III KZ 46/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenia obrońcy oskarżonego Ł.I., oskarżonego M.W. oraz jego obrońcy na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2025 r. o zastosowaniu tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy. Postanowienie to zostało wydane po tym, jak Sąd Najwyższy, wyrokiem z dnia 28 października 2025 r. (sygn. akt III KK 137/25), uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi odwoławczemu, jednocześnie stosując wobec Ł.I. i M.W. tymczasowe aresztowanie na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k. Obrońca Ł.I. zarzucił m.in. naruszenie Konstytucji RP, ETPCz i MPPO poprzez stosowanie aresztu jedynie z powodu grożącej surowej kary, a także naruszenie art. 249 § 3 k.p.k. przez zastosowanie środka bez przesłuchania. Obrońca M.W. podniósł podobne zarzuty dotyczące braku wykazania obaw utrudniania postępowania i nadmiernego oparcia się na grożącej karze. Sąd Najwyższy uznał zażalenia za niezasługujące na uwzględnienie. Wskazał, że potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania izolacyjnym środkiem zapobiegawczym znajduje podstawę w art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k., a grożąca surowa kara (w tym przypadku 7 lat pozbawienia wolności jako kara łączna) stanowi samoistną podstawę do zastosowania tymczasowego aresztowania. Podkreślono, że art. 258 § 2 k.p.k. wprowadza szczególny rodzaj domniemania i jego stosowanie nie wymaga wykazywania konkretnych okoliczności utrudniania postępowania, co potwierdza orzecznictwo SN i ETPCz. Sąd uznał, że zastosowanie łagodniejszych środków zapobiegawczych nie spełniłoby celu zabezpieczenia postępowania, a także nie stwierdzono negatywnych przesłanek z art. 259 k.p.k. W konsekwencji, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania tymczasowego aresztowania w oparciu o grożącą surową karę (art. 258 § 2 k.p.k.) jako samoistną podstawę, pomimo braku konkretnych obaw matactwa, oraz zgodność tej instytucji z prawem krajowym i międzynarodowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji po uchyleniu wyroku przez Sąd Najwyższy i zastosowaniu środka zapobiegawczego na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. Interpretacja art. 258 § 2 k.p.k. jako samoistnej podstawy może być kwestionowana w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy grożąca oskarżonemu surowa kara stanowi samoistną podstawę do zastosowania tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, nawet jeśli nie wykazano konkretnych obaw utrudniania postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, grożąca surowa kara stanowi samoistną podstawę do zastosowania tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, zgodnie z art. 258 § 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepis art. 258 § 2 k.p.k. wprowadza szczególny rodzaj domniemania co do istnienia obawy utrudniania postępowania z powodu grożącej surowej kary, co zostało potwierdzone w orzecznictwie SN i ETPCz. Stosowanie tego przepisu nie wymaga wykazywania konkretnych okoliczności utrudniania postępowania, tak jak w przypadku art. 258 § 1 k.p.k.
Czy zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania po uchyleniu wyroku przez Sąd Najwyższy, bez wcześniejszego przesłuchania oskarżonego, stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie środka zapobiegawczego na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. po uchyleniu orzeczenia przez Sąd Najwyższy nie stanowi bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., nawet jeśli oskarżony nie został przesłuchany przed zastosowaniem środka.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 538 § 2 k.p.k. stanowi podstawę normatywną dla Sądu Najwyższego do zastosowania środka zapobiegawczego po uchyleniu orzeczenia, a zarzut naruszenia art. 249 § 3 k.p.k. nie jest bezwzględną podstawą odwoławczą w tym kontekście.
Czy stosowanie tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 2 k.p.k. jest zgodne z art. 41 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 5 ust. 1 lit. c ETPCz oraz art. 9 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stosowanie tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 2 k.p.k. jest zgodne z powołanymi przepisami prawa krajowego i międzynarodowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo ETPCz (sprawa Stettner przeciwko Polsce), które stwierdziło, że domniemanie utrudniania postępowania z powodu grożącej surowej kary nie jest sprzeczne z art. 5 ust. 3 ETPCz. Podobnie, interpretacja art. 258 § 2 k.p.k. jako samoistnej podstawy do zastosowania aresztu jest zgodna z Konstytucją RP i Prawem międzynarodowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Ł.I. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 538 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 249 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 258 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 280 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 157 § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 258 § § 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 249 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 257 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 259 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 259 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Grożąca surowa kara stanowi samoistną podstawę do zastosowania tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania (art. 258 § 2 k.p.k.). • Domniemanie utrudniania postępowania z powodu grożącej surowej kary jest zgodne z prawem krajowym i międzynarodowym (ETPCz). • Zastosowanie łagodniejszych środków zapobiegawczych nie spełniłoby celu zabezpieczenia postępowania. • Nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 259 k.p.k. wyłączające stosowanie tymczasowego aresztowania.
Odrzucone argumenty
Stosowanie tymczasowego aresztowania jedynie z powodu grożącej surowej kary narusza Konstytucję RP, ETPCz i MPPO. • Zastosowanie środka zapobiegawczego bez przesłuchania oskarżonego stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. • Nie wykazano konkretnych obaw utrudniania postępowania przez oskarżonych. • Niewłaściwe zastosowanie art. 258 § 4 k.p.k. poprzez zaniechanie dostosowania środka zapobiegawczego do rodzaju i charakteru obaw.
Godne uwagi sformułowania
potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego izolacyjnym środkiem zapobiegawczym znajduje swoją podstawę w przepisach art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k. • przepis art. 258 § 2 k.p.k. może stanowić samoistną podstawę zastosowania tymczasowego aresztowania, bowiem wprowadza szczególny rodzaj domniemania co do istnienia obawy, że oskarżony, z uwagi na grożącą mu surową karę, będzie bezprawnie utrudniał postępowanie • Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, iż wynikające z art. 258 § 2 k.p.k. domniemanie utrudniania prawidłowego toku postępowania z powodu grożącej oskarżonemu surowej kary nie jest sprzeczne z art. 5 ust. 3 Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności • nieprawomocnie orzeczonej wobec oskarżonych kar jednostkowych za przypisane czyny, w tym po 4 lata pozbawienia wolności oraz kar łącznych po 7 lat pozbawienia wolności
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Jarosław Matras
członek
Paweł Wiliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania tymczasowego aresztowania w oparciu o grożącą surową karę (art. 258 § 2 k.p.k.) jako samoistną podstawę, pomimo braku konkretnych obaw matactwa, oraz zgodność tej instytucji z prawem krajowym i międzynarodowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji po uchyleniu wyroku przez Sąd Najwyższy i zastosowaniu środka zapobiegawczego na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. Interpretacja art. 258 § 2 k.p.k. jako samoistnej podstawy może być kwestionowana w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii stosowania tymczasowego aresztowania w polskim prawie karnym, szczególnie w kontekście grożącej surowej kary i jej zgodności z prawami człowieka. Wyjaśnia, dlaczego sąd może zastosować areszt nawet bez konkretnych dowodów na matactwo.
“Surowa kara to powód do aresztu? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice tymczasowego aresztowania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.