III KS 60/23

Sąd Najwyższy2023-11-07
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższyskargawyrok sądu odwoławczegouchylenie wyrokubezstronność sędziegoprawo karnepostępowanie karneart. 437 k.p.k.art. 539e k.p.k.

Sąd Najwyższy oddalił skargę na wyrok sądu odwoławczego, uznając, że uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji było uzasadnione koniecznością ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego z powodu wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego na wyrok sądu odwoławczego, który uchylił wyrok sądu pierwszej instancji. Skarga dotyczyła rzekomego naruszenia przepisów postępowania i braku bezstronności sędziego. Sąd Najwyższy uznał, że uchylenie wyroku przez sąd odwoławczy było uzasadnione koniecznością ponownego przeprowadzenia całego przewodu sądowego, co stanowiło podstawę do oddalenia skargi.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał skargę pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego M.L. na wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt III Ka 198/23. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt X K 511/20, w sprawie o czyn z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. i in. Skarga podniesiona przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego kwestionowała zasadność uchylenia wyroku przez sąd odwoławczy. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 539e § 2 k.p.k. oraz art. 437 § 2 k.p.k., podkreślił, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest dopuszczalne tylko w ściśle określonych przypadkach, w tym gdy konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał na rażące uchybienia przepisom postępowania, które miały wpływ na treść orzeczenia i podważyły gwarancję bezstronności sędziego. W konsekwencji, konieczność ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości była uzasadniona, co skutkowało oddaleniem skargi. Kosztami postępowania skargowego obciążono Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stwierdzenie rażących uchybień proceduralnych mających wpływ na treść orzeczenia oraz wątpliwości co do bezstronności sędziego uzasadniają konieczność ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na art. 437 § 2 k.p.k. i art. 539a § 3 k.p.k. wyjaśnił, że uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest możliwe, gdy zachodzi bezwzględna przyczyna odwoławcza lub konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Analiza uzasadnienia sądu odwoławczego wykazała, że stwierdzone uchybienia co do bezstronności sędziego i rzetelności postępowania, naruszające standardy konstytucyjne i konwencyjne, wymagały ponownego przeprowadzenia całego postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić skargę

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
M.K.1osoba_fizycznaoskarżony
M.K.2osoba_fizycznaoskarżony
J.M.osoba_fizycznaoskarżony
M.L.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 437 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

k.p.k. art. 539e § § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna dla postanowienia Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi na wyrok sądu odwoławczego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymienione jako jedna z podstaw uchylenia orzeczenia.

k.p.k. art. 454

Kodeks postępowania karnego

Wymienione jako jedna z podstaw uchylenia orzeczenia.

k.p.k. art. 539a § § 3

Kodeks postępowania karnego

Określa podstawy rozpoznawania skargi przez Sąd Najwyższy.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu, rzetelne i uczciwe postępowanie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchylenie wyroku przez sąd odwoławczy było uzasadnione koniecznością ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości z powodu rażących uchybień proceduralnych i wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę na wyrok sądu odwoławczego w ograniczonym zakresie, badając jedynie bezwzględne przyczyny odwoławcze lub konieczność ponownego przeprowadzenia przewodu w całości.

Odrzucone argumenty

Skarga pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego była zasadna i powinna skutkować uwzględnieniem zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania i braku bezstronności sędziego.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się wyłącznie do badania, czy w sprawie, na etapie postępowania przed sądem I lub II instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza albo doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. lub też konieczne jest przeprowadzenie na nowo w całości przewodu sądowego Sąd orzekający w przedmiocie żądania sędziego w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego, doprowadził do przeprowadzenia postępowania sądowego dotkniętego rażącym uchybieniem przepisom postępowania, mającym wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, gwarantującym bezstronność sędziego rozpoznającego sprawę, tym samym pozbawił strony prawa do sądu, w szczególności do wydania orzeczenia po przeprowadzeniu rzetelnego i uczciwego postępowania przez bezstronny sąd w ocenie Sądu Odwoławczego, z powodów wręcz oczywistych (…), rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy uchybiło rzetelności postępowania, o której stanowią art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, przy braku dążenia do wydania orzeczenia na ustaleniach odpowiadających prawdzie, bo poczynionych na podstawie całokształtu materiału dowodowego obiektywnie ocenionego przez właściwy i bezstronny sąd konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości

Skład orzekający

Jerzy Grubba

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi na wyrok sądu odwoławczego (art. 539e k.p.k.) oraz przesłanek uchylenia wyroku przez sąd odwoławczy (art. 437 § 2 k.p.k.), zwłaszcza w kontekście naruszenia prawa do sądu i bezstronności sędziego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury skargi kasacyjnej w sprawach karnych i może być stosowane w sprawach o podobnym charakterze proceduralnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i bezstronności sędziego, co jest zawsze istotne. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy kontroluje pracę sądów niższych instancji w kontekście prawidłowości proceduralnej.

Czy wątpliwości co do bezstronności sędziego mogą unieważnić całe postępowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III KS 60/23
POSTANOWIENIE
Dnia 7 listopada 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 listopada 2023r.
w sprawie
M.K.1, M.K.2 i J.M.
oskarżonych o czyn z art. 156§1 pkt 2 k.k. i in.
skargi pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego M.L.
od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 29 czerwca 2023r., sygn. akt III Ka 198/23,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 9 listopada 2022r., sygn. akt X K 511/20
na podstawie art. 539e§2 k.p.k.
postanowił:
1) oddalić skargę,
2) kosztami postępowania skargowego obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Skarga pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 437§2 k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
Powiązanie tego przepisu z treścią art. 539a § 3 k.p.k., w którym wymieniono podstawy tego środka zaskarżenia, jednoznacznie wskazuje, że Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się wyłącznie do badania, czy w sprawie, na etapie postępowania przed sądem I lub II instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza albo doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. lub też konieczne jest przeprowadzenie na nowo w całości przewodu sądowego (vide: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018r., sygn. akt I KZP 13/17 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017r., sygn. akt IV KS 6/16). Z powyższego wynika również, że uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego winno jednoznacznie wskazywać, która z przesłanek określonych w art. 437 § 2 k.p.k. była podstawą uchylenia wyroku sądu I instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania.
Z uzasadnienia zaskarżonego skargą wyroku jednoznacznie wynika, że Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że „
Sąd orzekający w przedmiocie żądania sędziego w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego, doprowadził do przeprowadzenia postępowania sądowego dotkniętego rażącym uchybieniem przepisom postępowania, mającym wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, gwarantującym bezstronność sędziego rozpoznającego sprawę, tym samym pozbawił strony prawa do sądu, w szczególności do wydania orzeczenia po przeprowadzeniu rzetelnego i uczciwego postępowania przez bezstronny sąd
”. Wskazano w nim też, że
„
w ocenie Sądu Odwoławczego, z powodów wręcz oczywistych (…), rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy uchybiło rzetelności postępowania, o której stanowią art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, przy braku dążenia do wydania orzeczenia na ustaleniach odpowiadających prawdzie, bo poczynionych na podstawie całokształtu materiału dowodowego obiektywnie ocenionego przez właściwy i bezstronny sąd
”.
Powyższa konstatacja musiała doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdyż nie sposób uznać, że jakakolwiek czynność przeprowadzona przed sądem, co do którego istnieją tak daleko idące wątpliwości w zakresie jego bezstronności, może być zaliczona w poczet materiału dowodowego – tak więc, tak jak wymaga tego art. 437§2 k.p.k.,
konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Stwierdzenie to należy rozumieć jako równoważne ze sformułowaniem (może niezbyt zręcznym), którym posłużył się Sąd Okręgowy – „
Sąd Rejonowy przeprowadzi na nowo przewód sądowy w tym postępowanie dowodowe w niezbędnym do rozstrzygnięcia istoty postępowania zakresie”.
W świetle powyższego skarga nie mogła być uznana za zasadną.
Z przytoczonych wyżej względów, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[Z.K.]
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI