III Kp 532/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Bydgoszczy, rozpoznając zażalenie pełnomocnika pokrzywdzonego (...) S.A., utrzymał w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia w sprawie o czyn z art. 286 § 1 k.k. (oszustwo). Sprawa dotyczyła doprowadzenia spółki do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2.000 złotych poprzez wprowadzenie w błąd co do możliwości spłaty pożyczki. Pełnomocnik pokrzywdzonego zarzucał błędne przyjęcie braku znamion czynu zabronionego oraz naruszenie przepisów postępowania przez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności. Sąd odwoławczy uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym dokumentacja pożyczki, zeznania M. P. oraz zaświadczenie o zarobkach, nie wykazał zamiaru popełnienia przestępstwa oszustwa. Podkreślono, że trudna sytuacja życiowa pożyczkobiorcy, wynikająca z konieczności utrzymania rodziny, spowodowała utratę płynności finansowej, a nie celowe wyłudzenie. Sąd zaznaczył, że brak jest dowodów na przestępczy zamiar sprawcy, a jedynie na cywilnoprawny charakter sporu dotyczący nienależytego wykonania umowy pożyczki. Zarzut obrazy przepisów postępowania uznano za niezasadny z uwagi na ogólność i brak wskazania konkretnych naruszonych norm procesowych. W konsekwencji, sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o umorzeniu dochodzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaRozróżnienie między przestępstwem oszustwa a cywilnoprawnym niewykonaniem zobowiązania, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji finansowej dłużnika.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i braku dowodów na przestępczy zamiar. Nie stanowi przełomu w interpretacji art. 286 k.k.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak spłaty pożyczki, wynikający z trudnej sytuacji finansowej, wypełnia znamiona przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli brak jest dowodów na celowe wprowadzenie w błąd co do możliwości i zamiaru spłaty zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w przypadku trudności finansowych pożyczkobiorcy, brak spłaty pożyczki nie stanowi oszustwa, jeśli nie ma dowodów na przestępczy zamiar wyłudzenia pieniędzy. Sprawa ma charakter cywilnoprawny.
Czy zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy przez organ ścigania stanowi obrazę przepisów postępowania karnego, uzasadniającą uchylenie postanowienia o umorzeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zarzut jest ogólny i nie wskazuje konkretnych naruszonych przepisów procesowych oraz nie precyzuje, jakie okoliczności i w jaki sposób miały zostać wyjaśnione.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przepis art. 297 § 1 pkt 4 k.p.k. określa cele postępowania, a nie konkretne nakazy czy zakazy. Obraza przepisów postępowania wymaga wskazania konkretnych naruszonych norm procesowych i sposobu ich naruszenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. | spółka | pokrzywdzony |
| M. P. | osoba_fizyczna | domniemany sprawca |
Przepisy (5)
Główne
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Przestępstwo oszustwa wymaga doprowadzenia innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia w błąd lub wyzyskania błędu, z zamiarem bezpośrednim ukierunkowanym na osiągnięcie korzyści majątkowej. Brak spłaty pożyczki z powodu trudności finansowych, bez dowodu na taki zamiar, nie wypełnia znamion tego przestępstwa.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie dochodzenia następuje m.in. z powodu braku znamion czynu zabronionego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Reguluje utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.
k.p.k. art. 465 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Reguluje rozstrzygnięcia sądu odwoławczego w przedmiocie zażalenia.
k.p.k. art. 297 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania karnego
Określa cele postępowania przygotowawczego, nie stanowi samodzielnej podstawy zarzutu obrazy przepisów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na przestępczy zamiar sprawcy wyłudzenia pieniędzy. • Trudna sytuacja życiowa jako przyczyna utraty płynności finansowej, a nie celowe oszustwo. • Spór ma charakter cywilnoprawny, dotyczący nienależytego wykonania umowy pożyczki. • Zarzut obrazy przepisów postępowania jest ogólny i nieprecyzyjny.
Odrzucone argumenty
Działanie M. P. wypełnia znamiona czynu zabronionego określonego w art. 286 § 1 k.k. • Obraza przepisów postępowania przez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności sprawy.
Godne uwagi sformułowania
mamy do czynienia ze sporem o charakterze cywilnoprawnym • brak jest jakichkolwiek wiarygodnych dowodów, wskazujących na istnienie takiego zamiaru u domniemanego sprawcy • brak jest jakichkolwiek dowodów na to, aby M. P. miał zamiar wyłudzenia od pokrzywdzonej pieniędzy z tytułu pożyczki • to trudna sytuacja życiowa pożyczkobiorcy [...] spowodowała utratę płynności finansowej • zamiar przestępczy jest określonym ogniwem w procesie myślowym człowieka i podlega on dowodzeniu, nie można go domniemywać • nie można go domniemywać • nie pozwalają na ustalenie istnienia u ww. przestępczego zamiaru • negatywną przesłanką procesową w postaci braku znamion czynu zabronionego • nie kreuje on natomiast żadnych zakazów, nakazów, ani nie dotyczy reguł samego orzekania, czy konstruowania orzeczenia
Skład orzekający
Jakub Kościerzyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Rozróżnienie między przestępstwem oszustwa a cywilnoprawnym niewykonaniem zobowiązania, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji finansowej dłużnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i braku dowodów na przestępczy zamiar. Nie stanowi przełomu w interpretacji art. 286 k.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje częsty problem rozgraniczenia między przestępstwem a sprawą cywilną, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak trudna sytuacja życiowa może wpływać na ocenę zamiaru przestępczego.
“Czy trudna sytuacja finansowa to już oszustwo? Sąd wyjaśnia granice prawa karnego i cywilnego.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.