III KZ 87/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił zarządzenie odmawiające przyjęcia kasacji, podkreślając konieczność pouczenia skazanego o 30-dniowym terminie na wniesienie kasacji przez obrońcę z wyboru po złożeniu opinii o braku podstaw przez obrońcę z urzędu.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie na zarządzenie odmawiające przyjęcia kasacji Ireneusza K. z powodu braku podpisu adwokata. Skazany nie usunął braku formalnego w wyznaczonym terminie. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone zarządzenie, wskazując, że skazanemu przysługuje 30-dniowy termin na wniesienie kasacji sporządzonej przez obrońcę z wyboru, licząc od daty zawiadomienia o złożeniu opinii przez obrońcę z urzędu o braku podstaw do jej sporządzenia. Należy o tym fakcie skazanego pouczyć.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał zażalenie obrońcy skazanego Ireneusza K. na zarządzenie Sądu Okręgowego w G., które odmówiło przyjęcia kasacji z powodu braku sporządzenia i podpisania jej przez adwokata. Skazany, wezwany do usunięcia tego braku formalnego w terminie 7 dni, nie uczynił tego. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za zasadne, uchylając zaskarżone zarządzenie. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że czynności sądu odwoławczego nie uwzględniły utrwalonych zasad orzeczniczych gwarantujących równy dostęp do kasacji, zwłaszcza dla skazanych, których sytuacja majątkowa nie pozwala na skorzystanie z przymusu adwokackiego. Sąd podkreślił, że praktyka dwukrotnego stosowania trybu z art. 120 § 1 k.p.k. z 7-dniowym terminem jest niewłaściwa w sytuacji, gdy skazany wnosi o wyznaczenie obrońcy z urzędu do sporządzenia kasacji. W takim przypadku, po złożeniu przez obrońcę opinii o braku podstaw, skazanemu przysługuje 30-dniowy termin na wniesienie kasacji sporządzonej przez obrońcę z wyboru, licząc od daty zawiadomienia go o tej opinii. O tym uprawnieniu należy skazanego pouczyć. Niezachowanie tego standardu, zgodnego z orzecznictwem ETPCz, stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonego zarządzenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, skazanemu przysługuje 30-dniowy termin na wniesienie kasacji sporządzonej przez obrońcę z wyboru, licząc od daty zawiadomienia go o złożeniu opinii stwierdzającej brak podstaw do sporządzenia kasacji przez obrońcę z urzędu. O takim uprawnieniu należy skazanego pouczyć.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że stosowanie dwukrotnego wezwania do usunięcia braku formalnego kasacji w trybie art. 120 § 1 k.p.k. z 7-dniowym terminem jest niewłaściwe w sytuacji, gdy skazany wnosi o wyznaczenie obrońcy z urzędu. Po złożeniu przez obrońcę opinii o braku podstaw, skazanemu należy przyznać 30-dniowy termin na wniesienie kasacji przez obrońcę z wyboru, zgodnie z zasadami rzetelnego procesu i równości dostępu do wymiaru sprawiedliwości, co jest zgodne z orzecznictwem ETPCz.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie zarządzenia
Strona wygrywająca
skazany (Ireneusz K.)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ireneusz K. | osoba_fizyczna | skazany |
| obrońca skazanego | inne | obrońca |
Przepisy (3)
Pomocnicze
k.p.k. art. 120 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Tryb wezwania do usunięcia braku formalnego z 7-dniowym terminem nie jest wystarczający w sytuacji, gdy skazany wnosi o wyznaczenie obrońcy z urzędu do sporządzenia kasacji.
k.p.k. art. 84 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Wyznaczony adwokat może zrealizować obowiązek obrończy, składając opinię o braku podstaw do sporządzenia kasacji.
k.p.k. art. 530 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Decyzja sądu odwoławczego będzie uprawniona po bezskutecznym upływie terminu na wniesienie kasacji przez obrońcę z wyboru.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasad rzetelnego procesu i równego dostępu do kasacji. Konieczność zapewnienia skazanemu 30-dniowego terminu na wniesienie kasacji przez obrońcę z wyboru po opinii obrońcy z urzędu. Zgodność z orzecznictwem ETPCz.
Odrzucone argumenty
Argumenty podniesione w zażaleniu przez skazanego (nie zostały uwzględnione jako podstawa rozstrzygnięcia).
Godne uwagi sformułowania
Czynności sądu odwoławczego, podjęte w niniejszej sprawie na etapie tzw. postępowania okołokasacyjnego, nie uwzględniły zasad utrwalonych już w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a także Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, gwarantujących równy dostęp do kasacji wszystkim skazanym, których sytuacja majątkowa nie pozwala na zrealizowanie przymusu adwokackiego, jako warunku formalnego kasacji. Jest oczywiste, że wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu do sporządzenia kasacji jest równoznaczny z sygnałem skazanego o braku możliwości usunięcia braku formalnego „kasacji osobiście sporządzonej”, co może być zrealizowane jedynie, poprzez jej sporządzenie przez wyznaczonego do tej czynności obrońcę z urzędu. przyznanie skazanemu 30-dniowego terminu do wniesienia kasacji sporządzonej przez adwokata z wyboru, poczynając od daty zawiadomienia go o złożeniu opinii stwierdzającej brak podstaw do sporządzenia kasacji przez obrońcę z urzędu.
Skład orzekający
J. Żywolewska-Ławniczak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad postępowania okołokasacyjnego, prawa do obrony, dostępu do kasacji oraz stosowania art. 120 k.p.k. w kontekście obrońcy z urzędu i z wyboru."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym, związanej z kasacją i rolą obrońcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące prawa do obrony i dostępu do kasacji w sprawach karnych, co jest kluczowe dla praktyków. Podkreśla znaczenie rzetelnego procesu i zgodności z ETPCz.
“Kasacja bez adwokata? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady dostępu do sprawiedliwości.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyPOSTANOWIENIE Z DNIA 22 GRUDNIA 2009 R. III KZ 87/09 Od daty zawiadomienia skazanego o złożeniu opinii stwierdzającej brak podstaw do sporządzania kasacji przez obrońcę z urzędu, skazanemu przysługuje 30-dniowy termin do wniesienia kasacji sporządzonej przez obrońcę z wyboru. O takim uprawnieniu skazanego należy pouczyć. Przewodniczący: sędzia SN J. Żywolewska-Ławniczak. Sąd Najwyższy w sprawie Ireneusza K., po rozpoznaniu w Izbie Kar- nej na posiedzeniu bez udziału stron, w dniu 22 grudnia 2009 r., zażalenia obrońcy skazanego na zarządzenie upoważnionego Sędziego Sądu Okrę- gowego w G. z dnia 20 listopada 2009 r., p o s t a n o w i ł uchylić zaskarżone zarządzenie. U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym zarządzeniem odmówiono przyjęcia kasacji Ireneusza K., gdyż kasacja ta nie została sporządzona i podpisana przez adwokata. Skazany, wezwany w trybie art. 120 § 1 k.p.k. do usunięcia braku formal- nego kasacji w terminie 7 dni – nie uczynił tego. W zażaleniu na to zarzą- dzenie skazany zakwestionował urzędowanie sądu odwoławczego w po- stępowaniu po wydaniu wyroku, zamykające mu drogę do skorzystania z kasacji. 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie zdecydowały o tym argumenty w nim podniesione. Czynności sądu odwoławczego, podjęte w niniejszej sprawie na eta- pie tzw. postępowania okołokasacyjnego, nie uwzględniły zasad utrwalo- nych już w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a także Europejskiego Try- bunału Praw Człowieka, gwarantujących równy dostęp do kasacji wszyst- kim skazanym, których sytuacja majątkowa nie pozwala na zrealizowanie przymusu adwokackiego, jako warunku formalnego kasacji (por. postano- wienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2002 r., III KZ 87/01, LEX nr 51806; z dnia 12 grudnia 2008 r., IV KZ 82/08, OSNKW 2009, z. 3, poz. 22). Zasady te nakazują zweryfikowanie praktyki dwukrotnego stosowania trybu określonego w art. 120 § 1 k.p.k. ze wskazaniem 7-dniowego terminu do wniesienia kasacji, spełniającej wymogi formalne, to jest sporządzonej i wniesionej przez adwokata. Jest oczywiste, że wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu do sporządzenia kasacji jest równoznaczny z sygnałem skazanego o braku możliwości usunięcia braku formalnego „kasacji osobi- ście sporządzonej”, co może być zrealizowane jedynie, poprzez jej sporzą- dzenie przez wyznaczonego do tej czynności obrońcę z urzędu. Nie ulega też wątpliwości, że mimo otwarcia 30-dniowego terminu do wniesienia ka- sacji, poczynając od daty doręczenia odpisu uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, wyznaczenie obrońcy do sporządzenia kasacji powoduje – w odniesieniu do obu grup skazanych – ponowny bieg tego terminu, po- czynając od daty doręczenia obrońcy zawiadomienia o decyzji sądu. Zgodnie z przepisem art. 84 § 3 k.p.k., adwokat – wyznaczony do sporządzenia i wniesienia kasacji – może nałożony przez sąd obowiązek obrończy zrealizować, składając opinię o braku podstaw do jej sporządze- nia, jak to uczynił obrońca z urzędu, wyznaczony skazanemu w niniejszej sprawie. 3 W dalszym etapie postępowania okołokasacyjnego niezbędne staje się – dla zrealizowanie konstytucyjnych zasad równości i rzetelnego proce- su, a także gwarancyjnej normy art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowie- ka i Podstawowych Wolności – przyznanie skazanemu 30-dniowego termi- nu do wniesienia kasacji sporządzonej przez adwokata z wyboru, poczyna- jąc od daty zawiadomienia go o złożeniu opinii stwierdzającej brak podstaw do sporządzenia kasacji przez obrońcę z urzędu. O takim uprawnieniu po- winien być poinformowany skazany, który – jak Ireneusz K. – złożył „kasa- cję osobiście sporządzoną”. W istocie bowiem, poczynając od chwili złoże- nia opinii przez adwokata, nie istniała kasacja, która mogłaby otrzymać bieg. Zrealizowania tego standardu nie zapewnia stosowanie powtórnego wezwania do usunięcia braku formalnego kasacji w trybie art. 120 § 1 k.p.k., przewidującym jedynie 7-dniowy termin do zrealizowania dostępu do tego środka zaskarżenia, z rygorem bezskuteczności dotychczasowych czynności z upływem tego terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2009 r., II KZ 54/09, niepubl.). Taki standard postępowania zaakceptowany został w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (por. wyroki z dnia 19 maja 2009 r., Kulikowski p. Polsce, LEX nr 496624, Antonicelli p. Polsce, LEX nr 496593), a jego niezachowanie w niniejszej sprawie zdecydowało o uchy- leniu zaskarżonego zarządzenia. Z przytoczonych względów orzeczono jak na wstępie. W toku dalszego postępowania Sąd odwoławczy będzie zobowiązany do zrealizowania wskazanego wyżej pouczenia skazanego o przysługują- cym mu prawie wniesienia sporządzonej przez adwokata z wyboru kasacji, w terminie 30 dni od daty tego zawiadomienia, a decyzja przewidziana w art. 530 § 2 k.p.k. będzie uprawniona z chwilą bezskutecznego upływu tego terminu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI