesowym (por. NSA w wyroku z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I FSK 1377/17).