III KS 71/23

Sąd Najwyższy2023-12-29
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćprocedura karnaskargaorzecznictwo

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziów, uznając, że nie można wyłączyć sędziego 'in abstracto', a jedynie w odniesieniu do konkretnej sprawy i konkretnego składu orzekającego.

Obrońca oskarżonej złożył wniosek o wyłączenie 47 sędziów Sądu Najwyższego, wskazując na bliżej nieokreślone okoliczności. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę III KS 71/23, uznał wniosek za niedopuszczalny, ponieważ nie można wyłączyć sędziego 'in abstracto', a jedynie w odniesieniu do konkretnej osoby wyznaczonej do składu orzekającego w danej sprawie. Dodatkowo, sąd wskazał na brak rzeczowej argumentacji we wniosku, która wykazywałaby związek pomiędzy podnoszonymi okolicznościami a rozstrzygnięciem konkretnej sprawy.

Wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego, złożony przez obrońcę oskarżonej I.S. w piśmie z dnia 25 października 2023 r., został pozostawiony bez rozpoznania. Obrońca domagał się wyłączenia 47 sędziów, jednak Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę pod sygnaturą III KS 71/23, uznał ten wniosek za niedopuszczalny. Kluczowym argumentem sądu było to, że przepisy procedury karnej nie przewidują wyłączenia sędziego 'in abstracto', czyli w oderwaniu od konkretnej sprawy i konkretnego składu orzekającego. Wyłączenie sędziego jest możliwe jedynie w odniesieniu do osoby faktycznie wyznaczonej do rozpoznania danej sprawy, a nie do sędziego, który potencjalnie mógłby zostać do niej przydzielony w przyszłości. Sąd podkreślił również, że wniosek nie zawierał rzeczowej argumentacji, która wykazywałaby obiektywny związek pomiędzy podnoszonymi okolicznościami a rozstrzygnięciem konkretnej sprawy, co jest wymogiem do uzasadnienia wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sąd odwołał się do przepisów k.p.k. (art. 41 § 1) oraz orzecznictwa TSUE, które podkreślają, że wątpliwość co do bezstronności musi być uzasadniona 'in concreto', a nie 'in abstracto', oraz musi być obiektywna i poddająca się weryfikacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o wyłączenie sędziego nie może być złożony 'in abstracto'. Instytucja wyłączenia sędziego dopuszczalna jest jedynie w odniesieniu do konkretnej osoby, która została wyznaczona do składu orzekającego w danej sprawie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że przepisy k.p.k. nie przewidują wyłączenia sędziego 'in abstracto'. Wyłączenie jest możliwe tylko wobec konkretnego sędziego wyznaczonego do składu orzekającego w danej sprawie, a nie wobec sędziego, który jedynie potencjalnie może zostać do niej wyznaczony. Dodatkowo, wniosek musi zawierać rzeczową argumentację wykazującą związek pomiędzy podnoszonymi okolicznościami a rozstrzygnięciem konkretnej sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawienie wniosku bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
I. S.osoba_fizycznaoskarżona
Prokurator Rejonowy w Miechowieorgan_państwowyskarżący
C. T.inneobrońca oskarżonej

Przepisy (2)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wymaga to istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy podnoszonymi okolicznościami a rozstrzygnięciem konkretnej sprawy. Wątpliwość musi zachodzić 'in concreto', a nie 'in abstracto'.

Pomocnicze

u.SN art. 29 § § 6

Ustawa o Sadzie Najwyższym

Dotyczy możliwości złożenia wniosku o wyłączenie sędziego po otrzymaniu informacji o składzie sądu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niedopuszczalność wyłączenia sędziego 'in abstracto'. Wymóg istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy podnoszonymi okolicznościami a rozstrzygnięciem konkretnej sprawy. Konieczność obiektywnego charakteru okoliczności uzasadniających wątpliwość co do bezstronności. Brak rzeczowej argumentacji we wniosku obrońcy.

Godne uwagi sformułowania

przepisy k.p.k. nie przewidują wyłączenia sędziego in abstracto wyłączenie sędziego dopuszczalne jest w odniesieniu do konkretnej osoby, która została wyznaczona do składu orzekającego w danej sprawie nie może stanowić jedynie subiektywnego przekonania określonej osoby, lecz winna być konkretna, realna, obiektywna i poddająca się zewnętrznej weryfikacji Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi zatem zawsze in concreto, a nie in abstracto

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

Prezes SN

Anna Dziergawka

SSN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego, interpretacja art. 41 § 1 k.p.k., dopuszczalność wyłączenia sędziego 'in abstracto' vs 'in concreto'."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Sądzie Najwyższym, ale zasady interpretacji przepisów o wyłączeniu sędziego mają zastosowanie we wszystkich instancjach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące wyłączania sędziów, co jest istotne dla praktyki prawniczej. Pokazuje, jak sąd interpretuje wymogi formalne i merytoryczne takich wniosków.

Czy można wyłączyć sędziego 'na zapas'? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III KS 71/23
POSTANOWIENIE
Dnia 29 grudnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
na posiedzeniu w dniu 28 grudnia 2023 r.,
w kwestii wniosku adwokata C. T. – obrońcy oskarżonej I. S., zawartego w pkt 3 jego pisma z dnia 25 października 2023 r. o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu skargi Prokuratora Rejonowego w Miechowie na wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV Ka 211/23, wymienionych 47 Sędziów Sądu Najwyższego (w tym SSN Anny Dziergawki)
p o s t a n o w i ł
wniosek w wyłączenie Sędziów Sądu Najwyższego wymienionych w pkt 3 pisma z dnia 25 października 2023 r. adwokata C. T. – obrońcy oskarżonej I.S., pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Adwokat C. T. – obrońca oskarżonej I. S., w pkt 3 pisemnej odpowiedzi na skargę Prokuratora Rejonowego w Miechowie na wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV Ka 211/23, zawarł wniosek o wyłączenie wymienionych w tym punkcie 47 Sędziów Sądu Najwyższego, w tym SSN Anny Dziergawki. Pismo to datowane 25 października 2023 r., wpłynęło do Sądu Najwyższego w dniu 5 grudnia 2023 r. (k. 2 i k.5).
W dacie wpływu do Sądu Najwyższego tego pisma nie dokonano jeszcze przydziału sprawy  w przedmiocie skargi Prokuratora Rejonowego w Miechowie na wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV Ka 211/23 (sprawa w SN
oznaczona sygnaturą III KS 71/23).
Sprawa o sygnaturze III KS 71/23 została przydzielona SSN Annie Dziergawce w dniu 6 grudnia 2023 r. (por. k.9), a w dniu 8 grudnia wysłano do stron informację o składzie, celem ewentualnego złożenia wniosku o jakim mowa w art. 29 § 6 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sadzie Najwyższym.
Należy podkreślić, że przepisy k.p.k. nie przewidują wyłączenia
sędziego
in abstracto
, gdyż zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego dopuszczalne jest w
odniesieniu do konkretnej osoby, która została wyznaczona do składu
orzekającego w danej sprawie, a nie sędziego mogącego jedynie teoretycznie, w
przyszłości zostać wyznaczonym do jej rozpoznania
, a tak właśnie jest
we wniosku o wyłączenie Sędziów Sądu Najwyższego wymienionych w pkt 3 pisma z dnia 25 października 2023 r. adwokata C. T. – obrońcy oskarżonej I. S. Ubocznie przy tym należy zauważyć, że analiza uzasadnienia wniosku z pkt 3 pisma z dnia 25 października 2023 r. adwokata C. T. – obrońcy oskarżonej I. S., wskazuje, iż nie powołuje się w nim  rzeczowej argumentacji, aby wykazać
związek funkcjonalny pomiędzy podnoszonymi okolicznościami (które muszą mieć charakter rzeczywisty i obiektywny), a rozstrzygnięciem konkretnej sprawy, na podstawie których zasadne jest przypuszczenie o możliwości wydania przez sąd  pozbawionego podstaw  rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Treść powołanego przepisu, dla stwierdzenia podstawy wyłączenia sędziego, wymaga istnienia określonej kategorii okoliczności, która, jeżeli zestawić ją z przedmiotem rozstrzygnięcia w określonej sprawie, prowadzi do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego, mającego ją rozstrzygnąć. Oznacza to, że pomiędzy podnoszonymi okolicznościami, które powinny mieć charakter rzeczywisty i obiektywny, a rozstrzygnięciem konkretnej sprawy musi zachodzić związek funkcjonalny, pozwalający na możliwości wyprowadzenia z nich wniosku o istnieniu uzasadnionej wątpliwości co do braku bezstronności w rozstrzygnięciu tej sprawy, a więc o potencjalnie możliwym rozstrzygnięciu na korzyść jednej ze stron, bez uzasadnionych podstaw. Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi zatem zawsze
in concreto
, a nie
in
abstracto
. Nie może zatem stanowić jedynie subiektywnego przekonania określonej osoby, lecz winna być konkretna, realna, obiektywna i poddająca się zewnętrznej weryfikacji
(por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2012 r., III KK 214/11, OSNKW 2012, z. 4, poz. 4).
Także w wyroku TSUE z dnia 19 listopada 2019 r. w połączonych sprawach C – 585/18, C – 624/18 i C – 625/18, A.K. i in. przeciwko Sądowi Najwyższemu, stwierdzono, że do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności może dojść, jeśli w konkretnej sprawie i konkretnych okolicznościach zachodzi zespół szczególnych okoliczności (np. związanych z procesem powołania, ale i powstałych po powołaniu na stanowisko sędziego). TSUE również w wyroku z dnia 9 lipca 2020 r., C – 272/19, VQ przeciwko Land Hessen, w pkt 54, wskazał, że sam fakt, iż władze wykonawcze lub ustawodawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz, ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeżeli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków.
Z powyższych względów, rozstrzygnięto jak na wstępie..
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI