III KZ 10/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał sprawę na posiedzeniu w dniu 13 maja 2026 r., dotyczącą zażalenia ukaranego na postanowienie Przewodniczącego Wydziału IX Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 2 lutego 2026 r. (sygn. akt IX WKK 3/26). Postanowienie to odmówiło przyjęcia kasacji od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 3 grudnia 2024 r. (sygn. II W 492/24), uznając ją za niedopuszczalną z mocy prawa. Ukarany w swoim zażaleniu podniósł zarzuty naruszenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Sąd Najwyższy, po analizie sprawy, postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie opiera się na treści art. 519 Kodeksu postępowania karnego, który jednoznacznie stanowi, że kasacja przysługuje od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie lub postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego. Kasacja nie jest dopuszczalna od wyroków sądów pierwszej instancji, w tym od wyroków nakazowych. Wskazano również, że w takich przypadkach kasację mogą wnieść jedynie Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny oraz Rzecznik Praw Obywatelskich (a w określonych sytuacjach Rzecznik Praw Dziecka), na podstawie art. 521 § 1 i 2 k.p.k. Strony postępowania mogą jedynie składać wnioski do tych organów o rozważenie celowości wniesienia kasacji. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że odmowa przyjęcia kasacji od wyroku nakazowego była w pełni prawidłowa i zgodna z prawem (art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k.).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaNiedopuszczalność kasacji od wyroków nakazowych sądu pierwszej instancji.
Dotyczy wyłącznie spraw karnych i wyroków nakazowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy strona postępowania jest uprawniona do wniesienia kasacji od wyroku nakazowego sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, strona postępowania nie jest uprawniona do wniesienia kasacji od wyroku nakazowego sądu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 519 k.p.k., kasacja przysługuje od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie. Kasacja od wyroków sądów pierwszej instancji, w tym nakazowych, nie jest dopuszczalna dla stron.
Kto jest uprawniony do wniesienia kasacji od wyroku nakazowego sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kasację od wyroku nakazowego sądu pierwszej instancji może wnieść jedynie Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny oraz Rzecznik Praw Obywatelskich (lub Rzecznik Praw Dziecka w określonych sytuacjach).
Uzasadnienie
Art. 521 § 1 i 2 k.p.k. stanowi, że kasację od każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie mogą wnieść wskazane organy, jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia prawa. Strony mogą jedynie składać wnioski do tych organów o rozważenie celowości wniesienia kasacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.S. | osoba_fizyczna | ukaranego |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
Kasacja przysługuje od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie oraz od prawomocnego postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego. Kasacja nie przysługuje od wyroków sądów pierwszej instancji.
Pomocnicze
k.p.k. art. 521 § 1
Kodeks postępowania karnego
Kasację od każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie może wnieść Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny.
k.p.k. art. 521 § 2
Kodeks postępowania karnego
Kasację od każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie może wnieść Rzecznik Praw Obywatelskich, a także Rzecznik Praw Dziecka, jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia praw dziecka.
k.p.k. art. 429 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sąd odrzuca kasację niedopuszczalną z mocy ustawy.
k.p.k. art. 530 § 2
Kodeks postępowania karnego
Sąd Najwyższy odrzuca kasację niedopuszczalną z mocy ustawy.
k.k. art. 93a
Kodeks karny
Dotyczy środków zabezpieczających.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja od wyroku nakazowego sądu pierwszej instancji jest niedopuszczalna z mocy prawa na podstawie art. 519 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Złamanie Konstytucji i Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka przez odmowę przyjęcia kasacji.
Godne uwagi sformułowania
kasacja nie przysługuje od wyroków sądów pierwszej instancji • kasacja niedopuszczalna z mocy ustawy
Skład orzekający
Małgorzata Bednarek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Niedopuszczalność kasacji od wyroków nakazowych sądu pierwszej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych i wyroków nakazowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 3/10
Sprawa dotyczy kwestii proceduralnej związanej z dopuszczalnością środka zaskarżenia, co jest istotne dla prawników procesowych, ale mało interesujące dla szerszej publiczności.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.