II AKa 387/02

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2002-11-14
SAOSKarnerepresjeŚredniaapelacyjny
represjeodszkodowanieustawa represyjnaPRLNKWDniepodległośćdziałalność politycznadowodyuzasadnienie

Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, oddalając wniosek o odszkodowanie za represje, ponieważ nie udowodniono związku między internowaniem a działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Sąd Apelacyjny rozpatrzył apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne represjonowanie M. R. Apelacja zarzucała naruszenie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych. Sąd Apelacyjny uznał, że brak jest dowodów na ustalenie przyczyny internowania M. R. w obozie NKWD, a odmowa przyjęcia obywatelstwa radzieckiego nie może być automatycznie utożsamiana z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, zwłaszcza że nie należał do organizacji niepodległościowych. Sąd utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.

Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę dotyczącą wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne represjonowanie M. R. Sąd Okręgowy w Katowicach pierwotnie oddalił ten wniosek. Pełnomocnik wnioskodawczyni A. R. wniósł apelację, zarzucając naruszenie art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. Kluczowym problemem było ustalenie przyczyny internowania M. R. w obozie NKWD nr 283 w S. Brak było informacji w rosyjskich archiwach na ten temat. Jedynie zeznania świadka R. R. sugerowały, że powodem mogła być odmowa przyjęcia obywatelstwa radzieckiego i pozostania oficerem Armii Radzieckiej. Sąd podkreślił, że taka odmowa nie może być automatycznie utożsamiana z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w rozumieniu ustawy. M. R. nie należał do organizacji niepodległościowych, a jego wcielenie do Wojska Polskiego i nauczanie języka polskiego radzieckich oficerów nie stanowiło takiej działalności. Sąd uznał, że odmowa zmiany obywatelstwa była wyrazem korzystania z praw człowieka, a nie działaniem politycznym. Ponadto, związek między represją a działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wymaga udowodnienia i nie może opierać się na domniemaniu, co potwierdza przywołana uchwała Sądu Najwyższego. Wobec powyższego, Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taka odmowa nie może być automatycznie utożsamiana z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, zwłaszcza gdy osoba ta nie należała do organizacji niepodległościowych, a jej działania można uznać za wyraz korzystania z praw i wolności człowieka.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak jest dowodów na ustalenie przyczyny internowania M. R. w obozie NKWD. Odmowa przyjęcia obywatelstwa radzieckiego nie jest równoznaczna z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a związek taki wymaga udowodnienia, a nie opierania się na domniemaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok

Strony

NazwaTypRola
A. R.osoba_fizycznawnioskodawczyni
R. R.osoba_fizycznawnioskodawca
M. R.osoba_fizycznarepresjonowany
Skarb Państwaorgan_państwowykoszty postępowania

Przepisy (2)

Główne

ustawa represyjna art. 8 § ust. 2a

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Odmowa przyjęcia obywatelstwa radzieckiego nie jest automatycznie równoznaczna z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Pomocnicze

Dz. U. z dnia 23.04.1991 roku z późn. zm.

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia prawa materialnego, a to przepisu art. 8 ustęp 2a ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego poprzez niezastosowanie go w niniejszej sprawie i uznanie, że brak jest przesłanek do zasądzenia odszkodowania za doznane przez M. R. represje.

Godne uwagi sformułowania

Brak jest bowiem w Rosyjskim Państwowym Archiwum Wojkowym jakichkolwiek informacji na temat przyczyn tego internowania. ta domowa przez M. R. zmiany obywatelstwa nie może być automatycznie utożsamiana z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego Akt odmowy przez niego zmiany obywatelstwa uznać należy za czyn, który stanowił wyraz korzystania z praw i wolności człowieka a nie za działanie na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. związek pomiędzy zastosowaną represją a działalnością osoby na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wymaga udowodnienia i nie może opierać się jedynie na domniemaniu istnienia takiego związku

Skład orzekający

Wiesława Gawrońska

przewodniczący-sprawozdawca

Grażyna Chart

sędzia

Paweł Węgrzynek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego\" w kontekście ustawy represyjnej oraz wymóg udowodnienia związku między represją a taką działalnością."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy represyjnej i sytuacji internowania w obozach NKWD.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy trudnego okresu historii Polski i ZSRR, a także interpretacji przepisów dotyczących represji politycznych. Pokazuje, jak ważne jest udowodnienie związku przyczynowego w sprawach o odszkodowanie.

Czy odmowa przyjęcia obywatelstwa radzieckiego to już działalność niepodległościowa? Sąd wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: II AKa 387/02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 listopada 2002 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący SSA Wiesława Gawrońska (spr.) Sędziowie SSA Grażyna Chart SSA Paweł Węgrzynek Protokolant Krzysztof Wdowiak przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Romana Cockiewicza po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2002 sprawy wnioskodawcy A. R. - o odszkodowanie na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 19 czerwca 2002r. sygn. akt XVI1 Ko 261/98 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, 2. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. II AKa 387/02 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z 19 czerwca 2002r. oddalił wniosek A. R. i R. R. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne represjonowanie M. R. . Od tego wyroku apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawczyni A. R. zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 8 ustęp 2 ”a” ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z dnia 23.04.1991 roku z późn. zm.) poprzez niezastosowanie go w niniejszej sprawie i uznanie, że brak jest przesłanek do zasądzenia odszkodowania za doznane przez M. R. represje. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Jest niesporna, że w sprawie nie zdołano ustalić powodu internowania M. R. i umieszczenia go w obozie nr 283 NKWD ZSRR w S. , gdzie przebywał w okresie od 22 lutego 1945 do 28 grudnia 1945 roku. Brak jest bowiem w Rosyjskim Państwowym Archiwum Wojkowym jakichkolwiek informacji na temat przyczyn tego internowania. Jedynie z zeznań R. R. wynika, że jego ojciec odmówił przyjęcia obywatelstwa radzieckiego i pozostania oficerem Armii Radzieckiej. W niniejszej sprawie ta domowa przez M. R. zmiany obywatelstwa nie może być automatycznie utożsamiana z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego o jakiej mowa w art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku (Dz. U. nr 34 poz. 149 z późn. zm.). Analiza akt wskazuje bowiem, że M. R. nie należał do żadnej organizacji niepodległościowej. W dniu 22 kwietnia 1944 został wcielony do Wojska Polskiego, gdzie nauczał języka polskiego radzieckich oficerów. Zarówno wnioskodawczyni jak i jej syn nie powoływali się na opozycyjne przekonania polityczne M. R. . Akt odmowy przez niego zmiany obywatelstwa uznać należy za czyn, który stanowił wyraz korzystania z praw i wolności człowieka a nie za działanie na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Skoro zważy się nadto, że związek pomiędzy zastosowaną represją a działalnością osoby na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wymaga udowodnienia i nie może opierać się jedynie na domniemaniu istnienia takiego związku (uchwała SN z dnia 20.11.1991 roku I KZP 32.91, OSNKW 1992, z 3-4, poz. 24) to zespół tych wszystkich okoliczności nakazywał podzielić stanowisko Sądu Okręgowego i dlatego też orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI