III Kp 586/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Bydgoszczy rozpoznał zażalenie pokrzywdzonej P.J. na postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia w sprawie popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. (oszustwo). Pokrzywdzona zarzuciła prokuratorowi błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że doszło do wprowadzenia jej w błąd co do zamiaru wywiązania się z umowy o prace porządkowo-ogrodnicze. Sąd Rejonowy uznał jednak, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym dokumentacja, zeznania świadków i stron, jednoznacznie wskazuje na spór o charakterze cywilnoprawnym, a nie przestępstwo oszustwa. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie braku dowodów na istnienie u zleceniodawców zamiaru bezpośredniego, ukierunkowanego na osiągnięcie korzyści majątkowej poprzez wprowadzenie w błąd. Spór dotyczył głównie wysokości należności za wykonane prace, a nie braku zamiaru zapłaty. Sąd podkreślił, że zamiar przestępczy nie może być domniemany i musi być udowodniony. W związku z tym, sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia, wskazując pokrzywdzonej drogę postępowania cywilnego w celu dochodzenia swoich roszczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie rozróżnienia między przestępstwem oszustwa a sporem cywilnoprawnym w kontekście braku zapłaty za usługę, a także kryteria oceny zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście dochodzenia karnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak zapłaty za wykonaną usługę, wynikający z kwestionowania jej wysokości, stanowi przestępstwo oszustwa z art. 286 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak zapłaty wynikający z kwestionowania wysokości należności za wykonaną usługę, przy braku dowodów na zamiar wprowadzenia w błąd w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, stanowi spór cywilnoprawny, a nie przestępstwo oszustwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że do popełnienia oszustwa z art. 286 § 1 k.k. konieczne jest wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu w celu doprowadzenia innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, co musi być połączone z zamiarem bezpośrednim ukierunkowanym na osiągnięcie korzyści majątkowej. W analizowanej sprawie brak było dowodów na taki zamiar u zleceniodawców, a spór dotyczył wysokości ceny za wykonaną usługę, co kwalifikuje sprawę jako cywilnoprawną.
Czy zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, polegający na odmiennej ocenie materiału dowodowego przez stronę, może być podstawą do uwzględnienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu dochodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, sprowadzający się do polemiki z ustaleniami organu lub przedstawienia odmiennej oceny dowodów, nie jest wystarczający do uwzględnienia zażalenia, jeśli ocena organu nie nosi cech dowolności.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjmujący postać błędu 'dowolności', jest słuszny tylko wtedy, gdy ocena organu nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Sama możliwość przeciwstawienia odmiennego poglądu lub odmiennej oceny materiału dowodowego nie świadczy o błędzie organu, o ile jego ocena jest rzeczowa, trafna i uwzględnia zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. J. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| M. P. | inne | świadek/domniemany sprawca |
| D. G. | inne | świadek/domniemany sprawca |
| Prokuratura Rejonowa B. – P. | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (5)
Główne
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Przestępstwo oszustwa polega na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Jest to przestępstwo materialne, popełniane z zamiarem bezpośrednim ukierunkowanym na osiągnięcie korzyści majątkowej (dolus directus coloratus).
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie dochodzenia następuje, gdy okoliczności faktyczne uzasadniające podejrzenie popełnienia przestępstwa nie potwierdziły się lub gdy nie wykryto przestępstwa, lub gdy ustawa stanowi inaczej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 465 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Organy prowadzące postępowanie karne oceniają na podstawie własnego przekonania, zebrane dowody, co do ich legalności i wiarygodności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na przestępczy zamiar u zleceniodawców prac. • Spór ma charakter cywilnoprawny, dotyczy wysokości należności za wykonaną usługę. • Ocena materiału dowodowego przez prokuratora nie nosi cech dowolności i jest zgodna z zasadami logicznego rozumowania.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. jako zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjmujący postać błędu 'dowolności'.
Godne uwagi sformułowania
mamy do czynienia ze sporem o charakterze cywilnoprawnym, a nie występkiem z art. 286 § 1 k.k. • Występek oszustwa jest przestępstwem materialnym, co oznacza, że do jego popełnienia konieczne jest wystąpienie skutku w postaci doprowadzenia innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym. • Przestępstwo to można popełnić wyłącznie z zamiarem bezpośrednim i ponadto ukierunkowanym na osiągnięcie korzyści majątkowej. • Zatem mamy tu do czynienia z zamiarem o szczególnym zabarwieniu, określanym w doktrynie jako dolus directus coloratus. • Tymczasem w realiach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek wiarygodnych dowodów, wskazujących na istnienie takiego zamiaru u domniemanych sprawców. • Zleceniodawca prac nie kwestionował zasadności roszczenia pokrzywdzonej, lecz jedynie wysokość żądanej należności za wykonane prace. • Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na „błędzie dowolności”, jest tylko wówczas słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez organ a quo z analizy materiału dowodowego nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. • Zarzut ten nie może jednak sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami organu wydającego orzeczenie. • Zamiar przestępczy jest określonym ogniwem w procesie myślowym człowieka i podlega on dowodzeniu, nie można go domniemywać. […]
Skład orzekający
Jakub Kościerzyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie rozróżnienia między przestępstwem oszustwa a sporem cywilnoprawnym w kontekście braku zapłaty za usługę, a także kryteria oceny zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście dochodzenia karnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje częsty problem rozgraniczenia między przestępstwem a sporem cywilnoprawnym, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje, jak ważne jest udowodnienie zamiaru przestępczego.
“Oszustwo czy spór cywilny? Sąd wyjaśnia, kiedy brak zapłaty za usługę to przestępstwo, a kiedy tylko problem dla prawnika cywilisty.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.