III KS 40/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę prokuratora na wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Kluczowym zagadnieniem była prawidłowa reprezentacja Skarbu Państwa w postępowaniu. Sąd Apelacyjny uznał, że powinien go reprezentować Prezes Sądu Okręgowego w Szczecinie, podczas gdy Sąd Najwyższy stwierdził, że właściwym organem był Prezes Sądu Rejonowego w Goleniowie, ponieważ to ten sąd stosował środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 554 § 2b k.p.k., organem reprezentującym Skarb Państwa jest prezes sądu, który wydał ostatnie orzeczenie kończące postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności karnej lub stosowania środka zapobiegawczego, lub prezes sądu pierwszej instancji, jeśli orzeczenie zostało zmienione. W tej konkretnej sprawie, ponieważ jedynie Sąd Rejonowy w Goleniowie stosował tymczasowe aresztowanie, to jego prezes powinien reprezentować Skarb Państwa. Zaliczenie przez Sąd Okręgowy okresu tymczasowego aresztowania na poczet grzywny nie stanowiło ponownego stosowania tego środka. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwego organu reprezentującego Skarb Państwa w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, interpretacja art. 554 § 2b k.p.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z reprezentacją Skarbu Państwa w postępowaniu odszkodowawczym.
Zagadnienia prawne (2)
Kto jest właściwym organem reprezentującym Skarb Państwa w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, gdy środek ten był stosowany przez sąd pierwszej instancji, a sąd wyższej instancji jedynie zaliczył okres aresztowania na poczet orzeczonej kary?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organem reprezentującym Skarb Państwa jest prezes sądu, który faktycznie stosował środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, a nie sąd, który jedynie zaliczył ten okres na poczet kary.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na literalnym brzmieniu art. 554 § 2b k.p.k., wskazując, że intencją ustawodawcy było powiązanie reprezentacji Skarbu Państwa z organem, którego decyzja stanowiła podstawę dochodzonego roszczenia. W tym przypadku był to Sąd Rejonowy w Goleniowie, który stosował tymczasowe aresztowanie, a nie Sąd Okręgowy w Szczecinie, który jedynie zaliczył ten okres na poczet grzywny.
Czy zaliczenie przez sąd wyższej instancji okresu tymczasowego aresztowania na poczet orzeczonej kary grzywny stanowi 'stosowanie środka zapobiegawczego' w rozumieniu art. 554 § 2b pkt 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zaliczenie okresu tymczasowego aresztowania na poczet grzywny nie jest równoznaczne ze 'stosowaniem środka zapobiegawczego' przez ten sąd.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił czynność stosowania tymczasowego aresztowania od czynności zaliczenia tego okresu na poczet kary. Podkreślono, że tylko faktyczne stosowanie środka zapobiegawczego przez dany sąd uzasadnia jego reprezentację Skarbu Państwa w postępowaniu odszkodowawczym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | strona postępowania |
| Prokurator | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 554 § 2a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 554 § 2b
Kodeks postępowania karnego
Organem reprezentującym Skarb Państwa jest prezes sądu, w którym wydano ostatnie orzeczenie kończące postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności karnej, stosowania środka zapobiegawczego, środka zabezpieczającego lub zatrzymania, albo prezes sądu pierwszej instancji, w którym wydano zmienione orzeczenie, jeżeli orzeczeniem tym zmieniono orzeczenie sądu pierwszej instancji i zastosowano środek, w związku z którym nie przysługuje odszkodowanie. W niniejszej sprawie kluczowe było ustalenie, który sąd faktycznie stosował tymczasowe aresztowanie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 539e § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 539a § 1-2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 539a § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 552 § 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 554 § 4
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 157 § 2
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne zastosowanie art. 437 § 2 k.p.k. przez Sąd Apelacyjny poprzez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z powodu niewłaściwej reprezentacji Skarbu Państwa. • Niewłaściwe określenie organu reprezentującego Skarb Państwa (Prezes Sądu Okręgowego zamiast Prezesa Sądu Rejonowego w Goleniowie). • Sąd Rejonowy w Goleniowie był jedynym sądem stosującym tymczasowe aresztowanie, co czyni jego prezesa właściwym reprezentantem Skarbu Państwa zgodnie z art. 554 § 2b k.p.k.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Apelacyjnego, że Prezes Sądu Okręgowego w Szczecinie powinien reprezentować Skarb Państwa w postępowaniu o odszkodowanie za tymczasowe aresztowanie.
Godne uwagi sformułowania
przymiot statio fisci • organem reprezentującym Skarb Państwa jest: 1) prezes sądu, w którym wydano ostatnie orzeczenie kończące postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności karnej, stosowania środka zapobiegawczego, środka zabezpieczającego lub zatrzymania, albo 2) prezes sądu pierwszej instancji, w którym wydano zmienione orzeczenie • intencją ustawodawcy było by Skarb Państwa w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie był reprezentowany przez ten podmiot (organ tego podmiotu), którego niesłuszna decyzja jest in concreto podstawą dochodzonego roszczenia.
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Antoni Bojańczyk
sprawozdawca
Anna Dziergawka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwego organu reprezentującego Skarb Państwa w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, interpretacja art. 554 § 2b k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z reprezentacją Skarbu Państwa w postępowaniu odszkodowawczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawami obywateli dochodzących odszkodowania od państwa za niesłuszne pozbawienie wolności, a także precyzyjnej interpretacji przepisów Kodeksu postępowania karnego.
“Kto reprezentuje Skarb Państwa w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 224 000 PLN
odszkodowanie: 14 326 PLN
zadośćuczynienie: 53 868 PLN
zwrot kosztów pełnomocnika: 384 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.