III KRS 6/05

Wyrok z dnia 7 grudnia 2005 r. 
III KRS 6/05 
 
Przepis art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo 
o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998 r., 
Nr 98, poz. 607 ze zm.) dotyczy wszystkich sędziów w stanie spoczynku, którzy 
złożyli fałszywe oświadczenie dotyczące pracy, służby lub współpracy z orga-
nami, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu 
pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w 
latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (jednolity tekst: Dz.U. z 
1999 r. Nr 42, poz. 428 ze zm.), niezależnie od tego, czy oświadczenia takie zło-
żyli przed przejściem w stan spoczynku, po przejściu w stan spoczynku, czy 
też po zakończeniu służby i uzyskaniu prawa do emerytury lub renty. 
 
Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, 
Andrzej Wasilewski (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2005 r. sprawy 
z odwołania Alicji R. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa [...] z dnia 20 lipca 
2005 r., w przedmiocie stwierdzenia w stosunku do zainteresowanej okoliczności 
powodujących utratę uprawnień do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spo-
czynku 
 
o d d a l i ł   odwołanie. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Krajowa Rada Sądownictwa, w wyniku postępowania wszczętego na wniosek 
Ministra Sprawiedliwości (uchwała [...] Krajowej Rady Sądownictwa), na podstawie 
art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o 
ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998 r. Nr 98, 
poz. 607 ze zm.), podjęła uchwałę [...] z dnia 20 lipca 2005 r., w której stwierdziła, że 
„pani Alicja R. sędzia Sądu Rejonowego w S. w stanie spoczynku traci prawo do 

 
2
stanu spoczynku i prawo do uposażenia w stanie spoczynku.” W uzasadnieniu po-
wyższej uchwały [...] wskazała ona w szczególności na to, że „sędzia Sądu Rejono-
wego w S. w stanie spoczynku Pani Alicja R. utraciła prawo do stanu spoczynku i 
uposażenia w stanie spoczynku w związku ze stwierdzeniem przez Sąd Apelacyjny 
w Warszawie, prawomocnym wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2004 r. [...], złożenia przez 
nią fałszywego oświadczenia dotyczącego pracy, służby lub współpracy z organami 
wskazanymi w art. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby 
w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 
osób pełniących funkcje publiczne (Dz.U. z 1997 r. Nr 70, poz. 443 ze zm.)”, przy 
czym obwieszczenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 
2005 r. informujące o powyższym wyroku zostało opublikowane w Monitorze Polskim 
z 2005 r. Nr 25, poz. 360.  
Alicja R. - sędzia Sądu Rejonowego w S. w stanie spoczynku wniosła - w try-
bie określonym w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Są-
downictwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082 ze zm.) - odwołanie od powyższej 
uchwały [...] z dnia 20 lipca 2005 r., w którym zarzuciła: „1. wydanie rozstrzygnięcia w 
wyniku postępowania wszczętego i prowadzonego bez podstawy prawnej, przez nie-
uprawniony do tego organ. Wskazując na powyższe wnoszę o: 1. Uchylenie zaskar-
żonej uchwały w całości i przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa do 
ponownego rozpoznania.” Natomiast w uzasadnieniu swego odwołania skarżąca 
powtórzyła zarzuty, jakie uprzednio podniosła już w odpowiedzi na zawarte w 
uchwale Krajowej Rady Sądownictwa [...] z dnia 19 maja 2005 r. wezwanie do złoże-
nia wyjaśnień na piśmie i wniosków dowodowych, w związku ze wszczęciem postę-
powania w przedmiotowej sprawie, ponieważ - w jej opinii - w uzasadnieniu zaskar-
żonej obecnie uchwały [...] z dnia 20 lipca 2005 r. brak jest wyczerpującego ustosun-
kowania się do tych zarzutów. W tej sytuacji skarżąca zarzuciła, że:  
Po pierwsze, zważywszy na przepisy art. 8 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 pkt 
1 - pkt 5 i art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o 
ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, należy mieć na uwadze 
to, iż „w przepisie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy nie zostało wyraźnie wskazane, że ma on 
zastosowanie względem sędziów w stanie spoczynku. Należy zauważyć, że ustawo-
dawca, określając skutki uprawomocnienia się wyroku Sądu Lustracyjnego w przed-
miocie prawdziwości oświadczenia lustracyjnego złożonego przez sędziego w stanie 
spoczynku, nie ustalił jednocześnie trybu, w jakim miałoby nastąpić pozbawienie sę-

 
3
dziego, którego dotyczy taki wyrok, prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie 
spoczynku. Niniejsze postępowanie w sprawie pozbawienia skarżącej prawa do 
stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku było zatem prowadzone i roz-
strzygnięte bez podstawy prawnej.” 
Po drugie, „postępowanie Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiotowej 
sprawie było wszczęte i prowadzone w oparciu o przepis § 31 rozporządzenia Prezy-
denta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowego 
trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz postępowania przed Radą (Dz.U. z 
2001 r. Nr 152, poz. 1725). W tytule Rozdziału V rozporządzenia wskazano, że prze-
pisy w tym Rozdziale ujęte (włączając w to przepis § 31) dotyczą okoliczności wy-
mienionych w art. 7 ust. 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy 
- prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998 
r. Nr 98, poz. 607 ze zm.). Natomiast okoliczności dotyczące sędziów, którzy złożyli 
fałszywe oświadczenie dotyczące pracy, służby lub współpracy z organami wymie-
nionymi w art. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w 
organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944 - 1990 osób 
pełniących funkcje publiczne (Dz.U. Nr 70, poz. 443), wskazane zostały przepisem 
art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy. Mając na względzie powyższe, a także analizę i konkluzje 
zawarte w pkt 1 wskazuję, że Krajowa Rada Sądownictwa nie miała umocowania do 
wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie utraty przez skarżącą prawa 
do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku.” 
Po trzecie, „analiza przepisów art. 8 ust. 4 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 17 
grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - prawo o ustroju sądów powszechnych oraz nie-
których innych ustaw prowadzi do wniosku, że ustawodawca przewidział możliwość 
prowadzenia tzw. postępowania lustracyjnego względem sędziów w stanie spoczyn-
ku, którzy oświadczeń lustracyjnych nie złożyli w ogóle, bądź złożyli je po zakończe-
niu okresu służby. Przepisy te nie stanowią jednak podstawy do wszczęcia przeciwko 
sędziemu w stanie spoczynku, który złożył nieprawdziwe oświadczenie lustracyjne w 
okresie służby, postępowania w przedmiocie utraty prawa do stanu spoczynku i upo-
sażenia w stanie spoczynku.” 
Po czwarte, „brak oparcia w obowiązujących przepisach prawa zarzucam za-
skarżonemu orzeczeniu nadto w części, w jakiej pozbawia ono skarżącą prawa do 
uposażenia sędziego w stanie spoczynku. Dyspozycja przepisu art. 9 ust. 1 w.w. 
ustawy wskazuje, że przepis ten - a w konsekwencji i przepis art. 9 ust. 3 ustawy - 

 
4
zastosowanie ma do okoliczności przewidzianych w art. 7 ust. 4 oraz w art. 8 ust. 3 i 
4. (...) przepisy art. 7 ust. 4 oraz art. 8 ust. 3 i 4 nie dotyczą sytuacji złożenia, w okre-
sie służby, przez sędziego w stanie spoczynku fałszywego oświadczenia dotyczące-
go pracy, służby lub współpracy z organami wymienionymi w art. 2 ustawy z dnia 11 
kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa 
lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz.U. 
Nr 70, poz. 443). Stwierdzam zatem, że przepisy art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 
grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - prawo o ustroju sądów powszechnych oraz nie-
których innych ustaw (...) nie mogą stanowić podstawy ograniczenia kwoty wypłaty, a 
następnie pozbawienia uposażenia w stanie spoczynku w przedmiotowej sprawie.”  
Po piąte, zważywszy na dyspozycję art. 30 oraz dyspozycję art. 7 ust. 1 usta-
wy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeń-
stwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje 
publiczne również w tej ustawie „nie określono podstaw do pozbawienia mnie prawa 
do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku.”  
Ponadto, skarżąca zarzuciła również, że z kolei „do odpowiedzialności dyscy-
plinarnej sędziów w stanie spoczynku stosuje się odpowiednio, w oparciu o przepis 
art. 104 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych 
(Dz.U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070), przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej sę-
dziów. Wśród kar orzekanych przez sąd dyscyplinarny wymieniono (art. 104 § 3 pkt 
4) pozbawienie prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia. Ograni-
czony jest jednakże czas, w jakim można wszcząć postępowanie dyscyplinarne. 
Przepis art. 108 § 1 stanowi, że postępowania dyscyplinarnego nie można wszcząć 
po upływie trzech lat od chwili czynu. Czyny, których dotyczy wydany względem mo-
jej osoby wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2004 r. [...], miały 
miejsce w okresie przed 1990 r., tj. ponad 15 lat temu. Uznać należy zatem, że nie 
ma możności przeprowadzenia w odniesieniu do osoby skarżącej także postępowa-
nia dyscyplinarnego.” 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
Przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - 
Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998 r. 
Nr 98, poz. 607 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o zmianie ustawy - Prawo o 

 
5
ustroju sądów powszechnych) stanowi, że sędziowie w stanie spoczynku i prokura-
torzy w stanie spoczynku, którzy złożyli fałszywe oświadczenia dotyczące pracy, 
służby lub współpracy z organami, o których mowa jest w art. 2 ustawy o ujawnieniu 
pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 
1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne, tracą prawo do stanu spoczynku i 
uposażenia w stanie spoczynku. Z przepisu tego wynika w sposób jednoznaczny i 
nie budzący żadnych wątpliwości, że dotyczy on wszystkich „sędziów w stanie spo-
czynku”, którzy „złożyli fałszywe oświadczenia dotyczące pracy, służby lub współpr-
acy z organami, o których mowa jest w art. 2 ustawy o ujawnieniu pracy lub służby w 
organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób 
pełniących funkcje publiczne” (lege non distinguente nec nostrum est distinguere), a 
więc niezależnie od tego, czy oświadczenia takie składali oni przed (a) przejściem w 
stan spoczynku, czy (b) po przejściu w stan spoczynku, czy też (c) po zakończeniu 
służby i uzyskaniu prawa do emerytury lub renty (art. 7 ust. 6 tej ustawy), w nawiąza-
niu do którego uzyskali oni następnie stan spoczynku na podstawie art. 6 ustawy z 
dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych 
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 124, poz. 782 ze zm.). Równocześnie, zgod-
nie z dyspozycją art. 8 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów po-
wszechnych, „okoliczności, o których mowa w ust. 1, stwierdza się w trybie określo-
nym w art. 7 ust. 4 i 5. Utrata uprawnień następuje z dniem wydania decyzji.” A z 
kolei, stosownie do dyspozycji art. 7 ust. 4 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o 
ustroju sądów powszechnych, okoliczności te „stwierdza Krajowa Rada Sądownictwa 
w drodze decyzji (w danym wypadku podejmowanej w formie uchwały - dop.). Wnio-
sek o wydanie decyzji może złożyć Minister Sprawiedliwości.” 
W świetle powyższych regulacji ustawowych jest bezsporne, że wszystkie 
podniesione w odwołaniu skarżącej wniesionym w niniejszej sprawie zarzuty, a w 
szczególności (1) zarzut, że „utrata prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie 
spoczynku”, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawa o zmianie ustawy - Prawo o ustroju 
sądów powszechnych, nie dotyczy sędziów w stanie spoczynku; (2) zarzut, że usta-
wodawca nie ustalił trybu, w jakim miałoby nastąpić pozbawienie prawa do stanu 
spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku sędziego, którego dotyczy wyrok Sądu 
Apelacyjnego w Warszawie stwierdzający fakt złożenia przezeń fałszywego oświad-
czenia dotyczącego pracy, służby lub współpracy z organami, o których mowa jest w 
art. 2 ustawy o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub 

 
6
współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne, a w szcze-
gólności że nie regulują tej kwestii przepisy art. 8 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 4 
ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych; oraz związany z 
nim (3) zarzut, że „Krajowa Rada Sądownictwa nie miała w niniejszej sprawie umo-
cowania do wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie utraty przez skar-
żącą prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku” - okazały się 
oczywiście bezzasadne. Natomiast, bezprzedmiotowy dla rozstrzygnięcia w przed-
miotowej sprawie okazał się podniesiony w odwołaniu skarżącej zarzut dotyczący 
niedopuszczalności pozbawienia jej prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie 
spoczynku w trybie postępowania dyscyplinarnego.  Biorąc powyższe pod uwagę, 
Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 13 ust. 6 ustawy z 
dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 100, poz. 1082 ze 
zm.) orzekł jak w sentencji. 
========================================