III KZ 77/11

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  16  LISTOPADA  2011  R. 
III  KZ  77/11 
 
Wyznaczenie, w trybie art. 22 k.p.s.w., obrońcy z urzędu w 
postępowaniu w sprawie o wykroczenia uzależnione jest od kumulatywnego 
spełnienia dwóch warunków: niezamożności wnioskującego i interesu 
wymiaru sprawiedliwości. Przepis ten wymaga także, by obwiniony w 
sposób należyty wykazał pierwszą z przesłanek, przy czym – w odróżnieniu 
od art. 78 § 1 k.p.k. – uszczerbek w utrzymaniu siebie i rodziny musi być 
poważny, a więc taki, który w istotny sposób utrudniłby mu niezbędne 
utrzymanie 
 
Przewodniczący: sędzia SN T. Artymiuk. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Marii K., obwinionej z art. 124 § 1 k.w. i z 
art. 66 § 1 k.w., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16 
listopada 2011 r. zażalenia obwinionej na zarządzenie Przewodniczącego II 
Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 8 sierpnia 2011 r., o 
odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego 
prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. z dnia 6 marca 2008 r., 
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia 7 listopada 
2007 r., 
 
p o s t a n o w i ł  utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. 

 
2 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Wyrokiem z dnia 6 marca 2008 r., Sąd Okręgowy w Z., po 
rozpoznaniu apelacji obwinionej Marii K. od wyroku Sądu Rejonowego w Z. 
z dnia 7 listopada 2007 r., sygn. akt VII W 616/07, zaskarżony wyrok 
utrzymał w mocy. 
Pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. obwiniona wystąpiła z wnioskiem o 
wznowienie przedmiotowego postępowania podnosząc szereg okoliczności 
dotyczących konfliktu sąsiedzkiego istniejącego pomiędzy nią a Janem L., 
wnosząc jednocześnie o ustanowienie dla niej obrońcy z urzędu. 
Zarządzeniem z dnia 4 lipca 2011 r., Przewodniczący II Wydziału 
Karnego Sądu Apelacyjnego w L. nie uwzględnił wniosku o wyznaczenie 
obwinionej obrońcy z urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosku o 
wznowienie postępowania i jednocześnie, na podstawie art. 120 § 1 k.p.k. 
w zw. z art. 38 § 1 k.p.s.w. w zw. z art. 545 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 113 § 1 
k.p.s.w., wezwał wnioskodawczynię do usunięcia braku formalnego 
wniosku o wznowienie przez jego sporządzenie i podpisanie przez 
adwokata z wyboru w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem 
odmowy przyjęcia wniosku. W wyznaczonym terminie wniosek spełniający 
wymagania formalne nie wpłynął, zaś Maria K. pismem z dnia 11 lipca 2011 
r. po raz kolejny wystąpiła o ustanowienie dla niej adwokata z urzędu, 
wskazując na swoją trudną sytuację materialną. 
Zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2011 r., Przewodniczący II Wydziału 
Karnego Sądu Apelacyjnego w L., na podstawie art. 120 § 2 k.p.k. w zw. z 
art. 429 § 1 k.p.k. i art. 545 § 1 k.p.k. oraz art. 113 § 1 k.p.s.w., wobec nie 
uzupełnienia w terminie braku formalnego, odmówił przyjęcia wniosku o 
wznowienie postępowania w sprawie VII W 616/07, Sądu Rejonowego w Z. 
sporządzonego przez Marię K. 

 
3 
W złożonym na to ostatnie zarządzenie zażaleniu obwiniona, 
wskazując na okoliczności, które w jej ocenie winny skutkować 
wznowieniem postępowania, wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i 
wyznaczenie jej na potrzeby tego postępowania obrońcy z urzędu 
odwołując się po raz kolejny do swojej niezamożności. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Wniesione przez Marię K. zażalenie jest niezasadne. 
Przede wszystkim podkreślić należy brak znaczenia dla oceny 
zasadności wydanej w tej sprawie decyzji procesowej tych wszystkich 
podnoszonych przez skarżącą okoliczności, które dotyczą samej sprawy o 
sygn. VII W 616/07 Sądu Rejonowego w Z. oraz konfliktu obwinionej z 
Janem L. Podważenie zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego II 
Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 8 sierpnia 2011 r. byłoby 
możliwe wyłącznie w sytuacji, gdyby obwiniona wykazała, że w 
zakreślonym jej 7 – dniowym terminie do uzupełnienia braków formalnych 
jej własnoręcznego wniosku o wznowienie postępowania, został złożony 
wniosek o wznowienie sporządzony i podpisany przez adwokata 
ustanowionego przez nią z wyboru, co w tym wypadku nie miało wszakże 
miejsca. 
Autorka zażalenia ma zresztą świadomość co do istniejącego w takiej 
sytuacji przymusu adwokacko – radcowskiego (art. 545 § 2 k.p.k. w zw. z 
art. 113 § 1 k.p.s.w.), o czym świadczą ponawiane przez nią sukcesywnie 
żądania wyznaczenia jej na potrzeby postępowania wznowieniowego 
obrońcy z urzędu. Rzecz w tym, co trafnie zauważone zostało we 
wcześniejszym zarządzeniu Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu 
Apelacyjnego w L. z dnia 4 lipca 2011 r., którym odmówiono wyznaczenia 
obwinionej obrońcy z urzędu, że pozytywne rozstrzygnięcie w tym 
przedmiocie uzależnione jest – stosownie do treści art. 22 k.p.s.w. – od 
kumulatywnego 
spełnienia 
dwóch 
warunków: 
niezamożności 

 
4 
wnioskującego i interesu wymiaru sprawiedliwości. Oczywiste jest przy tym, 
że art. 22 k.p.s.w. nie tylko wymaga aby wykazanie niezamożności 
nastąpiło w „należyty sposób”, zaś uszczerbek w utrzymaniu siebie i 
rodziny był – w odróżnieniu od art. 78 § 1 k.p.k. – „poważny”, tzn. że 
poniesienie przez obwinionego kosztów obrony w poważny, istotny sposób 
utrudniłoby mu niezbędne utrzymanie siebie i swej rodziny, ale co więcej 
uzależnia (nawet przy udokumentowanej niezamożności) wyznaczenie 
obwinionemu na jego wniosek obrońcy z urzędu od wymogu jakim jest 
„dobro wymiaru sprawiedliwości”. To ostatnie pojęcie ma wprawdzie 
charakter nieostry, podkreślić jednak w tym miejscu należy, że takie 
dodatkowe ograniczenie w dostępie do obrońcy z urzędu w sprawach o 
wykroczenia jakie przewidziane zostało w art. 22 k.p.s.w., spełnia – w 
zakresie prawa do obrony – nie tylko wymogi konstytucyjne określone w art. 
42 ust. 2 Konstytucji RP (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 
lutego 2008 r., P 48/06, OTK-A2008, nr 1, poz. 4), lecz również 
konwencyjne – art. 6 ust. 3 lit. c Europejskiej Konwencji o ochronie praw 
człowieka i podstawowych wolności (orzeczenie Europejskiego Trybunału 
Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie Quaranta przeciwko Szwajcarii z 
dnia 24 maja 1991 r., skarga nr 12744/87). 
W niniejszej sprawie skarżąca nie tylko nie wykazała stosownymi 
dokumentami, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez – i to 
poważnego – uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny, lecz 
również w jakimkolwiek zakresie nie podważyła trafnego zauważenia 
organu procesowego zawartego w uzasadnieniu zarządzenia z dnia 4 lipca 
2011 r., że w tym wypadku za wyznaczeniem Marii K. obrońcy z urzędu nie 
przemawia 
dobro 
wymiaru 
sprawiedliwości. 
Jeżeli 
uwzględni 
się 
nieskomplikowany charakter przedmiotowego postępowania konkluzja co 
do braku interesu wymiaru sprawiedliwości odnośnie wyznaczenia obrońcy 
z urzędu w tej sprawie jest jak najbardziej zasadna. Skoro zaś tak, to nie 

 
5 
istniała również konieczność wcześniejszego wzywania wnioskodawczyni 
do udokumentowania swojej sytuacji materialnej, bowiem nie mogło to 
wpłynąć na treść wydanej po myśli art. 81 k.p.k. w zw. z art. 22 k.p.s.w. i 
art. 113 § 1 k.p.s.w. decyzji procesowej. 
W tym stanie rzeczy, odmowa przyjęcia własnoręcznego wniosku 
obwinionej o wznowienie postępowania, po bezskutecznym upływie terminu 
do usunięcia braku formalnego, znajduje podstawę prawną w treści 
powołanych w zaskarżonym zarządzeniu przepisów (art. 120 § 2 k.p.k. w 
zw. z art. 429 § 1 k.p.k i art. 545 § 1 k.p.k. stosowanych odpowiednio 
zgodnie z art. 113 § 1 k.p.s.w.), zaś zasadności tego rozstrzygnięcia 
skarżąca w swoim zażaleniu w żaden sposób nie podważyła. 
Uwzględniając powyższe, należało orzec jak na wstępie.