III KRS 154/13

Sygn. akt III KRS 154/13 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 28 maja 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) 
SSN Katarzyna Gonera 
SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca) 
 
w sprawie z odwołania A. Ł. 
od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2012 r., w przedmiocie 
nieuwzględnienia wniosku o przeniesienie w stan spoczynku, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 maja 2013 r., 
 
 
odrzuca odwołanie. 
 
UZASADNIENIE 
 
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r., podjętą na 
podstawie art. 75 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju 
sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w związku z § 1 pkt 17 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 października 2012 r. w sprawie 
zniesienia niektórych sądów rejonowych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1121) oraz § 3 pkt 
22 lit. d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2012 r. w 
sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów 
okręgowych i sądów rejonowych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1223), przeniósł sędziego 
Sądu Rejonowego A. Ł. z dniem 1 stycznia 2013 r. na stanowisko sędziego Sądu 
Rejonowego w X. Równocześnie Minister Sprawiedliwości poinformował sędziego 
A. Ł., że uwzględnienie jego wniosku z dnia 2 listopada 2012 r., złożonego w trybie 
art. 75 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, 

 
 
2 
o przeniesienie na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w Y. nie było możliwe, z 
uwagi na brak wolnych etatów w tym Sądzie oraz brak potrzeby wzmocnienia 
kadrowego tego Sądu. Ponadto, Minister Sprawiedliwości poinformował sędziego 
A. Ł., że „w świetle powyższego” nie korzysta z przynależnego mu uprawnienia 
skierowania do Krajowej Rady Sądownictwa wniosku o przeniesienie go  w stan 
spoczynku, o którym mowa w art. 71 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych. 
Sędzia A. Ł. wniósł do Sądu Najwyższego odwołanie od powyższej decyzji, 
zaskarżając tę decyzję w części dotyczącej nieuwzględnienia jego wniosku o 
przeniesienie w stan spoczynku i zarzucając jej w tym zakresie naruszenie art. 180 
ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 71 § 3 i art. 100 § 1 
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Wskazując 
na te zarzuty, autor odwołania domagał się przeniesienia go w stan spoczynku 
bądź „wyznaczenia” mu Sądu Rejonowego w Y. jako nowego miejsca służbowego 
na podstawie art. 75 § 3 w związku z art. 95 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – 
Prawo o ustroju sądów powszechnych, ewentualnie zaś przeniesienia w stan 
spoczynku do chwili, gdy Minister Sprawiedliwości będzie miał możliwość 
wyznaczenia mu Sądu Rejonowego w Y. jako nowego miejsca służbowego. 
Zdaniem skarżącego, Minister Sprawiedliwości w ogóle nie uzasadnił 
nieuwzględnienia wniosku o przeniesienie w stan spoczynku. Stanowisko Ministra 
jest natomiast sprzeczne z prawem, albowiem na mocy art. 180 ust. 1 Konstytucji 
Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 71 § 3 i art. 100 § 1 ustawy z dnia 27 
lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych skarżącemu przysługuje taki 
wniosek, z zachowaniem przewidzianego w art. 180 § 1 u.s.p. i art. 180 ust. 5 
Konstytucji RP prawa do pełnego uposażenia. 
Jako 
nieprawdziwe 
określił 
z 
kolei 
skarżący 
argumenty 
Ministra 
Sprawiedliwości uzasadniające nieprzeniesienie go na stanowisko sędziego Sądu 
Rejonowego w Y., skoro sędziego ze zlikwidowanego Sądu Rejonowego w Z. 
Minister przeniósł do Sądu Rejonowego w […] wraz z jego etatem. Ponadto w 
Sądzie Rejonowym w Y. aż 9 sędziów złożyło przed końcem 2012 r. „podania o 
awans do Sądu Okręgowego”, w związku ze zwolnionymi tam etatami. 

 
 
3 
Dodatkowo skarżący powołał się także na fakt zamieszkiwania w Y., co 
powoduje, iż jeszcze bardziej niż dotychczas wydłuży się czas jego dojazdu do 
pracy, zwłaszcza że „z uwagi na zadłużenie i chorobę” może poruszać się 
wyłącznie środkami komunikacji publicznej. Dodał, że nie może przeprowadzić się 
do […] ani do […], gdyż żona pracuje w Sądzie Okręgowym w Y., a nadto opiekuje 
się tam chorą matką. On sam nie ma zaś żadnych środków finansowych na 
zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, ponieważ te, które ma, przeznacza na 
spłatę zaciągniętego kredytu hipotecznego. 
W nadesłanym do Sądu Najwyższego piśmie procesowym z dnia 18 marca 
2013 r. Minister Sprawiedliwości podniósł, że odwołanie od stanowiska, w którym 
Minister informuje, że nie skorzystał z uprawnienia skierowania do Krajowej Rady 
Sądownictwa wniosku o przeniesienie skarżącego w stan spoczynku, jest 
niedopuszczalne. Minister Sprawiedliwości zauważył też, że sędzia A.Ł. nie 
wystąpił do Krajowej Rady Sądownictwa z wnioskiem o przeniesienie w stan 
spoczynku w trybie art. 71 § 3 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju 
sądów powszechnych. Jego wniosek zawarty w kierowanym do Ministra 
Sprawiedliwości  piśmie z dnia 2 listopada 2012 r. został natomiast przekazany 
Krajowej Radzie Sądownictwa w dniu 16 stycznia 2013 r. 
Z kolei wniosek skarżącego o przeniesienie go na stanowisko sędziego Sądu 
Rejonowego w Y. został poddany analizie, która wykazała, że – przy braku wolnych 
etatów orzeczniczych  w tym Sądzie – nie występuje potrzeba zwiększania jego 
obsady etatowej. Nie ma również podstaw do zmniejszania limitu etatów Sądu 
Rejonowego w […] (a tym samym Sądu Rejonowego w X. przejmującego ten Sąd), 
natomiast uwzględnienie wniosku oznaczałoby właśnie przeniesienie skarżącego 
wraz z zajmowanym przez niego etatem, co spowodowałoby znaczący wzrost 
obciążeń pozostałych sędziów wpływem i pozostałością spraw, prowadząc do 
zróżnicowania obciążenia pracą, co nie znajduje uzasadnienia w treści art. 75 § 2 
pkt 1 i 3 u.s.p. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Odwołanie jest niedopuszczalne, w związku z czym nie może być 
merytorycznie rozpoznane przez Sąd Najwyższy. 

 
 
4 
Przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych przewidują wprawdzie możliwość odwołania się od decyzji Ministra 
Sprawiedliwości do Sądu Najwyższego, ale jedynie w przypadku przeniesienia 
sędziego na inne miejsce służbowe bez jego zgody, w razie zniesienia stanowiska 
wywołanego zmianą organizacji sądownictwa lub zniesienia danego sądu lub 
wydziału zamiejscowego albo przeniesienia siedziby sądu oraz niedopuszczalności 
zajmowania stanowiska sędziego w danym sądzie wskutek zawarcia między 
sędziami związku małżeńskiego albo powstania powinowactwa (art. 75 § 4 w 
związku z art. 75 § 2 pkt 1 i 2 u.s.p.). Powołany art. 75 § 4 u.s.p. ma charakter 
wyjątkowy, wobec czego nie może być wykładany rozszerzająco ani służyć 
wypełnieniu domniemanej luki prawnej, która zresztą w odniesieniu do instytucji 
przeniesienia sędziego w stan spoczynku w ogóle nie występuje (por. 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005 r., III KRS 5/05, 
niepublikowane). Instytucja ta jest przewidziana w art. 180 ust. 3 i 5 Konstytucji RP 
(a nie w art. 180 ust. 1, jak błędnie wskazuje w swym odwołaniu skarżący), przy 
czym w warunkach rozpoznawanej sprawy może chodzić jedynie o przewidzianą w 
art. 180 ust. 5 Konstytucji RP możliwość przeniesienia sędziego w stan spoczynku 
„w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych”, gdyż 
inicjatywa skarżącego dotycząca przeniesienia go w stan spoczynku nie jest 
związana z uniemożliwiającymi mu sprawowanie urzędu chorobą lub utratą sił, o 
których mowa w art. 180 ust. 3 Konstytucji. Abstrahując więc od rozstrzygnięcia 
problemu, czy zniesienie pewnej liczby (79) sądów rejonowych stanowi zmianę 
ustroju sądów lub prowadzi do zmiany okręgów sądowych, należy zauważyć, że 
zgodnie z art. 73 § 1 w związku z art. 71 § 3 u.s.p. podjęcie decyzji o przeniesieniu 
sędziego w stan spoczynku należy do wyłącznej kompetencji Krajowej Rady 
Sądownictwa (por. art. 187 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z 
dnia 12 maja 2011 r., o Krajowej Radzie Sądownictwa, Dz. U. Nr 126, poz. 714 ze 
zm.). Stosownie do treści art. 73 § 2 u.s.p., odwołanie do Sądu Najwyższego 
przysługuje natomiast od decyzji Krajowej Rady Sądownictwa. To nie Minister 
Sprawiedliwości jest zatem władny przenieść sędziego w stan spoczynku. Jedyna 
kompetencja, jaka przysługuje Ministrowi Sprawiedliwości w tym przedmiocie, to 
przewidziane w art. 71 § 3 u.s.p. uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem (do 

 
 
5 
Krajowej Rady Sądownictwa) o przeniesienie sędziego w stan spoczynku, która 
wszakże nie jest realizowana w formie decyzji, od której przysługiwałoby odwołanie, 
skoro przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych zarówno takiej decyzji, jak i 
odwołania od niej, w szczególności zaś do Sądu Najwyższego, nie przewidują. 
Żaden inny przepis tej ustawy nie nakazuje też Ministrowi Sprawiedliwości, aby w 
przypadku zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych był on 
zobowiązany do wystąpienia z wymienionym wnioskiem. Ponadto treść art. 71 § 3 
in fine u.s.p., w myśl której możliwość przeniesienia sędziego w stan spoczynku 
występuje, jeżeli nie został on przeniesiony do innego sądu, wskazuje 
jednoznacznie, że przeniesienie sędziego do innego sądu musi czynić ewentualny 
wniosek Ministra w ogóle bezprzedmiotowym. 
Reasumując ten wątek rozważań, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że 
przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych nie przewidują możliwości 
wniesienia przez sędziego odwołania do Sądu Najwyższego od stanowiska Ministra 
Sprawiedliwości dotyczącego wniosku o przeniesienie tego sędziego w stan 
spoczynku. Odwołanie takie musi więc zostać uznane za niedopuszczalne, przy 
czym nie chodzi tu o niedopuszczalność drogi sądowej, ale o nieprzysługiwanie 
(niedopuszczalność) szczególnego środka prawnego, jakim jest odwołanie 
rozpoznawane 
przez 
Sąd 
Najwyższy 
w 
szczególnym, 
jednoinstancyjnym 
postępowaniu. 
Niedopuszczalne (w tym samym znaczeniu) jest również odwołanie 
skarżącego w zakresie, w którym kwestionuje ono nieuwzględnienie przez Ministra 
Sprawiedliwości wniosku skarżącego o przeniesienie go na stanowisko sędziego 
Sądu Rejonowego w Y. Co już wyżej zostało podniesione, prawo sędziego do 
odwołania się od decyzji Ministra Sprawiedliwości do Sądu Najwyższego 
przysługuje bowiem tylko w przypadku przeniesienia na inne miejsce służbowe bez 
zgody tego sędziego. Jak wyjaśnił zaś Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 
listopada 2012 r., III PZ 13/12 (dotychczas niepublikowanym), zgoda sędziego na 
powołanie go do pełnienia tej służby skutkuje konsekwencjami poddania się 
reżimowi Prawa o ustroju sądów powszechnych i brak jest aksjologicznych podstaw 
do wyinterpretowania prawa sędziego do odwołania się do Sądu Najwyższego od 
odmowy uwzględnienia wniosku o przeniesienie służbowe, skoro ustawodawca 

 
 
6 
takiego odwołania w takim przypadku nie przewidział. Podkreślenia wymaga fakt, iż 
stanowisko to zostało następnie zaaprobowane w postanowieniu z dnia 20 marca 
2013 r., III KRS 139/13 (niepublikowanym). Sąd Najwyższy w obecnym składzie 
również podziela zaprezentowane wyżej stanowisko. Dlatego też uznaje, że w 
przypadku nieuwzględnienia przez Ministra Sprawiedliwości wniosku sędziego o 
przeniesienie go na inne miejsce służbowe, sędziemu nie przysługuje odwołanie do 
Sądu Najwyższego. 
 
Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na treści art. 3986 
§ 3 k.p.c. (stosowanego odpowiednio przez analogię), Sąd Najwyższy orzekł jak w 
sentencji.