III KO 61/19

Sąd Najwyższy2019-11-13
SNKarnewznowienie postępowaniaWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniaSąd Najwyższykodeks postępowania karnegoobsada sąduprzyczyny odwoławczeskazanypostanowienie

Sąd Najwyższy odmówił wznowienia postępowania karnego z urzędu, uznając wniosek obrońcy za bezzasadny z powodu braku dowodów na niewłaściwą obsadę sądu.

Obrońca skazanego A.S. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego, argumentując niewłaściwą obsadę sądu w obu instancjach jako bezwzględną przyczynę odwoławczą. Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę z urzędu, uznał wniosek za bezzasadny, stwierdzając, że sposób wyznaczenia składów orzekających był zgodny z obowiązującymi przepisami, a ewentualne uchybienia nie stanowiły bezwzględnej przyczyny odwoławczej. W konsekwencji odmówiono wznowienia postępowania.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego A.S. o wznowienie postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (...) i Sądu Okręgowego w O. Podstawą wniosku była rzekoma niewłaściwa obsada sądu w obu instancjach, która miała stanowić bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy, po analizie akt sprawy i wyjaśnieniach prezesów sądów, stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. Ustalono, że składy orzekające zostały wyznaczone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zarządzenia o zmianie sędziego referenta były uzasadnione. Sąd Najwyższy podkreślił, że nawet gdyby doszło do uchybień w wyznaczeniu składów, nie stanowiłoby to bezwzględnej przyczyny odwoławczej w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a jedynie ewentualnie względnej przyczyny z art. 438 pkt 2 k.p.k. Wniosek nie zawierał również przesłanek z art. 540 § 3 k.p.k., a przywołany wyrok ETPC nie miał znaczenia dla sprawy. W związku z tym postanowiono stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania i obciążyć wnioskodawcę kosztami sądowymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchybienie w wyznaczeniu składów orzekających, o ile może stanowić względną przyczynę odwoławczą z art. 438 pkt 2 k.p.k., nie skutkuje nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podzielił ugruntowany pogląd orzecznictwa, że naruszenie procedury wyznaczania składów orzekających nie jest tożsame z nienależytą obsadą sądu w rozumieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa wznowienia postępowania

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w domyśle)

Strony

NazwaTypRola
A.S.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (12)

Główne

k.p.k. art. 540 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 542 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 542 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 544 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

Niewłaściwa obsada sądu jako bezwzględna przyczyna odwoławcza.

Pomocnicze

k.k. art. 148 § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 438 § 2

Kodeks postępowania karnego

Wskazanie na możliwość uznania naruszenia zasad wyznaczania składów orzekających za względną przyczynę odwoławczą.

k.p.k. art. 28 § 4

Kodeks postępowania karnego

Skład sądu w sprawie o zbrodnię.

k.p.k. art. 351 § 1

Kodeks postępowania karnego

Wyznaczanie składu orzekającego.

k.p.k. art. 351 § 2

Kodeks postępowania karnego

Losowanie składu orzekającego.

k.p.k. art. 29 § 1

Kodeks postępowania karnego

Skład sądu w postępowaniu odwoławczym.

k.p.k. art. 540 § 3

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sposób wyznaczenia składów orzekających był zgodny z obowiązującymi przepisami. Naruszenie zasad wyznaczania składów orzekających nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wyrok ETPC nie miał zastosowania w tej sprawie.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwa obsada sądu jako bezwzględna przyczyna odwoławcza.

Godne uwagi sformułowania

brak podstaw do wznowienia postępowania oczywiście bezzasadny nie doszło w toku procedowania w niej do naruszenie zasad wyznaczania składów orzekających uchybienie takie nie prowadziłoby do wystąpienia tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd

Skład orzekający

Andrzej Siuchniński

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

członek

Włodzimierz Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'niewłaściwa obsada sądu' w kontekście bezwzględnych przyczyn odwoławczych i wznowienia postępowania karnego."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i orzecznictwa z okresu sprzed nowelizacji przepisów dotyczących składów orzekających.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii prawidłowości obsady sądu, co jest istotne dla każdego prawnika procesowego. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje granice między względnymi a bezwzględnymi przyczynami odwoławczymi.

Czy błąd w składzie sądu zawsze oznacza nieważność wyroku? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KO 61/19
POSTANOWIENIE
Dnia 13 listopada 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
‎
SSN Włodzimierz Wróbel
w sprawie
A.S., skazanego za przestępstwo z art. 148
§ 1 k.k.,
po rozważeniu na posiedzeniu, w Izbie Karnej, w dniu 13 listopada 2019 r.,
możliwości wznowienia postępowania z urzędu,
w związku z wnioskiem obrońcy skazanego o wznowienie postępowania
w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 08 lutego 2017 r., sygn. akt II AKa (…),
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II K (….),
p o s t a n o w i ł:
1. stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu,
2. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego obciążyć wnioskodawcę
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego A.S. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w O., sygn. akt II K (…), z dnia 29 czerwca 2016r., utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 08 lutego 2017r., sygn. akt II Aka (…). Jako podstawę prawną wskazano art. 540 § 1 k.p.k. w zw. z art. 542 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 544 § 2 k.p.k., argumentując, że brak jest dowodów na wyznaczenie składów orzekających zgodnie z ustawą w obydwu instancjach. W uzasadnieniu wniosku wywodzono, że w sprawie zaistniała, z tego powodu, bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci niewłaściwej obsady sądu. W konkluzji wniesiono o uchylenie wyroków Sądów I i II instancji i przekazanie sprawy do  ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w O..
W pisemnej odpowiedzi na wniosek prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o jego oddalenie.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wniosek jest oczywiście bezzasadny.
Analiza akt przedmiotowej sprawy pozwala na stwierdzenie, że nie doszło w toku procedowania w niej do naruszenie zasad wyznaczenia składów orzekających. W oparciu o treść art. 28 § 4 k.p.k., sprawa A.P.S. oskarżonego o zbrodnię z art. 148 § 1 k.k. została rozpoznana w składzie dwóch sędziów i trzech ławników. Obrońca skazanego i prokurator nie złożyli wniosku o przeprowadzenie losowania w trybie ówcześnie obowiązującego art. 351 § 2 k.p.k. W zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy głównej z dnia 14 kwietnia 2016r. Przewodnicząca Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w O. wyznaczając skład orzekający w pierwszej instancji, w tym sędziego przewodniczącego i jednocześnie referenta SSO W.B., zgodnie z treścią ówcześnie obowiązującego art. 351 § 1 k.p.k., zamieściła adnotację o zmianie kolejności orzekania: „z uwagi na to, że SSO B.F.  jest obciążona sprawami II K (…), IIK (…)” (k- 497, tom III).
Wyznaczony w postępowaniu odwoławczym skład sądu - trzech sędziów zawodowych jest zgodny z art. 29 § 1 k.p.k.. Także i w tym wypadku obrońca skazanego i prokurator nie złożyli wniosku o przeprowadzenie losowania w trybie art. 351 § 2 k.p.k. Rzeczywiście, w zarządzeniu Przewodniczącej Wydziału Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 7 listopada 2016r. jako sędzia referent został wskazany SSA D.C.  (k- 862, tom V), jednak w zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy apelacyjnej z dnia 7 grudnia 2016r. istnieje adnotacja o zmianie sędziego referenta” z uwagi na skierowanie do referatu s. D.C.  sprawy wielotomowej o skomplikowanej materii dowodowej II Aka (…)”. (k- 873), co nastąpiło w zgodzie z treścią ówcześnie obowiązującego art. 351 § 1 k.p.k. Na zgodność sposobu wyznaczenia składów orzekających z obowiązującymi przepisami procedury karnej wskazują także też wyjaśnienia Prezesów Sądu Okręgowego w O.  i Sądu Apelacyjnego w (…) (por. k 34 i 35 akt SN). W tym stanie rzeczy zrozumiałym staje się, dlaczego w uzasadnieniu swego „wniosku” obrońca skazanego A. S. nie wskazuje na jakiekolwiek okoliczności natury faktycznej mogące wskazywać na naruszenie w sądach obu instancji ówcześnie obowiązujących reguł wyznaczania składów orzekających. W tych okolicznościach wniosek o wznowienie postępowania jest oczywiście bezpodstawny już z przyczyn natury faktycznej.
Należy zauważyć, że we wniosku o wznowienie postępowania, jako na jedyną podstawę mającą prowadzącą do jego wznowienia wskazano na uchybienie o którym mowa w art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. tj. uchybienie w postaci niewłaściwej obsady obu orzekających w sprawie sądów. A przecież, w zgodzie z unormowaniem z art. art. 542 § 3 k.p.k. wznowienie postępowania w takim przypadku może nastąpić wyłącznie z urzędu. Dlatego wniosek obrońcy skazanego należało potraktować jedynie jako sygnalizację uchybienia stanowiącego podstawę do wznowienia tego postępowania z urzędu.
Sygnalizacja ta nie mogła być jednak skuteczna bowiem, nawet gdyby w rzeczywistości doszło do wyznaczenia składów orzekających z naruszeniem reguł określonych w ówcześnie obowiązującym przepisie art. 351 k.p.k. to i tak uchybienie takie nie prowadziłoby do wystąpienia tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej uchybienie o której stanowi art.  439 § 1 pkt. 2 k.p.k..
Sąd Najwyższy w tym składzie bowiem podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że wyznaczenie sędziów powołanych do orzekania w sprawie z naruszeniem reguł procedury karnej, o ile może stanowić względną przyczynę odwoławczą określoną w art. 438 pkt 2 k.p.k., o tyle nie skutkuje nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (
zob
.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2012 r., V KK 322/11, LEX nr 1212390; por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2005 r., I KZP 43/05, OSNKW 2005/12/115; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2019r., sygn. akt III KO 148/18, LEX  nr 2653808
).
We wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania nie wskazano też na potrzebę jego wznowienia ze względu na przesłanki o których mowa w art. 540 § 3 k.p.k. W jego uzasadnieniu natomiast zdawkowo tylko wskazano na
wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 12 kwietnia 2018 r., w sprawie Chim i Przywieczerski przeciwko Polsce ( Skargi nr 38433/07 i 36661/07) jednak to rozstrzygnięcie i treść jego uzasadnienia nie mają znaczenia w realiach tej sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w  postanowieniu.
as

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI