III KO 92/12

Sąd Najwyższy2013-01-09
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniaprzymus adwokackiETPCwniosek formalnySąd Najwyższyprawo karne procesowe

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zarządzenie odrzucające wniosek o wznowienie postępowania, ponieważ nie został on sporządzony przez adwokata, mimo że był oparty na orzeczeniu ETPCz.

Skazani H.S. i P.S. złożyli wniosek o wznowienie postępowania karnego, powołując się na orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Przewodniczący Wydziału Karnego SN wezwał ich do uzupełnienia wniosku poprzez sporządzenie go przez adwokata, wskazując na wymóg przymusu adwokackiego. Po nieuzupełnieniu tego braku wydano zarządzenie odrzucające wniosek. Sąd Najwyższy w Izbie Karnej utrzymał to zarządzenie w mocy, podkreślając, że wniosek o wznowienie postępowania, jeśli nie pochodzi od prokuratora, musi być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego.

Sprawa dotyczy wniosku o wznowienie postępowania karnego złożonego przez skazanych H.S. i P.S., którzy powołali się na orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jako podstawę do wznowienia. Przewodniczący Wydziału III Karnego Sądu Najwyższego poinformował skazanych o konieczności uzupełnienia wniosku poprzez jego sporządzenie i podpisanie przez adwokata, wskazując na wymóg przymusu adwokackiego. Wobec nieuzupełnienia tego braku, wydano zarządzenie odrzucające wniosek. Skazani wnieśli zażalenie na to zarządzenie. Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał zażalenie i uznał je za niezasadne. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 542 § 1 k.p.k. wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek strony lub z urzędu. Wznowienie z urzędu jest możliwe tylko w przypadku ujawnienia się bezwzględnych przyczyn odwoławczych (art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 k.p.k.), co nie miało miejsca w tej sprawie. W pozostałych przypadkach podstawą jest wniosek strony. Zgodnie z art. 545 § 2 k.p.k., wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, musi być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego. Jest to wymóg bezwzględny (przymus adwokacki). Skazani mieli możliwość ustanowienia obrońcy, ubiegania się o obrońcę z urzędu lub złożenia wniosku przez prokuratora. Rozpoznanie wniosku ich własnego autorstwa było wykluczone. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o wznowienie postępowania karnego, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, musi być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego, nawet jeśli podstawą jest orzeczenie ETPCz.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 545 § 2 k.p.k., który stanowi, że wniosek o wznowienie postępowania, jeśli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego. Jest to wymóg bezwzględny (przymus adwokacki), a jego nieuzupełnienie skutkuje odrzuceniem wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy zaskarżonego zarządzenia

Strona wygrywająca

Przewodniczący Wydziału III Karnego Sądu Najwyższego

Strony

NazwaTypRola
H. S.osoba_fizycznaskazany
P. S.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 542 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek strony lub z urzędu.

k.p.k. art. 542 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k.

k.p.k. art. 545 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata albo radcę prawnego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględne przyczyny odwoławcze.

d.k.k. art. 201

Kodeks karny

Podstawa skazania (nie sprecyzowano treści).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wznowienie postępowania musi być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego, zgodnie z art. 545 § 2 k.p.k. Wznowienie postępowania z urzędu jest możliwe tylko w przypadkach określonych w art. 439 k.p.k. Orzeczenie ETPCz samo w sobie nie stanowi podstawy do wznowienia z urzędu.

Odrzucone argumenty

Wniosek o wznowienie postępowania złożony przez skazanych osobiście jest dopuszczalny. Orzeczenie ETPCz powinno stanowić podstawę do wznowienia postępowania z urzędu. Zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego powinno zostać uwzględnione.

Godne uwagi sformułowania

Tę instytucję prawa karnego procesowego określa się mianem przymusu adwokackiego, bowiem jest to wymóg o charakterze bezwzględnym. Wykluczone natomiast jest rozpoznanie wniosku ich własnego autorstwa.

Skład orzekający

Michał Laskowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogu przymusu adwokackiego przy wnioskach o wznowienie postępowania karnego, nawet w przypadku powołania się na orzeczenia ETPCz."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i wymogów formalnych wniosku o wznowienie postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje rygorystyczne wymogi formalne w polskim postępowaniu karnym, nawet gdy strony powołują się na międzynarodowe standardy ochrony prawnej.

Wniosek o wznowienie postępowania oparty na ETPCz? Sąd Najwyższy przypomina: bez adwokata nic nie zdziałasz!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KO 92/12
POSTANOWIENIE
Dnia 9 stycznia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski
w sprawie H. S. i P. S.
skazanych z art. 201 d.k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 9 stycznia 2013 r.,
zażalenia H. S. i P. S.
na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Karnego Sądu Najwyższego
z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt III KO 92/12,
p o s t a n o w i ł:
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
UZASADNIENIE
H.S. i P. S. skazani zostali prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 czerwca 1998 r., sygn. /…/. Skazani złożyli wniosek o wznowienie postępowania, który sporządzony został przez nich osobiście. We wniosku tym powołali się na załączone orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wskazując je jako podstawę do wznowienia. Przewodniczący
Wydziału III Karnego Sądu Najwyższego poinformował skazanych, że wznowienie postępowania na podstawie rozstrzygnięcia organu międzynarodowego, jakim jest Europejski Trybunał Praw Człowieka, następuje na wniosek strony i wezwał
do uzupełnienia braku wniosku przez sporządzenie i go podpisanie przez adwokata  zakreślając termin do uzupełnienia braku.
Wobec nieuzupełnienia braku wydane zostało zaskarżone zarządzenie.
Skazani wnieśli zażalenie na powyższe zarządzenie wnosząc o jego uchylenie oraz o wznowienie postępowania z urzędu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 542 § 1 k.p.k. wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek strony lub z urzędu. Przepis art. 542 § 3 k.p.k. stanowi, że postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k., a więc uchybień w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Taka sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. We wszystkich pozostałych przypadkach podstawą wznowienia postępowania może być jedynie wniosek strony. Z kolei art. 545 § 2 k.p.k. przewiduje, że wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata albo radcę prawnego. Jeśli stroną ubiegającą się o wznowienie postępowania są jak w przedmiotowej sprawie skazani, wniosek musi być sporządzony i podpisany przez adwokata. Tę instytucję prawa karnego procesowego określa się mianem przymusu adwokackiego, bowiem jest to wymóg o charakterze bezwzględnym. Skazani zatem mogą albo ustanowić adwokata – obrońcę do sporządzenia wniosku o wznowienie albo ubiegać się o wyznaczenie obrońcy z urzędu albo zabiegać o złożenie wniosku przez prokuratora. Wykluczone natomiast jest rozpoznanie wniosku ich własnego autorstwa.
Z powyższych względów utrzymano w mocy zaskarżone zarządzenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI