III KRS 21/11

Postanowienie z dnia 15 grudnia 2011 r. III KRS 21/11 Przejście sędziego w stan spoczynku na podstawie art. 69 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) następuje z mocy prawa i nie podlega kompetencji rozstrzygającej Krajowej Rady Sądownictwa. Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Halina Kiryło, Maciej Pacuda. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy z odwołania Czesławy S. od stanowiska Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie przeniesienia sędziego Naczelnego Sądu Administracyj- nego w stan spoczynku na jego wniosek, o d r z u c i ł odwołanie. U z a s a d n i e n i e Pismem z dnia 31 marca 2011 r. sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Czesława S. zwróciła się do Prezesa NSA z wnioskiem o przeniesienie jej w stan spoczynku z dniem 1 lipca 2011 r. W piśmie tym Czesława S. podniosła, że spełnia warunki do przejścia w stan spoczynku określone w art. 69 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.; dalej jako: „usp”) w związku z art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju są- dów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.). Pismem z dnia 18 maja 2011 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego poinformował Czesławę S., że Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego nega- tywnie zaopiniowało jej wniosek o przeniesienie w stan spoczynku z dniem 1 lipca 2011 r. Prezes NSA wskazał, że na podstawie art. 49 Prawa o ustroju sądów admini- stracyjnych w sprawach nieuregulowanych do sędziów NSA odpowiednie zastoso- 2 wanie mają przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, w tym przepis art. 30 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, który określa możliwość wcześniejszego przejścia na wniosek sędziego w stan spoczynku. W związku z tym, że powołany przepis wyczerpująco określa sytuację wcześniejszego przejścia w stan spoczynku na wniosek sędziego, nie ma podstaw do stosowania art. 8 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym, który odsyła do odpowiedniego stosowania usp jedynie w sprawach nieuregulowanych w ustawie o Sądzie Najwyższym. W związku z tym, że Czesława S. nie spełnia przesłanek określonych w art. 30 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, brak jest podstaw do prze- niesienia jej w stan spoczynku. Pismem z dnia 25 maja 2011 r. Czesława S. zwróciła się do Krajowej Rady Sądownictwa o rozpoznanie jej odwołania od powyższego pisma Prezesa NSA z dnia 18 maja 2011 r. zawierającego negatywną opinię Kolegium NSA w sprawie przeniesienia jej w stan spoczynku. Krajowa Rada Sądownictwa w piśmie z dnia 20 lipca 2011 r. wyraziła stanowi- sko, że sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje odwołanie do Krajowej Rady Sądownictwa od uchwały Kolegium Naczelnego Sądu Administracyj- nego ustalającej brak podstaw prawnych wniosku o przeniesienie w stan spoczynku. Wskazano, że ani Prawo o ustroju sądów administracyjnych, ani usp nie przewidują w takiej sytuacji możliwości wniesienia odwołania do Krajowej Rady Sądownictwa. Nie ma podstaw - według KRS - do podjęcia w tej kwestii uchwały, która podlegałaby zaskarżeniu do Sądu Najwyższego. Stwierdzając powyższe Krajowa Rada Sądow- nictwa wyraziła niewiążące stanowisko w kwestii interpretacji wchodzących w grę przepisów ustaw ustrojowych, podzielając w tym zakresie stanowisko zajęte przez Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego. Krajowa Rada Sądownictwa stwierdza, że art. 30 § 2 ustawy o Sądzie Najwyż- szym reguluje tę samą kwestię co art. 69 § 2 usp. Tożsamość materii uregulowanej w obu przepisach (przejście sędziego „na swój wniosek” w stan spoczynku przed ukoń- czeniem wieku uprawniającego do stanu spoczynku „z mocy ustawy”) prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do sędziego Sądu Najwyższego (odpowiednio sędziego NSA) nie jest możliwe zastosowanie art. 69 § 2 usp w związku z art. 8 ustawy o Są- dzie Najwyższym, zgodnie z którym jedynie w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy usp. Kwestia przejścia w stan spoczynku na wniosek sędziego przed ukończeniem wieku, w jakim o przejściu w stan spoczyn- 3 ku decyduje bezpośrednio ustawa, jest wyczerpująco uregulowana w art. 30 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym. Od powyższego stanowiska Krajowej Rady Sądownictwa odwołanie do Sądu Najwyższego wniosła sędzia NSA Czesława S. Autorka odwołania stwierdziła, że stanowisko Krajowej Rady Sądownictwa jest uchwałą podjętą w sprawie należącej do kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa na podstawie art. 3 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714), co oznacza, że podlega „kontroli instancyjnej”. Polemizując ze stanowiskiem Krajowej Rady Sądownictwa sędzia Czesława S. wskazała, że - jej zdaniem - ustawa o Sądzie Najwyższym nie reguluje bezpo- średnio kwestii dotyczących wcześniejszego przejścia w stan spoczynku, natomiast art. 8 § 1 tej ustawy zawiera odesłanie do przepisów usp, a więc także art. 69 § 2. W ocenie odwołującej się Krajowa Rada Sądownictwa myli pojęcie przejścia w stan spoczynku z pojęciem wcześniejszego przejścia w stan spoczynku. Są to instytucje odrębne. W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o odrzucenie odwołania z powodu jego niedopuszczalności, a w przypadku niepodzielenia przez Sąd Najwyższy stanowiska co do niedopuszczalności odwołania - o jego oddalenie. W uzasadnieniu wniosku o odrzucenie odwołania Krajowa Rada Sądownictwa pod- niosła, że brak było podstaw prawnych do podjęcia przez Krajową Radę Sądownic- twa, rozstrzygającej w sprawie uchwały. Krajowa Rada Sądownictwa zajęła zatem „stanowisko”, które nie ma charakteru uchwały. Ustawa nie przewiduje zaskarżenia stanowiska Krajowej Rady Sądownictwa do Sądu Najwyższego. Ponadto, ze względu na postawiony w odwołaniu zarzut naruszenia Konstytu- cyjnej zasady równości Krajowa Rada Sądownictwa zauważyła, że ustawodawca, regulując sytuację sędziów różnych sądów w sposób odmienny, nie narusza zasad równego traktowania. Równo traktowane bowiem, zgodnie z wolą ustawodawcy, mu- szą być osoby znajdujące się w takiej samej sytuacji. Sędziowie Sądu Najwyższego i odpowiednio Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostają w sytuacji innej niż sę- dziowie sądów powszechnych i wojewódzkiego sądu administracyjnego, ze względu na status, rangę i prestiż sprawowanego urzędu oraz wysokość wynagrodzenia i uposażenia spoczynkowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4 Wbrew odwołującej się Czesławy S., powołany przez nią przepis art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, nie może sta- nowić podstawy dla określenia właściwości Krajowej Rady Sądownictwa do rozstrzy- gania o przejściu sędziego w stan spoczynku na podstawie art. 69 § 2 usp. Przepis art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa nie stwarza też podstawy do zaskarżenia stanowiska Krajowej Rady Sądownictwa do Sądu Najwyższego. Sto- sownie do powołanego przepisu Krajowa Rada Sądownictwa wykonuje zadania określone w ustawach, w szczególności rozpatruje wnioski o przeniesienie sędziego w stan spoczynku. Przepis ten wyraźnie odwołuje się do zadań Krajowej Rady Są- downictwa określonych w ustawach. Nie ma natomiast w tym przepisie bezpośred- niego określenia instytucji przeniesienia sędziego w stan spoczynku, bo ta została określona w przepisach ustaw ustrojowych (ustawie - Prawo o ustroju sądów po- wszechnych, ustawie - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, ustawie o Sądzie Najwyższym). Regulacje tych ustaw, a nie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, kształtują przesłanki i tryb przechodzenia sędziego w stan spoczynku, określają też podmioty uprawnione do złożenia wniosku o przeniesienie w stan spoczynku. W art. 69 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych, na który sędzia Czesława S. powołuje się jako na podstawę swego uprawnienia, uregulowana została instytu- cja przejścia sędziego w stan spoczynku, wcześniejszego od przejścia sędziego w stan spoczynku przewidzianego w art. 69 § 1 usp. Obie te sytuacje w których „sędzia przechodzi w stan spoczynku” są instytucjami odrębnymi od sytuacji, w których cho- dzi o „przeniesienie w stan spoczynku” (por. art. 70 § 1 i § 2 oraz art. 71 § 1, § 2, § 3 usp). Sędzia „przechodzi w stan spoczynku” z mocy samego prawa, jeżeli zachodzą określone przesłanki. Formą podstawową jest ta z art. 69 § 1, stanowiąca że sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia (chyba, że nie póź- niej niż na sześć miesięcy przed ukończeniem 65 roku życia złoży określone oświad- czenie woli i odpowiednio udokumentuje zachowanie wymaganego stanu zdrowia). Wcześniejsze przejście sędziego w stan spoczynku może wynikać z woli (wniosku) sędziego po ukończeniu 55 lat przez kobietę, jeżeli przepracowała na stanowisku sędziego lub prokuratora nie mniej niż 25 lat, a 60 lat przez mężczyznę, jeżeli prze- pracował na stanowisku sędziego lub prokuratora nie mniej niż 30 lat. Chociaż w tej ostatniej regulacji (art. 69 § 2 usp) mowa jest o wniosku sędziego („sędzia przechodzi na swój wniosek w stan spoczynku”), to nie chodzi tu o przesłankę procesową, ale 5 wyłącznie o przesłankę materialnoprawną dotyczącą woli sędziego. Ustawodawca w ten sposób odróżnia sytuację przejścia sędziego w stan spoczynku z mocy prawa, niezależnie od woli sędziego (art. 69 § 1 usp) od sytuacji, która wprawdzie też nastą- pi z mocy prawa, ale tylko wtedy, gdy prócz określonych przesłanek, dotyczących wieku i czasu służby, sam zainteresowany sędzia o to wystąpi. Należy podkreślić, że sytuacje przechodzenia sędziego w stan spoczynku nie podlegają kompetencji rozstrzygającej żadnego organu, w szczególności Krajowej Rady Sądownictwa. Inaczej jest natomiast w odniesieniu do przeniesienia sędziego w stan spoczynku w sytuacjach określonych w art. 70 i w art. 71 usp. W tych spra- wach - zgodnie z art. 73 § 1 usp - „podejmuje decyzję Krajowa Rada Sądownictwa, na wniosek sędziego, kolegium właściwego sądu albo Ministra Sprawiedliwości”. W konkluzji powyższych uwag stwierdzić należy, że określone w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa zadanie w zakresie rozpatrywania wniosków o przeniesienie w stan spoczynku nie dotyczy przejścia sędziego w stan spoczynku w trybie określonym w art. 69 § 2 usp. Krajowa Rada Sądownictwa słusz- nie uznała swą niewłaściwość w sprawie i odmówiła podjęcia rozstrzygającej o spra- wie uchwały. Nie ma więc uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, ani innego rozstrzygnięcia, które mogłoby być potraktowane jako przedmiot (substrat) odwołania do Sądu Naj- wyższego. Nie wiadomo dlaczego prawa do zaskarżenia do Sądu Najwyższego nieistnie- jącego rozstrzygnięcia Krajowej Rady Sądownictwa upatruje odwołująca się w bliżej nieokreślonej „kontroli instancyjnej”. W związku z tym należy zauważyć, że Sąd Naj- wyższy - z punktu widzenia ustrojowego - nie jest organem „kontroli instancyjnej” w stosunku do Krajowej Rady Sądownictwa, natomiast właściwość Sądu Najwyższego, wynika ze szczególnych w tym przedmiocie uregulowań ustaw. W odniesieniu do rozpatrywanego odwołania należy zwrócić uwagę na art. 73 § 2 usp, według którego odwołanie do Sądu Najwyższego przysługuje od decyzji Krajowej Rady Sądownictwa w sprawach, o których mowa w art. 70 i 71. Nie ma tu więc właściwości Sądu Naj- wyższego w zakresie przejścia sędziego w stan spoczynku na podstawie art. 69 § 2 usp. Nie wchodziła też w rachubę właściwość Sądu Najwyższego do rozpatrywania odwołań od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa w sprawach indywidualnych, o któ- rych mowa w art. 42 i 44 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Jak to bowiem wy- 6 kazano powyżej, Krajowa Rada Sądownictwa w rozpatrywanej sprawie żadnej uchwały nie podjęła. Z powyższych przyczyn wobec braku podstawy prawnej, która upoważniłaby wniesienie odwołania do Sądu Najwyższego od stanowiska Krajowej Rady Sądow- nictwa, które nie mogło być potraktowane jako uchwała rozstrzygająca sprawę indy- widualną, Sąd Najwyższy niedopuszczalne odwołanie odrzucił. ========================================