III KO 61/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Ryszarda Witkowskiego, uznając, że wątpliwości co do bezstronności mogą wynikać z wadliwości procedury powołania obu sędziów.
Obrońca skazanego D. T. złożył wniosek o wyłączenie sędziego SN Ryszarda Witkowskiego, wskazując na wadliwość procedury jego powołania. Następnie złożono wniosek o wyłączenie sędziego SN Antoniego Bojańczyka, który miał rozpoznać pierwszy wniosek, również z powodu wadliwości procedury jego powołania. Sąd Najwyższy uwzględnił drugi wniosek, uznając, że wątpliwości co do bezstronności sędziego Bojańczyka są uzasadnione.
Wniosek obrońcy skazanego D. T. dotyczył wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy III KO 61/24, powołując się na wątpliwości co do jego bezstronności wynikające z wadliwej procedury powołania przez KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r. Następnie obrońca złożył kolejny wniosek o wyłączenie sędziego SN Antoniego Bojańczyka, który miał rozpoznać pierwszy wniosek. Powodem wyłączenia była ta sama wadliwość procedury powołania sędziego Bojańczyka. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o wyłączenie sędziego Bojańczyka, uznał go za zasadny. Argumentacja opierała się na zasadzie, że sędzia nie powinien orzekać w sprawie, w której podważany jest jego własny status powołania, jeśli dotyczy to tej samej wadliwości, co mogłoby budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności (nemo iudex idoneus in propria causa). Sąd odwołał się do wcześniejszych uchwał Sądu Najwyższego dotyczących problematyki wadliwości powoływania sędziów oraz do standardów rzetelnego procesu sądowego wynikających z art. 6 ust. 1 EKPC.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Uzasadnienie
Rozpoznawanie przez sędziego sprawy wpadkowej, w której podważano status innego sędziego z uwagi na wadliwość trybu jego powołania, gdy wadliwość ta dotyczy również sędziego rozpoznającego wniosek, może w odczuciu społecznym uzasadniać wątpliwości co do jego bezstronności (nemo iudex idoneus in propria causa). Jest to związane z prawem do rzetelnego procesu sądowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
obrońca D. T.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. T. | osoba_fizyczna | skazany |
| obrońca D. T. | inne | wnioskodawca |
| sędzia Sądu Najwyższego Antoni Bojańczyk | inne | sędzia |
| sędzia Sądu Najwyższego Ryszard Witkowski | inne | sędzia |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki wyłączenia sędziego z powodu wątpliwości co do jego bezstronności.
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki wyłączenia sędziego z powodu wątpliwości co do jego bezstronności.
k.p.k. art. 42 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki wyłączenia sędziego z powodu wątpliwości co do jego bezstronności.
Pomocnicze
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, której przepisy miały wpływ na wadliwość powołania sędziów.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Punkt 2 dotyczy wadliwości powołania sędziego jako podstawy wznowienia postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwość procedury powołania sędziego SN Antoniego Bojańczyka, która jest tożsama z wadliwością procedury powołania sędziego SN Ryszarda Witkowskiego. Możliwość uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego w sytuacji, gdy sam jest powołany w ramach procedury podważanej jako wadliwa. Naruszenie standardu rzetelnego procesu sądowego (art. 6 ust. 1 EKPC) w przypadku orzekania przez sędziego powołanego w wadliwej procedurze.
Godne uwagi sformułowania
nemo iudex idoneus in propria causa mogłoby w odczuciu społecznym uzasadniać wątpliwości co do bezstronności tego sędziego naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą
Skład orzekający
Kazimierz Klugiewicz
przewodniczący
Antoni Bojańczyk
członek
Ryszard Witkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach dotyczących wadliwości procedury powołania sędziów, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa dotyczącego statusu sędziów powołanych po 2017 roku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Sądzie Najwyższym, ale stanowi ważny głos w dyskusji o praworządności i niezależności sądownictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i rzetelności procesu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwego powołania – czy to początek końca problemów z praworządnością?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III KO 61/24 POSTANOWIENIE Dnia 3 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie D. T. , po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 3 lipca 2024 r. wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego, KRI 453 od udziału w rozpoznaniu sprawy III KO 61/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy, KRI 453 UZASADNIENIE Obrońca D. T. w piśmie z dnia 7 maja 2024 r. (k. 18-19 akt SN) zawarł wniosek o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy III KO 61/24 (wiosku o wznowienie postępowania z urzędu) sygnalizując, że w stosunku do tego sędziego występują okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie, a mianowicie fakt powołania go przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Jest to tym bardziej znaczące, że okoliczność ta stanowi istotę sygnalizacji podstawy do wznowienia postępowania z urzędu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) z uwagi na wadliwość powołania dwóch sędziów Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, który wydał prawomocny wyrok kończący postępowanie w sprawie D. T. Rozpoznanie wniosku o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego zostało przydzielone SSN Antoniemu Bojańczykowi (KRI 453), co do którego obrońca skazanego pismem z dnia 6 czerwca 2024 r. (k. 31-23akt SN) również złożył wniosek o wyłączenie sędziego z uwagi na fakt, że w procedurze jego powołania brała udział Krajowa Rada Sądownictwa w składzie ukształtowanym wspomnianą ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., a zatem co do tego sędziego występuje ta sama okoliczność, która stanowi podstawę wniosku o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Jako oczywiste jawi się bowiem to, że rozpoznawanie przez sędziego sprawy wpadkowej, w której podważano status sędziego z uwagi na wadliwość trybu jego powołania w sytuacji, w której wadliwość tego rodzaju dotyczy również tego sędziego Sądu Najwyższego, a co trafnie wskazał obrońca skazanego w piśmie z dnia 6 czerwca 2024 r., mogłoby w odczuciu społecznym uzasadniać wątpliwości co do bezstronności tego sędziego ( nemo iudex idoneus in propria causa ). Problem, jaki wystąpił na gruncie niniejszej sprawy był przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794) oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2.06.2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360), co czyni zbędnym czynienie szerszych rozważań w tym zakresie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” ( postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22, LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia 2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22 ). Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym bardziej uzasadnia wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego, albowiem ostatecznie ma wpływ na ukształtowanie składu Sądu Najwyższego w przedmiocie wznowienia postępowania z urzędu z uwagi na tę samą wadliwość powołania sędziów Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [J.J.] (r.g.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI