III KO 87/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku M. S. o odszkodowanie i zadośćuczynienie w związku z przymusowym umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym, które nastąpiło na podstawie nieprawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego. Postępowanie karne wobec M. Z. (wnioskodawczyni) zostało umorzone z uwagi na jej niepoczytalność, a zastosowano środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Jednakże, w wyniku wniesionej apelacji, Sąd Okręgowy uchylił prawomocność tego postanowienia i skierował sprawę do ponownego rozpoznania. W międzyczasie wnioskodawczyni przebywała w szpitalu psychiatrycznym przez kilka miesięcy. Ostatecznie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, postępowanie karne zostało umorzone bez zastosowania środków zabezpieczających. Sąd Okręgowy w niniejszym orzeczeniu oddalił wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie, uznając, że przepisy art. 552 § 1 i 2 k.p.k. nie mają zastosowania, ponieważ pozbawienie wolności nie było skutkiem prawomocnego orzeczenia, które zostało następnie wzruszone w trybie nadzwyczajnym. Sąd podkreślił, że wnioskodawczyni przebywała w zakładzie psychiatrycznym na podstawie nieprawomocnego orzeczenia, a jej środek odwoławczy został uwzględniony dopiero po zakończeniu okresu detencji. Sąd zasugerował, że właściwym trybem dochodzenia roszczeń może być art. 417 § 1 k.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że przymusowe umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym na podstawie nieprawomocnego orzeczenia nie może być podstawą do dochodzenia odszkodowania w trybie art. 552 k.p.k., a właściwym trybem może być art. 417 k.c.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której orzeczenie o środku zabezpieczającym nie było prawomocne w momencie jego wykonania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu przymusowego pobytu w zakładzie psychiatrycznym, orzeczonego nieprawomocnym postanowieniem, może być rozpoznany w trybie art. 552 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, tryb ten nie jest właściwy, ponieważ pozbawienie wolności nie było skutkiem prawomocnego orzeczenia, które zostało następnie wzruszone w wyniku wznowienia postępowania, kasacji lub skargi nadzwyczajnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 552 k.p.k. dotyczy sytuacji, gdy pozbawienie wolności jest wynikiem prawomocnego orzeczenia, które zostało następnie uchylone. W tej sprawie podstawą pobytu w zakładzie psychiatrycznym było nieprawomocne postanowienie, które zostało uchylone po upływie okresu detencji. Sąd zasugerował, że właściwym trybem jest dochodzenie roszczeń na podstawie art. 417 § 1 k.c.
Czy art. 552 § 4 k.p.k. (odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie) obejmuje przymusowe umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym na podstawie nieprawomocnego orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten odnosi się wyłącznie do pozbawienia wolności związanego z tymczasowym aresztowaniem lub zatrzymaniem, a nie do innych form pozbawienia wolności, w tym przymusowego pobytu w zakładzie psychiatrycznym.
Uzasadnienie
Sąd dokonał ścisłej wykładni art. 552 § 4 k.p.k., stwierdzając, że nie można go rozszerzać na inne formy pozbawienia wolności, takie jak przymusowe umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym, które nie stanowi tymczasowego aresztowania ani zatrzymania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| M. Z. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| Prokuratura Rejonowa w P. | organ_państwowy | prokurator |
| Katarzyna Tomczyk | osoba_fizyczna | prokurator |
| Skarb Państwa | instytucja | koszty sądowe |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 552 § 3
Kodeks postępowania karnego
Prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia przysługuje w związku z zastosowaniem środka zabezpieczającego, jeśli spełnione zostały warunki określone w poprzedzających paragrafach (np. uniewinnienie po wznowieniu postępowania, kasacji lub skardze nadzwyczajnej).
Pomocnicze
k.p.k. art. 552 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna dla dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku wzruszenia prawomocnego orzeczenia skazującego lub umarzającego postępowanie.
k.p.k. art. 552 § 2
Kodeks postępowania karnego
Stosuje się także, jeżeli po uchyleniu skazującego orzeczenia postępowanie umorzono wskutek okoliczności, których nie uwzględniono we wcześniejszym postępowaniu.
k.p.k. art. 552 § 4
Kodeks postępowania karnego
Odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje również w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Sugerowana podstawa materialnoprawna dla dochodzenia roszczeń odszkodowawczych związanych z wykonaniem nieprawomocnego orzeczenia.
k.k. art. 93B § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93 § a
Kodeks karny
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwość trybu postępowania z art. 552 k.p.k. do dochodzenia roszczeń wynikających z wykonania nieprawomocnego orzeczenia o zastosowaniu środka zabezpieczającego. • Art. 552 § 4 k.p.k. nie obejmuje przymusowego umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym.
Godne uwagi sformułowania
Mimo to, dostrzegając zasadność jej roszczeń, Sąd Okręgowy zauważa, że tryb ich rozpoznania wybrany przez wnioskodawczynię, nie jest właściwy w świetle powołanych na wstępie rozważań przepisów art.552 kpk. • Bez wątpienia osadzenie wnioskodawczyni w takim zakładzie nie przybrało postaci tymczasowego aresztowania, w szczególności – nie było poprzedzone postanowieniem o zastosowaniu takiego środka zapobiegawczego. • W żaden sposób nie przesądzając kwestii odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa związanej z wykonaniem nieprawomocnego orzeczenia, skutkującym kilkumiesięcznym okresem detencji wnioskodawczyni Sąd Okręgowy zauważa, że właściwym trybem ich procesowych realizacji wydaje się być poszukiwanie ich materialnoprawnej podstawy w art.417 § 1 kc.
Skład orzekający
Tomasz Olszewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że przymusowe umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym na podstawie nieprawomocnego orzeczenia nie może być podstawą do dochodzenia odszkodowania w trybie art. 552 k.p.k., a właściwym trybem może być art. 417 k.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której orzeczenie o środku zabezpieczającym nie było prawomocne w momencie jego wykonania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami osób przymusowo leczonych psychiatrycznie i możliwością dochodzenia odszkodowania za okres pozbawienia wolności, gdy orzeczenie nie było prawomocne. Pokazuje złożoność procedur prawnych i potencjalne luki w systemie ochrony prawnej.
“Czy można dochodzić odszkodowania za przymusowy pobyt w psychiatryku, jeśli orzeczenie nie było prawomocne?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.