III KO 97/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Szczecinie, w postanowieniu z dnia 4 czerwca 2025 r. (sygn. akt V Kp 510/25), zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Jako podstawę wskazał art. 37 § 1 k.p.k. i argumentował, że w sprawie zachodzą okoliczności o wyjątkowym charakterze, mogące stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w tutejszym sądzie. Wskazano, że strony postępowania są adwokatami, a zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa dotyczy m.in. możliwości popełnienia przestępstwa przed prokuratorem. Podniesiono również wątpliwości skarżącego co do rozpoznania sprawy przez sądy szczecińskie, powołując się na wcześniejsze przekazania spraw przez Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w Izbie Karnej w dniu 24 lipca 2025 r., postanowił nie uwzględnić wniosku. W uzasadnieniu podkreślono, że skorzystanie z art. 37 § 1 k.p.k. jest wyjątkiem od zasady właściwości sądu i może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy realnie występują okoliczności negatywnie wpływające na ocenę funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy stwierdził, że przedstawione przez Sąd Rejonowy argumenty, w tym fakt wykonywania przez strony zawodu adwokata, nie dają wystarczających podstaw do przekazania sprawy, gdyż nie wykazano konkretnych relacji lub intensywności kontaktów z sędziami sądu właściwego, które mogłyby uzasadniać obawę o ich bezstronność. Podkreślono, że przekazanie sprawy jest ostatecznością, a w pierwszej kolejności należy rozważyć instytucję wyłączenia sędziego (art. 42 k.p.k.). Sąd Najwyższy zaznaczył również, że weryfikacja decyzji prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa nie jest równoznaczna z merytorycznym rozstrzyganiem zarzutów wobec konkretnej osoby, a samo subiektywne przekonanie strony o braku obiektywizmu sądu nie jest wystarczającą przesłanką do zmiany właściwości. Podkreślono potrzebę budowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości poprzez rzetelną i niezawisłą postawę sądów, a nie nadużywanie instytucji właściwości z delegacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania art. 37 § 1 k.p.k. i zasady właściwości sądu, w szczególności w sprawach z udziałem profesjonalnych prawników.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy i oceny przesłanek uzasadniających takie przekazanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy istnieją wystarczające podstawy do przekazania sprawy karnej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 § 1 k.p.k., gdy strony postępowania są adwokatami i istnieją wątpliwości co do obiektywnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie istnieją wystarczające podstawy do przekazania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że samo wykonywanie przez strony zawodu adwokata lub kontakt z organami ścigania nie stanowi wystarczającej przesłanki do przekazania sprawy. Konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności wskazujących na realną obawę o bezstronność sądu, a nie jedynie subiektywne przekonanie strony. Przekazanie sprawy jest instytucją wyjątkową i ostatecznością, gdy inne środki (np. wyłączenie sędziego) nie są wystarczające.
Czy weryfikacja przez sąd zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa, w sytuacji gdy strony są adwokatami, może stanowić podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi ze względu na obawy o bezstronność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym kontekście brak jest podstaw do przekazania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że rozpoznanie zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa nie jest równoznaczne z merytorycznym rozstrzyganiem zarzutów wobec konkretnej osoby. Nie ma bezpośredniego związku sprawy z instytucją sądu właściwego, który mógłby wykluczać obiektywne rozpoznanie sprawy na zasadzie 'nemo iudex in causa sua'.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. Y. | osoba_fizyczna | skarżący |
| X.1 Y.1 | osoba_fizyczna | osoba wskazana w zawiadomieniu |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 37 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Instytucja przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu jest wyjątkiem od zasady właściwości sądu i może być stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, a występują realne okoliczności mogące negatywnie wpływać na ocenę sposobu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości lub obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancja rozpoznania sprawy przez sąd właściwy.
k.p.k. art. 42
Kodeks postępowania karnego
Instytucja wyłączenia sędziego jako alternatywa dla przekazania sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak realnych i obiektywnych podstaw do przekazania sprawy. • Samo wykonywanie zawodu adwokata lub kontakt z organami ścigania nie uzasadnia przekazania sprawy. • Konieczność wykazania konkretnych okoliczności wskazujących na obawę o bezstronność. • Przekazanie sprawy jest instytucją wyjątkową i ostatecznością. • Weryfikacja odmowy wszczęcia śledztwa nie jest rozstrzyganiem zarzutów w rozumieniu uzasadniającym przekazanie sprawy. • Brak związku sprawy z instytucją sądu właściwego na zasadzie 'nemo iudex in causa sua'.
Odrzucone argumenty
Okoliczności sprawy mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w tutejszym sądzie. • Strony postępowania są adwokatami i miały kontakt z prokuraturą. • Wątpliwości skarżącego co do rozpoznania sprawy przez sądy szczecińskie, powołując się na wcześniejsze przekazania spraw.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości • realnie występują okoliczności tego rodzaju, iż mogą one negatywnie wpływać, w wypadku rozpoznania sprawy przez sąd właściwy, na ocenę sposobu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości • postronny, obiektywnie oceniający okoliczności procesowe sprawy obserwator postępowania, świadomy jednak podstawowych reguł rządzących procesem karnym oraz roli i umiejscowienia organów postępowania, mógłby powziąć uzasadnione wątpliwości co do tego, czy sąd właściwy jest w stanie sprawę taką w sposób obiektywny i bezstronny rozpoznać • samo subiektywne przekonanie strony postępowania o braku obiektywizmu sądu miejscowo właściwego do rozpoznania sprawy, nie jest w żadnym razie wystarczającą przesłanką dla odstąpienia od tej właściwości • przekonanie o braku możliwości obiektywnego rozpoznania sprawy, przez sąd miejscowo właściwy, oparte być powinno na racjonalnych i rzeczywistych przesłankach • in concreto, z uwagi na istniejące relacje i intensywność kontaktów na gruncie zawodowym lub towarzyskim z sędziami sądu właściwego, zachodzi uzasadniona obawa co do ich bezstronności • przekazanie sprawy innemu sądowi w trybie art. 37 k.p.k. jest ostatecznością i aktualizuje się dopiero wtedy, gdy nie ma innej metody dla uniknięcia podejrzeń o stronniczość sądu, w szczególności, gdy nie da się ich uniknąć w drodze instytucji wyłączenia sędziego – art. 42 k.p.k. […]
Skład orzekający
Stanisław Stankiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 37 § 1 k.p.k. i zasady właściwości sądu, w szczególności w sprawach z udziałem profesjonalnych prawników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy i oceny przesłanek uzasadniających takie przekazanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje zasady właściwości sądu i bezstronności, szczególnie w kontekście udziału adwokatów w postępowaniu. Jest to ważne dla zrozumienia granic instytucji przekazania sprawy.
“Czy adwokaci mogą wpływać na właściwość sądu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.