III KO 70/25

SN
III KO 70/25
POSTANOWIENIE
Dnia 30 września 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Tomasz Artymiuk
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie
R.S.
uniewinnionego od popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 30 września 2025 r.
wniosku pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej
o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II AKa 26/16,
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt III K 34/14
postanowił:
1. oddalić wniosek;
2. obciążyć
oskarżycielkę posiłkową M.B. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego.
Tomasz Artymiuk                      Zbigniew Puszkarski                Kazimierz Klugiewicz
UZASADNIENIE
Do Sądu Okręgowego w Szczecinie w dniu 16 stycznia 2009 r. wpłynął subsydiarny akt oskarżenia. Oskarżyciele posiłkowi subsydiarni – M.B. i J.K. oskarżyli R.S. o to, że w dniu 29 kwietnia 2003 r. w S., opierając się jedynie na dla pozoru wystawionych przez siebie, a potwierdzonych przez pokrzywdzonych M.B. i J.K. rachunkach, wystąpił do Sądu Okręgowego w Szczecinie z powództwem o zapłatę kwoty 323.219,72 zł i w następstwie zamierzonego wprowadzenia sądu w błąd co do podstaw roszczenia, uzyskał przeciwko pokrzywdzonym orzeczenie zasądzające w postaci nakazu zapłaty, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt III K 34/14, uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez pełnomocników oskarżycielki posiłkowej subsydiarnej Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r. zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, zaś kasacje wniesione od wyroku Sądu Apelacyjnego przez pełnomocników oskarżycielki Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 10 stycznia 2018 r., V KK 200/17, oddalił jako oczywiście bezzasadne.
Pismem datowanym 23 kwietnia 2025 r. pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej subsydiarnej M.B. na podstawie art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 542 § 1 k.p.k. w zw. z art. 544 § 2 k.p.k. wniósł o:
„1.
wznowienie w całości postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt III K 34/14, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2016 r., z uwagi na to, że w związku z prowadzonym postępowaniem R.S. dopuścił się przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., które miało istotny wpływ na treść orzeczenia uniewinniającego go od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. na szkodę M.B.,
2. uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II AKa 26/16 i poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt III K 34/14 oraz przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania jako sądowi I instancji”.
W pkt 3 pełnomocnik zwrócił się o przeprowadzenie licznych dowodów, w tym (pkt 3a) dowodu z załączonego do wniosku (w odpisie) „prawomocnego Wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2023 r., wydanego w sprawie o sygn. akt VI K 465/20 na okoliczność: (1) dopuszczenia się przez R.S. w związku z zakończonym postępowaniem karnym przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., polegającego na użyciu na etapie postępowania przygotowawczego jako autentyczny przerobionego dziennika budowy, o którym wiedział, że znajdują się w nim sfabrykowane informacje i podrobione podpisy Z.J. (2) zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania”. Wspomnianym wyrokiem R. S. został skazany za dwa przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., których opis brzmi następująco:
- „w bliżej nieustalonym dniu „nie wcześniej niż 30 czerwca 2008 r. i nie później niż 28 sierpnia 2008 r. w nieustalonym miejscu użył jako autentyczny podrobiony Dziennik Budowy Nr […], o którym wiedział, że znajdują się w nim na str. 1,7 i 8 podrobione podpisy Z.J. potwierdzające objęcie funkcji inspektora nadzoru inwestorskiego, zakończenie przeizolowania linii wymiany przewodów oraz zakończenie prac – poprzez przedłożenie tego Dziennika biegłemu powołanemu przez Z-cę Prokuratora Rejonowego w G. w sprawie Ds. [...]”;
- „w dniu 27 listopada 2008 r. w G. użył jako autentyczny przerobiony Dziennik Budowy Nr […], o którym wiedział, że znajdują się w nim na str. 1,7 i 8 podrobione podpisy Z.J. potwierdzające objęcie funkcji inspektora nadzoru inwestorskiego, zakończenie przeizolowania linii wymiany przewodów oraz zakończenie prac – poprzez przedłożenie tego funkcjonariuszowi Komendy Powiatowej Policji w G., jako dowód w sprawie w toku postępowania o sygn. Ds. [...], nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową w Goleniowie”.
W pkt 4 wniosku obrońca postulował, by Sąd Najwyższy pozyskał akta wspomnianej sprawy o sygn. akt VI K 465/20 i przeprowadził dowody ze znajdujących się w tych aktach dokumentów na wskazane okoliczności.
W pisemnej odpowiedzi na wniosek prokurator reprezentujący Prokuraturę Krajową wniósł o jego oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skoro czyny przestępne przypisane R. S. wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt VI K 465/20, miały miejsce w 2008 r., kiedy toczyło się postępowanie w następstwie zawiadomienia M. B. o popełnieniu na jej szkodę przestępstwa przez R. S. (k. 772 akt sprawy o pierwotnej sygn. IV K 30/09), to można uznać, że czynów tych dopuścił się on w związku z tym postępowaniem. Nie znaczy to jednak, że zasługuje na uwzględnienie wniosek o wznowienie postępowania na niekorzyść R. S. w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II AKa 26/16. Nie został bowiem spełniony określony w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. drugi warunek wznowienia, tj. nie można uznać, że istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że popełnienie przestępstw miało wpływ (ustawa nie mówi o wpływie istotnym, co sugerowano we wniosku) na treść orzeczenia.
Dziennik budowy, o którym jest mowa w wyroku skazującym R. S. i kwestia jego rzetelności były w polu widzenia Sądu, który wydał wyrok uniewinniający, tj. Sądu Okręgowego w Szczecinie. Zaakceptował on opinię biegłego z zakresu badania pisma ręcznego, iż doszło do podrobienia podpisu Z. (inaczej niż wynika z wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, to prawidłowe imię tej osoby – zob. np. treść pieczątki na s. 5-6 wniosku) J. w dzienniku budowy, ale podkreślił, że cyt. „nie poczynił ustaleń w oparciu o dowód z Dziennika Budowy w tymże zakresie” (s. 45 uzasadnienia wyroku). To oznacza, że Sąd uznał, iż fakt, że wspomniany podpis nie został złożony przez Z.J., nie miał wpływu na treść orzeczenia, a wprost to stwierdził wskazując, że „w ocenie Sądu nawet wnioski zawarte w późniejszej opinii grafologicznej nie mogły stanowić dowodu przemawiającego za niewykonaniem przez R.S. prawie całości prac mu zleconych, albowiem przeczyły temu inne ujawnione w sprawie dowody”. Następnie Sąd meriti wymienił szereg tych dowodów, a jego stanowisko zostało zaaprobowane przez orzekający w drugiej instancji Sąd Apelacyjny w Szczecinie, który stwierdził cyt. „Wbrew twierdzeniom apelującego, bez wpływu na dokonaną przez Sąd orzekający ocenę wyjaśnień R.S. pozostają wnioski sformułowane w opinii biegłego z zakresu badania pisma (…). To, że w świetle tych wniosków, podpis pod adnotacją
»
Potwierdzam zakończenie prac
«
znajdujący się w dzienniku budowy nie został nakreślony przez Z.J., samo przez się, nie oznacza przecież, że, po pierwsze, nakreślił go R.S. i po wtóre, że nie wykonał on udokumentowanych prac. W tej sytuacji rację ma więc Sąd Okręgowy stwierdzając (…), że wnioski zawarte we wspomnianej opinii
»
(…) nie mogły stanowić dowodu przemawiającego za niewykonaniem przez R.S. prawie całości prac mu zleconych, albowiem przeczyły temu inne ujawnione w sprawie dowody
«
, które to, notabene, niejako dla przypomnienia Sąd meriti wymienił syntetycznie na stronach 45-46 pisemnych motywów orzeczenia”. Sąd Apelacyjny miał też w polu widzenia sygnalizowany przez skarżącego fakt prowadzenia postępowania w sprawie sfałszowania dziennika budowy i stwierdził, że „czynione w niej ustalenia nie mają, bo z oczywistych powodów nie mogą mieć wpływu na ocenę nie tylko wyjaśnień R.S., ale w ogóle, na ocenę zasadności rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd pierwszej instancji” (s. 21 uzasadnienia wyroku).
Jakkolwiek z uwagi na treść art. 535 § 3 k.p.k. nie zostało sporządzone pisemne uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2018 r., V KK 200/17, to wypada przyjąć, że Sąd ten powyższe stanowisko Sądu Apelacyjnego uznał za prawidłowe. Wynika to z faktu oddalenia kasacji, w której wśród licznych zarzutów pełnomocnik oskarżycielki subsydiarnej podniósł brak rzetelnego ustosunkowania się m.in. do zarzutu apelacji naruszenia art. 4, 92 i 410 k.p.k. w wyniku braku oparcia wyroku na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku postępowania, w tym na ekspertyzie grafologicznej, która potwierdziła fakt sfałszowania podpisów Z.J. w dzienniku budowy, co według skarżącego stanowiło istotną okoliczność przy ocenie wiarygodności wyjaśnień R.S.
Nie jest dopuszczalne, by Sąd Najwyższy orzekający w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej uniewinnieniem R. S., ponownie oceniał przytoczone stanowiska sądów obu instancji, w konsekwencji by ewentualnie uznał, że przemawia za wznowieniem fakt skazania wymienionego za występek polegający na przedłożeniu biegłemu dziennika budowy z podrobionymi podpisami Z.J. oraz za występek polegający na przedłożeniu wspomnianego dziennika budowy, jako dowodu w sprawie, funkcjonariuszowi Komendy Powiatowej Policji w G.. Ponownie należy podkreślić, że sądy orzekające uznały, iż inne dowody niż zapisy w dzienniku budowy przemawiały za uniewinnieniem R. S. od zarzutu popełnienia oszustwa na szkodę M.B. i J.K. Nasuwa to oczywisty wniosek, że zachowania przypisane R.S. przez Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie nie dają podstawy do przyjęcia, iż mogły one mieć wpływ na wcześniejsze wydanie przez Sąd Okręgowy w Szczecinie wyroku uniewinniającego.
Zbędne było przeprowadzanie przez Sąd Najwyższy dowodów, o których jest mowa w punktach 3 lit. b-f i 4 wniosku, m.in. na okoliczności:
- nieprzekazywania przez Z.J. L.J. dokumentów na przechowanie, w tym związanych z inwestycją w Komarowie,
- wykonania przez oskarżonego kosztorysu powykonawczego inwestycji dopiero w trakcie trwania postępowania i wyłącznie na jego potrzeby,
- współpracy biegłego Z. R. z oskarżonym przy wydawaniu opinii,
- nieprzekazania R. S. przez L. J. dokumentów związanych z inwestycją w Komarowie i składania przez oskarżonego sprzecznych z prawdą wyjaśnień w zakresie wejścia w posiadanie dziennika budowy,
- fałszowania dowodów przez oskarżonego w postępowaniu karnym.
Okoliczności te wykraczały poza powołaną we wniosku podstawę wznowienia postępowania, tj. stwierdzonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie faktu dopuszczenia się przestępstw w związku z postępowaniem. Zakreśliło to ramy postępowania wznowieniowego, w trakcie którego powinnością Sądu Najwyższego było jedynie zbadanie, czy przestępstwa przypisane R. S. były popełnione w związku z dotyczącym go postępowaniem i czy istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia. Wyżej wykazano, z odwołaniem się do uzasadnień wyroków sądów obu instancji, że taka podstawa nie zachodzi. Twierdzenie autora wniosku, że w postępowaniu karnym oskarżony fałszował dowody, zdaje się dotyczyć innych zachowań niż popełnienie przestępstw z art. 270 § 1 k.k., za które został skazany. W takim jednak wypadku wnioskodawca powinien przedłożyć, zgodnie z art. 541 § 2 k.p.k., jeszcze inny wyrok, mianowicie skazujący R. S. za owo „fałszowanie dowodów”.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w pkt 1. postanowienia, co skutkowało w pkt 2.
obciążeniem M. B. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego, zgodnie z art. 639 k.p.k.
Tomasz Artymiuk                    Zbigniew Puszkarski                  Kazimierz Klugiewicz
[WB]