III KRS 27/09

Wyrok z dnia 14 stycznia 2010 r. III KRS 27/09 Umorzenie postępowania dyscyplinarnego wobec sędziego z powodu przedawnienia karalności nie stanowi negatywnej przesłanki awansu, o którym mowa w art. 64a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów po- wszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w związku z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszech- nych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 4). Nie oznacza to spełnienia przesłanek pozytywnych tego awansu, jeżeli ocena zdarzeń ustalo- nych w postępowaniu dyscyplinarnym nie pozwala uznać, że kandydat jest nie- skazitelnego charakteru (art. 61 § 1 pkt 2 Prawa o ustroju sądów powszech- nych). Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy z odwołania Andrzeja B. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa [...] z dnia 23 lipca 2009 r. w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego Sądu Apelacyjnego w Sądzie Okręgowym, u c h y l i ł zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazał Krajowej Radzie Sądow- nictwa do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z 23 lipca 2009 r. [...] postanowiła, że nie przedstawi Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego sądu okręgowego Andrzeja B. na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Okręgowym w Z., gdyż „był ukarany karą dyscyplinarną". Sąd Najwyższy - Sąd Dys- cyplinarny wyrokiem z 23 czerwca 2004 r. umorzył postępowanie dyscyplinarne przeciwko sędziemu z powodu przedawnienia „jednakże z wyraźnym zaznaczeniem, 2 że Sąd Najwyższy nie dopatrzył się przesłanek uniewinnienia". W pierwszej instancji Sąd Dyscyplinarny ukarał sędziego karą złożenia z urzędu. Mimo umorzenia postę- powania dyscyplinarnego sędzia jest „ukaranym w rozumieniu art. 64a ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.), skoro Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do jego uniewinnienia". Z tych przy- czyn Krajowa Rada Sądownictwa oceniła, że sędzia nie spełnia wymagań z art. 64a ustawy z 27 lipca 2001 r. (dalej „usp”). W odwołaniu sędzia Andrzej B. zarzucił sprzeczność uchwały z art. 64a usp, gdyż Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z 23 czerwca 2004 r. umorzył postępowanie dyscyplinarne i takie orzeczenie nie może być interpretowane jako ukaranie karą dyscyplinarną, bez względu na przyczyny umorzenia. Żadna z kar dys- cyplinarnych (art. 109 § 1 usp) nie została mu wymierzona tym wyrokiem i dlatego błędne jest stanowisko, że jest ukarany dyscyplinarnie w rozumieniu art. 64a usp. Umarzając postępowanie, nie można jednocześnie uznać winy, gdyż są to orzecze- nia wykluczające się wzajemnie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje; Krajowa Rada Sądownictwa nie mogła stwierdzić, że sędzia Andrzej B. został „ukarany karą dyscyplinarną" w postępowaniu dyscyplinarnym zakończonym wyro- kiem Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego [...] z 23 czerwca 2004 r. W tej sprawie w pierwszej instancji Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny w K. wyrokiem z 18 listopada 2003 r. wymierzył sędziemu za określony czyn karę dyscyplinarną zło- żenia sędziego z urzędu. Jednak wskazanym wyrokiem z 23 czerwca 2004 r. Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny uchylił wyrok pierwszej instancji i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w związku z art. 128 usp umorzył postępowanie dyscyplinarne. Wprawdzie Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w uzasadnieniu wyroku stwierdził między innymi, że umorzenie postępowania dyscyplinarnego nie jest oczywiście rów- noznaczne z wydaniem wyroku uniewinniającego, bowiem w razie ewentualnego stwierdzenia przez Sąd wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., sąd dyscyplinarny zobowiązany byłby wydać wyrok uniewinniający. Jednakże nie dopatrzył się którejkolwiek z tych przesłanek, co skutkowało brakiem podstaw do wydania wyroku uniewinniającego. 3 W ocenie odwołania sędziego od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z 23 lipca 2009 r. znaczenie istotne ma zatem pojęcie „ukarania karą dyscyplinarną" jako przesłanki negatywnej tzw. awansu poziomego z art. 64a usp. Zgodnie z tym przepi- sem (w związku z art. 4 pkt 3 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2009 r. Nr 1 poz. 4) na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego w sądzie okręgowym może być powołany sędzia sądu okręgowego, który pełnił służbę na zajmowanym stanowisku co najmniej piętnaście lat i po osiągnięciu drugiej stawki awansowej wynagrodzenia zasadniczego nie był ukarany karą dyscyplinarną, ani nie otrzymał wytknięcia uchy- bienia, o którym mowa w art. 40, ani nie miał zwróconej uwagi w trybie określonym w art. 37 § 4 (usp). Nie można nie zgodzić się z zarzutem odwołania, iż pojęcie ukarania karą dyscyplinarną z art. 64a usp nawiązuje do zakończenia postępowania dyscyplinar- nego, w którym wymierzono sędziemu karę dyscyplinarną z art. 109 § 1 usp. Uchwała Rady, która poprzestaje na wskazanej przesłance negatywnej, narusza art. 64a usp, gdyż w postępowaniu dyscyplinarnym zakończonym wyrokiem Sądu Naj- wyższego - Sądu Dyscyplinarnego z 23 czerwca 2004 r. odwołującemu się nie zo- stała wymierzona żadna kara dyscyplinarna. Dla rozważanej przesłanki wniosek taki może wynikać tylko z sentencji, a nie z uzasadnienia tego wyroku. Nie można było stwierdzić, że sędzia został ukarany dyscyplinarnie, skoro nastąpiło umorzenie po- stępowania z powodu przedawnienia karalności (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w związku z art. 128 usp). Inną kwestią jest wyrokowanie o uniewinnieniu, przy konkurencji pod- staw do uniewinnienia oraz do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia. Z braku możliwości stosowania tej zasady (wyrokowania na korzyść obwinionego) nie wynika wniosek, że zakończenie postępowania z powodu przedawnienia, pozwala mimo to stwierdzić winę i karalność za czyn, gdyż wprost przeczyłoby to instytucji przedawniania karalności odpowiedzialności za czyn zabroniony. Zaskarżona uchwała podlegała zatem uchyleniu, gdyż nie zachodzi przesłan- ka negatywna z art. 64a usp (ukarania karą dyscyplinarną). Sprawa podlega przekazaniu do ponownego rozpatrzenia, gdyż według uza- sadnienia uchwały Rada poprzestała na przesłance ukarania karą dyscyplinarną. Stwierdzenie, że nie zachodzi ta negatywna przesłanka nie oznacza, iż zostały speł- nione przesłanki pozytywne. Z art. 64a usp nie wynika automatyczna ścieżka tzw. awansu poziomego. Zgodnie z tym przepisem sędzia mógł być powołany na (tytular- 4 ne) stanowisko sędziego sądu wyższego, jednak nie jest to obligatoryjne. Chodzi więc o zwrócenie uwagi, że zasadą jest, iż na stanowisko sędziego może być powo- łany tylko ten, kto jest nieskazitelnego charakteru (art. 61 § 1 pkt 2 usp). Należałoby więc rozważyć obowiązywanie i stosowanie tej zasady również do dalszego awan- sowania sędziego będącego już w służbie. Takie wymagania stawia się kandydatom na stanowisko sędziego w sądach wszystkich stopni kandydatom spoza służby, stąd tym bardziej winni spełniać je również żądający awansu sędziowie, nawet gdy odnosi się to do szczególnej i epizodycznej instytucji awansu poziomego. Podstawą tej oceny mogą być zdarzenia i dowody ujawnione w postępowaniu dyscyplinarnym sę- dziego. W tym przypadku przedawnienie to zaniechanie karania na skutek upływu czasu. Nie znosi czynu lecz tylko jego karalność. Przedawnienie i określony w usta- wie jego termin pozwalają uznać, że jest to rozwiązanie porządkujące relacje spo- łeczne co do określonej sankcji, z tym skutkiem, iż jego upływ stanowi negatywną przesłankę procesową. Nie jest zatem wyłączona ocena tych samych zdarzeń w za- kresie innej normy prawnej. Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 13 ust. 5 ustawy z 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa. ========================================