III KRS 17/12

Sygn. akt III KRS 17/12 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 13 lipca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Hajn 
SSN Jerzy Kwaśniewski 
 
w sprawie z odwołań U. D., A. B. i Ł. K. P. 
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr … z dnia 9 lutego 2012 roku w 
przedmiocie przedstawienia wniosków o powołanie do pełnienia urzędu na 
stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w  /…/ , 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 lipca 2012 r., 
 
 
1.uchyla zaskarżoną uchwałę w odniesieniu do E. I. F. oraz U. 
D. i w tym zakresie sprawę przekazuje Krajowej Radzie 
Sądownictwa do ponownego rozpoznania; 
2.oddala odwołania w pozostałym zakresie. 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
 
2 
 
A. T. B., U. D. i Ł. K. P. wnieśli odwołania od uchwały nr … Krajowej Rady 
Sądownictwa z dnia 9 lutego 2012 r., podjętej na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 
37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 
47, poz. 543 ze zm.). Zaskarżoną uchwałą Rada postanowiła przestawić 
Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku 
sędziego w Sądzie Okręgowym w /…/ siedmioro kandydatów: /…/. Rada 
postanowiła także nie przedstawiać 39 pozostałych wymienionych z imienia i 
nazwiska kandydatów, w tym troje skarżących uchwałę i umorzyła postępowanie 
wobec jednej osoby. 
 
W uzasadnieniu Rada podniosła, że w dniach 6 i 8 lutego 2012 r. odbyły się 
posiedzenia zespołu członków Rady, na których na podstawie zebranego materiału, 
po przeprowadzeniu dyskusji i naradzie, w głosowaniu jawnym 5 głosami „za” 
przyjęto stanowisko w przedmiocie rekomendacji Radzie na siedem wolnych 
stanowisk w Sądzie Okręgowym w /…/  siedmiorga kandydatów: A. J., Tomasza B. 
K., A. R., E. M. T., E. I. F., B. B. L. oraz J. E. B. Następnie Rada stwierdziła, że 
podczas jej posiedzenia dnia 9 lutego 2012 r., po wszechstronnym rozważeniu i 
ocenie każdej ze zgłoszonych w niniejszym postępowaniu konkursowym 
kandydatur, opierając swoje rozstrzygnięcie na zgromadzonym w sprawie materiale 
i podzielając stanowisko zespołu podjęła uchwałę o przedstawieniu Prezydentowi 
Rzeczypospolitej Polskiej wniosków o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku 
sędziego w Sądzie Okręgowy kandydatur zaproponowanych przez zespół. W 
kolejnej części uzasadnienia zaskarżonej uchwały Rada przedstawiła ich 
szczegółową charakterystykę, obejmującą datę urodzenia, daty ukończenia studiów 
prawniczych i aplikacji oraz uzyskane oceny, dokładny przebieg kariery zawodowej, 
informację o ukończonych studiach podyplomowych, opisy ocen pracy każdego 
kandydata sporządzonych przez sędziów wizytatorów wraz z konkluzjami, ocenę 
Kolegium Sądu i opinię Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów z wynikami 
głosowania oraz opinię Ministra Sprawiedliwości. W odniesieniu do pozostałych 
kandydatów Rada uznała ich wysokie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe i 
stwierdziła, że wszyscy są dobrymi kandydatami, jednakże ustępują walorom 
zawodowym i osobowościowym kontrkandydatów wybranych do przedstawienia 
Prezydentowi RP. W odniesieniu do siedmiu spośród tych kandydatów Rada miała 

 
 
3 
także na uwadze, że jej uchwałą nr 2100/2011 z dnia 14 grudnia 2011 r. zostali oni 
pozytywnie zaopiniowani na stanowiska sędziów Sądu Okręgowego w /…/. 
 
W trakcie głosowania przez Radę na kandydatów, którzy są uczestnikami 
postępowania przed Sądem Najwyższym uzyskali oni następujące wyniki: J. E. B. 
15 głosów „za”, 0 głosów „przeciw” 1 głos „wstrzymujący się”; E. I. F., A. J. oraz T. 
B. K. po 15 głosów „za”, 0 głosów „przeciw” i „wstrzymujących się”; B. B. L. 14 
głosów „za”, 0 głosów „przeciw” i 0 głosów  „wstrzymujących się”, A. R. i E. M. T. po 
14 głosów „za”, 0 głosów „przeciw” i 1 głos  „wstrzymujący się”; zaś kandydaci 
odwołujący się uzyskali: A. T. B. oraz U. D. po 0 głosów „za”, 7 głosów „przeciw” i 8 
głosów „wstrzymujących się” i Ł. K. P. 0 głosów „za”, 6 głosów „przeciw” i 9 głosów 
„wstrzymujących się”. 
 
W odwołaniu od tej uchwały U. D. zarzuciła naruszenie: 
- art. 2, art. 32 i art. 60 Konstytucji przez niezastosowanie przy ocenie kandydatów 
na 
stanowisko 
sędziego 
Okręgowego 
reguł 
i 
kryteriów 
awansu, 
które 
odpowiadałyby zasadom równego dostępu do służby publicznej, równego 
traktowania, zakazowi dyskryminacji oraz zasadom demokratycznego państwa 
prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej; 
- art. 33 ust. 1 ustawy o KRS w związku z § 16 ust. 1 uchwały Krajowej Rady 
Sądownictwa z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie regulaminu szczegółowego trybu 
działania Krajowej Rady Sądownictwa (M.P. Nr 72, poz. 712, dalej jako regulamin) 
poprzez niezbadanie materiałów sprawy i podjęcie uchwały bez wszechstronnego 
rozważenia sprawy;  
- art. 35 ust. 1 ustawy o KRS poprzez nieuwzględnienie kolejności kryteriów 
podanych w tym przepisie tj. kwalifikacji kandydatów, ich doświadczenia 
zawodowego, opinii  przełożonych rekomendacji, publikacji, a w drugiej kolejności 
opinii kolegium właściwego sądu oraz oceny właściwego zgromadzenia ogólnego 
sędziów; 
- art. 63 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych 
(Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., dalej jako u.s.p.) poprzez przyjęcie, że wszyscy z 
pozytywnie zaopiniowanych kandydatów spełniają wymóg, iż na stanowisko 
sędziego sądu okręgowego może być powołany sędzia sądu rejonowego, który 

 
 
4 
posiada co najmniej czteroletni okres pracy na stanowisku sędziego sądu 
rejonowego, czego nie spełnia E. I. F. 
 
A. B. odwołał się od tej uchwały w części dotyczącej odmowy przedstawienia 
jego kandydatury na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego i zarzucił naruszenie: 
- art. 33 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o KRS i art. 57 § 3 u.s.p. 
poprzez odmowę przedstawienia jego kandydatury na stanowisko sędziego i 
jednocześnie nieuwzględnienie wyjaśnień, że opinia o nim jest niepełna oraz 
została sporządzona przez sędziego wizytatora z pominięciem części spraw 
przedstawionych do zaopiniowania; 
- art. 4 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o KRS poprzez 
odmowę przedstawienia jego kandydatury na stanowisko sędziego i nierozważenie, 
że opinia Kolegium Sądu Okręgowego oraz ocena Zgromadzenia Ogólnego 
Sędziów Sądu Okręgowego zostały podjęte w oparciu o niepełną i nierzetelną 
opinię o kandydacie;  
- art. 42 ust. 1 i 3 ustawy o KRS poprzez niezamieszczenie w zaskarżonej uchwale 
uzasadnienia co do przyczyn odmowy przedstawienia jego kandydatury; 
- art. 33 ust. 1, art. 37 ust. 1, art. 42 ust. 1 ustawy o KRS poprzez brak porównania i 
rozważenia w uzasadnieniu uchwały ustawowych przesłanek, które decydują o 
odmowie przedstawienia kandydatury na stanowisko sędziego, w porównaniu do 
kandydatów, którzy zostali pozytywnie zaopiniowani przez Radę; 
- art. 60 Konstytucji poprzez naruszenie jego prawa do dostępu do służby 
publicznej na jednakowych zasadach. 
 
Ł. K. P. w odwołaniu od tej uchwały zarzucił naruszenie art. 2 i art. 60 
Konstytucji. Jego zdaniem uzasadnienie uchwały jest niekompletne i nie wyjaśnia 
przyczyn, dla których Rada podjęła taką właśnie uchwałę ani nie precyzuje, co 
konkretnie oznaczają użyte przez Radę kryteria dorobku zawodowego kandydatów 
albo doświadczenia. Podniósł, że Rada nie uwzględniła faktu delegowania go do 
orzekania w Sądzie Okręgowym. W jego ocenie poza kryterium stażu 
orzeczniczego, w zakresie którego należy do sędziów z najkrótszym stażem, należy 
on do najlepszych kandydatów. W piśmie z dnia 2 maja 2012 r. nazwanym 
„uzupełnieniem odwołania” skarżący zarzucił naruszenie art. 63 § 1 u.s.p. w 
odniesieniu do wybrania kandydatury E. I. F., gdyż nie posiada ona 4-letniego stażu 

 
 
5 
na stanowisku sędziego sądu rejonowego. Wskazał także na drobne nieścisłości w 
podaniu danych dotyczących kandydatów wybranych przez Radę i stwierdził, że 
zespół powinien głosować oddzielnie każdą kandydaturę przy sporządzaniu listy 
rekomendowanych kandydatów.  
 
Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o oddalenie wszystkich trzech odwołań. 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
 
Odwołania są nieuzasadnione z wyjątkiem podniesionego przez U. D. 
zarzutu naruszenia art. 63 § 1 u.s.p. w odniesieniu do E. I. F. Zarzut ten postawił 
także Ł. P., uczynił to jednak po upływie terminu do wniesienia odwołania (art. 44 
ust. 2 ustawy o KRS) i dlatego nie może on być rozpoznawany przez Sąd 
Najwyższy (art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS). 
 
Zgodnie z art. 63 § 1 u.s.p. na stanowisko sędziego sądu okręgowego może 
być 
powołany 
sędzia 
sądu 
rejonowego 
oraz 
sędzia 
wojskowego 
sądu 
garnizonowego, który posiada co najmniej czteroletni okres pracy na stanowisku 
sędziego sądu rejonowego lub sędziego wojskowego sądu garnizonowego lub na 
stanowisku prokuratora. W dniu złożenia wniosku o powołanie na stanowisko 
sędziego Sądu Okręgowego E. I. F. nie miała czteroletniego stażu pracy na 
stanowisku sędziego sądu rejonowego; staż ten uzyskała w trakcje postępowania, 
w terminie poprzedzającym opiniowanie jej kandydatury przez Kolegium Sądu 
Okręgowego. Powstał więc wymagający wykładni problem prawny, w jakim terminie 
kandydat na sędziego sądu okręgowego powinien spełnić wymóg posiadania co 
najmniej czteroletniego stażu pracy na stanowisku sędziego sądu rejonowego: czy 
w dniu zgłoszenia swojej kandydatury czy w terminie późniejszym, w szczególności 
przed posiedzeniem Rady, na którym jest rozpatrywana jego sprawa lub przed 
opiniowaniem przez kolegium sądu i zgromadzenie sędziów. 
 
Przepis art. 63 § 1 u.s.p. jest przepisem prawa materialnego, określa on 
bowiem wymóg kwalifikacyjny w odniesieniu do kandydata na stanowisko sędziego 
sądu okręgowego. Natomiast ustalenie dnia, w którym wymóg ten powinien być 
spełniony, znajduje się w przepisach regulujących postępowanie w sprawie 
powołania sędziego. Chodzi tu o art. 57 § 1, 2 i 2a u.s.p., z których wynika, że 

 
 
6 
każdy, kto spełnia warunki do objęcia stanowiska sędziego sądu powszechnego 
może zgłosić swoją kandydaturę na jedno wolne stanowisko sędziowskie prezesowi 
właściwego sądu, a jeżeli kandydaturę zgłosi osoba, która nie spełnia warunków 
przewidzianych, między innymi, w art. 63 u.s.p., to prezes pozostawia zgłoszenie 
bez rozpoznania. Przepis ten jednoznacznie upoważnia do zgłoszenia swojej 
kandydatury tylko takiego kandydata, który spełnia wszelkie warunki do objęcia 
stanowiska, którego zgłoszenie dotyczy. Musi więc spełniać je w dniu zgłoszenia, 
co podlega kontroli prezesa właściwego sądu według stanu na dzień zgłoszenia 
kandydatury. Przepis art. 57 § 2a u.s.p. nie upoważnia prezesa sądu do oceny, czy 
kandydat spełni wymaganie dotyczące wieku lub stażu pracy w nieodległym czasie 
i czy nastąpi to przed opiniowaniem przez kolegium sądu lub zgromadzenie 
sędziów czy też przed posiedzeniem Rady. Przyjęcie bezwzględnego warunku 
spełnienia wszystkich wymaganych przesłanek najpóźniej w dniu zgłoszenia się 
kandydata może wydawać się zbyt rygorystyczne, zwłaszcza gdy wymagany wiek 
lub staż osiągnie on za kilka lub kilkanaście dni. Trzeba jednak spojrzeć na to 
zagadnienie także z punktu widzenia innych kandydatów – tych, którzy spełnią te 
warunki za miesiąc lub parę miesięcy. Oni też mogliby uważać, że ich zgłoszenia 
powinny być przyjęte przez prezesa sądu, gdyż spełnią wymagane warunki przed 
terminem posiedzenia Rady. Wówczas prezes sądu musiałby dokonywać oceny co 
do przypuszczalnego czasu trwania dalszego postępowania, co jest uzależnione od 
kilku zmiennych czynników. Inaczej mówiąc, prezes sądu sam określałby dzień, w 
którym kandydat na sędziego musi spełniać przewidziane prawem wymagania do 
objęcia stanowiska, do czego nie ma ustawowego umocowania. Dlatego należy 
stwierdzić – mając na uwadze zasady równego dostępu do służby publicznej i 
pewności prawa – że kandydat na sędziego musi spełniać wszystkie wymagania 
niezbędne do objęcia stanowiska najpóźniej w dniu zgłoszenia swojej kandydatury 
prezesowi właściwego sądu (art. 57 § 1, 2 oraz 2a u.s.p.). 
 
Zarzut naruszenia przez Radę kolejności kryteriów oceny kandydatów, 
określonej w art. 35 ust. 1 ustawy o KRS jest bezpodstawny. Jak wynika z 
odwołania, chodzi w rzeczywistości o art. 35 ust. 2 tej ustawy, który został 
prawidłowo powołany w jego uzasadnieniu. Przepis art. 35 ust. 2 ustawy o KRS 
stanowi, że przy ustalaniu kolejności kandydatów na liście kandydatów 

 
 
7 
rekomendowanych, zespół członków Rady kieruje się przede wszystkim oceną 
kwalifikacji kandydatów, a ponadto uwzględnia: 1) doświadczenie zawodowe, 
opinie przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty dołączone do 
karty zgłoszenia; 2) opinię kolegium właściwego sądu oraz ocenę właściwego 
zgromadzenia sędziów. 
 
Przepis ten wprost adresowany jest tylko do zespołu i nakazuje 
uwzględnienie wymienionych w nim kryteriów jedynie przy ustalaniu kolejności na 
liście kandydatów rekomendowanych przez zespół do obsadzenia wolnych 
stanowisk sędziowskich. Z wykładni systemowej i funkcjonalnej wynika jednak, iż 
ma on szersze zastosowanie, tak w zakresie przedmiotowym, jak i podmiotowym. 
Przed ustaleniem kolejności rekomendowanych kandydatów, zespół musi bowiem 
w pierwszym rzędzie wydzielić ich grupę spośród wszystkich, którzy zgłosili się do 
obsadzanych stanowisk, a trudno sobie wyobrazić, aby można w tym zakresie 
stosować inne kryteria, gdyż obie te czynności służą jednemu celowi – wyborowi 
najlepszych kandydatów na sędziów. Ten sam cel ma następna faza postępowania, 
już przed Radą w pełnym składzie, co przemawia za stosowaniem tych samych 
kryteriów oceny kandydatów. Nadto, byłoby nie do przyjęcia, aby członkowie Rady, 
którzy uczestniczyli w posiedzeniu zespołu, mieli w Radzie stosować inne kryteria 
niż w zespole. 
 
Odnosząc 
się 
do 
zarzutu 
naruszenia 
kolejności 
kryteriów 
oceny 
wymienionych w art. 35 ust. 2 ustawy o KRS trzeba w pierwszej kolejności 
rozważyć, co należy rozumieć przez ”kolejność kryteriów”. W ścisłym tego słowa 
znaczeniu kolejność stosowania kryteriów oznacza, że kryterium wyższe ma 
bezwzględną przewagę nad kryterium niższym. Konsekwencją takiego  rozumienia 
kolejności kryteriów jest uszeregowanie osób podlegających ocenie najpierw 
według kryterium najwyższego, a jedynie w odniesieniu do osób spełniających to 
kryterium w jednakowym stopniu, do dalszej oceny używa się kryterium 
bezpośrednio niższego, a gdy nadal ich ocena jest taka sama, ich pozycję 
wyznacza kryterium trzecie co do ważności i tak dalej. Tak rozumiana bezwzględna 
hierarchia kryteriów oceny nie ma zastosowania w odniesieniu do art. 35 ust. 2 
ustawy o KRS. Po pierwsze, ustawodawca nie nadał im takiego charakteru, gdyż 
nie stwierdził, że kryteria w tym przepisie maja być stosowane według kolejności ich 

 
 
8 
umiejscowienia. Nadto, ze stylistyki art. 35 ust. 2 tej ustawy można wnosić, że 
najważniejszym kryterium są kwalifikacje kandydata, zaś dalsza kolejność ich 
wymienienia jest po części przypadkowa. Gdy zachodzi potrzeba wskazania kilku 
kryteriów, to zawsze muszą one być wymienione w pewnej kolejności, co nie 
przesądza jednoznacznie ich mocy. Tu trzeba wskazać przede wszystkim na opinie 
środowiska sędziowskiego, które są wymienione na końcu tego przepisu, a mają 
większe znaczenie dla oceny kandydatów niż poprzedzające je rekomendacje osób 
fizycznych. 
 
 Z uwagi na cel dokonywania omawianej oceny, a także ze względu na 
stylistykę art. 35 ust. 2 ustawy o KRS należy zatem przyjąć, że zasadniczym 
kryterium oceny kandydatów do urzędu sędziego są kwalifikacje zawodowe. 
Wstępnie poziom ich wiedzy teoretycznej stwierdza się na podstawie oceny ze 
studiów (przy czym nie jest wykluczone wartościowanie tych ocen w zależności od 
jakości nauczania w ukończonej uczelni) oraz uwzględnia się ewentualne 
dodatkowe wykształcenie. Następnym kryterium jest ocena z aplikacji, która 
częściowo opiera się także na umiejętności praktycznego stosowania prawa. 
Jednak główną podstawą wartościowania kandydata w zakresie jego kwalifikacji 
zawodowych jest opinia sędziego wizytatora, sporządzona według art. 57a-art. 57h 
u.s.p., która uwzględnia także predyspozycje osobowe kandydata i przestrzeganie 
zasad etyki wykonywanego zawodu (art. 57i u.s.p.). Elementem oceny kwalifikacji 
kandydata jest także jego doświadczenia zawodowe, wynikające ze stażu pracy i 
rodzaju wykonywanych czynności. Ważnym źródłem informacji o kandydacie są 
opinie przełożonych, kolegium sądu i zgromadzenia sędziów, z których Rada może 
wnioskować częściowo o jego kwalifikacjach, a częściowo o stopniu środowiskowej 
akceptacji kandydata z uwagi na jego cechy osobowe. Zbliżoną funkcję pełnią 
rekomendacje, z reguły mają one jednak mniejsze znaczenie, gdyż przedkłada je 
sam kandydat, a wydawane są zazwyczaj z jego inicjatywy. 
 
Z powyższych uwag wynika, że wybierając kandydatów do urzędu sędziego 
Rada powinna jako podstawowe kryterium przyjmować ich kwalifikacje zawodowe; 
nie może jednak pomijać ich ocen osobowościowych. Informacje o tych dwóch 
rodzajach okoliczności Rada uzyskuje z różnych źródeł, a najczęściej są one 
wyrażane w formie opisowej. Dlatego słuszna jest praktyka Rady dokonywania 

 
 
9 
ogólnej oceny kandydatów, bez ustalania ich kolejności w oparciu o kryteria 
szczegółowe. Kryteria szczegółowe mają różne znaczenie dla ogólnej oceny 
kandydata. Na przykład nie można abstrakcyjnie ustalić, czy wyżej należy ocenić 
kandydata mającego bardzo dobre oceny z egzaminów oraz przeciętne opinie 
sędziego wizytatora i przełożonych, czy kandydata mającego przeciętne oceny i 
wyróżniające opinie, gdyż zależy to także od różnic w ocenach i opiniach. Ocena 
przydatności kandydata należy do Rady, a jeżeli została dokonana przy pomocy 
właściwych kryteriów i nie doszło do naruszenia przepisów postępowania 
mogących mieć wpływ na jego wynik, to Sąd Najwyższy jedynie sprawdza, czy przy 
użyciu tych  kryteriów Rada nie przekroczyła granic swobodnego uznania. Nie 
nastąpiło to w rozpoznawanej sprawie. Tym samym bezzasadne są zarzuty braku 
wszechstronnego rozważenia sprawy (art. 33 ust. 1 ustawy o KRS) oraz 
obowiązujących w państwie prawnym zasad równego traktowania i jednakowego 
dostępu do służby publicznej (art. 2, art. 32 i art. 60 Konstytucji). Także bezzasadny 
jest zarzut naruszenia art. 42 ustawy o KRS przez brak szczegółowego 
przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały indywidualnej sytuacji 
każdego kandydata niewybranego przez Radę. Sąd Najwyższy podziela pogląd 
wyrażony w wyrokach III KRS 15/12 i III KRS 16/12, że nieprzedstawienie w 
uzasadnieniu uchwały szczegółowej charakterystyki kandydatów, których Rada 
postanowiła nie przedstawiać Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie na 
stanowisko sędziego , nie narusza art. 42 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o 
KRS.  
 
Z tych względów orzeczono jak w sentencji.