III KO 63/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie sprawy karnej, uznając, że sposób wyznaczenia składu orzekającego nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Skazany K. A. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego z urzędu, wskazując na wadliwe wyznaczenie składu orzekającego jako bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k.). Sąd Najwyższy, analizując pismo skazanego, stwierdził, że wskazana okoliczność nie spełnia kryteriów bezwzględnej przyczyny odwoławczej, a jedynie względnej. Powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, Sąd Najwyższy podkreślił, że naruszenie sposobu wyznaczania składu sądu jest względną przyczyną odwoławczą, a nie obligatoryjną podstawą do wznowienia postępowania z urzędu. Sąd odniósł się również do wyroku ETPCz, wskazując, że nie każde naruszenie prawa do rzetelnego procesu automatycznie obliguje do wznowienia postępowania.
Sąd Najwyższy rozpatrzył wniosek skazanego K. A., który sygnalizował wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...]. Skazany domagał się wznowienia postępowania z urzędu, wskazując na wadliwe wyznaczenie składu orzekającego, które miało naruszać przepisy k.p.k. oraz Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Skazany powołał się na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Chim i Przywieczerski przeciwko Polsce. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., nie stwierdził podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu. Uzasadnienie opiera się na stwierdzeniu, że wskazana przez skazanego okoliczność dotycząca sposobu wyznaczania składu orzekającego nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 k.p.k. Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2005 r. (I KZP 43/05), zgodnie z którą wyznaczenie składu sądu z naruszeniem reguł określonych w art. 350 § 1 i art. 351 § 1 k.p.k. stanowi względną przyczynę odwoławczą (art. 438 pkt 2 k.p.k.). Sąd Najwyższy podkreślił również, że nawet naruszenie prawa do rzetelnego procesu czy prawa dostępu do sądu niezależnego i bezstronnego, wynikające z wyroku ETPCz, nie musi automatycznie oznaczać obligatoryjności wznowienia postępowania karnego. Na marginesie wskazano, że w Sądzie Najwyższym oczekuje kasacja obrońcy skazanego, w której również mogą być brane pod uwagę kwestie związane z art. 439 § 1 k.p.k. Na wydane zarządzenie nie przysługuje zażalenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwe wyznaczenie składu orzekającego nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, a jedynie względną, co wyklucza możliwość wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 439 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym naruszenie reguł wyznaczania składu sądu jest względną przyczyną odwoławczą. Podkreślono, że nawet naruszenie prawa do rzetelnego procesu czy prawa dostępu do sądu, wynikające z wyroków ETPCz, nie obliguje automatycznie do wznowienia postępowania karnego z urzędu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (Sąd Najwyższy)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. A. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazuje bezwzględne przyczyny odwoławcze, których naruszenie obliguje do wznowienia postępowania z urzędu. Sąd uznał, że sposób wyznaczenia składu orzekającego nie mieści się w tych przyczynach.
k.p.k. art. 542 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Reguluje możliwość wznowienia postępowania z urzędu w razie ujawnienia się jednej z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.
Pomocnicze
k.p.k. art. 350 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sposobu wyznaczania składu sądu, którego naruszenie uznano za względną przyczynę odwoławczą.
k.p.k. art. 351 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sposobu wyznaczania składu sądu, którego naruszenie uznano za względną przyczynę odwoławczą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sposób wyznaczenia składu orzekającego nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Naruszenie prawa do rzetelnego procesu nie obliguje automatycznie do wznowienia postępowania karnego.
Odrzucone argumenty
Wadliwe wyznaczenie składu orzekającego jako bezwzględna przyczyna odwoławcza. Wyrok ETPCz nakazuje wznowienie postępowania w każdym przypadku naruszenia prawa do rzetelnego procesu.
Godne uwagi sformułowania
nie stwierdzam podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu nie wpisuje się bowiem w żadną z bezwzględnych przyczyn odwoławczych wyznaczenie składu sądu z naruszeniem reguł określonych w art. 350 § 1 k.p.k. i art. 351 § 1 k.p.k. stanowi względną przyczynę odwoławczą nawet naruszenie tego fundamentalnego prawa nie musi automatycznie oznaczać obligatoryjności wznowienia postępowania karnego
Skład orzekający
Kazimierz Klugiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja bezwzględnych przyczyn odwoławczych w kontekście sposobu wyznaczania składu orzekającego oraz obowiązków wynikających z orzecznictwa ETPCz."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wznowienie postępowania z urzędu i interpretacji art. 439 k.p.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na precyzyjną analizę granic wznowienia postępowania karnego i rozróżnienie między względnymi a bezwzględnymi przyczynami odwoławczymi.
“Kiedy wadliwy skład sędziowski nie wystarczy do wznowienia sprawy karnej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III KO 63/21 ZARZĄDZENIE Dnia 5 stycznia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz Dnia 5 stycznia 2022 r. Sędzia SN Kazimierz Klugiewicz, po zapoznaniu się z pismem skazanego K. A., sygnalizującym wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k., w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II AKa […] , nie stwierdzam podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu wskazanego wyżej postępowania (art. 542 § 3 k.p.k.). UZASADNIENIE Skazany K. A. pismem z dnia 27 lipca 2021 r. złożył wniosek w trybie art. 9 § 2 k.p.k., sygnalizując potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II AKa […], z uwagi na wystąpienie jednej z bezwzględnych przyczyn odwoławczych, określonej w art. 439 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k. Wskazał, że w sprawie, której dotyczy wniosek (II K […]) został wadliwie – z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania karnego oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności – wyznaczony skład orzekający tj. nie według kolejności wpływu spraw i jawnej dla stron postępowania listy sędziów danego sądu lub wydziału. W przekonaniu skazanego uchybienie to znajduje potwierdzanie w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) z dnia 12 kwietnia 2018 r. w sprawie Chim i Przywieczerski przeciwko Polsce. Inicjatywa skazanego nie może przynieść oczekiwanego przez niego rezultatu. Wskazywana przez niego okoliczność związana ze sposobem wyznaczania składu orzekającego nie wpisuje się bowiem w żadną z bezwzględnych przyczyn odwoławczych, a – zgodnie z art. 542 § 3 k.p.k. – postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Jak bowiem stwierdzono w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2005 r., I KZP 43/05 ( OSNKW 2005/12/115, LEX nr 159139 ), wedle przepisów wówczas obowiązujących, „wyznaczenie składu sądu z naruszeniem reguł określonych w art. 350 § 1 k.p.k. i art. 351 § 1 k.p.k. stanowi względną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 438 pkt 2 k.p.k.” (zob. też: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2012 r., V KK 322/11, LEX nr 1212390 ). Odnosząc się do powołanego przez skazanego wyroku ETPCz z dnia 18 kwietnia 2018 r. ( skargi nr 36661/07 i 38433/07 ) należy przypomnieć, że w świetle orzecznictwa Trybunału oraz z postanowień Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie wynika potrzeba wznowienia każdego postępowania karnego, w którym doszło do naruszenia prawa do rzetelnego procesu przy rozpoznaniu kwestii zasadniczej, czyli odpowiedzialności karnej oskarżonego. Teza ta jest prawdziwa także w odniesieniu do naruszenia prawa dostępu do sądu niezależnego i bezstronnego, albowiem nawet naruszenie tego fundamentalnego prawa nie musi automatycznie oznaczać obligatoryjności wznowienia postępowania karnego w następstwie wyroku ETPCz ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2019 r., III KO 36/19, LEX nr 2690298; zob. zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2019 r., II KO 47/18 LEX nr 2626271 ). Na marginesie należy również podnieść, że obecnie w Sądzie Najwyższym na rozpoznanie oczekuje kasacja obrońcy skazanego K. A. (III KK 510/21), w której podniesiono szereg zarzutów i z pewnością również kwestie związane z ewentualnymi uchybieniami określonymi w art. 439 § 1 k.p.k. będą brane pod uwagę. Na powyższe zarządzenie zażalenie nie przysługuje.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI