III KO 80/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy nie przekazał sprawy karnej innemu sądowi, uznając, że fakt pokrzywdzenia radcy prawnego nie stanowi wystarczającej podstawy do obaw o bezstronność sądu rejonowego.
Sąd Rejonowy w B. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy karnej innemu sądowi, powołując się na obawę o dobro wymiaru sprawiedliwości z uwagi na fakt, że pokrzywdzonym jest radca prawny z tego samego okręgu. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, stwierdzając, że sama zawodowa styczność z prawnikami nie musi prowadzić do braku bezstronności i że sąd nie powinien uchylać się od rozpoznania sprawy pod pozorem przyszłych zarzutów.
Sąd Rejonowy w B. wystąpił z wnioskiem do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy karnej sygn. akt XI K [...] dotyczącej K. P., oskarżonego z art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. oraz art. 224 § 2 k.k., innemu sądowi równorzędnemu. Podstawą wniosku była obawa Sądu Rejonowego o dobro wymiaru sprawiedliwości, wynikająca z faktu, że pokrzywdzonym jednym z czynów jest radca prawny M. J., należący do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Sąd Rejonowy uznał, że zawodowa styczność radcy prawnego z innymi prawnikami w okręgu, w tym z sędziami Sądu Rejonowego, może budzić wątpliwości co do bezstronności postępowania. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku. Wskazał, że odstąpienie od właściwości sądu jest sytuacją wyjątkową, a kryterium „dobra wymiaru sprawiedliwości” wymaga obiektywnych podstaw. Podkreślił, że sama znajomość sędziów z prawnikami nie może automatycznie stanowić o braku bezstronności. Sąd Najwyższy zaznaczył, że sąd nie powinien uchylać się od rozpoznania sprawy pod pozorem pojawienia się w przyszłości zarzutów dotyczących bezstronności, antycypując opinie społeczne. Stwierdził, że inicjatywa Sądu Rejonowego była przedwczesna lub nieuzasadniona, a przepis art. 37 k.p.k. należy interpretować zawężająco.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt zawodowej styczności z prawnikami nie musi prowadzić do braku bezstronności sądu, a sąd nie powinien uchylać się od rozpoznania sprawy pod pozorem przyszłych zarzutów dotyczących bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że obawa o dobro wymiaru sprawiedliwości, uzasadniająca przekazanie sprawy, wymaga więcej niż tylko zawodowej znajomości sędziów z pokrzywdzonym prawnikiem. Podkreślono, że sąd nie może antycypować przyszłych opinii społecznych i unikać rozpoznania sprawy pod takim pretekstem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
nie uwzględnić wniosku o przekazanie sprawy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. J. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 37
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi w wyjątkowych sytuacjach, gdy przemawia za tym dobro wymiaru sprawiedliwości.
Pomocnicze
k.k. art. 224 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 12 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 36
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten powinien być interpretowany zawężająco.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy uznał, że sama znajomość sędziów z prawnikami nie stanowi o braku bezstronności. Sąd nie może uchylać się od rozpoznania sprawy pod pozorem przyszłych zarzutów dotyczących bezstronności. Przepis art. 37 k.p.k. powinien być interpretowany zawężająco.
Odrzucone argumenty
Obawa Sądu Rejonowego o dobro wymiaru sprawiedliwości z uwagi na pokrzywdzenie radcy prawnego.
Godne uwagi sformułowania
naturalna zawodowa styczność radcy prawnego z innymi prawnikami w okręgu – w tym sędziami Sądu Rejonowego w B. – stanowi okoliczność, która w odbiorze środowiska zawodowego, a nawet społecznym, może wywołać wątpliwości co do bezstronności toczącego się przed tym Sądem postępowania. sam fakt urzędowej znajomości sędziów, prokuratorów lub innych osób występujących przed sądem (adwokaci, biegli, tłumacze) nie może stanowić o istnieniu uzasadnionej obawy co do braku bezstronności orzekających w sprawie sędziów przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości" stanowiąca kryterium zastosowania art. 37 k.p.k. wymaga, aby sąd powołując się na nią, nie stwarzał w ten sposób wrażenia, że unika prowadzenia sprawy dla niego kłopotliwej, tak z uwagi na pełnioną przez oskarżyciela posiłkowego funkcję, jak też naturalne w takiej sytuacji zainteresowanie nią społeczeństwa oraz mediów.
Skład orzekający
Michał Laskowski
Prezes SN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki „dobra wymiaru sprawiedliwości” w kontekście przekazania sprawy karnej ze względu na status pokrzywdzonego jako prawnika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy na podstawie art. 37 k.p.k. w kontekście karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii bezstronności sądu i tego, kiedy znajomość z prawnikiem może budzić wątpliwości, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy znajomość z prawnikiem dyskwalifikuje sędziego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III KO 80/20 POSTANOWIENIE Dnia 23 września 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Michał Laskowski w sprawie K. P. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 23 września 2020 r., wniosku Sądu Rejonowego w B. z dnia 3 lipca 2020 r. o przekazanie sprawy sygn. akt XI K (…) do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł nie uwzględnić wniosku o przekazanie sprawy. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w B. zwrócił się do Sądu Najwyższego o rozważenie możliwości przekazania do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy o sygnaturze akt XI K […], dotyczącej K. P. , oskarżonego z art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. oraz art. 224 § 2 k.k. Podstawę wniosku stanowiła obawa Sądu Rejonowego o dobro wymiaru sprawiedliwości, w związku z tym, że pokrzywdzonym czynem opisanym w akcie oskarżenia jako drugi jest radca prawny M. J. , należący do Okręgowej Izby Radców Prawnych w […].. Sąd Rejonowy uznał, że naturalna zawodowa styczność radcy prawnego z innymi prawnikami w okręgu – w tym sędziami Sądu Rejonowego w B. – stanowi okoliczność, która w odbiorze środowiska zawodowego, a nawet społecznym, może wywołać wątpliwości co do bezstronności toczącego się przed tym Sądem postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Odstąpienie od właściwości sądu do rozpoznania sprawy stanowi sytuację wyjątkową, uzasadnioną tylko szczególnymi okolicznościami. Kryterium "dobra wymiaru sprawiedliwości", uzasadniające korzystanie z właściwości delegacyjnej na podstawie art. 37 k.p.k., przejawiać się może między innymi zagrożeniem obiektywizmu w orzekaniu o odpowiedzialności karnej, sprawnego i szybkiego przeprowadzenia postępowania sądowego, realizującego ustawowy postulat rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, czy realizacji prawa do obrony (por. m.in. postanowienie SN z 14.06.2018 r, sygn. akt V KO 35/18). W niniejszym stanie faktycznym za przekazaniem sprawy przemawia, zdaniem Sądu inicjującego postępowanie, prawdopodobieństwo powstania obaw lub zastrzeżeń, co do obiektywnego orzekania przy rozpatrywaniu sprawy w Sądzie [...], w związku z tym że pokrzywdzonym jednym z czynów jest prawnik, należący do Izby Radców Prawnych z tego samego, co Sąd Rejonowy, okręgu. Okoliczność ta, zdaniem wnioskodawcy, uzasadnia odstąpienie od reguł wyznaczających właściwość sądu. W ocenie Sądu Najwyższego inicjatywa Sądu Rejonowego w B. jest co najmniej przedwczesna, jeśli nie całkiem nieuzasadniona. Nie można, co do zasady, przyjąć, że sytuacja zagrożenia obiektywizmu sądu zachodzi każdorazowo wówczas, gdy pokrzywdzony jest osobą znaną Sądowi z kontaktów zawodowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt II KO 25/16). Jak podkreśla Sąd Najwyższy sam fakt urzędowej znajomości sędziów, prokuratorów lub innych osób występujących przed sądem (adwokaci, biegli, tłumacze) nie może stanowić o istnieniu uzasadnionej obawy co do braku bezstronności orzekających w sprawie sędziów (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV KO 25/16) . W tym miejscu warto podkreślić, że przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości" stanowiąca kryterium zastosowania art. 37 k.p.k. wymaga, aby sąd powołując się na nią, nie stwarzał w ten sposób wrażenia, że unika prowadzenia sprawy dla niego kłopotliwej, tak z uwagi na pełnioną przez oskarżyciela posiłkowego funkcję, jak też naturalne w takiej sytuacji zainteresowanie nią społeczeństwa oraz mediów. Sąd właściwy do rozpoznania sprawy nie może uchylać się od jej rozpoznania także pod pozorem pojawienia się w przyszłości zarzutów dotyczących bezstronności, a zatem antycypować przyszłe opinie społeczne, na których zresztą pojawienie się ma także wpływ przez odpowiednie prowadzenie postępowania (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt IV KO 131/17) . Pamiętać także trzeba, że procesowa możliwość przekazania sprawy ma charakter wyjątkowy. Przepis art. 36 k.p.k. powinien być zatem interpretowany zawężająco. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI