III KZ 7/23

Sąd Najwyższy2023-03-29
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
kasacjazażalenieSąd Najwyższybrak formalnypodpisforma elektronicznaobrońca z urzęduprzymus adwokacki

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania zażalenie podejrzanego M. B. na zarządzenie o odmowie przyjęcia osobistej kasacji, z powodu braku własnoręcznego podpisu i niewłaściwej formy elektronicznej.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie podejrzanego M. B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Krośnie, które odmówiło przyjęcia osobistej kasacji. Powodem odmowy było nieuzupełnienie braków formalnych, w tym wymogu sporządzenia kasacji przez adwokata lub radcę prawnego. Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie wniesione drogą elektroniczną bez własnoręcznego podpisu nie wywołuje skutków procesowych i pozostawił je bez rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie podejrzanego M. B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Karnego Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt II WKK 11/22 (II Kz 47/22), o odmowie przyjęcia osobistej kasacji. Postanowienie Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 24 lutego 2022 r. umorzyło postępowanie karne wobec podejrzanego o czyn z art. 193 k.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. i zastosowało środek zabezpieczający w postaci psychoterapii. Sąd Okręgowy w Krośnie postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Następnie Przewodniczący Sądu Okręgowego odmówił przyjęcia osobistej kasacji podejrzanego z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, w tym braku wymogu sporządzenia i podpisania kasacji przez adwokata lub radcę prawnego. Podejrzany wniósł zażalenie drogą elektroniczną, domagając się zobowiązania obrońcy z urzędu do sporządzenia kasacji. Sąd Najwyższy stwierdził, że pismo procesowe powinno zawierać podpis, a pismo nadane elektronicznie bez własnoręcznego podpisu nie jest podpisane. Ponadto, w procedurze karnej nie przewidziano formy elektronicznej dla środków odwoławczych, które składane są na piśmie. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie ma przepisu pozwalającego na przymuszenie obrońcy z urzędu do sporządzenia kasacji, jeśli nie widzi podstaw do jej wniesienia. W związku z tym, zażalenie zostało pozostawione bez rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pismo procesowe powinno zawierać własnoręczny podpis, a forma elektroniczna bez takiego podpisu nie wywołuje skutków procesowych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na art. 119 § 1 pkt 4 k.p.k. i komentarze prawnicze, stwierdził, że pismo nadane elektronicznie bez własnoręcznego podpisu nie jest podpisane. Ponadto, w procedurze karnej nie przewidziano formy elektronicznej dla środków odwoławczych, które składane są na piśmie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawić zażalenie bez rozpoznania

Strona wygrywająca

Sąd Okręgowy w Krośnie

Strony

NazwaTypRola
M. B.osoba_fizycznapodejrzany

Przepisy (12)

Główne

k.p.k. art. 430 § 1

Kodeks postępowania karnego

Pozostawienie zażalenia bez rozpoznania w przypadku braku podstaw do jego merytorycznego rozpoznania.

k.p.k. art. 429 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do rozpoznania zażalenia na zarządzenie odmawiające przyjęcia środka zaskarżenia.

k.p.k. art. 119 § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymogi formalne pisma procesowego, w tym wymóg podpisu.

k.p.k. art. 428 § 1

Kodeks postępowania karnego

Środek odwoławczy składa się na piśmie.

Pomocnicze

k.p.k. art. 530 § 3

Kodeks postępowania karnego

Reguluje kwestie związane z zażaleniami w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.

k.p.k. art. 17 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do umorzenia postępowania karnego.

k.k. art. 31 § 1

Kodeks karny

Okoliczności wyłączające winę lub uzasadniające nadzwyczajne złagodzenie kary.

k.k. art. 93a § 1

Kodeks karny

Podstawy do zastosowania środków zabezpieczających.

k.p.k. art. 518

Kodeks postępowania karnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed sądem odwoławczym.

k.p.k. art. 120 § 1

Kodeks postępowania karnego

Wezwanie do uzupełnienia braków pisma.

k.p.k. art. 84 § 3

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek obrońcy z urzędu poinformowania sądu o braku podstaw do wniesienia środka odwoławczego.

k.p.k. art. 430 § 2

Kodeks postępowania karnego

Brak możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu Najwyższego o pozostawieniu zażalenia bez rozpoznania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zażalenie zostało wniesione drogą elektroniczną bez własnoręcznego podpisu, co narusza wymogi formalne pisma procesowego. W procedurze karnej nie przewidziano formy elektronicznej dla środków odwoławczych. Sąd nie ma możliwości przymuszenia obrońcy z urzędu do sporządzenia kasacji, jeśli ten nie widzi podstaw do jej wniesienia.

Godne uwagi sformułowania

nie można uznać, iż pismo zostało podpisane, jeżeli zostało ono nadane za pośrednictwem urządzenia służącego do komunikowania się na odległość nie wywołuje skutku procesowego w postaci wniesienia środka odwoławczego oświadczenie procesowe strony przesłane w formie dokumentu elektronicznego przymus adwokacko – radcowski nie ma instrumentu prawnego do przymuszenia przedstawiciela procesowego do sporządzenia i podpisania kasacji

Skład orzekający

Andrzej Stępka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych pisma procesowego w procedurze karnej, w szczególności w kontekście formy elektronicznej i podpisu, a także zakresu obowiązków obrońcy z urzędu w zakresie sporządzania środków odwoławczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku podpisu i formy elektronicznej wnoszenia zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji. Nie dotyczy sytuacji, gdy kasacja została sporządzona przez obrońcę, ale zawiera błędy merytoryczne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy istotnych kwestii proceduralnych związanych z formą składania pism procesowych i rolą obrońcy z urzędu, co jest interesujące dla praktyków prawa karnego.

Elektroniczna kasacja bez podpisu? Sąd Najwyższy wyjaśnia, dlaczego to niewystarczające.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III KZ 7/23
POSTANOWIENIE
Dnia 29 marca 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Stępka
po rozpoznaniu z urzędu na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 29 marca 2023 r.
kwestii dopuszczalności
zażalenia podejrzanego M. B.
‎
na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Karnego Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 14 grudnia 2022 r.,
sygn. akt II WKK 11/22 (II Kz 47/22),
o odmowie przyjęcia osobistej kasacji podejrzanego,
na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k.
i art. 530 § 3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
pozostawić zażalenie bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Krośnie postanowieniem z dnia 24 lutego 2022 r., w sprawie II K 791/21, na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. umorzył postępowanie karne wobec podejrzanego
o czyn z art. 193 k.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k.  M. B. - i na podstawie art. 93a § 1 pkt 2 k.k., art. 93b § 1 i § 3 k.k., art. 93c pkt 1 k.k., art. 93d § 1 k.k. oraz art. 93f § 1 k.k., zastosował wobec podejrzanego środek zabezpieczający w postaci terapii mającej formę psychoterapii lub psychoedukacji polegającej na stawiennictwie w P.  w R. w terminach wyznaczonych przez lekarza psychiatrę lub terapeutę.
Zażalenie na to postanowienie wniósł obrońca podejrzanego. Po rozpoznaniu tej skargi Sąd Okręgowy w Krośnie postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2022 r., w sprawie II Kz 47/22, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt II WKK 11/22 (II Kz 47/22),
Przewodniczący Wydziału II Karnego Sądu Okręgowego w Krośnie
odmówił przyjęcia osobistej kasacji złożonej przez podejrzanego M. B. od postanowienia z dnia 9 sierpnia 2022 r. Sądu Okręgowego w Krośnie, wobec nieuzupełnienia w terminie braków formalnych w postaci wymogu sporządzenia i podpisania kasacji przez adwokata lub radcę prawnego.
W odpowiedzi podejrzany przesłał drogą elektroniczną pismo zatytułowane „zażalenie” na powyższe zarządzenie, wnosząc o zobowiązanie obrońcy z urzędu do sporządzenia i podpisania kasacji w jego sprawie. Pismo nie zawiera żadnej merytorycznej argumentacji, a także brak w nim własnoręcznego
podpisu skarżącego
M. B..
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 119 § 1 pkt 4 k.p.k. pismo procesowe powinno zawierać m.in. podpis osoby je składającej. Rzecz jednak w tym, że nie można uznać, iż pismo zostało podpisane, jeżeli zostało ono nadane za pośrednictwem urządzenia służącego do komunikowania się na odległość
(zob. D. Świecki (red.), uwagi do art. 119 k.p.k., Kodeks postępowania karnego, Tom I, Komentarz aktualizowany, Lex/el. 2020).
Zażalenie podejrzanego M. B. wniesione zostało bez własnoręcznego podpisu, a skoro zostało przyjęte przez Przewodniczącego Wydziału II Karnego Sądu Okręgowego w Krośnie (zarządzenie z dnia 13 stycznia 2023 r.), to stosownie do treści art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. i art. 518 k.p.k. należało pozostawić je bez rozpoznania. Trzeba podkreślić, że nie wywołuje skutku procesowego w postaci wniesienia środka odwoławczego oświadczenie procesowe strony przesłane w formie dokumentu elektronicznego, albowiem w procedurze karnej taka forma czynności procesowej nie jest przewidziana. Z treści art. 428 § 1 k.p.k. wynika, że środek odwoławczy składa się na piśmie, tylko do pism procesowych zaś ma zastosowanie art. 120 § 1 k.p.k. Jeżeli więc strona lub jej przedstawiciel procesowy złoży środek odwoławczy w formie dokumentu elektronicznego, to brak podstaw do wezwania w trybie tego przepisu do uzupełnienia braku formy pisemnej. Inna forma niż przewidziana w przepisach procedury karnej nie może zostać uznana za równoznaczne z wniesieniem środka odwoławczego
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2009 r., I KZP 39/08, OSNKW 2009, z. 5, poz. 36).
Dodatkowo należy zauważyć, że analiza akt niniejszej sprawy dowodzi, iż podejrzany M. B. generalnie odmiawiał składania własnoręcznych podpisów na kolejne wezwania Sądu (np. k. 838, 876).
Niezależnie od tej okoliczności należy stwierdzić, że obowiązek sporządzania i podpisywania kasacji przez fachowego obrońcę lub pełnomocnika, to tzw. przymus adwokacko – radcowski. Jego celem jest konieczność spełnienia wysokich wymagań formalnych przez autora kasacji i zapewnienia wysokiego poziomu merytorycznego tego pisma procesowego.
Nawet wyznaczony z urzędu obrońca
nie jest zobowiązany do sporządzenia i podpisania kasacji. W wypadku, gdy nie stwierdzi podstaw do wniesienia kasacji, powinien o tym poinformować sąd na piśmie (art. 84 § 3 k.p.k.) – tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Opinia o braku podstaw do wniesienia kasacji jest autonomiczną decyzją obrońcy lub pełnomocnika i sąd nie ma instrumentu prawnego do przymuszenia przedstawiciela procesowego do sporządzenia i podpisania kasacji.
W Kodeksie postępowania karnego nie ma bowiem przepisu, który upoważniałby sąd do „przymuszenia” obrońcy z urzędu do sporządzenia i wniesienia kasacji, jak i też przepisu, który nakazywałby ustanowić stronie innego obrońcę z urzędu (pełnomocnika) w sytuacji, gdy dotychczasowy obrońca rzetelnie wykonał swój obowiązek, a strona nie zgadza się z tą opinią
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 września 2017 r., II KZ 21/17, LEX nr 2376890; z dnia 17 czerwca 1997 r., V KZ 57/97, OSNKW 1997, z. 9 – 10, poz. 82).
Na postanowienie niniejsze zażalenie nie przysługuje (art. 430 § 2
in fine
k.p.k.)     Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI