III KZ 25/25

Sąd Najwyższy2025-07-24
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
kasacjaterminprzywrócenie terminupełnomocnik z urzędusąd najwyższykodeks postępowania karnegooskarżenie prywatne

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie sądu okręgowego odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia kasacji, uznając brak pouczenia przez pełnomocnika lub brak wiedzy prawnej za nieistotne przyczyny niezależne od strony.

Oskarżycielka prywatna złożyła zażalenie na postanowienie sądu okręgowego, który odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia kasacji. Oskarżycielka argumentowała, że brak poinformowania jej przez pełnomocnika o możliwości zaskarżenia wyroku uzasadnia przywrócenie terminu. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za bezzasadne, podkreślając, że niedotrzymanie terminu z przyczyn niezależnych od strony wymaga wykazania okoliczności, na które strona nie miała wpływu. Brak pouczenia przez sąd lub pełnomocnika, ani brak wiedzy prawnej, nie są takimi przyczynami.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie oskarżycielki prywatnej W. M. na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie, które odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia i podpisania kasacji od wyroku Sądu Okręgowego. Oskarżycielka argumentowała, że brak poinformowania jej przez pełnomocnika o możliwości i sposobie zaskarżenia wyroku sądu odwoławczego uzasadnia przywrócenie terminu. Sąd Najwyższy uznał jednak, że zażalenie nie było zasadne. Zgodnie z art. 126 § 1 k.p.k., przywrócenie terminu jest możliwe, gdy niedotrzymanie nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko sądu okręgowego, że brak pouczenia przez sąd lub pełnomocnika, a także brak wiedzy prawniczej strony, nie stanowią przyczyn niezależnych od strony w rozumieniu przepisów. Podkreślono, że oskarżycielka została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy odwoławczej i nie stawiła się na niej. Ponadto, wskazano na ugruntowany pogląd judykatury, że zaniechanie pełnomocnika innej strony (niż obrońca oskarżonego) nie jest traktowane jako przyczyna niezależna od strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, brak pouczenia przez pełnomocnika lub sąd, ani brak wiedzy prawnej strony, nie stanowią przyczyn niezależnych od strony w rozumieniu art. 126 § 1 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że przywrócenie terminu wymaga wykazania, iż niedotrzymanie nastąpiło z przyczyn, na które strona nie miała wpływu. Brak pouczenia lub wiedzy prawnej nie spełnia tego kryterium. Dodatkowo, zaniechanie pełnomocnika innej strony niż obrońca oskarżonego nie jest traktowane jako przyczyna niezależna od strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Strona wygrywająca

Z. K.

Strony

NazwaTypRola
W. M.osoba_fizycznaoskarżycielka prywatna
Z. K.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (2)

Główne

k.p.k. art. 126 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Niedotrzymanie terminu zawitego z przyczyn niezależnych od strony wymaga wykazania tych przyczyn i dopełnienia czynności w terminie 7 dni od ustania przeszkody.

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak pouczenia przez pełnomocnika lub sąd nie jest przyczyną niezależną od strony. Brak wiedzy prawnej strony nie jest przyczyną niezależną od strony. Zaniechanie pełnomocnika innej strony niż obrońca oskarżonego nie jest traktowane jako przyczyna niezależna od strony. Oskarżycielka została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy odwoławczej i nie stawiła się na niej.

Odrzucone argumenty

Brak poinformowania przez pełnomocnika o możliwości i sposobie zaskarżenia wyroku sądu odwoławczego uzasadnia przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu.

Godne uwagi sformułowania

nie stanowią przyczyny niezależnej od strony okoliczności, na które nie miała wpływu rozróżnienia istoty obowiązków i uprawnień, jakie w świetle ustawy ciążą na obrońcy oskarżonego oraz na pełnomocniku stron

Skład orzekający

Małgorzata Bednarek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 126 § 1 k.p.k. w kontekście przyczyn niezależnych od strony przy uchybieniu terminu, zwłaszcza w sprawach z oskarżenia prywatnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia kasacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne dotyczące terminów i odpowiedzialności stron za swoje działania lub zaniechania, co jest kluczowe dla praktyków prawa karnego.

Czy brak wiedzy prawnej lub błąd pełnomocnika zawsze usprawiedliwiają przywrócenie terminu w postępowaniu karnym?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III KZ 25/25
POSTANOWIENIE
Dnia 24 lipca 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Bednarek
w sprawie z oskarżenia prywatnego W. M. przeciwko Z. K.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 24 lipca 2025 r.
zażalenia oskarżycielki prywatnej W. M.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie
z 28 maja 2025 r., sygn. akt IV Ka 1191/24
o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika
z urzędu celem sporządzenia i podpisania kasacji od wyroku Sądu Okręgowego
w Krakowie z 16 września 2024 r., sygn. akt IV Ka 1191/24
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
postanowił:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie;
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z 28 maja 2025 r. o sygn. akt IV Ka 1191/224 z oskarżenia prywatnego W.M. przeciwko Z. K. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wyznaczenie oskarżycielce prywatnej pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia i podpisania kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 16 września 2024 r., sygn. akt IV Ka 1191/24. Zażalenie na to postanowienie złożyła oskarżycielka prywatna, wskazując, że
brak poinformowania jej przez pełnomocnika o możliwości i sposobie zaskarżenia wyroku sądu odwoławczego, uzasadnia przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika celem sporządzenia i podpisania kasacji.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Zażalenie nie było zasadne i nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 126 § 1 k.p.k., jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając jednocześnie czynności, która miała być w terminie wykonana.
Warunkiem merytorycznym uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu jest więc wykazanie przez stronę, że uchybienie terminowi, o jakim mowa w art. 126 § 1 k.p.k., nastąpiło z powodu okoliczności, na które nie miała wpływu, a które zarazem uniemożliwiły dokonanie wymaganej przez prawo czynności we właściwym czasie.
W przedmiotowej sprawie, Sąd Okręgowy w Krakowie, prawidłowo uznał, że
nie stanowią przyczyny niezależnej od strony brak stosownego pouczenia strony przez sąd oraz jej pełnomocnika oraz brak dysponowania przez nią wiedzą prawniczą.
Sąd Najwyższy podziela stanowisko
Sądu Okręgowego w Krakowie, który stwierdził, że oskarżycielka prywatna została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy odwoławczej i nie stawiła się na nią, pozbawiając się w ten sposób możliwości wysłuchania odpowiednich pouczeń towarzyszących ogłoszeniu wyroku.  Również prawidłowo sąd ten stwierdził, iż to, że pełnomocnik oskarżycielki prywatnej nie poinformował jej o terminie i sposobie wniesienia kasacji nie może zostać potraktowane jako okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia i podpisania kasacji.  Racje ma sąd, iż zgodnie z ugruntowanym w judykaturze poglądem, o ile zaniechanie obrońcy i niedotrzymanie przez niego terminu jest przyczyną uchybienia od oskarżonego niezależną, o tyle w wypadku takiego uchybienia pełnomocnika innej strony niedotrzymanie przez nią terminu takiego charakteru już nie ma, co wynika z rozróżnienia istoty obowiązków i uprawnień, jakie w świetle ustawy ciążą na obrońcy oskarżonego oraz na pełnomocniku stron. Sąd Najwyższy zgadza się ze stwierdzeniem, iż fakt zaniechania stosownego poinformowania oskarżycielki prywatnej przez jej pełnomocnika na temat możliwości zaskarżenia wyroku sądu odwoławczego nie uzasadnia restytucji terminu do złożenia wniosku o wyznaczenia pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia i podpisania kasacji. Również d
eficyty w zakresie wiedzy prawnej czy nieznajomość prawa nie stanowią - w rozumieniu art. 126 § 1 k.p.k. - "niezależnej do strony przyczyny" niedotrzymania terminu zawitego.
Z tych względów, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI