III KS 41/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy oskarżonego K. K. o wyłączenie sędziego Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie sygn. akt III KS 41/24. Jako podstawę wniosku wskazano brak instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności sędziego SN, wynikający z okoliczności jego powołania na urząd w następstwie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy, odwołując się do własnego orzecznictwa (m.in. BSA I-4110-1/20, V KO 37/22, I KZP 2/22) oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (wyrok w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce), uznał, że wątpliwości co do bezstronności sędziego mają charakter instytucjonalny, a nie personalny. Sąd podkreślił, że wykładnia art. 41 k.p.k. powinna uwzględniać nie tylko obawy o stronniczość konkretnego sędziego, ale także konieczność zapewnienia stronie dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 EKPC. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie, uznając wniosek za w pełni zasadny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego SN w sprawach dotyczących wadliwości procedury nominacyjnej, powoływanie się na orzecznictwo ETPC i SN w kontekście niezależności sądownictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów SN po zmianach w ustawie o KRS z 2017 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego może być uwzględniony z uwagi na wątpliwości co do instytucjonalnych gwarancji jego niezawisłości i bezstronności, wynikające z procedury powołania na urząd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek został uwzględniony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia art. 41 k.p.k. powinna obejmować także zapewnienie stronie dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, co w tym przypadku było zagrożone ze względu na sposób powołania sędziego SN w kontekście wadliwej procedury nominacyjnej.
Czy sędzia Sądu Najwyższego powołany na urząd w następstwie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. spełnia standardy niezależnego i bezstronnego sądu w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w kontekście orzecznictwa ETPC i SN, udział w takiej procedurze nominacyjnej może podważać spełnienie tych standardów.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wyroku ETPC w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce oraz uchwały połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r., które wskazywały na brak niezależności i bezstronności organów powołujących sędziów w wyniku nowelizacji ustawy o KRS z 2017 r.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Ryszard Witkowski | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis należy interpretować szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego; należy baczyć na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do niezależnego i bezstronnego sądu.
Dz.U. z 2018 r., poz. 3
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa określająca tryb kształtowania składu KRS, który budzi wątpliwości co do niezależności.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy nienależytej obsady sądu, która może zachodzić również w przypadku udziału w składzie sędziego powołanego w wadliwym trybie.
k.p.k. art. 540 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku uwzględnienia skargi do ETPC.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności sędziego SN Ryszarda Witkowskiego ze względu na procedurę nominacyjną. • Konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu. • Orzecznictwo Sądu Najwyższego, ETPC i TSUE dotyczące wadliwości procedury powoływania sędziów.
Godne uwagi sformułowania
brak instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności sędziego SN • szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego • konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu • niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą • nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. [...] nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
przewodniczący
Ryszard Witkowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego SN w sprawach dotyczących wadliwości procedury nominacyjnej, powoływanie się na orzecznictwo ETPC i SN w kontekście niezależności sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów SN po zmianach w ustawie o KRS z 2017 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze, zwłaszcza w kontekście bieżących debat o praworządności.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego. Kluczowa decyzja w sprawie niezależności sądownictwa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.