III KRS 27/11

Wyrok z dnia 15 grudnia 2011 r. III KRS 27/11 Rozpatrywanie i ocena kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziowskich w sądach powszechnych (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, Dz.U. Nr 126, poz. 714 ze zm.) obejmuje kompetencję Krajowej Rady Sądownictwa do badania stopnia dojrza- łości zawodowej kandydatów. Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Halina Kiryło, Maciej Pacuda. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy z odwołania Agnieszki T. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa […] z dnia 16 czerwca 2011 r. w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego, o d d a l i ł odwołanie. U z a s a d n i e n i e Uchwałą z dnia 16 czerwca 2011 r. […] Krajowa Rada Sądownictwa postano- wiła, że referendarz sądowy Agnieszka T. nie zostanie przedstawiona Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu sędziego Sądu Rejonowego w K. W Sądzie Rejonowym w K., w którym Agnieszka T. zgłosiła swoją kandydaturę, o trzy wolne stanowiska sędziowskie ubiegało się czterdziestu trzech kandydatów. Agnieszka T. w 2003 r. ukończyła studia prawnicze na Uniwer- sytecie Ś. z oceną bardzo dobrą. W okresie od listopada 2003 r. do października 2005 r. była zatrudniona w kancelarii adwokackiej na stanowisku pracownika kance- laryjnego. W dniu 24 października 2005 r. podjęła pracę w Sądzie Okręgowym w K. na stanowisku asystenta sędziego, gdzie była zatrudniona do 31 maja 2007 r. Po odbyciu aplikacji sądowej, we wrześniu 2007 r. złożyła egzamin sędziowski, uzysku- jąc ocenę bardzo dobrą. Od 27 marca 2008 r. była zatrudniona w Sądzie Rejonowym 2 w K. na stanowisku asystenta sędziego. Z dniem 16 czerwca 2008 r. została miano- wana referendarzem sądowym w Sądzie Rejonowym w M. Dokonujący oceny pracy kandydatki na stanowisku referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w M. sę- dziowie sądu okręgowego Katarzyna S. oraz Sławomir J. uznali, że wyniki lustracji uzasadniają pozytywną ocenę poziomu merytorycznego orzecznictwa kandydatki świadczącego o dobrej znajomości stosowanych przepisów, zarówno z zakresu prawa cywilnego, jak i procedury cywilnej, z uwzględnieniem przepisów z zakresu postępowania wieczystoksięgowego, a także z dziedziny prawa karnego. Zdaniem sędziów opiniujących, także analiza spraw objętych kontrolą skargową uzasadnia pozytywną ocenę orzecznictwa opiniowanej. Dane statystyczne oraz brak w referacie spraw starych powyżej 6 miesięcy świadczą o właściwym nakładzie pracy oraz su- mienności i systematyczności w wykonywaniu obowiązków. Pracując w kilku wy- działach kandydatka wykazała się wszechstronną wiedzą (z prawa cywilnego, postę- powania wieczystoksięgowego oraz karnego). Uzyskała pozytywną opinię przełożo- nych. Posiada cechy pozwalające na ubieganie się o stanowisko sędziego. Przepro- wadzona ocena stwarza podstawy do rekomendacji kandydatki na stanowisko sę- dziego sądu rejonowego. Kolegium Sądu Okręgowego w K. na posiedzeniu w dniu 15 lutego 2011 r. jednogłośnie pozytywnie zaopiniowało kandydaturę Agnieszki T. Na posiedzeniu Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego w K. w dniu 16 lutego 2011 r. na kandydatkę oddano 18 głosów „za”, 48 „przeciw” (15 gło- sów było nieważnych). Minister Sprawiedliwości w opinii z dnia 1 kwietnia 2011 r. pozytywnie ocenił kandydaturę Agnieszki T. Zespół członków Krajowej Rady Sądow- nictwa przeprowadził w dniu 14 czerwca 2011 r. rozmowę z kandydatką. W toku rozmowy wyjaśniła ona, że pierwszy raz „startuje” na wolne stanowisko sędziowskie, chociaż referendarzem sądowym jest już od 2007 r.; że udział w konkursie był dla niej trudną decyzją z uwagi na ilość pracy na takim stanowisku. Obawiała się czy poradzi sobie z pracą. Kandydatka wskazała, że chciałaby pracować w wydziale ro- dzinnym, gdyż tam akurat rozstrzyga się sprawy bardzo delikatnej wagi. Jej zdaniem poradziłaby sobie na takim stanowisku. Podołałaby również pracy w wydziale kar- nym, gdyż po studiach pracowała w kancelarii zajmującej się głównie sprawami kar- nymi. Oceniając kandydaturę Agnieszki T. Krajowa Rada Sądownictwa wzięła pod uwagę również to, że kandydatka nie otrzymała poparcia środowiska sędziowskiego na Zgromadzeniu Przedstawicieli Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego w K. w dniu 16 3 lutego 2011 r. Ponadto, zdaniem Krajowej Rady Sądownictwa, posiada ona mniejszy stopień dojrzałości zawodowej potrzebnej do wykonywania zawodu sędziego w po- równaniu do pozostałych, „startujących” na trzy wolne stanowiska sędziowskie kontr- kandydatów. Kandydatka w rozmowie z zespołem Krajowej Rady Sądownictwa wy- raziła wątpliwości co do podołania przez nią obowiązkom związanym z wykonywa- niem zawodu sędziego, w tym obawy przed tym czy ilość pracy na takim stanowisku nie przekraczałaby jej możliwości. Krajowa Rada Sądownictwa miała na uwadze lep- sze kandydatury w osobach: referendarza sądowego Sabiny C., referendarza sądo- wego Macieja R. oraz referendarza sądowego Alicji W. Maciej R. i Alicja W. otrzymali równie wysokie oceny na dyplomie ukończenia studiów prawniczych i egzaminie sę- dziowskim, co Agnieszka T., przy identycznym poparciu Kolegium (opinie jednogło- śnie pozytywne) oraz nieco wyższym wyniku głosowań na posiedzeniu Zgromadze- nia Przedstawicieli Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego w K. (odpowiednio 19 głosów „za” i 48 „przeciw” oraz 22 głosy „za” i 46 „przeciw”). Z kolei na wybór kandydatury Sabiny C. miało wpływ większe doświadczenie zawodowe kandydatki i różnorodność wykonywanych zadań w sądzie (inspektor w sądzie okręgowym, asystent sędziego w sądzie okręgowym, referendarz sądowy w sądzie rejonowym), a także wysokie po- parcie środowiska sędziowskiego (jednogłośnie pozytywna opinia Kolegium oraz 47 głosów „za” przy 29 głosach „przeciw” na posiedzeniu Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego w K.). Powyżej przedstawione okoliczności spo- wodowały, że na posiedzeniu Krajowej Rady Sądownictwa w dniu 16 czerwca 2011 r. na Agnieszkę T. nie oddano głosów „za”, oddano 8 głosów „przeciw” przy 8 głosach „wstrzymujących się”. W konsekwencji Krajowa Rada Sądownictwa stwierdziła, że kandydatura Agnieszki T. nie uzyskała wymaganej bezwzględnej większości głosów. Powyższą uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa zaskarżyła odwołaniem do Sądu Najwyższego Agnieszka T.; zarzucając jej sprzeczność z prawem przez naru- szenie art. 30 Konstytucji RP, wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Krajową Radę Sądownictwa. W ocenie odwołującej się zaskarżona uchwała narusza art. 30 Konstytucji RP, przez nieposza- nowanie przy ocenie kandydatury Agnieszki T. jej godności osobistej i naruszenie tej godności, co przejawiło się w schematycznym i stereotypowym podejściu Krajowej Rady Sądownictwa do wyrażanych przez nią wątpliwości towarzyszących podjęciu decyzji o ubieganiu się o stanowisko sędziowskie. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika, aby Krajowa Rada Sądownictwa przy ocenie jej stopnia dojrza- 4 łości zawodowej wzięła pod uwagę inne okoliczności, aniżeli treść wyjaśnień odwo- łującej się. Odwołująca się podniosła także, że dokonywanie tak daleko idących ocen jedynie na podstawie zdawkowych informacji, jakimi dysponowała Krajowa Rada Są- downictwa, jest zaprzeczeniem zindywidualizowanego podejścia do człowieka. W ocenie odwołującej się wszystkie te okoliczności wskazują na to, że doszło do naru- szenia prawa i że naruszenie to „miało na tyle istotne znaczenie, że w zasadniczy sposób wpłynęło na treść przyjętego w uchwale rozstrzygnięcia”. W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o oddalenie odwołania w całości. Wskazano, że Krajowa Rada Sądownictwa podjęła zaskarżoną uchwałę po wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, co znaj- duje odzwierciedlenie w treści jej uzasadnienia; wzięto pod uwagę doświadczenie zawodowe odwołującej się, wnioski płynące z załączonych do wniosku opinii wizyta- cyjnych i służbowych na temat pracy odwołującej się, uzyskane przez nią oceny ze studiów i z egzaminu sędziowskiego, siłę udzielonego jej poparcia środowiska sę- dziowskiego, a także wyjaśnienia kandydatki złożone w trakcie rozmowy z zespołem Krajowej Rady Sądownictwa przeprowadzonej w dniu 14 czerwca 2011 r. Dokonując oceny dojrzałości zawodowej Agnieszki T., Krajowa Rada Sądownictwa nie naruszyła granic swobodnego uznania. Poza tym, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, ocena ta miała charakter jedynie uzupełniający i nie wpłynęła na stanowisko Rady w takim stopniu, jak wynik głosowania podczas Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego w K. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa - konstytucyjnego organu stojącego na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 oraz art. 187 Kon- stytucji RP) - zostały określone w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714; dalej jako „ustawa o KRS”). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy do kompetencji Rady należy między innymi rozpatrywanie i ocena kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sę- dziowskich w sądach powszechnych (por. art. 2 ust. 1 pkt 2 poprzednio obowiązują- cej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa - Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.; dalej jako: „poprzednia ustawa o KRS”). W świetle art. 44 ust. 1 ustawy o KRS (por. art. 13 ust. 2 poprzedniej ustawy o KRS) kognicja Sądu Naj- 5 wyższego do oceny uchwał Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje badanie, czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Sąd Najwyższy nie jest właściwy dla dokonania wyboru najlepszego kandydata z spośród osób starających się o sta- nowisko sędziego. Taka kompetencja jest domeną Krajowej Rady Sądownictwa, natomiast weryfikacja rozstrzygnięć Rady przez Sąd Najwyższy polega zasadniczo na kontroli zachowania przewidzianej procedury (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09, niepublikowane, oraz z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyj- nego 2011 nr 11, poz. 93). W konsekwencji określonego ukształtowania kognicji Sądu Najwyższego w zakresie kontroli postępowania dotyczącego przedstawienia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego, kontrola sądowa obejmuje w szczególności badanie, czy w danym postępowaniu zachowane zostały właściwe kryteria oceny zgłaszających się kandydatów oraz czy przeprowa- dzono wymagane czynności organów sądowych. Analiza tego, czy uchwała nie po- zostaje w sprzeczności z prawem, dotyczy w szczególności przestrzegania przez Radę ustawowych warunków powoływania na stanowisko sędziego, określonych w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.; dalej jako: „usp”) oraz reguł proceduralnych obowiązujących w postępowaniu przed tym organem, określonych zwłaszcza w rozdziale 3 ustawy o KRS, w szczególności zaś w art. 33, art. 42 oraz w art. 44 powołanej ustawy. Rozpatrując zarzut odwołania dotyczący art. 30 Konstytucji RP należy w pierwszym rzędzie stwierdzić, że odwołująca się nie zarzuciła naruszenia jakiegokol- wiek z przepisów prawa dotyczących ustrojowej pozycji (właściwości) Krajowej Rady Sądownictwa oraz trybu w jakim rozpatruje ona sprawy do niej należące. Poza za- kresem zaskarżenia pozostają w szczególności zastosowane w sprawie przepisy dotyczące trybu postępowania w zakresie rozpatrywania kandydatur na wolne sta- nowiska sędziowskie. Osoba, która na swój wniosek poddaje się procedurze mającej na celu wybór kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie, nie może kwestiono- wać właściwości Krajowej Rady Sądownictwa do badania i oceny stopnia dojrzałości zawodowej kandydatki aspirującej na urząd sędziego, w tym dokonywania oceny w relacji do innych kandydatów porównawczej. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały pozwala na kontrolę postępowania Krajo- wej Rady Sądownictwa pod kątem dochowania przez nią wymagania wszechstron- nego rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Po- 6 dejmując uchwałę Krajowa Rada Sądownictwa - jak to wynika z uzasadnienia za- skarżonej uchwały - wypowiedziała się co do kandydatury Agnieszki T. - po uwzględ- nieniu wypowiedzi i ocen wyrażonych przez wszystkie osoby i organy zaangażowane w procedurze kwalifikacyjnej kandydata na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w K. KRS uwzględniła również wyniki rozmowy z odwołującą się przeprowadzonej w trakcie procedury kwalifikacyjnej przez zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa. W takim sposobie wyrażenia przez Krajową Radę Sądownictwa należącej do niej kompetencji nie ma niczego niewłaściwego. Krajowa Rada Sądownictwa podjęła za- skarżoną uchwałę po wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, co znajduje odzwierciedlenie w treści jej uzasadnienia. Trzeba mieć na uwadze to, że o trzy wolne stanowiska sędziowskie w Sądzie Rejonowym w K. ubiegało się 43 kan- dydatów. Konfrontując kandydaturę odwołującej się z pozostałymi kandydaturami Krajowa Rada Sądownictwa wzięła pod uwagę doświadczenie zawodowe odwołują- cej się, wnioski płynące z opinii sędziów oceniających pracę odwołującej się i służ- bowych na temat jej pracy odwołującej, uzyskane przez nią oceny ze studiów i z eg- zaminu sędziowskiego, stopień udzielonego jej poparcia środowiska sędziowskiego, a także wyjaśnienia kandydatki złożone w trakcie rozmowy z zespołem Krajowej Rady Sądownictwa przeprowadzonej w dniu 14 czerwca 2011 r. Dokonując oceny dojrzałości zawodowej Agnieszki T., Krajowa Rada Sądownictwa nie naruszyła gra- nic swobodnego uznania. Oceny tej Krajowa Rada Sądownictwa dokonała w kon- frontacji z oceną innych kontrkandydatur, nie pomijając przy tym żadnych okoliczno- ści wynikających z toku postępowania kwalifikacyjnego w sprawie. Podkreślić trzeba, że w rozstrzygnięciu Krajowej Rady Sądownictwa nie zawiera się negatywne okre- ślenie kwalifikacji Agnieszki T. z punktu widzenia przymiotów osoby starającej się o urząd sędziego. Istotą rozstrzygnięcia jest bowiem wybór innej osoby, jako kandy- data lepszego, bez jednakże jakiejkolwiek dyskwalifikacji odwołującej się. Mając powyższe na uwadze, stwierdzając, że odwołanie jest bezzasadne, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================