III KRS 5/12

Sąd Najwyższy2012-03-27
SNPracystatus sędziegoWysokanajwyższy
sędziastan spoczynkuKrajowa Rada Sądownictwaniezdolność do pracyorzeczenie lekarskieSąd Najwyższyprawo ustrojowe

Sąd Najwyższy oddalił odwołanie sędziego R.K. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa odmawiającej przeniesienia go w stan spoczynku z powodu trwałej niezdolności do pracy.

Sędzia R.K. odwołał się od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) odmawiającej przeniesienia go w stan spoczynku, mimo orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do pracy. Sędzia argumentował, że KRS błędnie zinterpretowała przepisy i nie uwzględniła jego dokumentacji medycznej. Sąd Najwyższy uznał jednak, że orzeczenie ZUS jest jedynie środkiem dowodowym, a KRS ma prawo do własnej oceny stanu zdrowia sędziego, zwłaszcza gdy opinie biegłych wskazują na przejściowy charakter schorzeń psychicznych.

Sędzia R.K. złożył odwołanie od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) z dnia 18 listopada 2011 r., która odmówiła przeniesienia go w stan spoczynku. Podstawą wniosku sędziego było orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z maja 2011 r., stwierdzające jego trwałą niezdolność do pełnienia obowiązków sędziego z powodu choroby lub utraty sił. Sędzia zarzucił KRS naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 70 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, twierdząc, że spełnienie przesłanek do przeniesienia w stan spoczynku miało charakter obligatoryjny. Kwestionował również sposób procedowania KRS, zarzucając nierozważenie sprawy wszechstronnie, oparcie się na nieadekwatnych opiniach biegłych (neurologa i ortopedy) oraz pominięcie przedłożonej dokumentacji medycznej i psychologicznej. Sąd Najwyższy rozważył kwestię dopuszczalności odwołania, podkreślając, że choć przepisy ustawy o KRS mogą budzić wątpliwości, to konstytucyjne prawo sędziego do sądu wymaga możliwości merytorycznej kontroli uchwał KRS. Niemniej jednak, Sąd Najwyższy uznał, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS jest jedynie środkiem dowodowym, a nie wiążącą decyzją. KRS ma prawo do własnej oceny stanu zdrowia sędziego, w tym do powołania własnych biegłych. W analizowanej sprawie, opinie biegłych lekarzy (neurologa, ortopedy i psychiatry) nie potwierdziły trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków sędziego, wskazując na przejściowy charakter schorzeń psychicznych. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił odwołanie sędziego R.K.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS jest jedynie środkiem dowodowym, a jego moc dowodowa podlega ocenie Krajowej Rady Sądownictwa.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nie jest decyzją administracyjną, lecz środkiem dowodowym, którego moc podlega ocenie Rady. KRS ma prawo do własnej oceny stanu zdrowia sędziego, w tym do powołania własnych biegłych, zwłaszcza gdy orzeczenie ZUS nie zawiera uzasadnienia lub jest nieprecyzyjne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Krajowa Rada Sądownictwa

Strony

NazwaTypRola
R. K.osoba_fizycznasędzia (wnioskodawca)
Krajowa Rada Sądownictwainstytucjaorgan

Przepisy (11)

Główne

u.s.p. art. 70 § § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Określa przesłanki przeniesienia sędziego w stan spoczynku z powodu choroby lub utraty sił, wymagające orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Sąd Najwyższy podkreślił, że orzeczenie to jest środkiem dowodowym, a nie wiążącą decyzją dla KRS.

ustawa o KRS art. 44 § ust. 1

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Przepis ten stanowi, że uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Sąd Najwyższy uznał, że zdanie drugie tego przepisu, wyłączające prawo odwołania w sprawach przeniesienia sędziego w stan spoczynku, jest sprzeczne z Konstytucją RP i nie podlega zastosowaniu.

Konstytucja RP art. 180 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje nieusuwalność sędziego z urzędu.

Konstytucja RP art. 180 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przewiduje możliwość przeniesienia sędziego w stan spoczynku na skutek uniemożliwiających mu sprawowanie urzędu choroby lub utraty sił, z ustawowo określonym trybem postępowania i możliwością odwołania do sądu.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do sądu, które obejmuje możliwość prawnej ochrony praw na drodze sądowej.

Konstytucja RP art. 77 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Stanowi, że ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowego dochodzenia naruszonych wolności lub praw.

Pomocnicze

ustawa o KRS art. 33 § ust. 1

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Dotyczy obowiązku wszechstronnego rozważenia sprawy przez Radę.

ustawa o KRS art. 38 § ust. 1-3

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Reguluje możliwość powołania przez Radę biegłych w sprawach wymagających wiadomości specjalnych oraz obowiązek dołączenia dokumentów potwierdzających okoliczności stanowiące podstawę przeniesienia sędziego w stan spoczynku.

k.p.c. art. 3983 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy podstaw skargi kasacyjnej, w tym naruszenia przepisów postępowania. Sąd Najwyższy rozważał jego zastosowanie do odwołań od uchwał KRS.

k.p.c. art. 3983 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Stanowi, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy uznał, że to ograniczenie nie ma zastosowania do odwołań sędziów od uchwał KRS w kontekście prawa do sądu.

k.p.c. art. 3984 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wymagań formalnych skargi kasacyjnej, w tym oznaczenia zaskarżonej uchwały i wniosków. Sąd Najwyższy odniósł się do jego stosowania w kontekście specyfiki uchwał KRS.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS jest jedynie środkiem dowodowym, a nie wiążącą decyzją dla KRS. KRS ma prawo do własnej oceny stanu zdrowia sędziego i powołania własnych biegłych. Opinie biegłych wskazują na przejściowy charakter schorzeń psychicznych, a nie trwałą niezdolność do pracy. Odwołanie sędziego od uchwały KRS nie podlega rygorom skargi kasacyjnej w zakresie oceny dowodów i ustaleń faktycznych, ze względu na prawo do sądu.

Odrzucone argumenty

Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do pracy jest obligatoryjne dla KRS. KRS naruszyła prawo materialne poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów. KRS nie rozważyła sprawy wszechstronnie i oparła się na nieadekwatnych opiniach biegłych. Odwołanie powinno być rozpatrywane według przepisów o skardze kasacyjnej, co skutkuje niedopuszczalnością zarzutów dotyczących oceny dowodów.

Godne uwagi sformułowania

orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zawierało uzasadnienia, uniemożliwiając tym samym jakąkolwiek kontrolę zasadności tego orzeczenia podstawą odwołania nie mogą natomiast być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów ustawa nie może bowiem nikomu zamykać drogi sądowego dochodzenia naruszonych wolności lub praw prawo do sądu” nie może być bowiem rozumiane jedynie formalnie, jako dostępność drogi sądowej w ogóle, ale także materialnie, jako możliwość prawnie skutecznej ochrony praw na drodze sądowej orzeczenie lekarza orzecznika ZUS wydane w opisanym wyżej trybie nie jest decyzją administracyjną, korzystającą z przymiotu prawomocności i wiążącą inne organy, w tym Krajową Radę Sądownictwa. W judykaturze podkreśla się, iż jest ono jedynie środkiem dowodowym w postępowaniu toczącym się z wniosku uprawnionego podmiotu o przeniesienie sędziego w stan spoczynku, a jego moc dowodowa podlega ocenie Rady przy podejmowaniu uchwały.

Skład orzekający

Maciej Pacuda

przewodniczący

Halina Kiryło

sprawozdawca

Jerzy Kwaśniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przenoszenia sędziów w stan spoczynku, rola orzeczeń lekarskich w postępowaniu administracyjnym i sądowym, oraz zakres kontroli sądowej uchwał organów kolegialnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury związanej z przenoszeniem sędziów w stan spoczynku i kompetencjami Krajowej Rady Sądownictwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i konstytucyjnych związanych z prawem do sądu oraz interpretacją przepisów dotyczących statusu sędziego. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje granice kontroli sądowej nad decyzjami organów kolegialnych.

Czy sędzia może być zmuszony do przejścia w stan spoczynku wbrew swojej woli? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KRS 5/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 27 marca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) 
SSN Halina Kiryło (sprawozdawca) 
SSN Jerzy Kwaśniewski 
 
w sprawie z odwołania R. K. 
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 18 listopada 2011 roku w sprawie 
odmowy przeniesienia sędziego w stan spoczynku, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 marca 2012 r., 
 
 
oddala odwołanie. 
 
 
UZASADNIENIE 
 
Uchwałą z dnia 18 listopada 2011 r. Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła 
odmówić przeniesienia sędziego R. K. w stan spoczynku. 
W uzasadnieniu uchwały podano, że sędzia R. K. […] zajmuje stanowisko 
sędziego Sądu Rejonowego […], w którym w latach 2002-2010 pełnił funkcję 
Prezesa Sądu. W okresie po 16 listopada 2010 r. korzystał z płatnego urlopu dla 
poratowania zdrowia, poprzedzonego zwolnieniem lekarskim od dnia 16 sierpnia 
2010 r. W dniu 24 maja 2011 r. lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 
wydał orzeczenie, w którym stwierdził, że R. K. jest „trwale niezdolny do pełnienia 
obowiązków sędziego z powodu choroby lub utraty sił". Kolegium Sądu 
Okręgowego na posiedzeniu w dniu 9 czerwca 2011 r. jednomyślnie negatywnie 

 
 
2 
zaopiniowało wniosek R. K. o przeniesienie w stan spoczynku. Prezes Sądu 
Okręgowego przedstawił także stanowisko o braku przesłanek do uwzględnienia 
wniosku. Podkreślił, że orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń 
Społecznych nie określa przyczyny niezdolności wnioskodawcy do pełnienia 
obowiązków sędziego, ani nie zawiera uzasadnienia. 
Uchwałą z dnia 6 lipca 2011 r. Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła 
przeprowadzić dowód z opinii biegłych lekarzy na okoliczność stanu zdrowia 
sędziego R. K.. W łącznej opinii biegłych lekarzy  specjalistów z zakresu neurologii i 
ortopedii jej autorzy stwierdzili u wnioskodawcy zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa 
lędźwiowego. Zdaniem biegłych, zmiany te nie osiągnęły jednak takiego 
zaawansowania, aby stanowić powód orzeczenia co najmniej częściowej 
niezdolności do pracy opiniowanego. Z kolei  biegły  psychiatra rozpoznał u 
badanego objawy zaburzenia adaptacyjnego w formie przedłużonej reakcji 
depresyjnej 
na 
podłożu 
usposabiających 
cech 
osobowości 
mieszanej: 
neurotycznej, histrionicznej, niedojrzałej. Zaburzenie ma charakter przejściowy 
indukowany sytuacyjnie i przy optymalnym postępowaniu terapeutycznym rokuje 
poprawę. Wobec treści opinii lekarskich o braku podstaw do przeniesienia sędziego 
R. K. w stan spoczynku z uwagi na niespełnienie przesłanki trwałej niezdolności do 
pełnienia obowiązków sędziego z powodu choroby lub utraty sił, zespół Krajowej 
Rady Sądownictwa rekomendował Radzie nieuwzględnienie wniosku. Krajowa 
Rada Sądownictwa podzielając stanowisko zespołu, podjęła zaskarżoną uchwałę. 
R. K. złożył odwołanie od powyższej uchwały zarzucając: 1/ naruszenie 
prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 70 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 
2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, polegającą na samodzielnym i 
dowolnym ustalaniu przez Radę kryteriów, którymi kierowała się podejmując 
uchwałę odmawiającą przeniesienia w stan spoczynku; przepis ten ma bowiem 
charakter bezwzględnie obowiązujący i wobec spełnienia przesłanek, o jakich w 
nim mowa, przeniesienie w stan spoczynku miało charakter obligatoryjny; 2/ 
naruszenie art. 70 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów 
powszechnych, 
przez 
jego 
niewłaściwe 
zastosowanie, 
prowadzące 
do 
stwierdzenia, że skarżący jest osobą zdolną do wykonywania służby sędziowskiej, 
gdy w istocie tak nie jest; 3/ naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. 

 
 
3 
o Krajowej Radzie Sądownictwa, polegające na: a) nierozważeniu wszechstronnie 
sprawy i oparciu się na opiniach powołanych przez Radę biegłych neurologa i 
ortopedy, podczas gdy byli to biegli z dziedzin medycyny nieadekwatnych dla 
choroby wnioskodawcy; b) nierozważeniu wszechstronnie sprawy i pominięciu 
przedłożonej przez odwołującego się dokumentacji lekarskiej, podważającej 
stwierdzenia zawarte w opinii biegłych neurologa i ortopedy, a także pominięcie 
przedłożonych przez niego zaświadczeń lekarza psychiatry i dwóch zaświadczeń 
psychologów, potwierdzających trwałą niezdolność wnioskodawcy do sprawowania 
służby; c) nierozważeniu wszechstronnie sprawy i oparciu się na opinii powołanego 
przez Radę biegłego lekarza psychiatry, podczas gdy zakres zleconej temu 
biegłemu opinii nie obejmował zbadania przesłanki zdolności do pracy 
wnioskodawcy, a opinia nie zawiera w tym względzie jakichkolwiek ustaleń. 
Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy 
Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania. 
W motywach odwołania podniesiono, iż przepis art. 70 § 1 Prawa o ustroju 
sądów powszechnych ma charakter bezwzględnie obowiązujący, przez co 
stwierdzenie zgodnie z jego wymogami trwałej niezdolność do pełnienia służby nie 
pozostawia Krajowej Radzie Sądownictwa swobody co do decyzji o przeniesieniu 
sędziego w stan spoczynku. Krajowa Rada Sądownictwa nie jest więc w tym 
przypadku upoważniona do samodzielnego ustalania kryteriów, którymi się kieruje, 
podejmując uchwałę o przeniesieniu sędziego w stan spoczynku. Zdaniem 
skarżącego, nie zachodziły zatem ani przesłanki ani podstawy, które upoważniałyby 
Radę do powołania biegłych lekarzy w celu „weryfikacji" zasadności stanowiska 
lekarza orzecznika ZUS, wyrażonego w orzeczeniu wydanym w zgodzie z 
wymogami prawa. Tym bardziej, że treść tego orzeczenia korelowała z treścią 
dołączonych dokumentów lekarskich i psychologicznych, do których Rada także się 
nie odniosła. 
Ponadto Krajowa Rada Sądownictwa nie uwzględniła wyjaśnień, jakie 
względem opinii biegłych odwołujący się zawarł w pismach z dnia 31 października 
2011 r. oraz z dnia 14 listopada 2011 r. Stwierdzenia opinii biegłych neurologa i 
ortopedy pozostawały bowiem w sprzeczności z wynikami obiektywnych badań 
medycznych oraz treścią wypisów z leczenia szpitalnego, których kopie zostały 

 
 
4 
przedłożone Radzie. Skarżący wskazał, że nigdy nie leczył się neurologicznie, 
chirurgicznie i ortopedycznie, przez co zrozumiałe jest, że biegli ci stwierdzili, iż 
„brak jest przyczyn chirurgiczno-ortopedycznych i neurologicznych orzeczenia u 
wnioskodawcy niezdolności do pracy". Odwołujący się od wielu lat pozostaje w 
leczeniu reumatologiczym, co zresztą dostrzegli biegli postulując we wnioskach 
opinii, aby stan zdrowia skarżącego ocenił specjalista adekwatnej dziedziny 
medycyny, tj. reumatolog. 
Krajowa Rada Sądownictwa pominęła również okoliczność, że powodem 
„trwałej niezdolności do służby", o jakiej mowa w art. 70 § 1, nie musi być wyłącznie 
choroba, albowiem za równorzędny powód utraty tej zdolności ustawodawca uznał 
„utratę sił", a jedynym kompetentnym podmiotem do czynienia lekarskich ustaleń i 
wyrażania ocen w tym względzie jest z woli ustawodawcy lekarz rzecznik Zakładu 
Ubezpieczeń Społecznych. 
Odwołujący się podniósł także, iż od 2010 roku nieprzerwanie leczy się 
psychiatrycznie. W dniu 1 stycznia 2012 r. prowadzący leczenie specjalista 
stwierdził pogorszenie stanu zdrowia skarżącego i dalszą  jego niezdolność do 
pracy przez następne sześć miesięcy, udzielając z tego względu stosownego 
zwolnienia do dnia 30 czerwca 2012 r. Skutkować to będzie tym, że począwszy od 
dnia 10 czerwca 2012 r. skarżący pozbawiony zostanie uprawnienia do pobierania 
wynagrodzenia, a w ślad za tym - źródła utrzymania dla siebie i dla rodziny. 
Ponadto przestanie podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyż pracodawca nie 
będzie odprowadzał za niego składki na to ubezpieczenie. 
Krajowa Rada Sądownictwa w odpowiedzi na odwołanie wniosła o jego 
oddalenie. Zdaniem Rady, odwołujący się kwestionuje w istocie ustalenia faktyczne 
poczynione przez Krajową Radę Sądownictwa, co wywołuje przede wszystkim 
wątpliwości co do dopuszczalności zaskarżenia uchwały pod tym kątem. Ponadto 
zgodnie z dyspozycją art. 38 ust. 3 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, w 
sprawach wymagających wiadomości specjalnych, Rada może zwrócić się do 
biegłego sądowego, instytutu naukowego lub naukowo - badawczego o wydanie 
opinii. Z uprawnienia takiego Krajowa Rada Sądownictwa skorzystała w 
przedmiotowej sprawie, ponieważ przedstawione przez odwołującego się 
orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o trwałej 

 
 
5 
niezdolności do pracy na stanowisku sędziego nie zawierało uzasadnienia, 
uniemożliwiając tym samym jakąkolwiek kontrolę zasadności tego orzeczenia. 
Odwołujący się nie zachował też warunków formalnych odwołania (przewidzianych 
dla skargi kasacyjnej). Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o Krajowej Radzie 
Sądownictwa w związku z art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 i § 3 k.p.c. odwołanie można 
oprzeć wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego 
wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie bądź naruszeniu przepisów postępowania, 
jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą 
odwołania nie mogą natomiast być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny 
dowodów, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Z treści odwołania wynika, 
że skarżący kwestionuje prawidłowość opinii sporządzanych przez biegłych 
powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa, co oznacza, że zarzuca Radzie 
wadliwą ocenę dowodów. Zarzut taki wydaje się być niedopuszczalny. Ponadto w 
ocenie Krajowej Rady Sądownictwa odwołanie nie spełnia warunków określonych w 
art. 3984 § 1 k.p.c., ponieważ nie określa, czy uchwała jest zaskarżana w całości 
czy w części, zawiera nieprawidłowo sformułowane wnioski (brak określenia, czy 
skarżący wnosi o uchylenie uchwały w całości czy w części) oraz nie zostały 
wskazane podstawy kasacyjne w punkcie 2 i 3 petitum odwołania. 
Krajowa Rada Sądownictwa zwróciła wreszcie uwagę na rozbieżność 
pomiędzy art. 73 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów 
powszechnych, a art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie 
Sądownictwa, w związku z czym powzięła wątpliwość co do samej dopuszczalności 
wniesienia odwołania od uchwały w sprawie przeniesienia sędziego w stan 
spoczynku. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
W pierwszej kolejności należy odnieść się do podnoszonej przez Krajową 
Radę Sądownictwa kwestii dopuszczalności przedmiotowego odwołania oraz jego 
ewentualnych braków formalnych. 
W tej materii wypada zauważyć, że wyniki językowej wykładni art. 44 ust. 1 
ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 126, poz. 

 
 
6 
714, dale ustawa o KRS) mogą budzić wątpliwości. Przepis ten stanowi bowiem, że 
uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu 
sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. 
Odwołanie nie przysługuje jednak w sprawach określonych m.in. w art. 3 ust. 2 pkt 
2 ustawy, a zatem w sprawach toczących się z wniosków o przeniesienie sędziego 
w stan spoczynku. Przepis ten, zamieszczony w rozdziale 3 ustawy o KRS 
zatytułowanym „Postępowanie przed Radą”, nie może jednak być interpretowany w 
oderwaniu od przepisów pozostałych rozdziałów tego aktu, w tym rozdziału 2, 
regulującego kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa. Przepisy ustawy o KRS 
dotyczące kompetencji Rady są zaś tak sformułowane, że nie stanowią 
samodzielnej podstawy do określenia właściwości Krajowej Rady Sądownictwa do 
rozstrzygania o konkretnych kwestiach. W świetle art. 3 ustawy o KRS kompetencje 
tego organu sprowadzają się generalnie do realizacji zadań określonych w 
ustawach normujących kwestie ustrojowe sądów i sędziów (ustawie - Prawo o 
ustroju sądów powszechnych, ustawie - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, 
ustawie o Sądzie Najwyższym). Dopiero więc analiza unormowań ustawy o KRS 
oraz wskazanych ustaw ustrojowych pozwala na prawidłowe ustalenie właściwości 
Krajowej Rady Sądownictwa do podejmowania decyzji w konkretnych sprawach. 
Godzi się zauważyć, że pozycję ustrojową sądów i sędziów określa przede 
wszystkim Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, poświęcając temu zagadnieniu 
przepisy rozdziału VIII zatytułowanego „Sądy i Trybunały". Gwarantowany 
konstytucyjnie status sędziów obejmuje, obok wynikającej z art. 177 ust. 1 
Konstytucji RP zasady niezawisłości i podlegania tylko ustawom oraz prawa do 
warunków pracy i wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu, także 
unormowaną w art. 180 ust. 1 nieusuwalność z urzędu. Stąd też zgodnie z art. 180 
ust. 2 i 4 Konstytucji RP złożenie sędziego z urzędu, zawieszenie w urzędowaniu, 
przeniesienie do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego woli może 
nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach wskazanych w 
ustawie; ustawa określa też granicę wieku przechodzenia sędziów w stan 
spoczynku. Odstępstwem od zasady nieusuwalności sędziego, mającym swoje 
konstytucyjne podstawy w art. 180 ust. 3 i 5, jest możliwość przeniesienia sędziego 
w stan spoczynku na skutek uniemożliwiających mu sprawowanie jego urzędu 

 
 
7 
choroby lub utraty sił (ust. 3) oraz możliwość przeniesienia sędziego do innego 
sądu lub w stan spoczynku w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic 
okręgów sądowych (ust. 5). W pierwszym przypadku Konstytucja statuuje 
ustawowy sposób określenia trybu postępowania w zakresie przenoszenia 
sędziego w stan spoczynku oraz sposób odwołania się do sądu, natomiast w 
drugim – zapewnia sędziemu przeniesionemu w stan spoczynku pełne uposażenie. 
W przypadku sędziów sądów powszechnych sytuację prawną tej grupy 
zawodowej reguluje ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., dalej u.s.p.), która sędziom 
poświęca przepisy Działu II, a w jego ramach – przepisy rozdziału 1 określające 
status sędziego. Przepisy te dopełniają zaś zawarte w powołanych wyżej 
unormowaniach Konstytucji kwestie dotyczące statusu sędziego, m. in. odnośnie do 
przeniesienia sędziego w stan spoczynku. 
Przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych normują nie tylko 
warunki przechodzenia i przenoszenia sędziów w stan spoczynku, ale także 
kompetencję Krajowej Rady Sądownictwa w tych sprawach, określając kwestie 
wymagające decyzji tego organu oraz procedurę ich podejmowania. I chociaż u.s.p. 
przewiduje różne sytuacje przejścia lub przeniesienia sędziego w stan spoczynku , 
gdyż może to nastąpić  z uwagi na wiek (z mocy prawa po ukończeniu 65 roku 
życia - art. 69 § 1 lub na wniosek sędziego po spełnieniu dodatkowych warunków 
stażu służbowego - art. 69 § 2), albo ze względu na stan zdrowia (na wniosek 
sędziego bądź na wniosek właściwego kolegium sądu, jeżeli z powodu choroby lub 
utraty sił sędzia uznany został przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń 
Społecznych za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków sędziego - art. 70 § 1, 
albo na wniosek kolegium właściwego sądu, jeżeli z powodu choroby lub płatnego 
urlopu dla poratowania zdrowia sędzia nie pełnił służby przez okres roku bądź jeżeli 
bez uzasadnionej przyczyny nie poddał się badaniu, o którym mowa w art. 70 § 2, a 
z żądaniem badania wystąpiło kolegium sądu albo Minister Sprawiedliwości - 
art. 71 § 1 i 2), albo na wniosek Ministra Sprawiedliwości, w razie zmiany ustroju 
sądów lub zmiany granic okręgów sądowych, jeżeli został przeniesiony do innego 
sądu, to w myśl art. 73 § 1 u.s.p. kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa w tych 
kwestiach są ograniczone, albowiem podejmuje ona decyzje (na wniosek sędziego, 

 
 
8 
kolegium właściwego sądu albo Ministra Sprawiedliwości) tylko w sprawach 
dotyczących przeniesienia w stan spoczynku w warunkach określonych w art. 70 i 
art. 71 u.s.p. W myśl art. 73 § 2 i 3 u.s.p. od decyzji tych przysługuje odwołanie do 
Sądu Najwyższego, które wnosi się za pośrednictwem Krajowej Rady 
Sądownictwa, w terminie miesiąca od doręczenia skarżącemu decyzji, a może je 
wnieść sędzia, prezes właściwego sądu, a także kolegium sądu albo Minister 
Sprawiedliwości, jeśli złożyli wniosek o przeniesienie sędziego w stan spoczynku. 
Takie ukształtowanie kompetencji Rady koresponduje zaś z treścią art. 180 ust. 3 
zdanie drugie Konstytucji RP, który w przypadku przeniesienia sędziego w stan 
spoczynku z powodu uniemożliwiających mu sprawowanie urzędu choroby lub 
utraty sił, przewiduje ustawowo określony tryb postępowania wraz z możliwością 
zaskarżenia zapadłych w nim decyzji do sądu. 
Zawarte w Prawie o ustroju sądów powszechnych unormowania regulujące 
status sędziego, w tym także kwestie związane z przenoszeniem w stan spoczynku 
oraz obowiązującej w tym zakresie procedury, pozostały niezmienione po wejściu w 
życie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa z dnia 12 maja 2011 r. Z mocy art. 47 
tej ustawy znowelizowano jedynie art. 70 u.s.p. poprzez dodanie do niego § 3a, 
ustanawiającego prawo wniesienia sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika do 
komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 
Należy podkreślić, że w świetle art. 13 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 
poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie 
Sądownictwa (jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67) nie było nigdy 
kontestowane prawo wniesienia odwołania od uchwał Rady w indywidualnych 
sprawach, w tym w sprawach o przeniesienie sędziego w stan spoczynku. 
W uzasadnieniu projektu ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa z dnia 12 maja 
2011 r. nie ma zapisów, które mogłyby wskazywać na to, iż zamiarem 
projektodawcy było wprowadzenie zmian w stosunku do dotychczasowego stanu 
prawnego w tym zakresie. Przeciwko tezie o istnieniu takiego zamiaru 
ustawodawcy przemawia również przepis art. 49 obecnie obowiązującej ustawy o 
KRS, który dokonując zmiany w ustawie z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie 
Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) nie tylko nie ograniczył prawa 
zaskarżalności do sądu uchwał Rady w sprawach o przeniesienie sędziego w stan 

 
 
9 
spoczynku, ale wręcz prawo to rozszerzył, przyznając kompetencje do wniesienia 
odwołania także Kolegium Sądu Najwyższego, jeżeli to wniosek tego organu 
zainicjował postępowanie w sprawie. 
W świetle obowiązujących regulacji zawartych w ustawie - Prawo o ustroju 
sądów powszechnych oraz ustawie o Sądzie Najwyższym, normujących status 
sędziego wraz z  kompetencjami Krajowej Rady Sądownictwa do podejmowania w 
tych sprawach decyzji zaskarżalnych do Sądu Najwyższego, których to regulacji 
ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa nie tylko nie zmienia, ale nawet w art. 44 
ust. 1 zdanie pierwsze potwierdza wynikającą z tychże ustaw ustrojowych 
możliwość wniesienia odwołania od uchwał Rady w indywidualnych sprawach, 
trudno jest przypisać zdaniu drugiemu art. 44 ust. 1 ustawy o KRS normatywnie 
zrozumiałe znaczenie. Wynikające z tego przepisu wyłączenie zaskarżalności 
uchwał Krajowej Rady Sądownictwa w sprawach w nim wymienionych pozostaje w 
sprzeczności z powołanymi wcześniej przepisami zarówno ustaw ustrojowych, jak i 
samej ustawy o KRS. 
W teorii prawa, akcentując nadrzędność wykładni językowej nad pozostałymi 
rodzajami wykładni, dopuszcza się możliwość przełamywania jej wyników w drodze 
wykładni 
systemowej 
czy 
funkcjonalnej. 
Owo 
przełamanie 
rezultatów 
poszczególnych rodzajów wykładni może nastąpić wówczas, gdy norma 
dekodowana z przepisu w wyniku wykładni językowej nie ma należytego 
uzasadnienia aksjologicznego i nie daje się pogodzić z założeniami spójnego 
systemu wartości przypisywanych racjonalnemu prawodawcy (por. Z. Ziembiński: 
Teoria prawa, Warszawa 1978, s. 122 – 123; K. Płeszka: Językowe znaczenie 
tekstu prawnego jako granica wykładni (w:) Filozoficzno – teoretyczne problemy 
sądowego stosowania prawa, red. M. Zirk – Sadowski, Łódź 1997, s. 69 i n. oraz 
M. Zieliński: Wykładnia Prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002, s. 
227 i n.). Zdaniem Sądu Najwyższego, istnieje potrzeba przełamania wyników 
językowej wykładni art. 44 ust. 1 zdanie drugie ustawy o KRS rezultatami 
zaprezentowanej wyżej wykładni systemowej i funkcjonalnej, aby nadać 
dekodowanej z tego przepisu normie prawnej sens zgodny z założeniami systemu 
wartości  zawartego w Konstytucji RP oraz powołanych ustawach ustrojowych. 

 
 
10
Jednakże nawet gdyby znaczenie normatywne przepisu art. 44 ust. 1 zdanie 
drugie ustawy o KRS, nadane mu w drodze wykładni językowej, rzeczywiście 
sprowadzało się do pozbawienie sędziego możliwości wniesienia odwołania od 
decyzji Krajowej Rady Sądownictwa w sprawie o przeniesienie w stan spoczynku, 
to przepis ten nie podlegałby zastosowaniu, a to wobec sprzeczności dekodowanej 
z niego normy prawnej z regulacją art. 45 ust. 1 oraz z art. 77 ust. 2 w związku z 
art. 180 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP. Ustawa nie może bowiem nikomu zamykać 
drogi sądowego dochodzenia naruszonych wolności lub praw (art. 77 ust. 2 
Konstytucji RP). W tym przypadku chodzi zaś o szczególne prawa sędziów, 
konstytucyjnie gwarantowane, których ustawa zwykła nie może ograniczać ani 
wykluczać. Stosownie do art. 180 ust. 3 Konstytucji RP ustawa powinna 
uregulować tryb postępowania w wymienionych w tym przepisie sprawach o 
przeniesienie sędziego w stan spoczynku oraz sposób odwołania się do sądu, nie 
zaś wyłączać konstytucyjnie gwarantowaną zaskarżalność zapadłych w tychże 
sprawach decyzji. 
Przyjmując zatem dopuszczalność wniesienia odwołania od uchwały 
Krajowej Rady Sądownictwa w sprawie przeniesienia sędziego w stan spoczynku, 
pozostaje rozważyć spełnienie przez odwołującego się warunków formalnych 
złożonego środka zaskarżenia.  
Prawdą jest, że w myśl art. 44 ust. 3 ustawy o KRS do postępowania przez 
Sądem Najwyższym w sprawach zainicjowanych odwołaniami od uchwał Rady 
stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, poza 
art. 871 k.p.c. ustanawiającym przymus adwokacko – radcowski w postępowaniu 
przed tym Sądem. Zastosowanie tych przepisów musi jednak uwzględniać 
specyfikę unormowań ustawy o KRS oraz ustaw ustrojowych, w tym ustawy – 
Prawo o ustroju sądów powszechnych. To te przepisy określają sprawy, w jakich 
przysługuje odwołanie od decyzji Rady, formę owych decyzji, podmioty uprawnione 
do złożenia przedmiotowego środka zaskarżenia oraz termin i tryb jego wniesienia, 
wyłączając stosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania 
cywilnego. 
Wypada zgodzić się z tezą Krajowej Rady Sądownictwa, że w myśl art. 3984 
k.p.c. odwołanie od uchwały Rady (podobnie jak skarga kasacyjna) powinno 

 
 
11
odpowiadać wymienionym w przepisach tego artykułu wymaganiom, dotyczącym 
oznaczenia uchwały, od którego zostało wniesione, ze wskazaniem, czy jest ona 
zaskarżona w całości, czy w części oraz zamieszczenia wniosku o uchylenie lub 
uchylenie i zmianę uchwały, ze sprecyzowaniem zakresu żądanego uchylenia lub 
zmiany. Stosując powyższe przepisy nie można jednak abstrahować od treści 
samej zaskarżonej odwołaniem uchwały Rady. W sytuacji, gdy na treść tę składa 
się jedno tylko rozstrzygnięcie – odmowa przeniesienia sędziego w stan spoczynku, 
trudno wyodrębnić (zarówno formalnie jak i merytorycznie) jakieś części tego 
rozstrzygnięcia, które stanowiłyby samodzielne przedmioty zaskarżenia i wniosku o 
uchylenie lub zmianę przez Sąd Najwyższy. Z istoty tej treści uchwały wynika, że w 
całości podlega ona zaskarżeniu i ewentualnemu orzeczeniu kasatoryjnemu lub 
reformatoryjnemu. 
Można mieć wątpliwości co do stosowanie do omawianego środka prawnego 
art. 3983 § 1 k.p.c., regulującego kwestię podstaw kasacyjnych, gdyż w przypadku 
odwołań od uchwał Rady podstawy te zasadniczo określone są w art. 44 ust. 1 
zdanie pierwsze ustawy o KRS, który stanowi, że odwołanie można wnieść z 
powodu sprzeczności uchwały z prawem, a zatem zarówno prawem materialnym 
jak i przepisami postępowania. Co do przepisów postępowania, oczywistym jest, że 
nie będą to przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż stosowanie 
tych przepisów w postępowaniu przed Radą wyłącza art. 2 ustawy o KRS. Nie są to 
również przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem z treści art. 1 tego 
aktu jednoznacznie wynika, że Kodeks postępowania cywilnego reguluje 
postępowanie sądowe w wymienionych w tym przepisie kategoriach spraw, a nie 
postępowanie przed innymi organami władzy państwowej, w dodatku mającymi – 
jak Krajowa Rada Sądownictwa – charakter publiczny. Szczegółowe zasady 
postępowania przed Radą w indywidualnych sprawach regulowały dawniej przepisy 
rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada 2007 r. w 
sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz 
postępowania przed Radą (Dz. U. Nr 219, poz. 1623 ze zm.), wydane na podstawie 
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Rozporządzenie w części dotyczącej trybu 
postępowania przed Radą utraciło jednak moc obowiązującą z dniem 2 grudnia 
2010 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 listopada 

 
 
12
2009 r., K 62/07 (Dz. U. Nr 202, poz. 1657). Wyrok ten pozbawił rozporządzenie 
podstawy prawnej, jaką był art. 12 ust. 6 dawnej ustawy o KRS w części 
uprawniającej Prezydenta RP do określenia, w drodze rozporządzenia, trybu 
postępowania przed Radą. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, tryb postępowania 
przed Radą nie mógł być uregulowany w rozporządzeniu, gdyż sprawa ta należy do 
materii ustawowej. W konsekwencji tego orzeczenia, szczegółowe zasady 
postępowania przed Radą zostały ostatecznie unormowane w przepisach rozdziału 
3 ustawy o KRS i to one mogą stanowić punkt odniesienia dla podnoszonych w 
odwołaniu od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa zarzutów naruszenia przepisów 
proceduralnych.  
Prawdą jest, że zgodnie z treścią art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi 
kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. 
Skarżący nie może więc skutecznie powoływać się na brak wszechstronnego i 
wnikliwego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, 
ponieważ zakres ten nie jest objęty kognicją Sądu Najwyższego w postępowaniu 
kasacyjnym. Takie stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w postanowieniu z 
dnia 23 września 2005 r., III CSK 13/05 (OSNC 2006, nr 4, poz. 76). W 
uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że treść i kompozycja art. 3983 § 3 k.p.c. 
sugerują, iż chociaż generalnie dopuszczalne jest oparcie skargi kasacyjnej na 
podstawie naruszenia przepisów postępowania, to jednak z wyłączeniem zarzutów 
dotyczących ustalania faktów i oceny dowodów, nawet jeżeli naruszenia te mogły 
mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Inaczej mówiąc, niedopuszczalne jest oparcie 
skargi kasacyjnej na podstawie, którą wypełniają takie właśnie zarzuty. W sytuacji, 
gdy skarga kasacyjna ogranicza się tylko do zarzutów dotyczących ustalenia faktów 
lub oceny dowodów, nie wskazując na inne naruszenia prawa, jest ona 
niedopuszczalna jako nieoparta na ustawowej podstawie. 
Na ten aspekt problematyki wymagań formalnych odwołania od uchwał 
Krajowej Rady Sądownictwa zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku 
z dnia 4 kwietnia 2007 r., III KRS 5/07 (LEX nr 737273) stwierdzając, że w świetle 
wcześniej prezentowanych w judykaturze poglądów (por. wyroki Sądu Najwyższego 
z dnia 14 marca 2002 r., III KRS 1/02, OSNP 2002 nr18, poz. 448 i z dnia19 
stycznia 2005 r., III KRS10/04, OSNP2005 nr15, poz.259) poddanie odwołania 

 
 
13
rygorom kasacyjnym ma ten skutek, że zakres sprawowanej przez Sąd Najwyższy 
kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały jest niezwykle wąski, a ponadto 
strona skarżąca w postępowaniu przed Sądem Najwyższym nie może podnosić 
żadnych argumentów dotyczących oceny dowodów i ustaleń faktycznych 
dokonanych przez Krajową Radę Sądownictwa, ani też powoływać nowych faktów i 
dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi 
podstawę wydania zaskarżonej uchwały. Ponadto zastosowanie wymagań 
stawianych skardze kasacyjnej do odwołania sędziego od uchwały Krajowej Rady 
Sądownictwa oznacza, że Sąd Najwyższy, rozpatrując odwołanie od uchwały KRS, 
nie ocenia jej merytorycznej zasadności, a jedynie poddaje kontroli jej zgodność z 
prawem (legalność). Zdaniem Sądu Najwyższego rozpoznającego sprawę sygn. akt 
III KRS 5/07, taka interpretacja przepisów art. 13 ust. 2 i 6 dawnej ustawy o KRS 
(będącego odpowiednikiem art. 44 ust.1 i 3 obecnie obowiązującej ustawy o KRS) 
narusza konstytucyjne prawo sędziego do sądu (art. 45 Konstytucji RP) oraz prawo 
do zaskarżenia uchwały Krajowej Rady Sądownictwa o przeniesieniu w stan 
spoczynku (art. 78 Konstytucji RP). W myśl poglądów prezentowanych w 
orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyroki z dnia 31 stycznia 2005 r., 
SK 27/03, OTK-A 2005 nr1, poz.8; z dnia 12 marca 2002 r., sygn. P 9/01, OTK ZU 
2002 nr 2/A, poz. 14;  z dnia 8 kwietnia 1997 r., sygn. K 14/96, OTK ZU 1997 nr 2, 
poz. 16; uchwała z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. W 14/94), „prawo do sądu” nie 
może być bowiem rozumiane jedynie formalnie, jako dostępność drogi sądowej w 
ogóle, ale także materialnie, jako możliwość prawnie skutecznej ochrony praw na 
drodze sądowej Ochronę taką gwarantuje jednakże tylko takie ukształtowanie 
warunków realizacji tego prawa, które nie prowadzi do - pozbawionego należytego 
uzasadnienia - ograniczenia możliwości merytorycznego zbadania przez sąd 
zarzutów formułowanych przez skarżącego. Ograniczenie takie stoi w opozycji do - 
wynikającej z unormowań konstytucyjnych - dyrektywy możliwie szerokiego ujęcia 
spraw objętych prawem do sądu. Z prawa wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji 
wynikać winna materialna i rzeczywista możliwość poszukiwania ochrony w danej 
sprawie, a nie tylko formalna dostępność drogi sądowej. Jednym z elementów 
konstytucyjnego prawa do sądu jest bowiem prawo do właściwej procedury przed 
sądem, która gwarantować ma rzetelne i merytoryczne rozpatrzenie sprawy, 

 
 
14
warunkujące następnie wydanie sprawiedliwego orzeczenia. Ustawowe zawężenie 
przesłanek i granic rozpatrzenia sprawy przez sąd wpływa negatywnie na realizację 
powyższego uprawnienia. Weryfikując regulację zawartą w przepisie art. 13 ust. 2 i 
6 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i znaczenie, jakiej nadano jej w 
wymienionych wyżej orzeczeniach Sądu Najwyższego, pod kątem konstytucyjnych 
wymagań wypływających z prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), Sąd Najwyższy 
rozpoznający sprawę III KRS 5/07 stwierdził, że w istocie pozbawia ona sędziego 
możliwości uruchomienia procedury gwarantującej pełną merytoryczną kontrolę 
sądową prawidłowości podejmowanych przez Krajową Radę Sądownictwa uchwał 
o przeniesieniu w stan spoczynku. Stąd też istotne dla dopuszczalności odwołania 
jest to, czy zawarte w tym środku prawnym twierdzenia wymagają odniesienia się 
do reguł i sposobu postępowania przed Krajową Radą Sądownictwa w sprawie 
indywidualnej, a przede wszystkim do obowiązku wszechstronnego rozważenia 
wszystkich okoliczności sprawy na podstawie całego zebranego materiału 
dowodowego. Natomiast odrzucenie odwołania z powodu niespełnienia wymagań 
stawianych skardze kasacyjnej naruszałoby konstytucyjnie gwarantowane prawo 
odwołującego się do sądu (art. 45 Konstytucji RP). 
Sąd Najwyższy rozpoznający niniejszą sprawę podziela ten pogląd tym 
bardziej, iż odwołujący się zarzuca przede wszystkim naruszenie prawa 
materialnego przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały. Nadto w zakresie sposobu 
procedowania przez Krajową Radę Sądownictwa kwestionuje nie tyle dokonaną 
przez Radę ocenę wiarygodności poszczególnych dowodów, ile w ogóle 
dopuszczalność 
postępowania 
dowodowego 
na 
okoliczności 
stwierdzone 
orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, a także sam sposób przeprowadzenia 
dowodu z opinii biegłych (niewłaściwy – z uwagi na rodzaj schorzeń odwołującego 
się - dobór specjalizacji biegłych oraz nieodniesienie się biegłych i Rady do 
zastrzeżeń zgłaszanych przez skarżącego pod adresem sporządzonych opinii) 
oraz brak wszechstronnego rozważenia nierozważenie sprawy. Konkludując 
wypada stwierdzić, że chybiona jest sugestia Krajowej Rady Sądownictwa 
odnośnie niedopuszczalności przedmiotowego odwołania z powodu naruszenia 
art. 3983 § 3 k.p.c. 
Pozostaje zatem rozważyć zasadność samego odwołania. 

 
 
15
Z brzmienia przepisów art. 70 u.s.p. skarżący wyprowadza wniosek o 
związaniu Krajowej Rady Sądownictwa treścią orzeczenia lekarza orzecznika 
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzającego trwałą niezdolność sędziego 
do pełnienia obowiązków sędziowskich. Jest to błędny pogląd. Przeniesienie 
sędziego w stan spoczynku nie następuje bowiem z mocy prawa, lecz w wyniku 
decyzji właściwego organu, wydanej na wniosek uprawnionego podmiotu 
(sędziego, kolegium właściwego sądu albo - w przypadku prezesa sądu 
okręgowego lub apelacyjnego - Ministra Sprawiedliwości). Kompetencje do jej 
wydania ustawodawca w myśl art. 73 § 1 u.s.p. wiąże zaś nie z lekarzem 
orzecznikiem lub komisją lekarską Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, lecz z 
Krajową Radą Sądownictwa. Zasadnicze znaczenie dla nabycia przez sędziego 
uprawnień w tym zakresie ma oczywiście spełnienie materialnoprawnej przesłanki, 
jaką jest trwała niezdolność do pełnienia obowiązków sędziowskich z powodu 
choroby lub utraty sił. Ustawa określa sposób stwierdzania tejże niezdolności 
stanowiąc, iż następuje ono w drodze orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu 
Ubezpieczeń Społecznych, wydanego po przeprowadzeniu badań na żądanie 
zainteresowanego sędziego lub kolegium właściwego sądu, z możliwością jego 
zaskarżenia w drodze sprzeciwu do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń 
Społecznych i z zastrzeżeniem obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania 
przed organem rentowym. Warto zauważyć, że uzyskanie wspomnianego 
orzeczenia lekarza orzecznika nie następuje w toku postępowania właściwego dla 
ustalania niezdolności do pracy jako przesłanki nabycia prawa do świadczeń z 
powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych, gdyż sędziowie nie podlegają 
temu systemowi. W zakresie przeniesienia w stan spoczynku nie mają więc do nich 
zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 
14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz. U. Nr 273, 
poz. 2711). Wydanie przez lekarza orzecznika ZUS orzeczenia, o którym mowa w 
art. 70 § 1 i 3 u.s.p. stanowi szczególne zadanie powierzone Zakładowi 
Ubezpieczeń Społecznych w rozumieniu art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 13 
października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 
2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), realizowane w formie cywilnoprawnej umowy 
zlecenia zawartej między prezesem sądu a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych 

 
 
16
(wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2005 r., III KRS 9/04, OSNP 2005 nr 
12, poz. 183 i z dnia 10 maja 2006 r., III KRS 3/06, OSNP 2007 nr 11 – 12, poz. 
177). Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS wydane w opisanym wyżej trybie nie jest 
decyzją administracyjną, korzystającą z przymiotu prawomocności i wiążącą inne 
organy, w tym Krajową Radę Sądownictwa. W judykaturze podkreśla się, iż jest ono 
jedynie środkiem dowodowym w postępowaniu toczącym się z wniosku 
uprawnionego podmiotu o przeniesienie sędziego w stan spoczynku, a jego moc 
dowodowa podlega ocenie Rady przy podejmowaniu uchwały. Oparcie się przez 
nią na uzyskanym orzeczeniu lekarza orzecznika Zakładu może mieć miejsce tylko 
wówczas, gdy orzeczenie to spełnia wszystkie wymagane warunki, tj. określa 
przyczynę niezdolności do pełnienia obowiązków sędziego i zawiera uzasadnienie, 
a jego walor dowodowy jest niepodważalny (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 
kwietnia 2007 r., III KRS 5/07, LEX nr 737273; z dnia 3 lipca 2008 r., III PO 3/08, 
OSNP 2009 nr 19 – 20, poz. 273; z dnia 5 listopada 2008 r., III KRS 4/08, LEX nr 
658203 i z dnia 18 lutego 2010 r., III KRS 29/09, LEX nr 564900). Trafności i 
aktualności powyższych poglądów nie podważa fakt nowelizacji art. 70 u.s.p. 
poprzez dodanie do niego § 3a, dopuszczającego możliwość wniesienia sprzeciwu 
od orzeczenia lekarza orzecznika do komisji lekarskiej ZUS. Weryfikacja orzeczenia 
w tym trybie następuje z inicjatywy zainteresowanego sędziego lub kolegium 
właściwego sądu, a więc tych podmiotów, które predestynowane są do wystąpienia 
z wnioskiem o przeniesienie sędziego w stan spoczynku i daje tym podmiotom 
szansę wyeliminowania błędnej oceny stanu zdrowia sędziego dokonanej przez 
lekarza orzecznika ZUS już na tym etapie postępowania. Tak orzeczenie lekarza 
orzecznika jak i wydane w wyniku sprzeciwu orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu 
Ubezpieczeń Społecznych nie są jednak wiążące dla Krajowej Rady Sądownictwa i 
podlegają jej ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego sprawy. Na 
taki charakter wspomnianych orzeczeń i możliwość ich weryfikacji przez Radę 
wskazuje także regulacja art. 38 ust. 1 -3 obecnie obowiązującej ustawy o KRS. W 
myśl powołanych przepisów wniosek o przeniesienie sędziego w stan spoczynku 
powinien zawierać uzasadnienie, a nadto powinny być do niego dołączone 
dokumenty 
stwierdzające 
okoliczności 
stanowiące 
podstawę 
przeniesienia 
sędziego w stan spoczynku, do których to dokumentów ustawodawca zalicza – 

 
 
17
obok szczegółowego zestawienia okresów niepełnienia służby ze względu na 
chorobę lub urlop dla poratowania zdrowia oraz zaświadczeń lekarskich i orzeczeń 
dotyczących stanu zdrowia sędziego – właśnie orzeczenia lekarza orzecznika i 
komisji lekarskiej ZUS. Okolicznością stanowiącą w świetle art. 70 u.s.p. podstawę 
przeniesienia w stan spoczynku jest trwała niezdolność do pełnienia obowiązków 
sędziego, spowodowana chorobą lub utratą sił. Natomiast orzeczenia lekarzy 
orzeczników i komisji lekarskich ZUS są dokumentami, czyli środkami dowodowymi 
służącymi ustaleniu tej istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. 
Zważywszy, że wyjaśnienie podłoża niezdolności do pracy sędziego wymaga 
wiadomości specjalnych z zakresu medycyny, ustawodawca wyposażył Krajową 
Radę Sądownictwa w uprawnienie zwrócenia się o wydanie opinii do biegłych 
sądowych albo instytutu naukowego lub naukowo – badawczego. W sytuacji takiej, 
jaka zaistniała w rozpoznawanej sprawie, gdy przedłożone przez R. K. orzeczenie 
lekarza orzecznika ZUS nie wyjaśniało, czy stwierdzona u wnioskodawcy trwała 
niezdolność do służby wynika z choroby, czy z utraty sił oraz nie zwierało 
uzasadnienia, słuszną była decyzja Rady o skorzystaniu z przewidzianych ustawą o 
KRS środków dowodowych w postaci opinii biegłych lekarzy. Przeprowadzenie tego 
dowodu nie następuje w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, 
albowiem – jak podkreślono wyżej – nie mają one zastosowania przy procedowaniu 
przez Krajową Radę Sądownictwa. Powinno jednak odpowiadać standardom 
proceduralnym obowiązującym w praworządnym państwie, w tym także 
wyznaczonym w przepisach samej ustawy o KRS. Skoro zasięgnięcie opinii 
następuje wobec konieczności pozyskania przez Radę wiedzy specjalnej, istotny 
jest właściwy dobór specjalności biegłych. Podstawą wydania opinii powinna być – 
obok wyników bezpośrednich badań wnioskodawcy – wnikliwa analiza całej 
dostępnej dokumentacji medycznej, w tym również orzeczeń lekarza orzecznika i 
komisji lekarskiej ZUS. Zadaniem biegłych jest zaś odpowiedź na pytania 
dotyczące istoty sprawy, czyli istnienia po stronie badanego trwalej niezdolności do 
pełnienia obowiązków sędziego. 
W ocenie Sądu Najwyższego Krajowa Rada Sądownictwa dopełniła 
wszystkich wymagań stawianych jej przez ustawodawcę w art. 33 ust. 1 i art. 38 
ust. 1 – 3 ustawy o KRS. 

 
 
18
Przede wszystkim, jak wynika z dołączonej do akt sprawy opinii lekarskiej 
poprzedzającej wydanie przez lekarza orzecznika ZUS kwestionowanego 
orzeczenia o trwałej niezdolności do pracy R. K., główną przyczyną owej 
niezdolności są - zdaniem autora orzeczenia – dolegliwości psychiczne 
wnioskodawcy, a schorzenia układu ruchu wymienione zostały jedynie jako 
współistniejące. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zasadnicze znaczenia 
miała zatem ocena stanu zdrowia psychicznego odwołującego się i tej dokonał 
biegły lekarz właściwej specjalności, tj. psychiatrii. Wydanie opinii nastąpiło po 
analizie dokumentacji chorobowej i przeprowadzeniu bezpośrednich badań 
wnioskodawcy. Należy podkreślić, że treść przedkładanych przez stronę 
zaświadczeń lekarskich nie wiązała biegłego, którego zadaniem było dokonanie 
samodzielnej 
oceny 
rodzaju 
i 
stopnia 
zaawansowania 
występujących 
u 
odwołującego się dolegliwości. Mimo nieprecyzyjnego sformułowania przez Radę 
tezy dowodowej, autor opinii wyjaśnił kwestię stanowiącą istotę sporu. Diagnozując 
u badanego objawy zaburzeń adaptacyjnych w formie przedłużonej reakcji 
depresyjnej 
na 
podłożu 
usposabiających 
cech 
osobowości 
mieszanej: 
neurotycznej, histrionicznej, niedojrzałej, biegły stwierdził, że zaburzenia te mają 
przejściowy charakter, indukowany sytuacyjnie i przy optymalnym postępowaniu 
terapeutycznym rokują poprawę. Skoro zatem zły stan zdrowia psychicznego 
wnioskodawcy nie jest utrwalony i – według autora opinii – istnieją szanse na jego 
poprawę, słuszną jest konkluzja zespołu Krajowej Rady Sądownictwa oraz samej 
Rady na temat braku podstaw do ustalenia trwałej niezdolności R. K. do pełnienia 
obowiązków sędziego, jako przesłanki przejścia w stan spoczynku. 
 
Nie podzielając zarzutów skarżącego, Sąd Najwyższy z mocy art. 39814 
k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI