III KRS 31/11

Sygn. akt III KRS 31/11 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 24 stycznia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący) 
SSN Halina Kiryło (sprawozdawca) 
SSN Jerzy Kwaśniewski 
 
Protokolant Anna Pęśko 
w sprawie z odwołania J. K. 
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr …/2011 z dnia 13 września 2011 roku 
w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego, 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 24 stycznia 2012 r., 
 
 
 
oddala odwołanie. 
 
 
UZASADNIENIE 
 
 
Uchwałą nr …/2011 z dnia 13 września 2011 r. Krajowa Rada Sądownictwa 
postanowiła, że adwokat J. K. nie zostanie przedstawiony Prezydentowi 

 
 
2 
Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na 
stanowisku sędziego. 
W uzasadnieniu uchwały podano, że J. K. w piśmie z dnia 29 listopada 2010 
r. wystąpił z wnioskiem do Krajowej Rady Sądownictwa o przywrócenie go na 
stanowisko sędziego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. 
o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2010 r., Nr 11, poz. 67 ze 
zm.).Wnioskujący argumentował, że przez ponad trzy lata pełnił jako asesor 
czynności sędziowskie w […]. Następnie decyzją Ministra Sprawiedliwości został 
zwolniony z zajmowanego stanowiska z dniem 31 stycznia 1975 r. Przyczyną 
zwolnienia były względy polityczne i krytyczna postawa wnioskodawcy wobec 
ówczesnych władz. 
Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa w piśmie z dnia 15 marca 
2011 r. poinformował J. K., że Rada nie znalazła podstawy prawnej do 
uwzględnienia Jego wniosku. Wskazany przez wnioskującego przepis dotyczył 
bowiem rozpatrywania wystąpień sędziów w stanie spoczynku o powrót na 
stanowisko sędziowskie, a J. K. nigdy nie był sędzią. Skoro wnioskodawca nigdy 
nie piastował urzędu sędziego, nie można było zastosować w Jego przypadku art. 
13 ustawy z dnia 20 grudnia 1989 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 73, 
poz. 435). W świetle tego przejściowego przepisu Minister Sprawiedliwości 
przedstawiał Prezydentowi RP, w terminie dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie 
tej ustawy, tj. w okresie od 29 grudnia 1989 r. do 28 lutego 1990 r., wnioski o 
powołanie na stanowiska sędziów osób, które przestały zajmować te stanowiska ze 
względu na swoje przekonania, poglądy polityczne lub działalność społeczną i 
zadeklarowały zamiar powrotu na stanowisko sędziego oraz spełniały warunki do 
zajmowania tego stanowiska. 
W dniu 24 maja 2011 r. do Krajowej Rady Sądownictwa wpłynęła skarga J. 
K. z dnia 17 maja 2011 r. skierowana do Prezesa Rady Ministrów, w której ponowił 
on swój wniosek o powrót na stanowisko sędziowskie, podkreślając, że w 1975 r. 
został zwolniony ze służby w wymiarze sprawiedliwości z przyczyn politycznych. 
Prezydium Krajowej Rady Sądownictwa uznało wystąpienie to za wniosek o 
powołanie na stanowisko sędziowskie i powołało Zespół do jego rozpatrzenia. 

 
 
3 
Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa na posiedzeniu w dniu 
9 września 2011 r. rozpatrzył wniosek J. K. „o powrót na stanowisko sędziego" i 
stwierdził brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia. W posiedzeniu Zespołu 
brał udział przedstawiciel Naczelnej Rady Adwokackiej adwokat K. B., który 
podzielił ten pogląd. 
Rozpoznając wniosek J. K. „o powrót na stanowisko sędziego" Krajowa 
Rada Sądownictwa ustaliła, że wnioskodawca, urodzony […], w roku 1969 ukończył 
wyższe studia prawnicze, uzyskując tytuł magistra prawa z ogólną oceną dobrą, 
zaś po odbyciu aplikacji sądowej, w październiku 1971 r. złożył egzamin sędziowski 
z łącznym wynikiem dostatecznym. Wnioskujący z dniem 23 października 1971 r. 
został mianowany asesorem sądowym w okręgu Sądu Wojewódzkiego w K. 
Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 1973 r. przeniesiono go na 
stanowisko asesora sądowego w okręgu Sądu Wojewódzkiego w […], z którego 
został zwolniony z dniem 31 stycznia 1975 r. Następnie z dniem 29 marca 1980 r. 
J. K. uzyskał wpis na listę adwokatów. Aktualnie jako adwokat Izby K. prowadzi 
kancelarię w […]. 
Po wszechstronnym rozważeniu całokształtu okoliczności Krajowa Rada 
Sądownictwa zważyła, że J. K. nie spełnia warunków określonych w art. 3 ust. 2 pkt 
3 obecnie obowiązującej ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa z dnia 12 maja 
2011 r. (Dz. U. Nr 126, poz. 714), którego odpowiednikiem był art. 2 ust. 1 pkt 5 
ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2010 r., Nr 
11, poz. 67), powołany we wniosku J. K. z dnia 29 listopada 2010 r. o „powrót na 
urząd sędziego". Przepis ten dotyczy rozpatrywania przez Radę wystąpień sędziów 
w stanie spoczynku o powrót na stanowisko sędziowskie. Natomiast, jak już wyżej 
wskazano, wnioskujący nigdy nie uzyskał nominacji na urząd sędziego i stanowiska 
takiego nie zajmował. W 1975 r. został zaś zwolniony przez Ministra 
Sprawiedliwości ze stanowiska asesora sądowego. Nie można więc w jego 
przypadku uznać, że wniosek dotyczy powrotu na stanowisko sędziego ze stanu 
spoczynku, a do takiej sytuacji odnoszą się wymienione wyżej przepisy. 
Krajowa Rada Sądownictwa stwierdziła również, że nie ma żadnej innej 
podstawy prawnej, która umożliwiałaby pozytywne załatwienie wniosku o powrót na 

 
 
4 
stanowisko sędziowskie byłego asesora, nawet jeżeli zwolnienie z tej funkcji 
nastąpiło w minionym okresie z przyczyn politycznych. 
J. K. złożył odwołanie od powyższej uchwały zarzucając, iż jej przedmiot 
został określony błędnie jako nieprzedstawienie wniosku o powołanie do pełnienia 
urzędu sędziego, podczas gdy nigdy nie występował z wnioskiem o powołanie lecz 
o przywrócenie bezprawnie zabranego urzędu. Skarżący domagał się uchylenia 
uchwały w całości z powodu jej sprzeczności z prawem. 
W motywach odwołania podniósł, iż zachodzi sprzeczność między sentencją 
uchwały, 
a 
początkiem 
jej 
uzasadnienia. 
Zdaniem 
skarżącego 
sprawę 
rozpatrywano pod kątem powołania adwokata na urząd sędziego, gdy tymczasem 
wniosek dotyczył przywrócenia na stanowisko sędziowskie. Doszło zatem do 
rozstrzygania w zakresie, który nie był objęty żądaniem. W ocenie skarżącego, 
przywrócenie na stanowisko sędziego nie oznacza, iż dana osoba musi być sędzią 
– osobą na stanowisku sędziego był również asesor. Brak jest więc logicznego 
uzasadnienia dla nieprzywrócenie go na stanowisko. Na poparcie tezy o 
sprawowaniu w przeszłości urzędu sędziowskiego odwołujący się wskazał wydany 
przez siebie wyrok. Konkludując stwierdził, iż KRS naruszyła art. 2 Konstytucji RP 
skoro nie dostrzegła możliwości, przy zastosowaniu argumentacji a fortiori lub a 
minori ad maius, przywrócenia skarżącemu zabranego urzędu, a może uwzględnić 
wnioski sędziów w stanie spoczynku o powrót na urząd. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. 
Odwołujący się J. K. sprecyzował swój wniosek jako żądanie przywrócenia 
do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego. 
Podstawy prawnej wystąpienia z tej treści wnioskiem do Krajowej Rady 
Sądownictwa nie stanowi przytaczany przez odwołującego się art. 13 ustawy z dnia 
29 grudnia 1989 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 73, poz. 435 ze zm.). 
Zgodnie z brzmieniem przepisu, w terminie dwóch miesięcy od dnia wejście w życie 
ustawy Minister Sprawiedliwości przedstawiał Prezydentowi Rzeczypospolitej 
Polskiej wnioski o powołanie na stanowiska sędziów osób, które przestały 

 
 
5 
zajmować te stanowiska ze względu na swoje przekonania, poglądy polityczne lub 
działalność społeczną, zadeklarowały zamiar powrotu na stanowisko sędziego i 
spełniały wymagane warunki  do zajmowania tego stanowiska. Należy zauważyć, iż 
powyższy akt utracił moc na podstawie art. 20 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o 
Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67), zaś 
sam komentowany przepis miał przejściowy charakter, zakreślał prekluzyjny 
dwumiesięczny termin do przedstawienia Prezydentowi RP wniosków osób 
zajmujących w przeszłości stanowiska sędziów o ponowne powołanie na te 
stanowiska, a tryb postępowania w tej sprawie odbywał się bez udziału Krajowej 
Rady Sądownictwa. 
Odwołujący nie może również skutecznie wywodzić swoich roszczeń z art. 2 
ust. 1 pkt 5 kolejnej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa 
(jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67) oraz z art. 3 ust. 2 pkt 3 obecnie 
obowiązującej ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa 
(Dz. U. Nr 126, poz. 714). W myśl powołanych przepisów Krajowa Rada 
Sądownictwa wykonuje zadania określone w ustawach. Do jej kompetencji należało 
i należy między innymi rozpatrywanie wystąpień sędziów w stanie spoczynku o 
powrót na stanowiska sędziowskie. Do kręgu podmiotów predestynowanych do 
wystąpienia z tego rodzaju wnioskiem należą zatem sędziowie w stanie spoczynku. 
Warto zauważyć, że powołane przepisy wyraźnie odwołują się do zadań 
Krajowej Rady Sądownictwa określonych w ustawach. Nie zawierają natomiast 
unormowań bezpośrednio regulujących instytucję przeniesienia sędziego w stan 
spoczynku i powrotu ze stanu spoczynku na stanowisko sędziowskie. Kwestie te 
zostały bowiem uregulowane w przepisach ustaw ustrojowych (ustawie - Prawo o 
ustroju sądów powszechnych, ustawie - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, 
ustawie o Sądzie Najwyższym). Przepisy tych ustaw, a nie ustawy o Krajowej 
Radzie Sądownictwa, kształtują przesłanki i tryb przechodzenia sędziego w stan 
spoczynku i powrotu do czynnej służby. 
Odwołujący się nie posiada statusu sędziego w stanie spoczynku i nie 
spełnia określonych w art. 69 – 71 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju 
sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) przesłanek jego nabycia, 
nawet in abstracto. W świetle powyższych przepisów w stan spoczynku może 

 
 
6 
bowiem przejść tylko sędzia. Przejście to następuje zaś albo z uwagi na wiek 
(z mocy prawa po ukończeniu 65 roku życia - art. 69 § 1 lub na swój w wniosek po 
ukończeniu 55 lat przez kobietę, jeżeli przepracowała na stanowisku sędziego lub 
prokuratora nie mniej niż 25 lat, a 60 lat przez mężczyznę, jeżeli przepracował na 
stanowisku sędziego lub prokuratora nie mniej niż 30 lat– art. 69 § 2) albo ze 
względu na stan zdrowia (na swój wniosek bądź na wniosek właściwego kolegium 
sądu, jeżeli z powodu choroby lub utraty sił uznany został przez lekarza orzecznika 
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków 
sędziego - art. 70 § 1 albo na wniosek kolegium właściwego sądu, jeżeli z powodu 
choroby lub płatnego urlopu dla poratowania zdrowia nie pełnił służby przez okres 
roku, bądź jeżeli bez uzasadnionej przyczyny nie poddał się badaniu, o którym 
mowa w art. 70 § 2, a z żądaniem badania wystąpiło kolegium sądu albo Minister 
Sprawiedliwości - art. 71 § 1 i 2) albo na wniosek Ministra Sprawiedliwości, w razie 
zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych, jeżeli nie został 
przeniesiony do innego sądu. 
W myśl art. 73 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych kompetencje 
Krajowej Rady Sądownictwa do podejmowania uchwał w kwestiach związanych z 
przechodzeniem sędziów w stan spoczynku są ograniczone, gdyż dotyczą tylko 
przeniesienie w warunkach określonych w art. 70 i art. 71. Z mocy art. 74 Prawa o 
ustroju 
sądów 
powszechnych. 
Ograniczone 
są 
też 
jej 
uprawnienia 
do 
podejmowania 
indywidualnych 
decyzji 
w 
przedmiocie 
powrotu 
sędziego 
przeniesionego w stan spoczynku na stanowisko zajmowane uprzednio lub 
równorzędne, albowiem odnoszą się jedynie do przypadków, gdy przeniesienie 
nastąpiło z przyczyn wymienionych w art. 70 § 1, art. 71 § 1 lub art. 71 § 3 ustawy. 
W kontekście powołanych unormowań odwołujący się, nie będąc sędzią w 
stawie spoczynku, nie mógł i nie może skutecznie ubiegać się o powrót na 
stanowisko sędziego w drodze złożenia wniosku do Krajowej Rady Sądownictwa w 
trybie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie 
Sądownictwa lub art. 3 ust. 2 pkt 3 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 12 maja 
2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa. Oba wymienione akty prawne nie 
przewidywały zaś i nie przewidują innej podstawy wystąpienia z tej treści wnioskiem 
do Krajowej Rady Sądownictwa. 

 
 
7 
Mając powyższe na uwadze, z mocy art. 39814 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 
3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 126, 
poz. 714) orzeczono jak w sentencji.