III KZ 91/11

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  26  STYCZNIA  2012 R. 
III  KZ  91/11 
 
Przepis art. 120 k.p.k. ma zastosowanie do uzupełnienia braku w 
postaci podpisu osoby występującej z wnioskiem o sporządzenie 
uzasadnienia i doręczenie wyroku sądu odwoławczego z uzasadnieniem 
także w tych wypadkach, równoważnych brakowi jakiegokolwiek podpisu w 
piśmie procesowym (np. gdy zawiera ono podpis niewłasnoręczny, 
nieprawdziwy, pochodzący od nieuprawnionej osoby), w których wynikające 
z tego pisma dane wskazują, że ujęte w nim oświadczenie woli zostało 
wyrażone przez uprawnioną do tego osobę. 
 
Przewodniczący: sędzia SN D. Rysińska. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Mariusza S., skazanego z art. 200 § 1 k.k. i 
in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 stycznia 2012 
r. zażalenia skazanego na zarządzenie Przewodniczącego VI Wydziału 
Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w E. z dnia 21 listopada 2011 
r., odmawiające przyjęcia wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia 
wyroku tego Sądu z dnia 10 listopada 2011 r. 
 
postanowił u c h y l i ć  zaskarżone zarządzenie i kwestię formalnych 
warunków wniosku p r z e k a z a ć  do ponownego rozpoznania w Sądzie 
Okręgowym w E. 

 
2
U Z A S A D N I E N I E  
 
W dniu 14 listopada 2011 r. w siedzibie Sądu Okręgowego w E. 
zostało złożone pismo procesowe zawierające wniosek o sporządzenie 
uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 10 listopada 2011 r. oraz o 
doręczenie odpisu tegoż wyroku wraz z uzasadnieniem. Pismo to zostało 
podpisane (czytelnie) nazwiskiem skazanego w niniejszej sprawie, 
Mariusza S. Powziąwszy wątpliwość, czy złożony na wniosku podpis został 
nakreślony przez skazanego, czy przez inną osobę (konkretnie zresztą 
wskazaną), Sąd Okręgowy, postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 r., 
dopuścił na tę okoliczność dowód z opinii biegłego z zakresu pisma 
ręcznego. W opinii tej biegły stwierdził, że badany podpis nie został 
nakreślony przez Mariusza S. 
Powyższe stało się podstawą wystąpienia do Prokuratury Okręgowej 
w E. o celowości rozważenia wszczęcia postępowania karnego – w związku 
z podejrzeniem popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., ale również 
wydania, w dniu 21 listopada 2011 r., zarządzenia odmawiającego przyjęcia 
wniosku 
o 
sporządzenie 
na 
piśmie 
uzasadnienia 
wyroku 
Sądu 
odwoławczego. Jako podstawę tej odmowy w zarządzeniu przyjęto (art. 422 
§ 3 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k.), że wniosek ten został sporządzony przez 
osobę nieuprawnioną. 
Przytaczane zarządzenie zaskarżył skazany Mariusz S. We 
wniesionym zażaleniu podniósł, że „wyraził wolę zaskarżenia wyroku w taki 
sposób, jak to jest w jego wniosku”, nadto, że „wniosek ten pochodzi od 
niego i został sporządzony za jego wiedzą i przy jego aprobacie”. Skarżący 
uważa więc, że „dopatrywanie się kto go sporządził nie ma znaczenia”, 
gdyż „decyduje oświadczenie woli, które jest czytelne i jasne”. Na tej 
podstawie ponownie wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu 
odwoławczego oraz o doręczenie mu tego uzasadnienia wraz z wyrokiem. 

 
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Zażaleniu nie można odmówić przynajmniej częściowej słuszności. 
Rację ma zatem skarżący, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie na 
piśmie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego i doręczenie odpisu tegoż 
wyroku wraz z uzasadnieniem jest czynnością procesową, której charakter i 
cel przesądzają, iż czynność ta stanowi oświadczenie woli osoby, której 
przysługuje nadzwyczajny środek zaskarżenia, postulujące wykonanie 
przez sąd odwoławczy wskazanych we wniosku czynności, niezbędnych ku 
realizacji wyrażonego w nim zamiaru wniesienia skargi kasacyjnej. 
Skarżący nie ma jednak do końca racji, gdy twierdzi, że już tylko treść 
oświadczenia woli, zawarta w omawianym wniosku, przesądza o 
skuteczności jego wniesienia, a „dopatrywanie się kto sporządził wniosek” 
pozostaje bez znaczenia. Przeciwnie, to właśnie dlatego, że wskazana 
czynność procesowa (wystąpienie z wnioskiem) stanowi oświadczenie woli 
osoby uprawnionej do jej wykonania, niezbędna jest pewność, iż faktycznie 
czynność ta została wykonana zgodnie z rzeczywistą wolą tej osoby. Co 
oczywiste, pewności takiej zaś nie daje – sama tylko przez się – treść tegoż 
wniosku. Z treści tej można bowiem jedynie domniemywać, że tzw. 
zapowiedź kasacji, w której figurują dane skazanego, została wyrażona 
właśnie przez niego. Nie ma natomiast podstaw do niezbitego stwierdzenia 
tego faktu, jeżeli omawiany wniosek nie spełnia tego z jego wymogów, który 
odnosi się do kwestii owego, jak to (w ślad za zaskarżonym zarządzeniem) 
ujmuje skarżący, „sporządzenia” oświadczenia. 
W nawiązaniu należy więc przypomnieć, że omawiane oświadczenie 
wymaga formy pisemnej (art. 422 § 1 zd. 3 k.p.k.), a co za tym idzie (art. 
119 § 1 pkt. 4 k.p.k.), że musi ono być opatrzone podpisem składającego 
pismo. Niezależnie bowiem od tego, kto i w jaki sposób (odręcznie, 
maszynowo, przy pomocy komputera) zamieścił w piśmie samą jego treść 
(sporządził wniosek), to właśnie złożenie pod nią własnoręcznego podpisu 

 
4
przez osobę, której dane w tym piśmie widnieją, daje gwarancję, że zawarte 
w nim oświadczenie woli zostało w autentyczny sposób wyrażone przez tę 
osobę. Zasadnicze znaczenie podpisu osoby wnoszącej pismo procesowe 
(zob. szerzej m.in. wywody uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 
2006 r., I KZP 29/06, OSNKW 2007, z. 1, poz. 1) nie podlega więc dyskusji, 
ustawa zaś w sposób jednoznaczny określa procesowe skutki wynikające z 
jego braku (art. 120 § 1 i 2 k.p.k.). 
Na tym tle, w realiach niniejszej sprawy jest jasne, że złożonemu w 
niej wnioskowi pisemnemu, stanowiącemu zapowiedź wniesienia kasacji, 
nie można było nadać biegu. Nie ulega wszak wątpliwości, że wniosek ten 
nie został podpisany przez skazanego Mariusza S., lecz przez inną osobę. 
Jednakże, przesądzenie w zaskarżonym zarządzeniu, już na tym etapie 
badania wniosku, że został on wniesiony przez osobę nieuprawnioną, nie 
znajdowało wystarczających podstaw. Stanowisko to zostało wszak oparte 
na założeniu, że omawiany wniosek zgłosiła osoba, która nie będąc stroną 
postępowania, a więc podmiotem uprawnionym do wystąpienia o 
sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku sądu odwoławczego z 
uzasadnieniem (art. 524 § 1 k.p.k., art. 457 § 2 w zw. z art. 422 § 1 k.p.k.), 
złożyła to pismo procesowe we własnym imieniu. Przyjęcie tego założenia 
było jednak przedwczesne, skoro z treści tegoż pisma wynikało, że żądanie 
zgłosił skazany Mariusz S. (strona), a fakt, iż pisma tego nie podpisał 
(podpisała go inna osoba) nie stwarzał pewności, lecz jedynie w pełni 
uzasadnioną wątpliwość, czy żądanie to istotnie pochodziło od niego i było 
wyrazem jego woli. 
W 
nawiązaniu 
więc, 
znów 
wypada 
przypomnieć, 
że 
brak 
własnoręcznego podpisu osoby wnoszącej pismo procesowe jest brakiem 
usuwalnym, a jego stwierdzenie wymaga, niezbędnej dla oceny 
procesowych 
skutków 
złożenia 
pisma, 
uruchomienia 
procedury 
zmierzającej do jego uzupełnienia (art. 120 § 1 i 2 k.p.k.). Wydaje się więc, 

 
5
że w zaskarżonym zarządzeniu nie dostrzeżono, iż konieczność taka 
pojawia się nie tylko wtedy, gdy pismo procesowe w ogóle nie zawiera 
podpisu (K. Woźniewski: Glosa do powołanej uchwały SN z dnia 20 grudnia 
2006 r., GSP 2007, nr 4, s. 152). Tymczasem, na równi z wypadkiem braku 
podpisu osoby wnoszącej pismo traktuje się wszak i sytuację, gdy pismo 
procesowe wprawdzie zostało opatrzone podpisem (znakiem graficznym), 
jednak takim, który nie może być uznany za jej (oryginalny) własnoręczny 
podpis (np. tzw. faksymile, podpis widniejący na piśmie przesłanym 
telefaksem, czy odbity kserograficznie). Za podobną do opisanej można tu 
też uznać, nieobcą praktyce sądowej, sytuację faktycznego złożenia przez 
składającego pismo własnoręcznego podpisu, jednak w formie budzącej 
zastrzeżenia lub wątpliwości, albo też fakt wadliwego, w różnych 
aspektach, stosowania się do wymogów przepisu art. 119 § 2 k.p.k., 
przewidującego możliwość złożenia podpisu za wnoszącego pismo, który 
nie może się podpisać, przez upoważnioną przez niego osobę. 
Analogicznie wreszcie do omawianego, podlegającego uzupełnieniu braku 
pisma traktuje się wypadek podpisania wniosku o sporządzenie 
uzasadnienia przez osobę nieuprawnioną – pracownika sekretariatu 
prokuratury, ale działającego na polecenie prokuratora, jako osoby prawnie 
do tej czynności upoważnionej i takiej, która nie czyniąc zadość złożeniu 
przez siebie podpisu, wyraziła wolę wystąpienia z żądaniem (uchwała 7 
sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 1979 r., VI KZP 13/79, OSNKW 
1979, z. 10, poz. 99). Podsumowując, można więc powiedzieć, że przepis 
art. 120 k.p.k. ma zastosowanie do uzupełnienia braku w postaci podpisu 
osoby występującej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie 
wyroku sądu odwoławczego z uzasadnieniem także w tych wypadkach, 
równoważnych brakowi jakiegokolwiek podpisu w piśmie procesowym (np. 
gdy zawiera ono podpis niewłasnoręczny, nieprawdziwy, pochodzący od 
nieuprawnionej osoby), w których wynikające z tego pisma dane wskazują, 

 
6
że ujęte w nim oświadczenie woli zostało wyrażone przez uprawnioną do 
tego osobę. Ponownie bowiem trzeba podkreślić, że o ile złożenie 
własnoręcznego podpisu przez wnoszącą to pismo uprawnioną osobę daje 
dostateczną przesłankę domniemania woli wystąpienia z określonym we 
wniosku żądaniem, o tyle niespełnienie tegoż wymogu wymienionego 
pisma procesowego nie stanowi wystarczającego dowodu przeciwnego tej 
tezie, a w takim razie wymaga podjęcia czynności dążących do jej 
zweryfikowania. 
W realiach sprawy nietrudno dostrzec – i co za tym idzie, podzielić 
odnośne racje zażalenia – że opisywany wyżej aspekt rozważanego 
wniosku, jako pisemnego oświadczenia woli, nie został w zaskarżonym 
zarządzeniu uwzględniony (zwłaszcza w zakresie przypuszczalnego 
zamiaru zaskarżenia orzeczenia, co dyktowało tym większą staranność w 
ocenie jego treści). Stanowisko odmawiające przyjęcia tegoż wniosku 
zostało poprzedzone jedynie przeprowadzeniem specjalistycznego badania 
autentyczności widniejącego na nim podpisu, nie zostało natomiast 
poprzedzone dokonaniem ustalenia, czy złożenie omawianego wniosku, 
pomimo jego niepodpisania przez skazanego Mariusza S., nastąpiło 
zgodnie z jego wolą, jako osoby figurującej w treści pisma i uprawnionej do 
jego wniesienia. Wykorzystanie trybu przewidzianego w art. 120 § 1 k.p.k., 
zmierzającego do uzupełnienia braku jego podpisu we wniosku, rysowało 
się 
więc 
jako 
konieczne 
dla 
stwierdzenia 
skuteczności 
albo 
bezskuteczności jego wniesienia i uznania, że wniosek ten złożyła osoba 
nieuprawniona. Ta zaś właśnie kwestia, co należy dobitnie podkreślić, 
stanowiła 
przedmiot 
rozstrzygnięcia 
w 
niniejszym 
postępowaniu, 
niezależnie 
od 
karnoprawnej 
oceny 
faktu 
złożenia 
w 
piśmie 
nieautentycznego podpisu, która ma być przedmiotem postępowania 
odrębnego. 

 
7
Reasumując, pozostaje tylko stwierdzić, że zaskarżone zarządzenie 
ostać się nie może, bowiem kwestia formalnych warunków złożonego 
wniosku powinna zostać zbadana ponownie – z zastosowaniem procedury 
unormowanej w art. 120 § 1 k.p.k. w zakresie, o którym wyżej była mowa.