III KRS 13/10

Wyrok z dnia 10 listopada 2010 r. III KRS 13/10 Złożenie oświadczenia lustracyjnego na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeń- stwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funk- cje publiczne (jednolity tekst: Dz.U. z 1999 r. Nr 42, poz. 428 ze zm.) nie uchyla obowiązku złożenia nowego oświadczenia lustracyjnego przez osobę, która kandyduje na stanowisko objęte lustracją na podstawie art 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (jedno- lity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.). Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jolanta Strusińska-Żukowska, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy z odwołania Beaty P. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa [...] z dnia 14 kwietnia 2010 r., w sprawie nieuwzględnienia zastrzeżenia w przedmiocie pozosta- wienia bez rozpatrzenia przez prezesa sądu zgłoszenia kandydatury na wolne sta- nowisko sędziowskie, o d d a l i ł odwołanie. U z a s a d n i e n i e Beata P. wniosła odwołanie od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z 14 kwietnia 2010 r. [...] w sprawie nieuwzględnienia zastrzeżenia w przedmiocie pozo- stawienia bez rozpatrzenia przez prezesa sądu kandydatury na wolne stanowisko sędziowskie. Dnia 9 marca 2010 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. pozostawił bez rozpatrzenia zgłoszenie Beaty P. na stanowisko sędziego w Woje- wódzkim Sądzie Administracyjnym w L., o którym Prezes Naczelnego Sądu Admini- 2 stracyjnego obwieścił w Monitorze Polskim Nr 4, poz. 40 z dnia 29 stycznia 2010 r. Jako przyczynę swojej decyzji wskazał niespełnienie przez kandydatkę jednego z wymogów formalnych określonych w art. 57 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w związku z art. 29 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), to jest niedołączenie do zgłoszenia oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm. - dalej: ustawa lu- stracyjna z 2006 r.), ani informacji, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy. Beata P. złożyła zastrzeżenie co do pozostawienia jej zgłoszenia bez rozpa- trzenia. Nie kwestionowała w nim faktu niedołączenia do zgłoszenia oświadczenia lustracyjnego ani informacji o złożeniu takiego oświadczenia wcześniej, lecz poinfor- mowała, że oświadczenie lustracyjne złożyła w 2006 r. w związku z ubieganiem się o inne stanowisko sędziowskie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w L. Odpis oświadczenia wraz z pismem przewodnim skierowanym do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, noszącym datę 18 maja 2006 r., dołączyła do zastrzeżenia. Wyraziła przy tym pogląd, że nie miała obowiązku powtórnego złożenia oświadczenia lustracyjnego w niniejszym postępowaniu. Dnia 29 marca 2010 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. przedstawił Krajowej Radzie Sądownictwa do rozstrzygnięcia zastrzeżenie złożone przez Beatę P. podnosząc, że nie kwestionuje faktu wygaśnięcia w jej wypadku obo- wiązku powtórnego złożenia oświadczenia lustracyjnego. Podtrzymał jednak swoje stanowisko co do tego, że Beata P. miała obowiązek dołączenia do zgłoszenia in- formacji o uprzednim złożeniu oświadczenia lustracyjnego oraz że obowiązku tego nie dopełniła w okresie miesiąca od obwieszczenia o wolnym stanowisku sędziow- skim. Zdaniem Krajowej Rady Sądownictwa brak jest podstaw do uwzględnienia zastrzeżenia. Przepis art. 57 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych - stosowany odpowiednio do osób kandydujących na stanowisko sędziego sądu administracyjne- go - przewiduje jako jeden z wymogów formalnych obowiązek dołączenia do zgłosze- nia oświadczenia lustracyjnego albo informacji o jego uprzednim złożeniu. Z kolei przepis art. 57 § 2a tej ustawy przewiduje obligatoryjną sankcję - na wypadek niewy- wiązania się z tego obowiązku - w postaci pozostawienia zgłoszenia bez rozpatrze- 3 nia. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L., po stwierdzeniu, że do zgłoszenia Beaty P. nie został dołączony żaden z dokumentów, o których mowa w art. 57 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, miał obowiązek pozostawić zgło- szenie bez rozpatrzenia niezależnie od tego czy kandydatka na sędziego złożyła wcześniej oświadczenie lustracyjne czy też nie. Być może przewidziana przez usta- wodawcę sankcja jest zbyt surowa w odniesieniu do niespełnienia przez kandydata tego konkretnego braku formalnego, jednak - zdaniem Rady - celem ustawodawcy było usprawnienie dość długotrwałego postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko sędziego poprzez dyscyplinowanie kandydatów. W odwołaniu skarżąca podniosła, że nie była zobowiązana - na podstawie art. 57 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych - do złożenia oświadczenia (dalej: oświadczenie lustracyjne), o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 2006 r., jako że to oświadczenie złożyła 18 maja 2006 r. ubiegając się uprzednio o stano- wisko w tym samym Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym. To oświadczenie lu- stracyjne zostało złożone na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnia- niu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (jednolity tekst: Dz.U. z 1999 r. Nr 42, poz. 428 ze zm. - dalej: ustawa lustracyjna z 1997 r.). Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2a tej ustawy, złożenie oświadczenia powoduje wygaśnięcie obowiązku jego powtór- nego złożenia w przypadku późniejszego kandydowania na funkcję publiczną, z którą związany jest obowiązek złożenia oświadczenia. Brak obowiązku ponownego złoże- nia oświadczenia lustracyjnego przy zgłoszeniu kandydatury wynika także z art. 56 ust. 4 ustawy lustracyjnej z 2006 r., według którego osoba, która po wejściu w życie tej ustawy nadal kandyduje lub ubiega się o objęcie funkcji publicznej, wymienionej w art. 4, ma obowiązek złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1, przed objęciem funkcji. Zdaniem skarżącej niezłożenie informacji o uprzednim złożeniu oświadczenia lustracyjnego - czego wymaga art. 7 ust. 3a ustawy lustracyjnej z 2006 r. - nie powinno być przyczyną nieuwzględnienia zastrzeżeń przez Prezesa Sądu oraz przez Radę. Poprzednie oświadczenie lustracyjne złożyła bowiem w tym samym Sądzie, w którym obecnie ubiega się o wolne stanowisko, a więc fakt jego złożenia powinien być znany Prezesowi tego Sądu „niejako z urzędu”. Ponadto, z uwagi na przewidzianą w ustawie surową sankcję w postaci pozostawienia zgłoszenia kandy- datury bez rozpatrzenia, niepodanie tej informacji powinno być traktowane jako brak formalny. Został on przez skarżącą usunięty, gdyż w zgłoszonych zastrzeżeniach 4 podała informację o uprzednim złożeniu oświadczenia lustracyjnego Prezesowi tegoż Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Odwołanie jest nieuzasadnione. Jego rozpoznanie wymaga w pierwszej kolej- ności rozstrzygnięcia kwestii, czy oświadczenie lustracyjne złożone na podstawie ustawy lustracyjnej z 1997 r. zwalnia z obowiązku ponownego złożenia oświadczenia osobę, która pod rządem ustawy lustracyjnej z 2006 r. ubiega się o stanowisko ob- jęte obowiązkiem złożenia tego oświadczenia (tu: stanowisko sędziego, art. 4 pkt 14 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 2006 r.). Odpowiedź twierdząca na to pytanie powoduje bezprzedmiotowość zarzutów odwołania związanych z uzupełnie- niem przez skarżącą braku w zgłoszeniu kandydatury, polegającego na niezłożeniu informacji o uprzednim złożeniu oświadczenia lustracyjnego. Sytuację prawną osoby, która złożyła oświadczenie lustracyjne pod rządem ustawy lustracyjnej z 1997 r., a która ponownie ubiega się o stanowisko objęte obo- wiązkiem złożenia tego oświadczenia pod rządem ustawy lustracyjnej z 2006 r., na- leży oceniać na podstawie ustawy z 2006 r. Ustawa ta nie różnicuje sytuacji osób, które nie składały oświadczenia lustracyjnego na podstawie ustawy z 1997 r. i osób które złożyły takie oświadczenia. Artykuł 7 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 2006 r. traktuje je jednakowo. Stanowi on, że obowiązek złożenia oświadczenia, dotyczącego pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z tymi organami w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., zwanego dalej „oświadcze- niem lustracyjnym”, mają osoby, o których mowa w art. 4, urodzone przed dniem 1 sierpnia 1972 r. To oświadczenie jest oświadczeniem wiedzy osoby składającej je w zakresie wymienionych zachowań oraz wskazanych organów w takim rozumieniu, jakie nadała im ustawa z 2006 r. (w odniesieniu do współpracy i służby - art. 3a, zaś w odniesieniu do organów bezpieczeństwa państwa - art. 2). Definicje zachowań objętych oświadczeniem oraz organów były inne (węższe) w ustawie lustracyjnej z 1997 r. (art. 4 i art. 2 tej ustawy). Wynika stąd, że oświadczenie lustracyjne złożone na podstawie ustawy z 1997 r. i to oświadczenie złożone na podstawie ustawy z 2006 r., mimo że zbliżoną, to mają jednak różną treść. Znalazło to wyraz we wzorach oświadczeń lustracyjnych załączonych do obu omawianych ustaw. 5 Oświadczenie lustracyjne z ustawy z 1997 r. nie może zastąpić oświadczenia opartego na ustawie z 2006 r. Funkcjonalnie wynika to ze wspomnianej wyżej różnej treści tych obu rodzajów oświadczeń, natomiast oparcie normatywne twierdzenie to ma w art. 56 ust. 1 przepisów przejściowych ustawy lustracyjnej z 2006 r. Stanowi on, że osoba urodzona przed dniem 1 sierpnia 1972 r., która w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy pełni funkcję publiczną wymienioną w art. 4, ma obowiązek złoże- nia oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1, w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia powiadomienia, o którym mowa w ust. 2. To powiadomienie polega o poinformowaniu osób, o których mowa w ust. 1, o obowiązku złożenia oświadcze- nia lustracyjnego i skutkach niedopełnienia tego obowiązku. Przepis art. 56 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 2006 r. zobowiązuje do złożenia nowego oświadczenia lustra- cyjnego wszystkie osoby zajmujące w dniu wejścia w życie tej ustawy stanowiska podlegające lustracji (art. 4), a więc także te, które podlegały lustracji na podstawie ustawy z 1997 r. i złożyły przewidziane w niej oświadczenie lustracyjne. Przepis art. 56 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 2006 r. jest zasadniczym argumentem przeciwko po- glądowi skarżącej. Skoro bowiem do złożenia nowego oświadczenia lustracyjnego, określonego w art. 7 ust. 1 tej ustawy, są zobowiązane osoby już zajmujące stanowi- ska podlegające lustracji, to nie ma żadnych racjonalnych powodów, aby z tego obo- wiązku były zwolnione osoby dopiero kandydujące na tego rodzaju stanowisko. Skarżąca wywodzi brak obowiązku złożenia oświadczenia lustracyjnego w 2010 r. z przepisu art. 7 ust. 2a ustawy lustracyjnej z 1997 r. Przepis ten stanowił, że złożenie oświadczenia powoduje wygaśnięcie obowiązku jego powtórnego złożenia w przypadku późniejszego kandydowania na funkcję publiczną, z którą związany jest obowiązek złożenia oświadczenia. Tego argumentu skarżącej nie można podzielić, gdyż - jak wyżej wskazano - oświadczenie lustracyjne złożone na podstawie ustawy z 1997 r. nie jest tym samym oświadczeniem, którego złożenia wymaga art. 7 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 2006 r. Nadto powołany przez skarżącą art. 7 ust. 2a ustawy lustracyjnej z 1997 r. - tak jak cała ustawa - utracił moc w 2007 r. wraz z wejściem w życie ustawy lustracyjnej z 2006 r. Do skarżącej nie ma także zastosowania art. 7 ust. 3 ustawy lustracyjnej z 2006 r., który zawiera treść analogiczną do art. 7 ust. 2a jej poprzedniczki, gdyż zwalnia on z obowiązku ponownego złożenia oświadczenia lustracyjnego tylko te osoby, które złożyły oświadczenie pod rządem ustawy z 2006 r. Również bezzasadny jest argument skarżącej wywodzony z art. 56 ust. 4 ustawy lustracyjnej z 2006 r. Według tego przepisu osoba, która po dniu wejścia w 6 życie niniejszej ustawy nadal kandyduje lub ubiega się o objęcie funkcji publicznej, wymienionej w art. 4, ma obowiązek złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1, przed objęciem tej funkcji. Przepis ten należy interpretować łącznie z art. 7 ust. 2 tej ustawy, określającym termin złożenia oświadczenia lustracyjnego. Według tego przepisu powinno ono być złożone w chwili wyrażenia zgody na kandydowanie lub zgody na objęcie lub wykonywanie funkcji. Jest oczywiste, że osoby, wobec któ- rych procedury nominacyjne zostały wszczęte przed dniem wejścia w życie tej ustawy, nie mogły złożyć oświadczenia lustracyjnego w terminie określonym w jej art. 7 ust. 2. Dlatego jej art. 56 ust. 4 przesuwa ten termin na okres przed objęciem funk- cji. Bez przesunięcia na okres późniejszy terminu złożenia oświadczenia lustracyjne- go, całą niezakończoną procedurę związaną z objęciem stanowiska należałoby - po wejściu w życie ustawy lustracyjnej z 2006 r. - przeprowadzić od początku w celu zachowania terminu określonego w art. 7 ust. 2 tej ustawy. Nie ma to zastosowania do skarżącej, która zgłosiła swoją kandydaturę w 2010 r., a więc już pod rządem ustawy lustracyjnej z 2006 r. Konkludując należy stwierdzić, że złożenie oświadczenia lustracyjnego na podstawie ustawy lustracyjnej z 1997 r. nie uchyla obowiązku złożenia tego oświad- czenia na podstawie ustawy lustracyjnej z 2006 r. przez osobę kandydującą na sta- nowisko objęte lustracją. Z tych względów, na podstawie art. 39814 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji. ========================================