III KS 23/18

Sąd Najwyższy2018-09-06
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
skarga nadzwyczajnaSąd Najwyższypostępowanie karneobecność oskarżonegorozprawa apelacyjnaobowiązkowa obecnośćart. 439 k.p.k.art. 450 k.p.k.

Sąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Okręgowego, uznając, że nie doszło do naruszenia przepisów o obowiązkowej obecności oskarżonego na rozprawie apelacyjnej.

Obrońca oskarżonego P. S. złożył skargę nadzwyczajną na wyrok Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok uniewinniający i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zarzutem było rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy podczas nieobecności oskarżonego, mimo że jego obecność była obowiązkowa. Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że obecność oskarżonego na rozprawie apelacyjnej nie była obligatoryjna, a jedynie fakultatywna, co wyklucza zastosowanie art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.

Sprawa dotyczyła skargi obrońcy oskarżonego P. S. na wyrok Sądu Okręgowego w R. z dnia 10 kwietnia 2018 r., który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 12 października 2017 r. uniewinniający oskarżonego od zarzucanego mu czynu z art. 54 § 2 i 1 k.k.s. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Obrońca zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. poprzez rozpoznanie sprawy podczas nieobecności oskarżonego, której obecność była obowiązkowa. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę na podstawie art. 539e § 2 k.p.k., oddalił ją jako niezasadną. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 539a § 1 k.p.k., jest skuteczny, gdy wykaże naruszenie art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. lub wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 k.p.k. W niniejszej sprawie skarżący powołał się na drugą podstawę. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 450 § 2 k.p.k. udział oskarżonego w rozprawie apelacyjnej nie jest co do zasady obowiązkowy, chyba że sąd uzna go za konieczny. Analiza akt wykazała, że oskarżony został jedynie zawiadomiony o terminie rozprawy, a nie wezwany, co oznaczało, że miał prawo do udziału, ale nie był do niego zobowiązany. W związku z tym zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. okazał się nietrafny, ponieważ bezwzględna przyczyna odwoławcza zachodzi tylko w sytuacji, gdy sprawa została rozpoznana podczas obowiązkowej nieobecności oskarżonego. Sąd Najwyższy obciążył oskarżonego kosztami postępowania skargowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, rozpoznanie sprawy podczas nieobowiązkowej obecności oskarżonego nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że art. 450 § 2 k.p.k. stanowi, iż udział oskarżonego w rozprawie apelacyjnej nie jest co do zasady obowiązkowy, chyba że sąd uzna go za konieczny. W analizowanej sprawie oskarżony został jedynie zawiadomiony o terminie rozprawy, a nie wezwany, co oznaczało, że jego obecność była fakultatywna, a nie obligatoryjna. Bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. zachodzi jedynie w sytuacji, gdy sprawa została rozpoznana podczas obowiązkowej nieobecności oskarżonego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie skargi

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w imieniu oskarżonego)

Strony

NazwaTypRola
P. S.osoba_fizycznaoskarżony
Naczelnik Urzędu Celno Skarbowego w W.organ_państwowyapelujący

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 539e § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § 1 pkt 11

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 450 § 2

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 539a § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 437 § 2 zdanie drugie

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obecność oskarżonego na rozprawie apelacyjnej nie była obligatoryjna, a jedynie fakultatywna, ponieważ został on jedynie zawiadomiony, a nie wezwany.

Odrzucone argumenty

Rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

nadzwyczajny środek zaskarżenia bezwzględna przyczyna odwoławcza udział oskarżonego w rozprawie apelacyjnej nie jest co do zasady obowiązkowy, chyba że prezes sądu lub sąd uzna go za konieczny miał zatem jedynie prawo do wzięcia udziału w rozprawie, a nie był do tego zobowiązany

Skład orzekający

Dariusz Świecki

przewodniczący-sprawozdawca

Andrzej Ryński

członek

Włodzimierz Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "interpretację przepisów dotyczących obowiązkowej obecności oskarżonego na rozprawie apelacyjnej oraz stosowania art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w kontekście skarg nadzwyczajnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie obecność oskarżonego była fakultatywna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego związanego z prawami oskarżonego i prawidłowością postępowania odwoławczego, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Czy nieobecność na rozprawie apelacyjnej zawsze oznacza naruszenie prawa? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KS 23/18
POSTANOWIENIE
Dnia 6 września 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Świecki (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Andrzej Ryński
‎
SSN Włodzimierz Wróbel
w sprawie
P. S.
‎
oskarżonego z art. 54 § 2 i 1 k.k.s.,
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na posiedzeniu w dniu 6 września 2018 r.,
‎
skargi obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w R.
‎
z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt V Ka […],
‎
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w R.
‎
z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt X K […] i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.,
postanowił:
1. oddalić skargę;
2. kosztami sądowymi postępowania skargowego obciążyć oskarżonego P. S.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 12 października 2017 r. P. S. został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 54 § 2 i 1 k.k.s.
Wyrok ten zaskarżył w całości apelacją wniesioną na niekorzyść oskarżonego Naczelnik
[…]
Urzędu Celno Skarbowego w W.
Po rozpoznaniu tej apelacji Sąd Okręgowy w R., wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2018 r., uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w R. do ponownego rozpoznania.
Skargę od wyroku Sądu odwoławczego, w oparciu o przepis art. 539a § 1 k.p.k., złożył obrońca oskarżonego, zarzucając mu naruszenie art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., poprzez rozpoznanie sprawy przez ten Sąd w dniu 10 kwietnia 2018 r. podczas nieobecności oskarżonego P. S., w sytuacji, gdy jego obecność była obowiązkowa. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skargę obrońcy oskarżonego, jako niezasadną, należało oddalić.
Wskazać wpierw trzeba, że nadzwyczajny środek zaskarżenia, o którym stanowi art. 539a § 1 k.p.k. będzie skuteczny, gdy zostanie w nim wykazane – stosownie do § 3 tego przepisu – że wydanie orzeczenia kasatoryjnego naruszało art. 437 k.p.k. (w rzeczywistości chodzi o art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.) lub też, że przy wydaniu tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k.
W sprawie niniejszej autor skargi powołuje się na tę ostatnią jej podstawę. Wywodzi mianowicie, że zaskarżony wyrok dotknięty jest bezwzględną przyczyną odwoławczą, albowiem sprawa została rozpoznana przez Sąd Okręgowy w dniu 10 kwietnia 2018 r. pod nieobecność oskarżonego, którego obecność była jakoby obligatoryjna.
Ze stanowiskiem skarżącego nie sposób się jednak zgodzić. Przypomnieć tu trzeba, że stosownie do treści art. 450 § 2 k.p.k. udział oskarżonego w rozprawie apelacyjnej nie jest co do zasady obowiązkowy, chyba, że prezes sądu lub sąd uzna go za konieczny. Analiza materiałów sprawy dowodzi, że w sprawie niniejszej tego rodzaju decyzja wskazanych organów jednak nie zapadła, a obecność oskarżonego na rozprawie odwoławczej nie była obligatoryjna. Zarówno bowiem z zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, jak i elektronicznego pokwitowania odbioru przez oskarżonego powiadomienia o jej terminie oraz wreszcie samego protokołu rozprawy apelacyjnej z dnia 10 kwietnia 2018 r. wynika jednoznacznie, że P. S. został jedynie zawiadomiony o terminie tej rozprawy, a nie nań wezwany. Miał on zatem jedynie prawo do wzięcia udziału w rozprawie, a nie był do tego zobowiązany. Całkowicie nietrafne są więc uwagi – obecnego przecież na wskazanej rozprawie odwoławczej – obrońcy oskarżonego, że obecność jego mandanta na tym forum była obligatoryjna, co ma rzekomo wynikać z protokołu tej czynności.
Skoro zatem, stosownie do treści art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., do bezwzględnej przyczyny odwoławczej opisanej w tym przepisie dojdzie jedynie w sytuacji, gdy sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa, a nie, jak w sprawie niniejszej, jedynie fakultatywna – wniesiona skarga nie może okazać się skuteczną. W związku z powyższym podlegała ona oddaleniu.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI